CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm và vai trò của công tác bán hàng Khái niệm bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh trong các Doanh nghiệp thương mại. Đây là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho người mua đồng thời được người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Xét về góc độ kinh tế: Bán hàng là quá trình hàng hóa của Doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả bán hàng trong đó Doanh nghiệp giao hàng cho khách hàng và khách hàng trả lại tiền cho Doanh nghiệp theo giá thỏa thuận. Thông qua quá trình tiêu thụ nhu cầu tiêu dùng của khách hàng được thỏa mãn và giá trị của hàng hóa được thực hiện. Quá trình bán hàng của Doanh nghiệp nói chung và Doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm sau: + Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. + Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: người mua có quyền sở hưu về hàng hóa đã mua và người bán mất quyền sở hữu.
Vai trò của công tác bán hàng Quá trình bán hàng có thể chia làm nhiều giai đoạn, song tập trung chủ yếu vào khâu chi phí và bán hàng. Chi phí chi ra để có được số hàng đem ra bán. Phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí là kết quả bán hàng được biểu hiện qua lợi nhuận. Kết quả bán hàng là bộ phận quan trọng nhất trong kết quả kinh doanh của Doanh nghiệp.
Hàng hóa được tiêu thụ nhanh sẽ làm tăng vòng quay của vốn, đảm bảo thu hồi vốn nhanh, trang trải được chi phí, đảm 5 bảo được lợi nhuận. Kết quả bán hàng và quá trình bán hàng có mối quan hệ nhân quả với nhau. Tổ chức tốt quá trình bán hàng là cơ sở để có kết quả bán hàng cao, giúp Doanh nghiệp tăng vòng quay vốn lưu động, tăng nhanh tốc độ luân chuyển hàng hóa trong kỳ, đem lại kết quả cao trong kinh doanh. Kết quả tiêu thụ được phân phối cho các chủ sở hữu, nâng cao đời sống người lao động và thực hiện tốt nghĩa vụ với Nhà nước.
Bên cạnh đó kết quả bán hàng còn là chỉ tiêu tài chính quan trọng thể hiện rõ nét hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của Doanh nghiệp. Nếu tình hình tài chính tốt, Doanh nghiệp sẽ có điều kiện tham gia thị trường vốn, nâng cao năng lực tài chính. Hơn nữa, thông qua quá trình bán hàng đảm bảo cho các đơn vị khác có mối quan hệ mua bán với Doanh nghiệp, thực hiện kế hoạch sản xuất và mở rộng sản xuất kinh doanh góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối tiền hàng, làm cho nền kinh tế ổn định và phát triển. Các phương thức bán hàng Trong nền kinh tế thị trường, việc bán sản phẩm, hàng hoá của các DN được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, theo đó các sản phẩm hàng hóa vận động từ DN đến tay các hộ tiêu dùng cuối cùng.
Tùy thuộc vào đặc điểm sản phẩm hàng hóa tiêu thụ mà DN Có thể sử dụng một trong các phương thức sau: a. Phương thức bán buôn Bán buôn là việc bán sản phẩm, hàng hóa cho các Doanh nghiệp, các cửa hàng đại lý,. với số lượng lớn để các đơn vị tiếp tục bán cho các tổ chức, cá nhân khác. - Bán buôn qua kho: Đây là hình thức bán buôn mà hàng hoá bán được xuất ra từ kho của Doanh nghiệp.
Theo phương thức này có 2 hình thức bán buôn: + Bán buôn qua kho bằng cách giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho Doanh nghiệp thương mại để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho đại diện bên mua. 6 + Bán buôn qua kho bằng cách vận chuyển thẳng hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết, Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá bằng phương tiện vận tải của mình hay thuê ngoài chuyển đến giao cho bên mua tại một địa điểm đã được thoả thuận giữa hai bên. - Bán buôn vận chuyển thẳng: Đây là hình thức bán buôn mà các Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng về không nhập kho mà chuyển thẳng cho bên mua.
