CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI 1.Một số lý luận chung về bán hàng và nhiệm vụ kế toán 1. Khái niệm và đặc điểm nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp *Các khái niệm +Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của một doanh nghệp thương mại, là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hay quyền kiểm soát về mặt hàng hóa từ người bán sang người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền của người mua (giáo trình kế toán hoạt động thương mại và dịch vụ) +Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ động hoặc chủ sở hữu. Doanh thu phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và thường bao gồm: Doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dich vụ, tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia… (Chuẩn mực kế toán số 01) +Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ sô tiền thu được, hoặc sẽ thu được từ các giao dịch, nghiệp vụ phát sinh soanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ phí và phí thu bên ngoài giá bán +Các khoản giảm trừ doanh thu: -Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn (Chuẩn mực kế toán số 14) -Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu -Giá trị hàng bán bị trả lại là giá trị hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán +Giá gốc hàng bán: Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: Chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại (Chuẩn mực kế toán số 02). 4 Luan van +Giá vốn hàng bán là giá trị thực tế xuất kho của sản phẩm (hoặc bao gồm cả chi phí mua hàng phân bổ cho hàng hóa đã bán ra trong kỳ đối với doanh nghiệp thương mại), hoặc là giá thành thực tế lao vụ, dịch vụ hoàn thành và đã được xác định là tiêu thụ và các khoản khác được tính vào giá vốn để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ.
*Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng +Điều kiện ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (chuẩn mực kế toán số 14) -Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa cho người mua; -Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; -Doanh thu được xác định tượng đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hoá (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); -Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; -Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng +Các phương thức bán hàng trong doanh nhiệp -Phương thức bán hàng trực tiếp: là phương thức bên bán giao hàng cho bên mua trực tiếp tại kho hoặc trực tiếp tại phân xưởng không qua kho. Khi hàng hóa đã bàn giao cho bên mua được chính thức coi là tiêu thụ, bên bán mất quyền sở hữu về số hàng hóa đã giao. -Bán hàng theo phương thức trao đổi hàng: theo phương thưc này thì doanh nghiệp xuất hàng hóa cho doanh nghiệp khác, khách hàng sẽ thanh toán bằng vật tư hàng hóa của họ cho doanh nghiệp.
-Bán hàng theo phương thức trả góp: là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần và người mua phải chịu một phần lãi xuất trên số trả chậm về thực chất, quyền sở hữu chỉ chuyên giao cho người mua khi họ thanh toán hết tiền nhưng về mặt hạch toán, khi hàng giao cho người mua thì được coi là tiêu thụ 5 Luan van -Phương thức bán hàng gửi đại lý bán: bê bán hàng (bên giao địa lý) xuất hàng giao hàng cho bên nhận đại lý, ký gửi (bên đại lý) để bán và ohair thanh toán thù lao bán hàng dưới hình thức hoa hồng địa lý. Bên đại lý sẽ ghi nhận số hoa hồng được hưởng vào doanh thu tiêu thụ, hoa hồng đại lý có thể tính trên tổng giá thanh toán hay giá bán (không có thuế GTGT) của lượng hàng tiêu thụ. +Các phương thức và hình thức thanh toán Sau khi giao hàng cho bên mua được chấp nhận thanh toán thì bên bán có thể tiền hàng theo nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc theo sự tín nhiệm và sự thỏa thuận giữa hai bên mà lựa chọn phương thức thanh toán cho phù hợp: -Phương thức thanh toán trực tiếp: Bên mua có thể thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng. -Phương thức thanh toán trả trước: Là phương thức thanh toán mà người mua hàng hóa thanh toán tiền hàng cho Công ty trước khi nhận hàng.
Mục đích của việc thanh toán trước này là để chắc chắn việc thực hiện hợp đồng mua hàng hóa của khách hàng. Theo phương thức thanh toán này thì sự vận động của tiền và sự vận động của hàng hóa có khoảng cách về thời gian. -Phương thức thanh toán trả chậm: là phương thức bán mà bên bán giao hàng cho bên mua nhưng người mua không trả tiền ngay mà trả tiền theo một thời hạn đã thỏa thuận một lần hoặc thanh toán nhiều lần. Bên cạnh đó, việc trả tiền chậm có thể thực hiện theo điều kiện tín dụng giảm giá theo thỏa thuận, VD điều kiện “2/10, n/30”, có nghĩa là nếu người mua thanh toán trong 10 ngày kể từ ngày chập nhận thanh toán, người mua sẽ được hưởng chiết khấu 2%, nếu như sau 30 ngày mà người mua vẫn chưa thanh toán nợ thì họ sẽ phải chịu lãi xuất tín dụng.2 Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng *Yêu cầu quản lý nghiệp vụ kế toán bán hàng Nghiệp vụ bán hàng có liên quan đến nhiều nghiệp vụ khác nhau, các phương thức bán hàng, các thể thức thanh toán.
Quản lý nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp thương mại chính là việc quản lý số lượng, chất lượng, giá cả hàng hóa, việc thu hồi tiền hàng và xác định kết quả kinh doanh. Yêu cầu: Quản lý doanh thu: quản lý hàng hóa trong quá trình bán ra, dự trữ ghàng hóa, các khoản giảm trừ doanh thu, trong đó có các khoản giảm trừ, chiết khấu thương mại, 6 Luan van giảm giá hàng bán. Để đảm bảo tính liên tục trong kinh doanh, phải có thông tin về tình hình hàng hóa bán ra, trả lại để có kế hoạch kinh doanh ở kỳ tiếp theo. Thêm vào đó, kế toán phải thường xuyên kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng và thực hiện chính sách có liên quan đến hoạt động đó: giá cả, chi phí bán hàng, quảng cáo, tiếp thị, đồng thời phải tính toán và đưa ra kế hoạch một cách hợp lý.
Quản lý công nợ khách hàng: Tiền liên quan đến tình hình thu hồi tiền bán hàng, tình hình công nợ và thu hồi công nợ của khách hàng, điều này yêu cầu kế toán cũng như là thủ quỹ phải quản lý theo từng khách hàng, từng khoản nợ tiếp theo từng nghiệp vụ kinh tế phát sinh. *Nhiệm vụ kế toán nghiệp vụ bán hàng Kế toán nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp thương mại có các nhiệm vụ cơ bản sau: +Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tính bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ, cả về giá trị và số lượng bán hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. +Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra, bao gồm cả doanh thu bán hàng, thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hoá đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc (theo các cửa hàng, quầy hàng. +Xác định chính xác giá mua thực tế của lượng hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng.
+Kiểm tra, đôn đốc tính hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ; theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách nợ, thời hạn và tính hình trả nợ. +Tập hợp đầy đủ, chính xác, kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ để xác định kết quả kinh doanh. +Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. +Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng.Một số lý luận về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp 1.Sự chi phối của các VAS đến kế toán bán hàng 1.Chuẩn mực kế toán số 01 “Chuẩn mực chung” Chuẩn mực chung số 01 được ban hành theo QĐ 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002.
Mục đích của chuẩn mực này là quy định và hướng dẫn các chuẩn mực và nguyên tắc cơ bản +Cơ sở dồn tích “Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền. Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và tương lai.” Theo nguyên tắc này, mọi giao dịch liên quan đến doanh thu, thu nhập và chi phí được ghi nhận tại thời điểm phát sinh giao dịch, không quan tâm đến thời điểm thực tế thu và chi tiền.