Quy Trình Gieo Ươm Và Chăm Sóc Cây Keo Tai Tượng Tại Vườn Ươm Đại Học Nông Lâm

Luận văn nghiên cứu quy trình gieo ươm và chăm sóc cây keo tai tượng tại vườn ươm trường Đại học Nông Lâm, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành lâm nghiệp.

• Tác giả: Dương Vũ Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hoàn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Theo dõi quy trình gieo ươm và chăm sóc cây keo tai tượng tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 2: TỔNG QUAN VỀ TÀ I LIỆU
• 1.1. Tổ ng quan về cây Keo tai tƣơ ̣ng
• 1.2. Tổ ng quan về nguồ n gố c lô ha ̣t
• 1.3. Các nghiên cƣ́u về kĩ thuâ ̣t gieo ƣơm cây Keo tai tƣơ ̣ng ở thế giới và Viêṭ Nam
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CƢ́U
• 3. KẾT QUẢ THƢ̣C HIỆN VÀ THẢO LUẬN
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây keo tai tượng

Cây keo tai tượng (Acacia mangium Wild) là một trong những loài cây có giá trị kinh tế cao trong ngành lâm nghiệp. Cây có khả năng sinh trưởng nhanh, thích nghi tốt với nhiều loại đất và điều kiện khí hậu khác nhau. Đặc điểm hình thái của cây cho thấy chiều cao có thể đạt từ 7 đến 30m, với đường kính thân từ 25 đến 35 cm. Cây có tán lá xanh quanh năm, giúp cải thiện môi trường và cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến gỗ. Việc gieo ươm cây keo tai tượng không chỉ giúp tăng cường độ che phủ rừng mà còn tạo ra nguồn gỗ lớn phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Theo thống kê, diện tích trồng keo tai tượng ở Việt Nam đã mở rộng đáng kể, với khoảng 200.000 ha tính đến năm 2006. Điều này cho thấy sự quan tâm và đầu tư vào việc phát triển cây trồng này trong tương lai.

II. Quy trình gieo ươm cây keo tai tượng

Quy trình gieo ươm cây keo tai tượng bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, việc chọn giống là rất cần thiết. Hạt giống phải được thu hái từ những cây mẹ khỏe mạnh, có khả năng sinh trưởng tốt. Sau khi thu hoạch, hạt cần được xử lý bằng cách ngâm trong nước sôi và sau đó rửa sạch để loại bỏ tạp chất. Tiếp theo, hạt được gieo vào bầu đất đã chuẩn bị sẵn. Bầu đất cần được trộn với phân bón để cung cấp dinh dưỡng cho cây con. Sau khi gieo, cần duy trì độ ẩm cho bầu đất và thường xuyên kiểm tra tình trạng cây con. Việc chăm sóc cây con trong giai đoạn này rất quan trọng để đảm bảo cây phát triển khỏe mạnh và không bị sâu bệnh. Kỹ thuật gieo ươm này không chỉ giúp cây phát triển tốt mà còn tạo ra nguồn giống chất lượng cao cho việc trồng rừng sau này.

III. Kỹ thuật chăm sóc cây keo tai tượng

Kỹ thuật chăm sóc cây keo tai tượng bao gồm nhiều hoạt động như tưới nước, bón phân, làm cỏ và phòng trừ sâu bệnh. Việc tưới nước cần được thực hiện thường xuyên, đặc biệt trong mùa khô, để đảm bảo cây con không bị khô hạn. Bón phân cũng rất quan trọng, giúp cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây phát triển. Cần chú ý đến việc làm cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng giữa cây con và cỏ dại. Phòng trừ sâu bệnh cũng là một phần không thể thiếu trong quá trình chăm sóc. Cây keo tai tượng thường gặp một số bệnh như phấn trắng, do đó cần có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Việc áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc sẽ giúp cây phát triển mạnh mẽ, đạt tiêu chuẩn xuất vườn và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

IV. Tiêu chuẩn cây con xuất vườn

Tiêu chuẩn cây con xuất vườn là một yếu tố quan trọng trong quy trình trồng rừng. Cây con phải đạt chiều cao từ 25 đến 30 cm, đường kính cổ rễ từ 2 đến 3 mm và tuổi cây từ 2 đến 3 tháng. Ngoài ra, cây con cần phải khỏe mạnh, không bị sâu bệnh và có bộ rễ phát triển tốt. Việc đảm bảo tiêu chuẩn này không chỉ giúp cây sống sót sau khi trồng mà còn tăng khả năng phát triển trong môi trường tự nhiên. Cây con đạt tiêu chuẩn sẽ có khả năng thích ứng tốt với điều kiện sống mới, từ đó góp phần vào việc phục hồi và phát triển rừng bền vững.

V. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Việc gieo ươm và chăm sóc cây keo tai tượng tại vườn ươm Đại học Nông Lâm không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường. Cây keo tai tượng có khả năng cải tạo đất, cung cấp gỗ nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến gỗ và tạo ra việc làm cho người dân. Hướng dẫn quy trình này sẽ là cơ sở để các đơn vị, tổ chức thực hiện trồng rừng có hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc phát triển lâm nghiệp bền vững. Những kinh nghiệm và kỹ thuật được áp dụng trong nghiên cứu này có thể được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn sản xuất, góp phần vào sự phát triển của ngành lâm nghiệp Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rừng và đất rừng tại Việt Nam chiếm khoảng 2/3 tổng diện tích tự nhiên của cả nước, đóng vai trò là nguồn tài nguyên trọng yếu và tạo sinh kế cho đồng bào các dân tộc miền núi. Nhằm thúc đẩy tốc độ phục hồi rừng và phủ xanh đất trống đồi núi trọc, Nhà nước đã triển khai các chương trình lâm nghiệp trọng điểm như Chương trình 327 và Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng. Trong bối cảnh nhu cầu gỗ nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến bột giấy, ván nhân tạo và gỗ gia dụng ngày càng gia tăng, việc phát triển các loài cây lâm nghiệp sinh trưởng nhanh, biên độ sinh thái rộng có ý nghĩa thực tiễn cấp bách.

Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) là loài cây gỗ lá rộng mọc nhanh, có khả năng sinh trưởng trên nhiều lập địa khắc nghiệt từ vùng cát ven biển đến địa hình đồi núi dốc dưới 400m, thích ứng với đất nghèo dinh dưỡng có độ pH từ 4,0 đến 4,5. Nhờ hệ rễ phát triển cả rễ cọc và rễ bàng với các nốt sần chứa vi khuẩn cộng sinh (Rhizobium và Bradyrhizobium) có khả năng cố định đạm khí quyển, loài cây này vừa cung cấp sinh khối gỗ vừa cải tạo môi trường đất thoái hóa. Tuy nhiên, hiệu quả rừng trồng phụ thuộc lớn vào công tác chọn tạo giống và kỹ thuật gieo ươm cây con ban đầu. Việc xây dựng quy trình kỹ thuật gieo ươm chuẩn hóa và kiểm soát dịch bệnh hại giai đoạn vườn ươm là tiền đề quyết định tỷ lệ sống và chất lượng lâm phần sau này.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Về mục đích:
   • Theo dõi toàn bộ các bước trong quy trình gieo ươm hạt giống cây Keo tai tượng trong giai đoạn vườn ươm.
   • Thực hiện và theo dõi kỹ thuật chăm sóc cây Keo tai tượng tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.
   • Góp phần nâng cao chất lượng cây giống xuất vườn phục vụ các chương trình trồng rừng sản xuất.
2. Về yêu cầu nghiên cứu:
   • Hệ thống hóa kiến thức lâm sinh lý thuyết và vận dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất giống cây lâm nghiệp.
   • Áp dụng các phương pháp điều tra, theo dõi sinh trưởng và đánh giá sâu bệnh hại tại vườn ươm.
   • Rút ra các bài học kinh nghiệm kỹ thuật phục vụ sản xuất thực tế tại địa bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hạt giống và cây con Keo tai tượng nhập nội từ Úc (lô hạt mã số 20128) trong toàn bộ chu trình gieo ươm, chăm sóc và phòng trừ dịch hại.
• Phạm vi không gian: Khu vực vườn ươm bán cố định mô hình Cây ăn quả - Chè thuộc Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, quy mô diện tích 1.000 m², công suất 500.000 cây giống.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 01 đến tháng 06 năm 2017, trong đó giai đoạn trọng tâm điều tra, theo dõi sâu bệnh hại kéo dài liên tục 4 tháng (từ tháng 02 đến tháng 06 năm 2017).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung cơ sở lý thuyết của nghiên cứu dựa trên các quy trình kỹ thuật gieo ươm cây Keo tai tượng đã được đúc kết trên thế giới và tại Việt Nam, kết hợp hệ thống văn bản quy chuẩn quản lý giống cây trồng lâm nghiệp theo chuỗi hành trình của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Nguồn vật liệu giống sử dụng trong nghiên cứu có hồ sơ pháp lý rõ ràng: Lô hạt giống Keo tai tượng có mã số lô 20128, chứng nhận nguồn gốc lô hạt số 282_6270 ngày 09/07/2015 do Trung tâm Giống cây rừng CSIRO (Úc) cấp, thu hái từ 220 cây mẹ xuất xứ Pongkaki - Balino, kiểm dịch thực vật nhập khẩu số 1436/KDTV ngày 16/07/2015. Kiểm tra trong phòng thí nghiệm cho kết quả sức nảy mầm đạt 728 mầm/10 gram hạt giống.

