Chương 1: Lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ 1. Sự cần thiết tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp thương mại. Yêu cầu của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác bán hàng, các doanh nghiệp cần phải thực hiện tốt yêu cầu quản lý bán hàng. Quản lý công tác bán hàng là quản lý theo đúng kế hoạch tiêu thụ, có vậy mới thể hiện được sự cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, đảm bảo sự cân đối sản xuất trong từng ngành và trong toàn bộ nền kinh tế.
Việc quản lý công tác bán hàng cần bám sát các yêu cầu cơ bản như sau: Khối lượng thành phẩm hàng hóa tiêu thụ: phải nắm chính xác số lượng từng loại sản phẩm tồn kho đầu kỳ, nhập trong kỳ, xuất tiêu thụ và lượng dự trữ cần thiết để có kế hoạch sản xuất và tiêu thụ hợp lý. Giá vốn hàng xuất bán trong kỳ: là toàn bộ chi phí thực tế cấu thành sản phẩm và là biểu hiện về mặt giá trị của thành phẩm hàng hoá. Đó là cơ sở để xác định giá bán và tính toán hiệu quả sản xuất kinh doanh. Chi phí quản lý kinh doanh: là chi phí ngoài sản xuất , cùng với giá vốn hàng bán tạo nên giá thành toàn bộ sản phẩm.
Chi phí này có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nên những khoản chi phí có tính chất cố định cần xây dựng định mức chi phí cho từng đơn vị sản phẩm, lập dự toán cho từng loại, từng thời kỳ, tiến hành phân bổ cho những sản phẩm tiêu thụ. Giá bán và doanh thu bán hàng: Giá bán phải đảm bảo bù đắp chi phí và có lãi, đồng thời phải được khách hàng chấp nhận. Tuy nhiên việc xây dựng giá bán cần hết sức mềm dẻo, linh hoạt. Ngoài căn cứ vào giá thành, việc định giá không thể tách rời quan hệ cung - cầu trên thị trường.
Do vậy giá bán phải được tiến hành sau khi xem xét nghiên cứu kỹ thị trường, tránh trường hợp giá cả lên xuống thất thường gây mất uy tín của sản phẩm trên thị trường. Doanh nghiệp cần sử dụng giá SV:Bùi Thị Huyền Lớp: CĐKT7 Khóa luận tốt nghiệp 4 Trường Đại học Công Đoàn như một công cụ để tác động vào cầu, kích thích tăng cầu của người tiêu dùng nhằm đẩy nhanh doanh thu bán hàng. Trong những trường hợp nhất định có thể sử dụng giá bán ưu đãi để tăng tiêu thụ, tránh tình trạng ứ đọng hàng. Do đó bộ phận quản lý tiêu thụ cần cung cấp chính xác và kịp thời các thông tin về giá cả.
Từ đó có được sự xử lý và phân tích thông tin đúng đắn nhằm đưa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời. Phương thức thanh toán và thời hạn thanh toán: Bộ phận quản lý tiêu thụ phải tuỳ từng khách hàng mà thoả thuận được phương thức, thời hạn hợp lý: thanh toán bằng tiền mặt, séc, thanh toán qua ngân hàng. Việc áp dụng thanh toán nhanh là điều kiện để doanh nghiệp rút ngắn chu kỳ thanh toán, thu hồi được vốn để trang trải chi phí và đáp ứng nhu cầu về vốn cho tái sản xuất. Muốn vậy bộ phận quản lý bán hàng phải nắm rõ được khách hàng của mình mua hàng thường xuyên hay không thường xuyên, thanh toán nhanh hay chậm, mua sản phẩm gì?.
Thuế liên quan bán hàng: GTGT, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có). Để quản lý tình hình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước một cách chặt chẽ, phải xác định đúng đắn doanh thu bán hàng trong kỳ làm cơ sở xác định đúng số thuế phải nộp. Có thể nói, công tác bán hàng có ý nghĩa sống còn với sự tồn tại của doanh nghiệp. Bởi vậy việc quản lý công tác bán hàng có vị trí cực kỳ quan trọng.
Thực hiện tốt các yêu cầu trên sẽ đảm bảo doanh nghiệp đạt kết quả cao trong sản xuất kinh doanh. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ Việc tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng một cách khoa học hợp lý và phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động kinh doanh bán hàng của doanh nghiệp, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có nhiệm vụ sau: Ghi chép kịp thời, đầy đủ khối lượng hàng hoá thành phẩm, dịch vụ bán hàng và tiêu thụ. SV:Bùi Thị Huyền Lớp: CĐKT7 Khóa luận tốt nghiệp 5 Trường Đại học Công Đoàn Tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán, các khoản giảm trừ và các khoản chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng. Xác định kịp thời và chính xác kết quả bán hàng của từng mặt hàng, của từng loại sản phẩm cũng như toàn bộ lợi nhuận về tiêu thụ sản phẩm hàng hoá của doanh nghiệp trong thời kỳ nhất định.
