Chương 1: Lý luận chung về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại dịch vụ. Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đồng Xuân. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đồng Xuân. Trong điều kiện khả năng nghiên cứu còn nhiều hạn chế và thời gian thực tập không dài, mặc dù đã có nhiều cố gắng song bài khóa luận khó tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận đƣợc ý kiến và sự quan tâm chỉ bảo tận tình của các thầy cô để giúp em có thể thực hiện đề tài thành công 4 CHƢƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI DỊCH VỤ 1.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh dịch vụ ảnh hƣởng đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác đinh ̣ kế t quả kinh doanh .1 Khái niệm về dịch vụ và hoạt động kinh doanh dịch vụ Trong bố i cảnh nề n kinh tế đa phƣơng hóa , toàn cầu hóa , hơ ̣p nhấ t kinh tế quố c tế , ngành kinh doanh dịch vụ đã và đang phát triển mạnh mẽ với nhiều loại hình dịch vụ phục vụ nhu cầu cả ngƣời dân trong nƣớc và du khác h nƣớc ngoài thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Dịch vụ: là một ngành kinh tế quốc dân bao gồm các hoạt động kinh tế nằm ngoài sản xuất vật chất. Kế t quả của hoa ̣t đô ̣ng kinh doanh dich ̣ vu ̣ là kế t quả của mô ̣t hoa ̣t động sinh ra do tiếp xúc với bên cung ứng và khách hàng cùng với hoạt đô ̣ng nô ̣i bô ̣ của bên cung ƣ́ng để đáp ƣ́ng nhu cầ u khách hàng (theo ISO 8402). Hoạt động kinh doanh dịch vụ là ngành kinh tế tổng hợp liên quan tới nhiều lĩnh vực xã hội (hoạt động kinh tế , văn hóa , quan hê ̣ quố c tế …. Điề u này xuấ t phát tƣ̀ nhu cầ u đa da ̣ng phong phú của ngƣời dân ; đồ ng thời cũng xuấ t phát tƣ̀ tính an toàn và hiê ̣u quả kinh doanh trong các doanh nghiê ̣p.
Do vâ ̣y kinh doanh dich ̣ vu ̣ thƣờng đa da ̣ng nhiề u loa ̣i hình khác nhau nhƣ cho thuê điạ điể m kinh doanh, kinh doanh du lich, ̣ khách sạn, dịch vụ hỗ trợ….2 Đặc điểm của ngành kinh doanh dịch vụ Mỗi loa ̣i sản phẩ m của hoa ̣t đô ̣ng kinh doanh dich ̣ vu ̣ ta ̣o ra có tính chấ t khác nhau nhƣng nhìn chung nhƣ̃ng sản phẩ m này đề u có đă ̣c điể m : Không có hiǹ h thái vâ ̣t chấ t , không có nhâ ̣p kho - xuấ t kho , đôi khi chấ t lƣơ ̣ng cũng không ổ n đinh ̣ ; nó đƣợc thể hiện bằng lơ ̣i ić h thông qua viê ̣c thỏa mãn nhu cầu khách hàng nhƣ : nhu cầ u thông tin, nhu cầ u di chuyể n , nhu cầ u 5 tri thƣ́c, nhu cầ u kinh doanh…Do đó , kế toán trong các doanh nghiê ̣p dich ̣ vụ có những điểm khác biệt so với kế toán sản xuất kinh doanh thông thƣờng. Trong kinh doanh dich ̣ vu ̣ quá trình sản xuấ t , tiêu thu ̣ sản phẩ m đƣơ ̣c diễn ra đồ ng thời ta ̣i cùng mô ̣t điạ điể m vì các dich ̣ vu ̣ đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n trƣ̣c tiế p với khách hàng. Kinh doanh dich ̣ vu ̣ là ngành kin h tế có hiê ̣u quả cao , tỷ suất lợi nhuận trên vố n đầ u tƣ lớn , thời gian thu hồ i vố n nhanh nhƣng cũng đòi hỏi lƣơ ̣ng vố n bỏ ra ban đầu khá nhiều. Hoạt động kinh doanh dịch vụ mang tính thời vụ , phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Đây cũng là mô ̣t lơ ̣i thế hấ p dẫn để doanh nghiê ̣p có thể linh hoa ̣t trong phƣơng thƣ́c kinh doanh , đề ra chiến lƣợc kinh doanh hiệu quả mang lại lợi ích kinh tế cao.3 Các phƣơng thức thanh toán Trong các doanh nghiê ̣p viê ̣ c quản lý thanh toán đóng vai trò rấ t quan tro ̣ng , khi quản lý tố t về mă ̣t thanh toán các doanh nghiê ̣p tránh đƣơ ̣c nhƣ̃ng tổ n thấ t về tiề n, nguy cơ bi ̣chiế m du ̣ng vố n , tạo điều kiện cho vòng luân chuyển vốn diễn ra nhanh hơn, tăng thu nhâ ̣p cho doanh nghiê ̣p. Hiê ̣n nay các doanh nghiê ̣p thƣờng áp dụng các phƣơng thức thanh toán sau: a. Thanh toán ngay Là phƣơng thức thanh toán mà sau khi doanh nghiệp hoàn thành việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng , khách hàng thanh toán tiề n ngay cho doanh nghiê ̣p có thể bằ ng tiề n mă ̣t, ủy nhiệm chi, chuyể n khoản… b. Thanh toán trả châ ̣m Là phƣơng thức thanh toán mà khách hàng thanh toán cho doanh nghiệp sau một thời gian đƣơ ̣c thỏa thuâ ̣n trong hơ ̣p đồ ng , do đó hin ̀ h thành mô ̣t khoản nơ ̣ phải thu với doanh nghiê ̣p và nghiã vu ̣ nơ ̣ phải trả với khách hàng.
