CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm cơ bản, phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái quát về hoạt động kinh doanh thương mại Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động kinh tế cơ bản, lưu thông phân phối hàng hóa trên thị trường buôn bán hàng hóa của từng quốc gia hoặc giữa các quốc gia với nhau.
Trong nền kinh tế thị trường, khi mà người sản xuất và người tiêu dùng không trực tiếp gặp nhau thì hoạt động thương mại là một tất yếu và sự tồn tại của doanh nghiệp thương mại là hết sức cần thiết. Hàng hóa trong kinh doanh thương mại gồm các loại vật tư, sản phẩm có hình thái vật chất và phi vật chất mà doanh nghiệp mua về với mục đích để bán. Hoạt động kinh doanh thương mại bao gồm hai giai đoạn chủ yếu là mua hàng và bán hàng nên kế toán trong các doanh nghiệp thương mại không bao gồm các bước tập hợp chi phí sản xuất mà chỉ bao gồm kế toán giai đoạn mua hàng, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Đối tượng kinh doanh thương mại là các loại hàng hóa phân the o từng ngành hàng: Hàng vật tư, thiết bị, hàng lương thực, thực phẩm chế biến, hàng công nghệ tiêu dùng.
Kinh doanh thương mại thu hút trí lực và tiền của nhà đầu tư để đem lại lợi nhuận. Kinh doanh thương mại có đặc thù riêng của nó, đó là quy luật hàng hóa vận động từ nơi giá thấp đến nơi giá cao, quy luật mua rẻ bán đắt, quy luật mua của người có hàng hóa cho người cần. Kinh doanh thương mại là điều kiện tiền đề để thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả kinh doanh a.
Khái niệm bán hàng Bán hàng là việc chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa gắn liền với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Đối với các DNTM thì bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Khái niệm xác định kết quả bán hàng Kết quả hoạt động bán hàng là kết quả cuối cùng của hoạt động bán hàng trong doanh nghiệp, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Kết quả bán hàng được xác định bằng chênh lệch giữa doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản chi phí liên quan như giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí doanh nghiệp là lãu, và ngược lại, nếu chênh lệch trên âm thì kết quả bán hàng của doanh nghiệp là lỗ.
Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp Phương thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu cho khách hàng và thu được tiền hoặc quyền thu tiền về số thành phẩm, hàng hóa tiêu thụ. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, doanh nghiệp có rất nhiều phương thức khác nhau để tiêu thụ hàng hóa. Việc lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phương thức tiêu thụ đã góp phần không nhỏ vào thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hiện nay, các doanh nghiệp thường áp dụng một số phương thức bán hàng sau: 1.
Phương thức bán buôn Bán buôn là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện hết được giá trị sử dụng. Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc theo số lượng rất lớn. Giá bán biến động tùy theo số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn bao gồm 2 phương thức: bán buôn qua kho và bán buôn chuyển thẳng.
- Bán buôn qua kho: Theo phương thức này, hàng hóa sẽ được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp, bao gồm: + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản trực tiếp của doanh nghiệp. + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại sẽ gửi hàng cho khách dựa trên cơ sở đã thỏa thuận, ký kết trong hợp đồng mua hàng. 5 - Bán buôn hàng hóa không qua kho (Bán buôn vận chuyển thằng): là hình thức bán hàng mà bên bán tự vận chuyển hoặc thuê ngoài vận chuyển số hàng hóa theo đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đến địa điểm của bên mua chỉ định. Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp không qua trung gian.
Đây là khâu vận chuyển cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất tới lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán lẻ thường bán với khối lương ít, giá bán ổn định. Thường bao gồm: - Bán hàng thu tiền tập trung: Đây là hình thức bán hàng mà nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau.
Cuối ngày, nhân viên bán hàng sẽ căn cứ vào hóa đơn để lập báo cáo bán hàng. - Bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên giao hàng trực tiếp cho khách và đồng thời trực tiếp thu tiền của khách hàng. Căn cứ số tiền bán được, nhân viên bán hàng kiểm kê hàng tồn kho để xác định số hàng bán ra trong ngày (kỳ), sau đó lập báo cáo và kê giấy nộp tiền bán hàng. Phương thức đổi hàng Đây là phương thức mà doanh nghiệp dùng sản phẩm hàng hóa của mình để đổi lấy sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp khác.