Nghiên cứu sử dụng tổ hợp các phương pháp lâm sinh thực nghiệm kết hợp điều tra định lượng:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Tổng hợp các dữ liệu khí tượng thủy văn thành phố Thái Nguyên, các nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ gieo ươm Keo tai tượng (nghiên cứu của Lim và Khoo năm 1985 tại Malaysia về sử dụng dung dịch Bordeaux CuSO₄:CaO:H₂O tỉ lệ 1:2:10; các quy trình kỹ thuật lâm sinh của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam).
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia và cán bộ kỹ thuật: Phỏng vấn cán bộ vườn ươm theo phiếu điều tra chuyên biệt nhằm thu thập thông tin về chuỗi hành trình quản lý giống, kỹ thuật đóng bầu, xử lý nhiệt độ hạt giống, chế độ dinh dưỡng và lịch sử dịch bệnh.
• Phương pháp thực nghiệm lâm sinh và quan sát trực tiếp: Trực tiếp thao tác và đo đếm các chỉ tiêu kỹ thuật tại hiện trường vườn ươm gồm phối trộn ruột bầu, ngâm ủ hạt bằng nước sôi 100°C tỉ lệ 1:2, tra hạt, tưới ẩm, cấy dặm, làm cỏ phá váng, bón phân thúc và đảo bầu xén rễ cọc.
• Phương pháp tính toán tỷ lệ sống: Đếm 3 điểm ngẫu nhiên trên luống, mỗi luống đếm 3 hàng để xác định tỷ lệ bầu sống theo công thức: $$\text{Tỷ lệ sống (%)} = \frac{\text{Số bầu sống}}{\text{Tổng số bầu kiểm tra}} \times 100$$
• Phương pháp điều tra phân bố và tỷ lệ bệnh hại: Thiết lập hệ thống 15 ô dạng bản (ODB) trên 5 luống ươm (mỗi luống bố trí 3 ODB, kích thước mỗi ODB là 1m chiều rộng luống). Trong mỗi ODB, áp dụng phương pháp điều tra xen kẽ (cách 1 hàng điều tra 1 hàng, trong hàng điều tra toàn bộ số cây). Tỷ lệ bị bệnh được tính theo công thức: $$P% = \frac{n}{N} \times 100$$ (trong đó $n$ là số cây bị bệnh, $N$ là tổng số cây điều tra trong ô). Mức độ phân bố dịch hại được phân cấp theo tiêu chuẩn: $P < 10%$ là phân bố cá thể; $10% \le P \le 15%$ là phân bố cụm; $15% < P \le 25%$ là phân bố đám; $P > 25%$ là phân bố đều toàn vườn.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần mở đầu luận giải tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu phủ xanh đất trống đồi núi trọc và chiến lược tái cơ cấu ngành lâm nghiệp giai đoạn 2013-2017. Tác giả phân tích tiềm năng kinh tế và đặc tính sinh học ưu việt của loài Keo tai tượng, đồng thời khẳng định chất lượng cây giống ở giai đoạn vườn ươm là khâu then chốt chi phối năng suất rừng trồng. Trên cơ sở đó, tác giả xác định rõ hệ thống mục tiêu, nội dung theo dõi và yêu cầu rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp thực tế tại vườn ươm cơ sở.

