TIÊU THÊ MÝ HÔNG CChçbiÇn) HUÚNG DªN ON T¬P MÔN CHæ NGH(A KÂ HØI KHOA HÌC (Biên soan theo ch°¡ng trinhcça BÙ Giáo dåc và Bào t¡ol ST NHA XUÂT B¢N CHÍNH TRÊ QUÔCGIA Sð TH¬T HUÚNG D¢N ÓN T¬P MÔN CHæ NGH(A KÀ HØI KHOA HÌC (Biên soan theo ch°¡ng trình cia BÙGiáo dyc và Bào t¡o) TIÊU THÊMø HÔNG CCHç biÇn) HUÚNGDªN ÔN T¬P MÔN CHæNGH(A N HØI KHOA HÌC (Biên soan theo ch°¡ng trình cúa BÙGiáo ducvà Dào tao) NHÀXUÂT B¢N CHÍNH TRÊ 0UÐcGIA Sð TH¬T HÀNØI - 2021 LÜINHÀ XU¤T B¢N Thñc hiÇn K¿t lu-n sÑ 94-KL/TW, ngày 28/3/2014 cça Ban Bíth° Trung °¡ng £ng vÁ ti¿p tåcÕi mÛi viÇc hÍc t-p lý lu-n chính trË trong hÇ thÑng giáo dåc quÑc dân, BÙ Giáo dåc và ào t¡o ã tÕchéc biên so¡n và phÑi hãp vÛi Nhàxu¥t b£n Chính trË quÑc gia Sñ th-t xu¥t b£n bÙgiáo trình 5 môn hÍc lý lu-n chính trË (Tri¿t hÍc Mác - Lênin, LËch sí £ng CÙng s£n ViÇt Nam, Chçngh)a xã hÙi khoa hoc, Kinh t¿ chính tri Mác - Lênin, T° t°ßng HÕChí Mnh) Ã °a vào gi£ng d¡y trong các tr°Ýng ¡i hoc, cao ¯ng trên toàn quÑc. Nh±m hÇ thÑng hóa ki¿n théc và nâng cao ch¥t l°ãng, hiÇu qu£gi£ng d¡y, hÍc t-p môn hÍc Chçngh)a xãhÙi khoa hÍc cho sinh viên các tr°Ýng ¡i hÍc, cao ³ng, Nhàxu¥t b£n Chính trË quÑc gia Sñ th-t xu¥t b£n cuÑn sách H°Ûng dân ôn t-p môn Chç ngh)a xã hÙi khoa hÍc (Biên so¡n theo ch°¡ng trình cça BÙ Giáo duc vàào t¡o) do nhóm tác gi£ công tác t¡i Khoa Lý lu-n chính trË - Giáo dåc công dân, Tr°Ýng ¡i hÍc S° ph¡m Hà NÙi biên so¡n. CuÑn sách gÓm 63 câu hÏi vàgãi ýtr£ lÝi, °ãc s¯p x¿p theo ti¿n trình nÙi dung bài hÍc, b£o £m måc tiêu cçng cÑ ki¿n théc c¡ b£n và mßrÙng liên hÇ theo tëng v¥n Ã, bám sát nÙi dung Giáo trình Chç ngh)a xã hÙi khoa hÍc (dành cho b-c ¡i hÍc hÇ 5 chuyên và không chuyên lý lu-n chính tri) cça BÙ Giáo dåc và ào t¡o. M·c dù ã cÑ g±ng trong quátrình biên t-p, xu¥t b£n, song nÙi dung cuÑn sách khó tránh khÏi nhïng h¡n ch¿, thi¿u sót.