Khi đó, doanh nghiệp đồng thời vừa phát sinh nghiệp vụ bán hàng vừa phát sinh nghiệp vụ mua hàng. Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi Theo phương thức này, doanh nghiệp xuất hàng giao cho doanh nghiệp thương mại và được hưởng 1 khoản tiền gọi là hoa hồng đại lý. Số hàng chuyển giao cho cơ sở đại lý thanh toán tiền bán hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì nghiệp vụ bán hàng mới hoàn thành. Có 2 trường hợp bán hàng đại lý: - Bán đúng giá hưởng hoa hồng: Đại lý bán đúng giá niêm yết mà bên giao hàng quy định, đại lý sẽ được hưởng 1 tỷ lệ hoa hồng nhất định theo tổng giá bán (bao gồm thuế hoặc chưa có thuế) như thỏa thuận giữa 2 bên.
6 - Bán hàng đại lý không theo phương thức hưởng hoa hồng: trường hợp này tương tự như TH người mua hàng để bán lại. Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Đây là hình thức người mua không trả hết tiền hàng trong một lần mà thay vào đó sẽ trả trong nghiều kỳ. Trong trường hợp này doanh thu bán hàng vẫn tính doanh thu bán lẻ bình thường, phần chênh lệch giữa số tiền thu được từ người mua với doanh thu (hay còn được gọi là lãi trả góp) được tính vào doanh thu hoạt động tài chính. DNTM được hưởng thêm khoản chênh lệch giữa giá bán trả góp và giá bán thông thường theo phương thức trả tiền ngay, gọi là lãi trả góp.
Khi DNTM giao hàng cho người mua, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. Tuy nhiên, khoản lãi trả góp chưa được ghi nhận toàn bộ mà chỉ được phân bổ vào doanh thu hoạt động tài chính vào nhiều kỳ sau giao dịch bán. Các phương thức thanh toán trong doanh nghiệp Sau khi chấp nhận thanh toán, bên bán có thể nhận tiền hàng theo nhiều phương thức khác nhau. Hiện nay, doanh nghiệp áp dụng chủ yếu là các phương thức thanh toán sau: a.
Phương thức thanh toán trực tiếp Đây là phương thức sau khi nhận được hàng, người mua thanh toán ngay tiền cho người bán. Hình thức này đảm bảo thu tiền nhanh, tránh rủi ro thanh toán. Khi sử dụng phương thức thanh toán này, người mua có thể thanh toán bằng tiền mặt, tiền tạm ứng, chuyển khoản, séc, hoặc bằng hàng đổi hàng. Phương thức thanh toán trả chậm, trả góp Đây là phương thức thanh toán mà khách hàng chưa thanh toán tiền sau khi nhận được hàng.
Việc thanh toán trả chậm có thể thực hiện theo điều kiện tín dụng ưu đãi theo thỏa thuận giữa hai bên. Phương thức thanh toán khách hàng ứng tiền trước tiền hàng Bên bán hàng sẽ yêu cầu bên mua ứng trước 1 khoản tiền nhất định trước khi giao hàng. Số tiền còn lại phải trả của bên mua sau khi nhận hàng sẽ được tính bằng tổng giá thanh toán tiền hàng trừ đi số tiền đã ứng trước. Phương thức này thường áp dụng đối với khách hàng mới hoặc những khách hàng đạt những đơn hàng có giá trị lớn.
Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Vai trò Nhìn trên phạm vi doanh nghiệp, tiêu thụ hay bán hàng là nhân tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Tiêu thụ thể hiện sức cạnh tranh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Nó là cơ sở để đánh giá trình độ tổ chức quản lý hiệu quả sản xuất kinh doanh, đồng thời cũng gián tiếp phản ánh trình độ tổ chức các khâu cung ứng, sản xuất cũng như công tác dự trữ, bảo quản.
Trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế, bán hàng có một vai trò đặc biệt. Nó vừa là điều kiện để tiến hành sản xuất vừa là cầu nối giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng, phản ánh sự gặp nhau giữa cung và cầu về hàng hóa, qua đó định hướng cho sản xuất, tiêu dùng và khả năng thanh toán. Với một doanh nghiệp, việc tăng nhanh quá trình bán hàng tức là tăng vòng quay của vốn, tiết kiệm vốn và trực tiếp làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Từ đó, sẽ nâng cao đời sống, thu nhập cho cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước.
Trong doanh nghiệp, kế toán là công cụ quan trọng để quản lý hiệu quả sản xuất và tiêu thụ, thông qua số liệu của kế toán nói chung, kế toán bán hàng nói riêng giúp cho doanh nghiệp và các cấp có thẩm quyền đánh giá được mức độ hoàn thành của doanh nghiệp về mức độ sản xuất, tiêu thụ và lợi nhuận. Nhiệm vụ Kế toán bán hàng có trách nhiệm rất lớn trong công tác bán hàng của doanh nghiệp. Kế toán phải thường xuyên theo dõi doanh thu, lợi nhuận… của từng mặt hàng hoặc từng nhóm mặt hàng.