phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được kết cấu thành 03 chương như sau: Chƣơng I: Cơ sở lý luận về lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện Chƣơng II: Thực trạng lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An. Chƣơng III: Phương hướng và giải pháp lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An. 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CẤP HUYỆN 1.1 Tổng quan về lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Lập kế hoạch Nhà nước sử dụng nhiều công cụ khác nhau …) để thực hiện các vai trò của mình như: hệ thống luật pháp, hệ thống hoạch định phát triển, các công cụ đòn bẩy kinh tế(thuế, trợ cấp…), các chính sách kinh tế(tài khóa, tiền tệ, thương mại, đầu tư…), lực lượng kinh tế của Nhà nước (doanh nghiệp Nhà nước, dự trữ quốc gia. Công cụ kế hoạch với tư cách là một trong những công cụ được nhà nước sử dụng điều tiết nền kinh tế thị trường, đảm bảo ổn định và phát triển KT- XH.
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, "Kế hoạch là một dự án tổng thể với các mục tiêu KT-XH ở tầm kinh tế vĩ mô hay kinh tế vi mô được thể hiện thành các chỉ tiêu chung của nền kinh tế quốc dân hay các ngành, các đơn vị hay một lãnh thổ, hay đơn vị cơ sở, cùng với chính các chính sách, các giải pháp tương ứng để thực hiện". [23] Lập kế hoạch là một tiến trình kết hợp tất cả các mặt của quản lý, là một tiến trình trí tuệ của việc xác định mong muốn cái gì và có thể đạt được mong muốn đó như thế nào. Hay nói cách khác, lập kế hoạch là một quá trình của việc ra quyết định trước xem phải làm cái gì, làm như thế nào, ai làm, làm khi nào và làm ở đâu.12] Lập kế hoạch là một quá trình nhằm xác định mục tiêu tương lai, các phương thức thích hợp để đạt mục tiêu đó.12] Như vậy, có thể hiểu lập kế hoạch là một tập hợp những hoạt động, công việc được sắp xếp theo trình tự nhất định có hệ thống và cụ thể về cách thức, trình tự những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định để đạt được mục tiêu đã đề ra.2 Lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Kế hoạch phát triển KT-XH là một công cụ điều hành vĩ mô các hoạt động KT-XH, là sự cụ thể hóa các mục tiêu, chiến lược, quy hoạch phát triển qua từng thời kỳ, qua hệ thống các mục tiêu, biện pháp định hướng phát triển và các chương trình hành động bên cạnh hệ thống chính sách, cơ chế áp dụng trong thời kỳ kế hoạch [7, tr.24] Kế hoạch phát triển KT-XH là công cụ quản lý của nhà nước theo mục tiêu, nó được thể hiện bằng những mục tiêu định hướng phát triển KT-XH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định của một quốc gia hoặc một địa phương và những giải pháp, chính sách nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra một cách hiệu quả nhất.14] Lập kế hoạch phát triển KT-XH là quá trình xác đinh các mục tiêu định hướng phát triển KT-XH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định của một quốc gia hoặc một địa phương và những giải pháp, chính sách nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra.3 Lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện Kế hoạch phát triển KT-XH cấp huyện là bộ phận của hệ thống kế hoạch hóa cấp huyện là công cụ mà chính quyền sử dụng để điều hành vĩ mô các hoạt động KT-XH của địa phương trong từng thời kỳ nhằm thực hiện các mục tiêu đã đề ra một cách hiệu lực và hiệu quả. Kế hoạch phát triển KT-XH cấp huyện là một công cụ quản lý điều hành vĩ mô các hoạt động KT-XH của cấp huyện, thể hiện bằng các mục tiêu định hướng phát triển KT-XH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định và các giải pháp nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra một cách hiệu quả.8] Lập kế hoạch phát triển KT-XH cấp huyện là quá trình xác định các mục tiêu định hướng phát triển KT-XH của huyện phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định và các giải pháp nhằm đạt được các mục tiêu đã đặt ra.2 Phân loại kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 1.1 Theo thời gian Kế hoạch phát triển KT-XH trung hạn (5 năm, 3 năm) Là sự cụ thể hóa các chiến lược và quy hoạch phát triển trong lộ trình phát triển dài hạn, Nó xác định các mục tiêu, chỉ tiêu tăng trưởng KT-XH, nâng cao phúc lợi xã hội trong thời kỳ 5 năm và xác định các cân đối, các chính sách phân bổ nguồn lực, vốn cho các chương trình phát triển của khu vực kinh tế nhà nước và khuyến khích sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.14] Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm là công cụ quan trọng để triển khai thực hiện chiến lược và quy hoạch phát triển KT-XH, thông qua bản kế hoạch 5 năm các chỉ tiêu, quy hoạch được đề ra trong chiến lược và quy hoạch sẽ được cụ thể hóa và dễ dàng triển khai thực hiện trên thực tế.