R¥t mong nh-n °ãc ý ki¿n óng góp cça b¡n Íc ¿ nÙi dung cuÑn sách °ãc hoàn thiÇn h¡n trong l«n xu¥t b£n sau. Xin trân trÍng giÛi thiÇu cuÑn sách vÛi b¡n Íc. Tháng 7 nm 2021 HÀXU¤T B¢N CHÍNH TRÊ QUÐC GIA Sð TH¬T LÜINÓI ¦U Chç ngh)a xã hÙi khoa hoc vÛi t° cách là khoa hoc vÁ nhïng quy lu-t và tính quy lu-t chính trË - xã hÙi cça quá trình chuyÃn bi¿n të xãhÙi t° b£n chç ngh)a lên xã hÙi cÙng s£n chçngh)a mà giai oan §u là chç ngh)a xã hÙi. Nghiên céu, hÍc t-p và phát triÅn chçngh)a xã hÙi khoa hÍc có ý ngh)a quan trÍng nh³m trang bË nhïng nh-n théc chính trË - xãhÙi và ph°¡ng pháp lu-n khoa hoc vÁ quá trình t¥t v¿ulich sç d«n¿n sñ hình thành, phát triÅn cça hình thái kinh t¿ - xã hÙicÙng s£n chçngh)a, gi£i phóng xã hÙi, gi£i phóng con ng°Ýi, Óng thoi nâng cao b£n linh chính tri, có cn cékhoa hÍc à ¥u tranh b£o vÇ ch¿ ô và nhïng thành qu£trong công cuÙc xây dñng ch¿ ô xã hÙi chçngh)a ViÇt Nam.
Quán triÇt NghË quy¿t sÑ 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 cça Ban Ch¥p hành Trung °¡ng £ng vÁ "Ñi mÛi cn b£n, toàn diÇn giáo dåc vàào t¡o, áp úng yêu c§u công nghiÇp hóa, hiên dai hóa trong iÁu kiÇn kinh t¿ thi tr°Ýng Ënh h°Ûng xã hÙi chç ngh)a và hÙi nh-p quÑc t¿", ngày 28/3/2014 Ban Bí th° Trung °¡ng £ng ã ban hành K¿t luân sÑ 94-KL/TW vÁviÇc ti¿p tåc Ñi mÛiviÇc hÍc t-p lý lu-n chính trË trong hÇ thÕng giáo dåce quÑc dân, Óng thÝi tÕ chúc biên so¡n giáo trình lý lu-n chính trË dành cho b-c d¡i hÍc. Nh±m måc ích giúp sinh viên ôn t-p, 7 cçng cÑ kiên théc, phåc vå thi giïa kó và cuÑi hÍc kó, nâng cao ch¥t l°âng ho¡t Ùng ki¿m tra, ánh giá mÙn hÍc, t-p th¿ tác gi£ã tÑ chéc biên so¡n cuÑn sách H°Ûng d§n ôn t-p môn Chçngh)a xã hÙi khoa hÍe (Biên so¡n theo ch°¡ng trình cça BÙ Giáo dåc và ào t¡o. CuÑn sách gÓm 63 câu hÏi tñ lu-n và gãi ý tr£lÝi bám sát theo c¥utrúc ch°¡ng trình mÛicça hÍc ph©n Chç ngh)a xã hÙi khoa hÍc (dành cho b-c ¡i hÍc hÇ chuyên và không chuyên lý lu-n chính trË) cça BÙGiáo dåc vàào t¡o. Trên c¡ sß xác Ënh nÙi dung ki¿n théc cß b£n c§n ôn t-p vàánh giá theo h°Ûng ti¿p c-n nng lñc, ph©m châ¥t và có kh£nng phân hóa ch¥t l°ãng hÍc t-p cça sinh viên, hÇthÑng câu hÏi tñ lu-n ßcác ch°¡ng °ãc trình bày theo các méc Ù: nh-n bi¿t, thông hiÅu, v-n dång th¥p, v-n dång cao và gãiýtr£lÝi các c§u hÏi.
Qua ó, sinh viên vëa cóthÃcçng cÑ ki¿n théc môn hÍc, vëa hình thành kù nng gi£i quy¿t các bài t-p kiÃm tra, ánh giáthông qua hình théc tñ lu-n. ¿ biên so¡n cuÑn sách này, t-p thà tác gi£ ã tham kh£o các vn kiÇn, nghË quy¿t cça £ng, Nhà n°Ûc, các tài liÇu cça các nhà nghiên céu có liên quan tÑi nÙi dung ch°¡ng trình hÍc ph§n Chçngh)a xã hÙi khoa hÍc. Trong quá trình biên so¡n, nÙi dung cuÑn sách khó tránh khÏi nhïng h¡n ch¿, thiÅu sót. R¥t mong nh-n °ãc sñ óng góp ýki¿n cça b¡n Íc ¿ nÙi dung cuÑn sách °ãc hoàn thiÇn h¡n trong lân xu¥t b£n sau.