Phần 2: Tổng quan về tài liệu

Nội dung chương 2 tổng hợp toàn diện các tư liệu khoa học về loài Keo tai tượng:

• Đặc điểm hình thái học: Cây gỗ trung bình cao 7-30m, đường kính 25-35cm; thân thẳng, vỏ xù xì màu nâu xám; cây con vài tháng tuổi có lá kép lông chim 2 lần (lá thật), sau đó chuyển thành lá đơn nguyên mọc cách có 4 gân dọc song song (lá giả); hoa tự hình bông màu trắng nhạt mọc ở nách lá; hạt hình trái xoan dẹt màu đen bóng có dải cuống màu đỏ vàng; khối lượng hạt dao động khoảng 52.000 hạt/kg.
• Đặc điểm sinh thái và lâm sinh: Biên độ thích ứng rộng, chịu được đất chua bạc màu (pH 4-4,5), nhiệt độ bình quân năm 22-27°C, lượng mưa 1.500-2.200mm. Năng suất rừng trồng đạt 12-15 m³/ha/năm trên đất trung bình và 18-25 m³/ha/năm trên đất thâm canh; chu kỳ tỉa thưa lấy gỗ giấy ở tuổi 6-7 và khai thác gỗ lớn tuổi 15-18.
• Nguồn gốc lô hạt giống: Giới thiệu chứng chỉ xuất xứ lô hạt 20128 nhập từ CSIRO (Úc), kiểm nghiệm đạt 728 mầm/10g, dự kiến cung ứng 60.000 - 63.000 cây giống đủ tiêu chuẩn/kg hạt.
• Kỹ thuật gieo ươm quốc tế và trong nước: So sánh kinh nghiệm xử lý hạt nước sôi 100°C trong 30 giây của thế giới với quy trình ngâm nước sôi để nguội 4-6 giờ tại Việt Nam; kích thước túi bầu PE và thành phần giá thể ruột bầu (80% đất tầng AB + 20% phân hữu cơ hoai mục).
• Điều kiện cơ sở thực tập: Khái quát vị trí địa lý khu vườn ươm 1.000 m² tại xã Quyết Thắng, đặc trưng khí hậu cận nhiệt đới ẩm Thái Nguyên với nhiệt độ trung bình 25°C và lượng mưa hàng năm 2.500 mm tập trung từ tháng 5 đến tháng 10.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình các bước thực hiện nghiên cứu từ tháng 01 đến tháng 06/2017. Tác giả xây dựng hệ thống các công đoạn cần theo dõi gồm: lập hồ sơ vườn ươm, kỹ thuật đóng bầu, xử lý nhiệt hạt giống, tra hạt, tra dặm cây con, chăm sóc bón phân, đảo bầu phân loại cây và điều tra sâu bệnh hại. Đồng thời, chương này chuẩn hóa phương pháp thu thập dữ liệu bằng biểu mẫu phỏng vấn, phương pháp lấy mẫu 15 ODB trên luống ươm và các công thức toán học xác định tỷ lệ sống, tỷ lệ nhiễm bệnh và cấp độ phân bố dịch hại.

Phần 4: Kết quả thực hiện và thảo luận

Chương 4 phản ánh các dữ liệu thực nghiệm ghi nhận tại vườn ươm:

• Quản lý hồ sơ giống theo chuỗi hành trình: Vườn ươm duy trì hệ thống sổ nhật ký ghi nhận đầy đủ dòng giống, ngày nhập kho, mã số nguồn giống, số lượng hạt xuất kho và tình hình xuất bán cây con. Cụ thể, lô hạt Keo tai tượng nhập kho ngày 15/10/2016 xuất kho ngày 25/10/2016 (3kg) đã sản xuất và xuất bán 170.500 cây con cho khách hàng huyện Phú Lương vào ngày 30/04/2017; đợt 2 xuất kho 2kg sản xuất 12.000 cây. Lô giống được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cấp giấy chứng nhận nguồn gốc.
• Đóng bầu và chuẩn bị đất: Bầu ươm PE kích thước 7 x 12 cm, màu đen đục, đóng trước khi gieo 10-15 ngày. Đất ruột bầu lấy từ tầng dưới tán rừng có thành phần cơ giới thịt nhẹ đến trung bình (tỷ lệ sét vật lý 20-25%). Bầu xếp sát nhau, cứ 2 hàng bầu chừa 1 hàng lấp đất 2/3 thân bầu để giữ ẩm và chống đổ ngã.
• Xử lý hạt và tra hạt: Đổ nước sôi 100°C trực tiếp vào hạt theo tỉ lệ nước gấp đôi hạt, ngâm đến khi nguội rồi vớt ra rửa sạch, ủ túi vải 2-3 ngày, định kỳ 10-12 giờ rửa chua 1 lần. Hạt nứt nanh được tra vào bầu đất đã tưới đẫm ẩm trước 1 ngày, độ sâu tra hạt 1-1,5 cm, mỗi bầu tra 1-2 hạt rồi phủ đất mịn. Tỷ lệ nảy mầm thực tế đạt tỷ lệ cây sống 90%.
• Kỹ thuật chăm sóc và bón thúc: Duy trì tưới 4-5 lít/m²/ngày trong 3 tháng đầu; định kỳ 15 ngày làm cỏ phá váng mặt bầu. Khi cây có biểu hiện thiếu dinh dưỡng khoáng hoặc vàng còi, tiến hành bón thúc bằng dung dịch NPK 25:58:17 nồng độ 2-3% (2 lít/m²) hoặc hòa phân Supe Lân Lâm Thao nồng độ 0,5% (2kg/1.000 bầu chia 6 đợt tưới bằng bình hoa sen, sau đó tưới rửa lại bằng nước lã).
• Đảo bầu xén rễ: Tiến hành từ tháng thứ 2 khi rễ cọc đâm qua đáy bầu, thực hiện tối thiểu 2 lần vào ngày râm mát hoặc mưa nhỏ; kết hợp phân loại cây tốt, trung bình và loại bỏ cây còi cọc.
• Thực trạng sâu bệnh hại và khảo nghiệm thuốc: Tổng hợp số liệu điều tra tỷ lệ nhiễm và đánh giá hiệu lực của 3 loại thuốc BVTV chính: Anvil 5SC (trị phấn trắng), Đồng Hóc Môn 24 (trị lở cổ rễ) và Afatin 1.8 EC (trị sâu kèn nhỏ, bọ dừa ăn lá).
• Tiêu chuẩn xuất vườn: Cây con đạt độ tuổi 4-6 tháng, đường kính cổ rễ $D_{00} \ge 0,25\text{ cm}$, chiều cao vút ngọn $H_{vn} \ge 30\text{ cm}$, thân đơn thẳng hóa gỗ, không cụt ngọn, nốt sần phát triển tốt.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện kỹ thuật chính qua 4 tháng theo dõi thực địa. Khẳng định hiệu quả của quy trình xử lý hạt giống nhập khẩu và hiệu lực kiểm soát dịch bệnh của thuốc Anvil 5SC và Boocđo/Đồng Hóc Môn. Tác giả kiến nghị các biện pháp đồng bộ từ canh tác, cơ giới đến quản lý quy hoạch vườn ươm nhằm phục vụ tốt nhu cầu cây giống trồng rừng của tỉnh Thái Nguyên.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp số liệu định lượng chi tiết về tình hình phát sinh và mức độ gây hại của 3 nhóm đối tượng dịch hại phổ biến trên cây con Keo tai tượng tại 15 ô dạng bản (ODB) vườn ươm:

STT	Ô dạng bản (ODB)	Tổng số cây điều tra (cây)	Bệnh phấn trắng lá ($P%$)	Bệnh lở cổ rễ ($P%$)	Sâu hại lá ($P%$)
1	ODB 1	756	85,9	8,2	3,8
2	ODB 2	756	82,4	10,7	3,9
3	ODB 3	756	80,8	11,6	5,4
4	ODB 4	729	84,9	7,8	1,6
5	ODB 5	729	89,8	3,1	2,3
6	ODB 6	729	82,4	4,5	10,01
7	ODB 7	783	76,5	11,3	10,3
8	ODB 8	783	79,5	10,4	7,02
9	ODB 9	783	83,1	4,1	4,08
10	ODB 10	756	81,1	4,8	2,4
11	ODB 11	756	82,2	8,4	6,7
12	ODB 12	756	75,5	9,9	10,8
13	ODB 13	756	78,9	5,5	11,4
14	ODB 14	756	79,3	7,9	3,3
15	ODB 15	756	81,3	4,1	4,8

Dữ liệu thực nghiệm chỉ ra rằng:

• Bệnh phấn trắng lá Keo (Oidium sp.) bùng phát thành dịch với tỷ lệ gây hại nghiêm trọng nhất, dao động từ 75,5% đến 89,8% ($P > 25%$), phân bố đều khắp toàn bộ 15 ô dạng bản. Nguyên nhân trực tiếp do giai đoạn vườn ươm gặp thời tiết mưa nhiều kéo dài, ẩm độ không khí cao và thiếu ánh nắng trực xạ.
• Bệnh lở cổ rễ dao động ở mức độ hại trung bình từ 3,1% đến 11,6%, phân bố ở dạng cá thể và cụm rải rác.
• Sâu hại lá (chủ yếu là sâu kèn nhỏ Acanthopsyche sp. thuộc họ Ngài túi Psychidae, bộ Cánh vẩy Lepidoptera cùng bọ dừa và sên) gây hại ở mức độ nhẹ, tỷ lệ dao động từ 1,6% đến 11,4%, phân bố chủ yếu ở mức cá thể và cụm nhỏ.

Quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và hiệu quả phòng trừ được xác lập cụ thể:

Tên bệnh / sâu hại	Loại thuốc BVTV sử dụng	Nồng độ, liều lượng pha chế	Phương pháp và thời điểm phun	Thời gian cách ly
Phấn trắng lá	Anvil 5SC (Syngenta)	Nồng độ 0,2 - 0,3% kết hợp chất bám dính (1 lít/ha); pha 10ml thuốc/bình 10 lít	Phun ban đêm (16h hôm trước - 9h sáng hôm sau), lặng gió; phun 2 bình/sào (360 m²), lượng nước 400-600 lít/ha	7 ngày
Lở cổ rễ	Đồng Hóc Môn 24	Pha 1 gói (20g) cho bình 16 - 20 lít nước; lượng nước 400-600 lít/ha	Phun ướt đều trên thân cây và vùng cổ rễ đất mặt; hoặc dùng Benlát 0,5%	2 ngày
Sâu hại lá (sâu kèn, bọ dừa)	Afatin 1.8 EC (Anfa Sài Gòn)	Theo hướng dẫn nhà sản xuất; hoặc dùng 0,05 lít Fenitrotion pha 10 lít nước	Phun ướt đều cả 2 mặt lá, thân và cành; trị bệnh phun 7-10 ngày/lần, phòng bệnh phun 1 tháng/lần	Theo nhãn

Các giải pháp và đóng góp kỹ thuật do tác giả đề xuất:

• Về mặt lâm sinh canh tác: Bố trí thời vụ gieo ươm hợp lý, tránh thời điểm rét đậm sương muối; khống chế mật độ gieo ươm vừa phải để tạo độ thông thoáng; chủ động che lưới giảm nắng 50-70% trong tháng đầu; bắt buộc đảo bầu xén rễ cọc tối thiểu 2 lần để kích thích tạo rễ chùm và rèn luyện cây trước khi trồng.
• Về quản lý lâm nghiệp: Chuẩn hóa quy trình theo dõi giống theo chuỗi hành trình bằng hệ thống sổ sách nhật ký luống ươm và hồ sơ thẩm định của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, bảo đảm truy xuất nguồn gốc lô cây con xuất vườn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một cơ sở vườn ươm duy nhất (diện tích 1.000 m² tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) trong chu kỳ 6 tháng (từ tháng 01 đến tháng 06/2017). Do đó, dữ liệu dịch tễ sâu bệnh hại chưa phản ánh được sự biến động đầy đủ qua các mùa khác trong năm (đặc biệt là mùa thu đông) và các tiểu vùng lập địa sinh thái khác nhau trên địa bàn tỉnh.
• Văn bản tổng quan có đề cập đến hiện tượng cây Keo tai tượng trưởng thành bị rỗng ruột gây suy giảm chất lượng gỗ thương phẩm nhưng trong giới hạn nghiên cứu cây con giai đoạn vườn ươm, đề tài chưa thể theo dõi và xác định nguyên nhân cũng như biện pháp phòng ngừa hiện tượng này.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát dịch hại sang nhiều cơ sở sản xuất giống lâm nghiệp ở các địa phương lân cận nhằm đánh giá sự phân hóa của các chủng nấm bệnh theo từng vùng khí hậu.
• Nghiên cứu sâu hơn về đặc tính sinh học, chu kỳ phát sinh phát triển của nấm phấn trắng và nấm lở cổ rễ để hoàn thiện quy trình phòng trừ tổng hợp (IPM) hạn chế dùng thuốc hóa học.
• Đề xuất trang bị đầy đủ dụng cụ đo kiểm chuyên dụng và đầu tư nâng cấp hệ thống tưới tiêu tự động cho cơ sở vườn ươm phục vụ các nghiên cứu dài hạn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng và Nông học cần tài liệu tham khảo thực tế về kỹ thuật nhân giống cây lâm nghiệp lá rộng mọc nhanh.
• Cán bộ kỹ thuật, chủ trang trại và các cơ sở sản xuất kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất gồm:
  • Hệ thống biểu mẫu quản lý giống theo chuỗi hành trình và hồ sơ cấp chứng nhận lô cây con của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
  • Các thông số kỹ thuật định lượng chi tiết về nhiệt độ xử lý hạt (nước sôi 100°C tỉ lệ 1:2), công thức phân bón thúc NPK 25:58:17 và Supe Lân Lâm Thao chữa bệnh thiếu khoáng tím lá.
  • Phác đồ điều trị thực nghiệm bệnh phấn trắng lá bằng thuốc Anvil 5SC (kỹ thuật phun ban đêm tránh bốc hơi và tăng hiệu suất) cùng số liệu điều tra dịch hại trên 15 ô dạng bản.