Kế hoạch phát triển KT-XH ngắn hạn (hằng năm) Kế hoạch phát triển KT-XH hằng năm là bước cụ thể hóa kế hoạch 5 năm, là công cụ điều hành các hoạt động mang tính tác nghiệp của nền kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu của kế hoạch 5 năm.2 Theo cấp độ quản lý Kế hoạch KT-XH cấp quốc gia Kế hoạch KT-XH cấp quốc gia được nghiên cứu xây dựng dựa trên cơ sở nội dung chiến lược phát triển KT-XH của đất nước 10 năm hoặc 20 năm và nội dung của các bản quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, quy hoạch phát triển KT-XH vùng lãnh thổ và các chương trình phát triển dài hạn của đất nước. Đồng thời, kế hoạch phát triển KT-XH cấp quốc gia được tổng hợp từ các kế hoạch phát triển của ngành, lĩnh vực và thành phố trục thuộc trung ương. Đó là văn bản hoạch định các hoạt động KT-XH của cả nước thể hiện bằng mục tiêu tổng quát, các nhiệm vụ cụ thể, các cân đối nguồn lực, các chương trình, dự án đầu tư và giải pháp nhằm phát triển KT-XH [5, tr.42-43] Kế hoạch phát triển ngành Theo định hướng của chiến lược và kế hoạch cấp quốc gia, các ngành sẽ xây dựng kế hoạch phát triển của ngành mình. Nội dung kế hoạch ngành sẽ cụ 11 thể hóa thành chương trình, dự án phát triển, định hình các yếu tố tác động, các cơ chế, chính sách để thực hiện mục tiêu của ngành.43] Phạm vi của kế hoạch ngành bao gồm: Ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn; Ngành công nghiệp; Ngành thương mại và dịch vụ; Lĩnh vực xã hội (y tế - xã hội, giáo dục, văn hóa.); Lĩnh vực trật tự xã hội, an ninh quốc phòng.43-44] Kế hoạch phát triển KT-XH vùng lãnh thổ.
Kế hoạch phát triển KT-XH vùng lãnh thổ có thể được hiểu theo nghĩa rộng là kế hoạch phát triển của vùng kinh tế lớn, vượt ra ngoài phạm vi địa giới hành chính của một tỉnh hoặc theo nghĩa hẹp là kế hoạch của một địa phương (huyện, xã) hay cộng đồng (thôn, bản).3 Vai trò của lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện 1.1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội Đặc trưng cơ bản của các nước có nền kinh tế thị trường là tính chất đa thành phần kinh tế, sở hữu tư nhân dưới nhiều hình thức khác nhau. Kế hoạch phát triển KT-XH trong kinh tế thị trường là kế hoạch nhằm định hướng phát triển, trong đó các mục tiêu và chỉ tiêu được xác định mang tính định hướng, dự báo trong từng giai đoạn phát triển nhất định. Lập kế hoạch phát triển KT-XH cấp huyện nhằm đưa ra một hệ thống mục tiêu phát triển vĩ mô về KT-XH trên địa bàn huyện, xây dựng các dự án, các chương trình, tìm các giải pháp và các phương án thực hiện, dự báo khả năng, phương hướng phát triển, xác định các cân đối lớn,… để thực hiện chức năng dẫn dắt, định hướng phát triển, đồng thời tạo đòn bẩy cần thiết, khuyến khích và hỗ trợ các thành phần kinh tế cùng thực hiện vì mục tiêu chung của địa phương.6] Kế hoạch phải thể hiện được những định hướng phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế địa phương. Hệ thống chính sách, ngân sách đi kèm phải đảm bảo sự nhất quán với định hướng chung đó, đồng thời tạo những đòn bẩy cần thiết 12 để khuyến khích và tạo điều kiện hỗ trợ các thành phần kinh tế cùng vận động theo định hướng chung.
Lập kế hoạch phát triển KT-XH đưa ra những định hướng nhằm đạt được các mục tiêu một cách hiệu quả. Nếu lập kế hoạch phát triển KT-XH tốt thì sẽ tạo cơ sở cho việc phân bố, sử dụng nguồn lực xã hội một cách hợp lý.2 Điều tiết, phối hợp ổn định kinh tế - xã hội Trong nền kinh tế thị trường luôn tồn tại hai công cụ điều tiết là thị trường và kế hoạch. Cơ chế thị trường luôn bảo đảm cho sản xuất đạt hiệu quả tài chính cao, là cơ sở lựa chọn và phân bổ nguồn lực tối ưu cho các hoạt động sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, nó cũng còn có nhiều khuyết tật, hạn chế.
Kế hoạch phát triển KT-XH là một công cụ tổ chức can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế thị trường. Nó giúp cho sự can thiệp của nhà nước chắc chắn khắc phục được thất bại của thị trường, hướng hoạt động thị trường vào những mục tiêu mà xã hội cần có. Kế hoạch cấp huyện có chức năng điều tiết sự phát triển của KT-XH và tạo lập môi trường ổn định. Trong từng thời kỳ với các mục tiêu đặt ra, kế hoạch phát triển KT-XH phải xây dựng được các giải pháp, chính sách để thúc đẩy sự phát triển KT-XH, phát huy được thế mạnh của địa phương mình, đồng thời phải đảm bảo sự phát triển ổn định giữa các mặt kinh tế, xã hội và môi trường.7] Thông qua lập kế hoạch phát triển KT-XH, chính quyền cấp huyện thực hiện vai trò điều chỉnh, điều tiết sự phát triển giữa các vùng, các tầng lớp dân cư, các thành phần kinh tế nhằm phát huy lợi thế của các vùng, các thành phần kinh tế, đồng thời điều chỉnh để giảm bớt sự chênh lệch giữa các vùng, các tầng lớp dân cư tạo điều kiện phát triển KT-XH lành mạnh của địa phương.