Xin trân trÍng giÛi thiÇu cuÑn sách. Hà NÙi, tháng 6 nm 2021 T¬P THÂTÁC GL¢ 8 Câu hßi 1: Chçngh)a xã hÙi khoa hÍc là gì? Trình bày hoàn c£nh ra Ýi chç ngh)a xã hÙi khoa hÍc? TrålÝi: 1. Chçngh)a xãhÙi khoa hÍc Theo ngh)a rÙng: Chçngh)a xã hÙi khoa hÍc là mÙt hÍc thuy¿t khoa hÍc lu-n gi£i tính t¥t y¿u cça viÇc gi£i phóng hoàn toàn con ng°Ýi, tr°Ûc h¿t là ¡i a sÑ nhân dân lao Ùng khÏi áp béc, bóc lÙt, b¥t công. The0 ngh)a này, chçngh)a xã hÙi khoa hÍc ó chính là chç ngh)a Mác - Lênin.
Bßi chç ngh)a xã hÙi khoa hÍc lu-n gi£i të các giác Ù tri¿t hÍc, kinh tÃchính trË hÍc vàchính trË - xã hÙi và sñ chuyÃn bi¿n t¥t y¿u cça xãhÙi loài ng°Ýi të chç nghia t° b£n lên chç ngh)a xã hÙi và chç nghia cÙng s£n. Theo ngh)a h¹p: Chçngh)a xã hÙi khoa hÍc là mÙt trong ba bÙph-n hãp thành chçngh)a Mác - Lênin (Tri¿t hÍc, Kinh t¿ - chính trË hÍc, Chç ngh)a xãhÙi khoa hÍc), t-p trung nghiên céu, luân gi£i mÙt cách khoa hoc quy lu-t chính trË - xã hÙi cça quátrình ¥u tranh i ¿n thç tiêu chç ngh)a t° b£n vàxây dñng chç ngh)a xã hÙi, chç ngh)a cÙng s£n. Hoàn c£nh lËch sí ra Ýi chçngh)a xã hôi khoa hÍc a) iÁu kiÇn kinh t¿ + Vào nhïng nm 40 cça th¿ k÷ XIX, chç ngh)a t° b£n ßmÙt sÑ n°Ùc châu ¤u ã ¡t °ãc nhïng b°Ûc ti¿n r¥t quan trÍng. Cách m¡ng kù thu-t lân thé nh¥t ã thúc ©y ph°¡ng théc s£n xu¥t t° b£n chç ngh)a phát triÅn m¡nh m½ làm cho cuÙc cách m¡ng công nghiÇp ß n°Ñc Anh ã c¡ b£n hoàn thành và b¯t §u phát tri¿n sang mÙt sÑ n°Ûc khác.
+ Cách m¡ng công nghiÇp phát triÃn ã t¡o ra mÙt lñc l°ãng s£n xu¥t mÛi, ó là nÁn ¡i công nghiÇp. Nó thúc ¥y nÁn s£n xu©t t° b£n chçngh)a phát triÅn m¡nh m½ c£ vÁnng su¥t lao Ùng, kinh nghiÇm qu£n lý. Angghen ã ánh giá: "Giai c¥p t° s£n, trong quá trình thÑng trË giai c¥p ch°a ây mÙt th¿ ky ã t¡o ra nhïng l°c l°ãng s£n xu¥t nhiÁu h¡n và Õ sÙ h¡n låc l°ãng s£n xu¥t cça t¥t c£ các th¿ hÇ tr°Ûc kia gÙp l¡i". ây chính là iÁu kiÇn v-t ch¥t, kinh t¿ quan trÍng thúc ¥y xãhÙi loài ng°Ýi phát triÃn lên n¥c thang cao h¡n chç ngh)a t° b£n.
M·t khác, lñc l°ãng s£n xu¥t (¡i công nghiÇp) không ngëng phát tri¿n vàngày càng có tính ch¥t xã hÙi hoá cao d«n tÛi mâu thuân vÛi quan hÇ s£n xu¥t dña trên chÃÙ 1. Angghen: Toàn t-p, Nxb. Chính trË quÑc gia, Hà NÙi, 1995, t. 10 chi¿m hïu t° nhân t° b£n chçngh)a vÁt° liÇu s£n xu¥t.