Câu hỏi thường gặp

1. Lô hạt giống Keo tai tượng sử dụng trong nghiên cứu có xuất xứ và các chỉ số lý lịch ban đầu như thế nào? Lô hạt giống mang mã số 20128, được Trung tâm Giống cây rừng CSIRO (Úc) cấp chứng nhận nguồn gốc số 282_6270 vào ngày 09/07/2015, thu hái từ 220 cây mẹ xuất xứ Pongkaki - Balino. Hạt nhập khẩu về Việt Nam qua giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật số 1436/KDTV ngày 16/07/2015. Kiểm tra phòng thí nghiệm xác định sức nảy mầm đạt 728 mầm/10 gram hạt, tỷ lệ xuất vườn dự kiến đạt 85 - 90% (tương đương 60.000 - 63.000 cây giống đủ tiêu chuẩn trên 1 kg hạt).

2. Quy trình xử lý nhiệt độ nước và kỹ thuật ngâm ủ hạt giống tại vườn ươm được thực hiện ra sao? Hạt giống được cho vào chậu hoặc thùng, sau đó rót trực tiếp nước sôi 100°C với thể tích nước gấp đôi lượng hạt giống (tỉ lệ 1:2). Ngâm hạt cho đến khi nước nguội dần, sau đó vớt ra, rửa sạch bằng nước lã rồi đưa vào ủ trong bao tải hoặc túi vải ẩm. Định kỳ sau 10 đến 12 giờ phải tiến hành rửa chua một lần bằng nước lã. Sau 2 đến 3 ngày ngâm ủ, hạt bắt đầu nứt nanh và chọn những hạt đã nhú mầm để tra trực tiếp vào bầu.

3. Tại sao bệnh phấn trắng lá Keo lại chiếm tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất tại vườn ươm trong đợt theo dõi? Qua điều tra trên 15 ô dạng bản, bệnh phấn trắng lá Keo ghi nhận tỷ lệ nhiễm rất cao, dao động từ 75,5% đến 89,8% và phân bố đều toàn vườn ($P > 25%$). Nguyên nhân chính là do thời gian thực hiện nghiên cứu (từ tháng 2 đến tháng 6) thời tiết tại Thái Nguyên có nhiều ngày mưa, ẩm độ không khí cao kéo dài và trời âm u thiếu nắng, tạo điều kiện thuận lợi cho bào tử nấm phấn trắng phát tán và bùng phát trên phiến lá non.

4. Kỹ thuật phun thuốc Anvil 5SC điều trị bệnh phấn trắng có điểm gì đặc biệt về thời gian và liều lượng? Thuốc Anvil 5SC (sản phẩm của Syngenta) được sử dụng ở nồng độ 0,2 - 0,3% kết hợp với 1 lít chất bám dính/ha, pha theo công thức 10ml thuốc cho bình 10 lít nước (phun 2 bình cho 1 sào 360 m², tổng lượng nước thuốc từ 400 - 600 lít/ha). Điểm đặc thù là kỹ thuật phun vào ban đêm (từ 16h ngày hôm trước đến 9h sáng hôm sau) do thời điểm này lặng gió, giảm bốc hơi thuốc và tăng năng suất lao động đạt 25 - 30 ha/ngày. Thời gian cách ly quy định là 7 ngày.

