CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm cơ bản và các phương thức bán hàng, phương thức thanh toán trong doanh nghiệp 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Bán hàng Bán hàng là bán sản phẩm doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mà doanh nghiệp mua về với mục đích thương mại. Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa cho người mua và doanh nghiệp được quyền thu tiền từ việc chuyển giao đó. Hay nói cách khác bán hàng là quá trình hàng hóa của các doanh nghiệp được chuyển giao từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ. Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp có các đặc điểm sau: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữu người mua và người bán có thể bằng lời nói hoặc hợp đồng, hai bên thuận mua vừa bán, bên mua chấp nhận trả tiền ngay hoặc cam kết sẽ trả.
- Trong giao dịch mua bán có sự thay đổi về quyền sở hữu, người bán mất quyền sở hữu đối với hàng hóa khi đem đi trao đổi, người mua có quyền sở hữu số hàn hóa đã mua về. Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa doanh nghiệp cung cấp cho người mua một lượng hàng hóa và nhận về một khoản tiền được gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu đó là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của đơn vị mình.2 Xác định kết quả hoạt động kinh doanh Kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động kinh doanh khác của doanh nghiệp bao gồm: kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. SV: Nguyễn Thị Hường 5 Lớp: K21KTDNK Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Lê Thị Thu Hà - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), trừ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. - Kết quả hoạt động khác là số chệnh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.2 Phương thức bán hàng 1.1 Bán buôn Bán buôn là hoạt động buôn bán hàng hóa với số lượng lớn hàng hóa cho các nhà bán lẻ, các người dùng công nghiệp, thương nghiệp hoặc các nhà bán buôn khác. Bán buôn thường áp dụng hoặc nhằm vào các trung gian thương mại như tổng đại lý, đại lý các cấp.
Những khách hàng mua với số lượng lớn như khách mua cho các dự án cũng cơ thể áp dụng hình thức bán buôn. - Bán buôn qua kho: là hàng hóa mua về nhập kho sau đó mới xuất bán và giao cho bên mua bằng một trong hai cách sau: + Bán buôn qua kho theo cách giao hàng trực tiếp tại kho: Theo cách này bên bán giao hàng trực tiếp tại kho của mình còn bên mua sẽ cử người tới nhận hàng trực tiếp tại kho bên bán, ký vào hóa đơn bán hàng và nhận hàng mua. Kể từ thời điểm này bên bán ghi nhận doanh thu bán hàng, giá vốn hàng bán và bên mua phải chịu trách nhiệm về hàng hóa, chi phí đi đường. + Bán buôn qua kho theo cách chuyển hàng: Theo cách này bên bán chuyển hàng từ kho của mình giao cho bên mua tại thời điểm như hai bên đã thỏa thuận.
Hàng đang đi trên đường thì trách nhiệm đối SV: Nguyễn Thị Hường 6 Lớp: K21KTDNK Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Thu Hà với hàng hóa và chi phí thuộc về bên bán, kế toán ghi nhận doanh thu bán hàng tại thời điểm bên bán giao hàng cho bên mua theo số thực tế giao và được bên mua chấp nhận. - Bán buôn vận chuyển thẳng: là hình thức doanh nghiệp giao hàng ngay tại nơi mua hàng hoặc phải vận chuyển giao cho bên mua tại địa điểm yêu cầu mà không phải nhập kho.2 Bán lẻ Bán lẻ là bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Đặc trưng của phương thức bán lẻ là kết thúc nghiệp vụ bán hàng thì sản phẩm rời khỏi lĩnh vực lưu thông đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị sử dụng của sản phẩm được thực hiện.
Bán lẻ thường bán đơn chiếc, bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định và được thanh toán ngay. Bán lẻ thường có những hình thức chủ yếu sau: - Bán lẻ thu tiền tập trung: Tổ chức ở quy mô bán lẻ lớn như siêu thị, quầy, bách hóa lớn,. khách hàng tự chọn hàng hóa và thanh toán một lần tại quầy kế toán thu tiền, cuối ngày kế toán lập báo cáo bán hàng hàng ngày và đem nộp tiền vào phòng kế toán để ghi sổ một lần. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Phù hợp với quy mô bán nhỏ lẻ, mỗi nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp từ khách hàng, cuối ngày lập báo cáo bán hàng và nộp tiền cho phòng kế toán hoặc định kỳ 3, 5, 7 ngày.
mới lập báo cáo bán hàng nhưng tiền mặt vẫn phải nộp hằng ngày (hoặc định kỳ ngắn hạn).3 Gửi đại lý bán, ký gửi hàng Bán hàng đại lý, ký gửi là phương thức bán hàng mà bên giao đại lý xuất hàng cho bên đại lý để bán. Số hàng hóa gửi bán, ký gửi vẫn thuốc quyền sở hữu của doanh nghiệp, cho tới khi bên nhận đại lý thông báo bán được hàng. Bên đại lý sẽ được hưởng hoa hồng và chênh lệch trên số hàng đã bán được gọi là doanh thu. Còn bên giao đại lý sẽ ghi nhận khoản hoa hồng và chênh lệch đó vào chi phí bán hàng của doanh nghiệp.