Tiến hành lập báo cáo và gửi báo cáo kết quả kinh doanh theo đúng chế độ. Tính đúng, nộp đủ và kịp thời các khoản thuế cho nhà nước Cung cấp thông tin kinh tế cần thiết cho các bộ phận liên quan, đồng thời tiến hành phân tích hoạt động kinh tế đối với việc bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ. Đề xuất phương thức bán hàng, thanh toán một cách khoa học phù hợp với thị trường, với từng khách hàng. Tổ chức lý luận công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ trong đơn vị kinh doanh.
Các phương thức bán hàng và thanh toán.1 Các phương thức bán hàng Phương thức bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp đối với việc sử dụng tài khoản kế toán, phản ánh tình hình xuất kho hàng hoá, thành phẩm. Đồng thời có tính chất quyết định đối với việc xác định thời điểm bán hàng để tăng lợi nhuận. Hiện nay ở các doanh nghiệp thường vận dụng các phương thức bán hàng sau đây: *Phương thức bán buôn hàng hoá: - Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho: Bán buôn qua kho là phương thức luân chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại mà trong đó hàng hóa sau quá trình thu mua sẽ được nhập kho rồi mới xuất kho bán buôn với khối lượng lớn.Bán buôn qua kho có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Bên bán xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho bên mua.Sau khi bên mua kiểm nhận, toàn bộ số hàng hóa đã giao được chính thức tiêu thụ, quyền sở hữu về hàng hóa được chuyển giao từ bên bán sang bên mua. SV:Bùi Thị Huyền Lớp: CĐKT7 Khóa luận tốt nghiệp 6 Trường Đại học Công Đoàn + Bán buôn chuyển hàng qua kho: Bên bán xuất kho hàng hóa chuyển đến địa điểm giao hàng cho bên mua theo hợp đồng quy định.Trong thời gian từ khi xuất kho hàng hóa đến khi chưa được bên mua kiểm nhận, hàng hóa vẫn thuộc sở hữu của bên bán.Khi bên bán bàn giao hàng hóa cho bên mua, lượng hàng hóa được bên mua kiểm nhận mới thực sự tiêu thụ, quyền sở hữu của số hàng này mới chuyển từ bên bán sang bên mua -Phương thức bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng không qua kho: Là phương thức luân chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại mà trong đó hàng hóa sau quá trình thu mua sẽ được chuyển thẳng cho người mua mà không nhập kho.Bán buôn vận chuyển thẳng không qua kho có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Là hình thức bán buôn mà trong đó công ty thương mại phải chịu trách nhiệm thanh toán với bên bán về tiền mua hàng cũng như chịu trách nhiệm thu tiền hàng đã bán ở bên mua.
+ Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Là hình thức bán buôn mà trong đó công ty thương mại chỉ đóng vai trò là người trung gian, xúc tiến việc mua bán hàng hóa và hưởng hoa hồng. * Phương thức bán lẻ hàng hoá Là phương thức bán hàng thẳng cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế, tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Bán hàng theo phương thức này có đặc điểm là hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định.
bán lẻ có thể thực hiện dưới hình thức: + Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Là hình thức bán hàng mà trong đó, tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách,viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.Hết ca, hoặc hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn và SV:Bùi Thị Huyền Lớp: CĐKT7 Khóa luận tốt nghiệp 7 Trường Đại học Công Đoàn tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng.Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp cho thủ quỹ. + Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách.Hết ca, hết ngày bán nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ đồng thời kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. + Hình thức bán hàng tự chọn (tự phục vụ): theo hình thức này khách hàng tự chọn lấy hàng hoá mang đến bàn tính tiền để tính tiền và thanh toán tiền hàng.
nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hóa đơn và thu tiền của khách hàng. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng và bảo quản hàng hóa ở quầy do mình phụ trách. + Hình thức bán trả góp: theo hình thức này, người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần. DNTM, ngoài số tiền thu theo giá bán thông thường còn thu thêm người mua một khoản lãi do trả chậm.
+ Hình thức bán hàng tự động: Là hình thức bán lẻ hàng hóa mà trong đó các DNTM sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một loại hàng nào đó đặt ở các nơi công cộng.