Hình thƣ́c này thƣờng đƣơ ̣c áp du ̣ng với khách hàng truyề n thố ng có quan hê ̣ uy tín lâu dài với doanh nghiê ̣p. Thanh toán trả trƣớc Là phƣơng thức thanh toán mà doanh nghiệp yêu cầu khách hàng thanh toán trƣớc khi cung cấ p dich ̣ vu .4 Vai trò của kế toán doanh thu, chi phí xác đinh ̣ kế t quả kinh doanh trong các doanh nghiêp̣ dich ̣ vu ̣ - Doanh thu có vai trò hết sức quan trọng không chỉ đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp mà còn ảnh hƣởng tới sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế. Tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ giúp doanh nghiê ̣p theo d õi một cách chính xác , đầ y đủ về toàn bô ̣ quá trình hoạt động để kịp thời đƣa ra những giải pháp nhằm tăng doanh số đầu ra, tiế t kiê ̣m chi phí đầ u vào , nâng cao lơ ̣i nhuâ ̣n , đảm bảo hoa ̣t đô ̣ng của doanh nghiê ̣p. - Thông tin kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cung cấp giúp các cơ quan Nhà nƣớc (cơ quan thuế, cơ quan quản lý, cơ quan thống kê…) kiểm tra, giám sát đƣợc tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nƣớc.
Từ đó có những chính sách khuyến khích giúp doanh nghiệp phát triển cũng nhƣ biện pháp quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hƣớng tới phát triển toàn diện nền kinh tế quốc dân. - Thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh cung cấp là mối quan tâm của những ngƣời có lợi ích liên quan trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhƣ nhà cung cấp, nhà đầu tƣ, chủ nợ…. Đó là cơ sở để các đối tƣợng này nắm rõ tình hình kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đƣa ra những quyết định đầu tƣ hay cho vay có lợi nhất cho mình. Chính vì vậy , đòi hỏi doanh nghiê ̣p không ngƣ̀ng hoàn thiê ̣n nâng cao công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác đinh ̣ kế t quả kinh doanh .2 Kế toán doanh thu và các khoản thu nhâ ̣p trong doanh nghiêp̣ thƣơng mại dịch vụ 1.1 Kế toán doanh thu cung cấp dịch vụ 1.1 Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận Theo chuẩ n mƣ̣c kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhâ ̣p khác” (Ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính) thì doanh thu là “tổ ng giá tri ̣các lơ ̣i ić h kinh tế doanh nghiê ̣p thu đƣơ ̣c trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất , kinh doanh thông thƣờng của doanh nghiê ̣p , góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.
Doanh thu cung cấ p dich ̣ vụ : là doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ đƣợc ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó đƣợc xác định một cách đáng tin cậy, nhƣ cung cấ p dich ̣ vu ̣ vâ ̣n tải , du lich, ̣ cho thuê TSCĐ (tài sản cố định), BĐS (bất động sản) đầu tƣ theo phƣơng thƣ́c cho thuê hoa ̣t động… Nguyên tắ c ghi nhận doanh thu Viê ̣c ghi nhâ ̣n doanh thu phải tuân thủ các nguyên tắ c cơ bản sau : Cơ sở dồ n tích : Doanh thu phải đƣơ ̣c ghi nhâ ̣n vào thời điể m phát sinh , không phân biê ̣t đã thu đƣơ ̣c tiề n hay chƣa thu tiề n , do vâ ̣y doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đƣợc xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu đƣợc. Phù hợp : Khi ghi nhâ ̣n doanh thu phải ghi nhâ ̣n mô ̣t khoản chi phí tƣơng ứng có liên quan với việc tạo ra doanh thu đó. Thận trọng: Doanh thu và thu nhâ ̣p chỉ đƣơ ̣c ghi nhâ ̣n khi có bằ ng chƣ́ng chắ c chắ n về khả năng thu đƣơ ̣c lơ ̣i ić h kinh tế trong tƣơng lai .2 Điều kiê ̣n ghi nhận doanh thu Theo chuẩ n mƣ̣c số 14 “Doanh thu và thu nhâ ̣p khác” ban hành và công bố theo quyế t đinh ̣ số 149/2001/ QĐ- BTC ngày 31/12/2001 của B ộ trƣởng BTC (Bộ Tài Chính): Doanh thu cung cấ p dich ̣ vu ̣ đƣơ ̣c ghi nhâ ̣n khi thỏa mañ 4 điề u kiê ̣n sau: 8 - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn; - Có khả năng thu đƣợc lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; - Xác định đƣợc phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán; - Xác định đƣợc chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. Theo chuẩ n mƣ̣c số 14 thì doanh thu cung cấp dịch vụ đƣợc quy định nhƣ sau : Thứ nhấ t, trƣờng hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ thực hiện trong nhiều kỳ kế toán thì việc xác định doanh thu của dịch vụ trong từng kỳ thƣờng đƣợc thực hiện theo phƣơng pháp tỷ lệ hoàn thành.
Theo phƣơng pháp này, doanh thu đƣợc ghi nhận trong kỳ kế toán đƣợc xác định theo tỷ lệ phần công việc đã hoàn thành.