Phương thức này được thực hiện theo các hình thức: + Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán Theo hình thức này, Doanh nghiệp không tham gia vào việc thanh toán tiền mua hàng, bán hàng với người mua, người bán. Doanh nghiệp chỉ thực hiện việc môi giới và hưởng hoa hồng, người mua thanh toán tiền hàng với người bán. + Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán Theo hình thức này, Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng chuyển hàng đi bán thẳng cho bên mua tại một địa điểm đã thoả thuận. Hàng hoá lúc này vẫn thuộc sở hữu của Doanh nghiệp.
Chỉ khi bên mua thanh toán hoặc khi Doanh nghiệp nhận được giấy biên nhận hàng và bên mua chấp nhận thanh toán thì hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ. Trong trường hợp này, Doanh nghiệp tham gia thanh toán với cả hai bên: Thu tiền bán hàng của người mua và trả tiền mua hàng cho người bán. Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cá nhân và bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể. Số lượng tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ, có nhiều phương thức bán lẻ: - Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này nhiệm vụ thu tiền của người mua và giao hàng cho người mua tách rời nhau.
- Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp của khách và giao hàng cho khách. 7 - Hình thức bán hàng trả chậm, trả góp: Theo hình thức này, người mua được trả tiền mua hàng nhiều lần. Doanh nghiệp thương mại ngoài số tiền thu theo giá bán hàng còn thu thêm ở người mua một khoản tiền lãi vì trả chậm. Phương thức bán hàng qua đại lý + Đối với bên giao đại lý: Hàng giao cho đơn vị đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của Doanh nghiệp và chưa xác định là đã bán.
Doanh nghiệp chỉ hạch toán vào doanh thu khi nhận được tiền thanh toán của bên nhận đại lý hoặc đã được chấp nhận thanh toán. Doanh nghiệp có trách nhiệm nộp thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) trên tổng giá trị hàng gửi bán đã tiêu thụ và trả hoa hồng cho đại lý. + Đối với bên nhận đại lý: Số hàng nhận đại lý không thuộc quyền sở hữu của Doanh nghiệp, Doanh nghiệp chỉ nhận bán hộ và hưởng hoa hồng trên giá bán. Nội dung kết quả bán hàng và các chỉ tiêu xác định kết quả bán hàng 1.
Nội dung kết quả bán hàng Kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí (giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh) với Doanh thu thuần từ bán hàng đã phát sinh trong kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh là cuối tháng, cuối quý, cuối năm tùy thuộc đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng Doanh nghiệp. Công thức xác định kết quả bán hàng Doanh thu thuần về Các khoản giảm trừ doanh = Doanh thu bán hàng - bán hàng thu Lợi nhuận gộp về = Doanh thu thuần về bán hàng - Giá vốn hàng bán bán hàng 8 Kết quả = Lợi nhuận gộp về bán hàng - Chi phí quản lý doanh nghiệp bán hàng Yêu cầu của việc xác định kết quả bán hàng: Xác định chính xác kết quả bán hàng nhằm quản lý doanh thu, chi phí cung cấp thông tin về tình hình tiêu thụ hàng hóa cho các nhà quản lý Doanh nghiệp.
Từ đó các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác trong kinh doanh nhằm thúc đẩy quá trình tiêu thụ, tạo thêm lợi nhuận từ hoạt động bán hàng cho Doanh nghiệp. Doanh thu bán hàng a. Doanh thu bán hàng Là tổng các lợi ích kinh tế Doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của Doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được sau khi trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.
Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của Doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu. Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các nghiệp vụ bán hàng hóa, sản phẩm cho khách hàng. Điều kiện ghi nhận doanh thu • Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn lợi ích và rủi ro gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua.
• Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. • Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. 9 • Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. • Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Doanh thu thuần là phần còn lại của doanh thu sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ trong kì kế toán, là căn cứ tính kết quả hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp. Nguyên tắc xác định doanh thu bán hàng Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Doanh nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc sau: • Đối sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán chưa có thuế GTGT. • Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện chịu thuế GTGT, hoặc chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp dich vụ là tổng giá thanh toán.