SV: Nguyễn Thị Hường 7 Lớp: K21KTDNK Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Thu Hà 1.4 Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Bán hàng trả chậm trả góp là hình thức bán hàng trả nhiều lần, là phương thức bán hàng mà khi giao hàng cho người mua thì lượng hàng hóa chuyển giao cho bên mua sẽ được coi là tiêu thụ, doanh thu bán hàng được ghi nhận theo giá bán trả tiền ngay. Phần còn lại sẽ được trả hàng kỳ và chịu lãi suất quy định trong hợp đồng.3 Phương thức thanh toán - Phương thức thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt: là khi doanh nghiệp giao hàng cho bên mua và bên mua thanh toán ngay bằng tiền mặt hoặc trả chậm trong một thời gian quy định - Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt: + Hai bên thực hiện phương thức bù trừ giá trị giữa hàng hóa dịch vụ mua vào với giá trị hàng hóa dịch vụ bán ra, vay mượn hàng. + Hai bên thực hiện phương thức bù trừ công nợ như nhau, mượn tiền , cấn trừ công nợ cho người thứ ba + Hai bên thực hiện thanh toán thông qua việc bán lại khoản nợ phải thu cho tổ chức mua bán nợ hợp pháp + Hai bên thực hiện thanh toán qua ngân hàng vào tài khoản của bên thứ ba mở tại Kho bạc Nhà nước để thực hiện cưỡng chế bằng biện pháp thu tiền, tài sản do tổ chức, cá nhân khác nắm giữ.2 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Vai trò Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh không chỉ có vai trò hết sức quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế.
Các số liệu mà kế toán bán hàng cung cấp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn thiện về SV: Nguyễn Thị Hường 8 Lớp: K21KTDNK Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Thu Hà bán hàng và xác định kết quả kinh doanh từ đó tìm ra được những thiếu sót, mất cân đối giữa khâu mua, dự trữ và khâu bán để có biện pháp khắc phục. Dựa vào các số liệu và thuyết minh về kế toán bán hàng và xác định kết qủa hoạt động kinh doanh mà doanh nghiệp cung cấp, Nhà nước cũng nắm bắt được sức mạnh tài chính và tình hình hoạt động của doanh nghiệp để kiểm soát nghĩa vụ chấp hành về thuế của mỗi doanh nghiệp một cách chính xác nhất. Đặc biệt, qua các số liệu đó các đối tượng biết được khả năng mua, sản xuất, dự trữ và bán các mặt hàng của doanh nghiệp.
Từ đó, các nhà đầu tư có quyết định đầu tư, ngân hàng có cơ sở cho vay vốn hoặc có quan hệ làm ăn lâu dài với doanh nghiệp.2 Nhiệm vụ Để quản lý tốt quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cần sử dụng tới rất nhiều công cụ làm việc khác nhau, trong đó, kế toán được xem là công cụ hữu hiệu nhất. Chính vì vậy, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần thiết thực hiện những nhiệm vụ sau: - Tập hợp đầy đủ, chính xác các chứng từ liên quan đến bán hàng thực tế phát sinh trong kỳ và kết chuyển chi phí (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho số lượng hàng đã tiêu thụ để làm cơ sở xác định kết quả kinh doanh. - Ghi chép đầy đủ, kịp thời số lượng hàng hóa, dịch vụ bán ra, doanh thu bán hàng, tính toán chính xác trị giá vốn hàng bán. - Phản ánh tình hình thực hiện chỉ tiêu kinh tế về bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh như doanh thu, giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý kinh doanh và xác định lãi lỗ trong kỳ.
- Hàng tháng, hàng quý lập các báo cáo về quá trình bán hàng cần thiết để cũng cấp thông tin cho lãnh đạo ra các quyết định kinh doanh ngắn hạn và dài hạn.2 Kế toán bán hàng 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu SV: Nguyễn Thị Hường 9 Lớp: K21KTDNK Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.