5. Tiêu chuẩn cụ thể để cây con Keo tai tượng đủ điều kiện xuất vườn phục vụ trồng rừng là gì? Cây con nuôi dưỡng trong vườn ươm từ 4 đến 6 tháng phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn hình thái và pháp lý: có giấy chứng nhận nguồn gốc lô cây con do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt; đường kính cổ rễ $D_{00} \ge 0,25\text{ cm}$; chiều cao vút ngọn $H_{vn} \ge 30\text{ cm}$; kích thước túi bầu PE $7 \times 12\text{ cm}$; cây 1 thân thẳng, ngọn không bị gãy hoặc cụt, thân đã hóa gỗ, bộ rễ có nhiều nốt sần phát triển tốt và cây đã qua huấn luyện đảo bầu trước khi xuất vườn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Vũ Hoàng đã hệ thống hóa và theo dõi toàn diện quy trình kỹ thuật gieo ươm cây Keo tai tượng nhập nội từ Úc tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu định lượng về tỷ lệ sống đạt 90%, đồng thời xác định cụ thể mức độ gây hại của bệnh phấn trắng lá (75,5 - 89,8%), bệnh lở cổ rễ (3,1 - 11,6%) và sâu hại lá (1,6 - 11,4%) trên 15 ô dạng bản thực nghiệm. Các giải pháp kỹ thuật về xử lý nhiệt độ hạt giống, đảo bầu phân loại cây con, quy trình quản lý chuỗi hành trình và phác đồ phun thuốc Anvil 5SC ban đêm là những cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác sản xuất giống cây lâm nghiệp đạt tiêu chuẩn xuất vườn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM DƢƠNG VŨ HOÀ NG THEO DÕI QUY TRÌNH GIEO ƢƠM VÀ CHĂM SÓC CÂY KEO TAI TƢỢNG TẠI VƢỜN ƢƠM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm Nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khoá học : 2013-2017 Thái Nguyên, năm 2017 c ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM DƢƠNG VŨ HOÀ NG THEO DÕI QUY TRÌNH GIEO ƢƠM VÀ CHĂM SÓC CÂY KEO TAI TƢỢNG TẠI VƢỜN ƢƠM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm Nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khoá học : 2013-2017 Giảng viên hƣớng dẫn : TS. Nguyễn Thi Thu ̣ Hoàn Thái Nguyên, năm 2017 c i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực. Khóa luận đã đƣợc giáo viên hƣớng dẫn xem và chỉnh sửa.

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017. XÁC NHẬN CỦ A GVHD NGƢỜI VIẾT CAM ĐOAN Đồng ý cho bảo vệ kết quả trƣớc Hội đồng. TS: Nguyễn Thi Thu ̣ Hoàn Dƣơng Vũ Hoàng XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN Xác nhận đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng đánh giá chấm (Ký, họ và tên) c ii LỜI CẢM ƠN Để kết thúc khóa học 2013 – 2017 tại trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đƣợc sự nhất trí của khoa Lâm nghiệp, tôi tiến hành thực tập tại Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Với sự cố gắng hết sức của bản thân cộng với sự giúp đỡ hƣớng dẫn tận tình của cô giáo, tôi đã hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp của mình.

Nhƣng do trình độ có hạn và thời gian thực tập ngắn nên bản khóa luận của tôi không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong đƣợc sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để bản khóa luận của tôi đƣợc hoàn chỉnh hơn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới BGH Trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, nơi đã gắn bó với tôi suốt 4 năm học tập và tu dƣỡng trở thành ngƣời có ích cho xã hội. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới BCN khoa Lâm nghiệp, nơi những ngƣời thầy, ngƣời cô đã trực tiếp đào tạo chúng tôi.

Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả các thầy cô trong Khoa Lâm nghiệp đã dìu dắt, giúp đỡ tôi, cho tôi những kiến thức khoa học mới và dạy tôi cách làm ngƣời có ích. Đặc biệt, tôi xin chân thành gửi cảm ơn sâu sắc tới cô giáo Ts. Nguyễn Thị Thu Hoàn, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn tận tình để tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, công nhân tại vƣờn ƣơm Trƣờng Đại Học Nông Lâ m đã tạo mọi điều kiện để tôi có thể hoàn thành khóa luận tốt nhất.

Xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017 Sinh viên thực tập Dƣơng Vũ Hoàng c iii DANH MỤC BẢNG Trang Mẫu bảng 3. Kế t quả đánh giá tình hình sâu, bê ̣nh ha ̣i.1 Hồ sơ theo dõi sản xuấ t, kinh doanh vâ ̣t liê ̣u giố ng. 17 cây lâm nghiê ̣p.2 Giấ y chƣ́ng nhâ ̣n nguồ n gố c lô cây con.3 Phân bố bê ̣nh phấ n trắ ng lá Keo.4 Phân bố bê ̣nh lở cổ rễ Keo. 27 c iv DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 4.1: Kĩ thuật đóng bầ u.2 : Xƣ̉ lí ha ̣t giố ng.3: Kỹ thuật tra hạt.5: Làm cỏ cho cây.6: Cây con đƣợc tỉa, dặm toàn vƣờn ƣơm .8: Hình ảnh cây sau khi đƣợc đảo bầu.9: Hình ảnh loại thuốc Đồng – Hóc Môn 24.10: Hình ảnh loại thuốc Anvil 5sc.