à gi£i quy¿t mâu thuân này cân ph£i thay Ñi quan hÇ s£n xu¥t ci (t° b£n chç ngh)a), thay vào ó mÙt quan hÇ s£n xu¥t mÕi phù hãp h¡n -ó làquan hÇ s£n xu¥t xãhÙi chçngh+a. b) iÃu kiÇn chínhtrË - xãhÙi Cách mng công nghiÇp phát tri¿n t¡o nên nÃn ¡i công nghiÇp cing Óng ngh)a vÛi sñ phát triÃn cça giai c¥p vô s£n (giai c¥p công nhân). Giai c¥p vô s£n të khi ra oi ã bË giai c¥p t° s£n bóc lÙt và b§n cùng hóa. iÁu này d«n tÛi mâu thu«n giïa giai c¥p vô s£n vÛi giai c¥p tu s£n và ngày càng trß lên gay g¯t.
Do ó, nhiÁu cuÑc khÏi ngh)a, nhiÁu phong trào ¥u tranh diÅn ra, tëng b°Ûc có tÕ chéc và trên quy mô rÙng kh¯p. 6 là phong trào Hi¿n ch°¡ng ßn°Ñc Anh (1836 - 1848): phong trào ¥u tranh cça công nhân dÇt thành phÑ Lion ßn°Ñc Pháp (1831 - 1834): phong trào ¥u tranh cça công nhân dÇt thành phÑ Xilêdi ß n°Ûc éc (1844). Su xu¥t hiÇn các phong trào công nhân ã giúp cho C. ¢ngghen có c¡ sß thñc tiên kh³ng Ënh giai c¥p công nhân ã trß thành mÙt lñc l°ãng chính trË Ùc l-p, có kh£ n£ng trßthành lñc l°ãng xã hÙi cóvai trò c£i t¡o xã hÙi ci và xây dñng xã hÙi mÛi.
Tuy nhiên, các phong trào nêu trên Áu th¥t bai mà nguyÇn nhân chçy¿u cça nó saunày °ãc C. ngghen chi rõ là ch°a có mÙt lý lu-n cách m¡ng dân °Ýng, ch°a chÉ ra °ãc måc tiÁu cça cuÙc ¥u tranh, ch°a có con °Ýng, biÇn pháp ¥u tranh úng d¯n. 11 Nghiên céu thñctiÅn phong trào ¥u tranh,nh¥t là sñ th¥t b¡i cça các phong trào d¥u tranh này, C. ¢ngghen nh-n th¥y r±ng, muÑn cho phong trào công nhân giành °ãc thng lãi ph£i có lý lu-n cách m¡ng soi °Óng.
Hai ông ã t-p trung xây dñng hÍcthuy¿t cho phong tràocông nhân,ó làlý lu-n chç ngh)axã hÙi khoa hÍc. c) TiÁnà khoa hÍc tñ nhiên vàt° t°Ûng lý lu-n + TiÃn Á khoa hÍc t° nhiên: §u th¿ k÷ XIX, nhân lo¡i ã at nhiÁu thành t°u to lÛn trên l)nh vñc khoa hÍc, tiêu biÃu làba phát minh: Ënh lu-t b£o toàn vàchuy¿n hóa nng l°ãng (Lômônôxôp; Maye, Julenxo); HÍc thuy¿t t¿ bào (Svác, Slâyden) và HÍc thuy¿t ti¿n hóa (ácuyn). Sñ ra Ýi cça nhïng phát minh này ã giúp cho C. Ångghen có cd sß khoa hÍc à v-n dång, nghiên céu các hiÇn t°ãng x£y ra trong l)nh vñc xãhÙi và quy lu-t v-n Ùng cça xã hÙi.
Trên c¡ sßó, hai ông xây dñng hÍc thuy¿t duy v-t lËch sícça mình. + TiÁn Á t° t°ßng lý lu-n: ThÝi kó này, các linh våc tri¿t hÍc, kinh t¿ chính trË hÍc và chç ngh)a xãhÙi ã phát triÃn rñc ro. Tiêu bi¿u là Tri¿t hÍc cÕ iÃn éc vÛi hai nhàtri¿t hÍc nÑi ti¿ng là Hêghen vàPhoidb¯c; Kinh t¿ chính tri hÍc cÑ i¿n Anh cça A.
