Chuẩn Bị Dạy Học Giáo Trình Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Sư Phạm Dạy Trình Độ Cao Đẳng và Trung Cấp

Chuẩn bị dạy học giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho trình độ cao đẳng và trung cấp, nâng cao chất lượng giảng dạy hiệu quả.

• Tác giả: Võ Đình Dương
• Đề tài: Hướng Dẫn Chuẩn Bị Dạy Học
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1: LẬP KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔ-ĐUN, MÔN HỌC
• 1.1. Khái quát về kế hoạch dạy học
• 1.2. Biên soạn giáo án
• 1.3. Áp dụng biên soạn giáo án cho bài dạy lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp
• 2. BÀI 2: THIẾT KẾ BÀI LÝ THUYẾT
• 2.1. Những vấn đề chung về thiết kế bài lý thuyết
• 2.2. Quy trình thiết kế bài lý thuyết
• 3. BÀI 3: THIẾT KẾ BÀI THỰC HÀNH
• 3.1. Những vấn đề chung về thiết kế bài thực hành
• 3.2. Quy trình thiết kế bài thực hành
• 4. BÀI 4: THIẾT KẾ BÀI TÍCH HỢP
• 4.1. Những vấn đề chung về thiết kế bài tích hợp
• 4.2. Quy trình thiết kế bài tích hợp
• 5. BÀI 5: CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ, KHÔNG GIAN HỌC TẬP
• 6. BÀI 6: PHÁT TRIỂN PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
• 6.1. Khái quát chung về phát triển phương tiện dạy học
• 6.2. Thiết kế - phát triển và sử dụng phương tiện dạy học
• 6.3. Học liệu số đa phương tiện
• 7. BÀI 7: THIẾT KẾ MÔI TRƯỜNG DẠY HỌC TƯƠNG TÁC
• 7.1. Môi trường dạy học tương tác
• 7.2. Thiết kế môi trường dạy học tương tác trong lớp học
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Chuẩn Bị Dạy Học Giáo Trình Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Sư Phạm

Giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là tài liệu quan trọng giúp giáo viên nâng cao kỹ năng giảng dạy. Việc chuẩn bị dạy học không chỉ đơn thuần là soạn giáo án mà còn bao gồm nhiều yếu tố khác nhau. Tài liệu này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách thức chuẩn bị dạy học hiệu quả.

1.1. Tổng Quan Về Giáo Trình Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Sư Phạm

Giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm được biên soạn theo Thông tư 06/2022/TT-BLĐTBXH. Tài liệu này bao gồm 7 module bắt buộc và 4 module tự chọn, với tổng cộng 280 tiết dạy. Mỗi module đều có những nội dung cụ thể nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Chuẩn Bị Dạy Học

Chuẩn bị dạy học là bước quan trọng giúp giáo viên tổ chức lớp học hiệu quả. Việc lập kế hoạch dạy học giúp giáo viên xác định rõ mục tiêu, nội dung và phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng bài học.

II. Những Thách Thức Trong Chuẩn Bị Dạy Học Giáo Trình

Chuẩn bị dạy học không phải là một nhiệm vụ dễ dàng. Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc biên soạn giáo án và lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Biên Soạn Giáo Án

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc biên soạn giáo án chi tiết. Việc xác định mục tiêu dạy học và nội dung phù hợp với đối tượng học sinh là một thách thức lớn. Điều này có thể dẫn đến việc giáo viên không đạt được hiệu quả giảng dạy mong muốn.

2.2. Lựa Chọn Phương Pháp Dạy Học Phù Hợp

Việc lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh là rất quan trọng. Nhiều giáo viên chưa có kinh nghiệm trong việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến việc không thu hút được sự chú ý của học sinh.

III. Phương Pháp Chuẩn Bị Dạy Học Hiệu Quả

Để chuẩn bị dạy học hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và linh hoạt. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng bài học mà còn tạo động lực cho học sinh.

3.1. Lập Kế Hoạch Dạy Học Chi Tiết

Lập kế hoạch dạy học chi tiết là bước đầu tiên trong quá trình chuẩn bị. Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học để đảm bảo bài học diễn ra suôn sẻ.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Việc sử dụng công nghệ trong dạy học giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập tương tác và sinh động. Các công cụ như phần mềm giảng dạy, video và tài liệu trực tuyến có thể hỗ trợ giáo viên trong việc truyền đạt kiến thức.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Trình Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Sư Phạm

Giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy. Việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình vào thực tế sẽ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng và hiệu quả giảng dạy.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Dạy Học

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đã giúp giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy. Học sinh cũng có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức.

4.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Từ Các Giáo Viên

Nhiều giáo viên đã chia sẻ kinh nghiệm thành công khi áp dụng giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm. Những câu chuyện thực tế này có thể là nguồn động lực cho các giáo viên khác trong quá trình giảng dạy.

V. Kết Luận Về Hướng Dẫn Chuẩn Bị Dạy Học

Chuẩn bị dạy học là một quá trình quan trọng và cần thiết đối với giáo viên. Việc áp dụng các phương pháp và kỹ năng từ giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm sẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Tương Lai Của Giáo Dục Nghề Nghiệp

Giáo dục nghề nghiệp đang ngày càng được chú trọng. Việc nâng cao chất lượng giảng dạy sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển của giáo dục nghề nghiệp trong tương lai.

5.2. Khuyến Khích Giáo Viên Liên Tục Học Hỏi

Giáo viên cần được khuyến khích liên tục học hỏi và cập nhật kiến thức mới. Điều này không chỉ giúp nâng cao kỹ năng cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển chung của ngành giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Bồi dưỡng Nghiệp vụ Sư phạm Dạy trình độ Cao đẳng, Trình độ Trung cấp – Chuẩn bị dạy học do tác giả Võ Đình Dương biên soạn (lưu hành nội bộ năm 2022). Về mặt vị trí đào tạo, tài liệu là nội dung của Module 03 ("Chuẩn bị dạy học") với thời lượng 44 tiết, thuộc chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm giáo dục nghề nghiệp ban hành theo Thông tư số 06/2022/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (chương trình tổng thể gồm 07 module bắt buộc và 04 module tự chọn với tổng cộng 280 tiết).

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống tri thức và kỹ năng xây dựng kế hoạch dạy học cấp môn học/mô-đun, thiết kế các loại bài giảng chuyên biệt trong giáo dục nghề nghiệp (bài lý thuyết, bài thực hành, bài tích hợp), chuẩn bị cơ sở vật chất, phát triển phương tiện dạy học, học liệu số và thiết lập môi trường dạy học tương tác.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được thiết kế thành 07 bài học theo tiến trình sư phạm từ lập kế hoạch tổng thể đến triển khai chi tiết từng loại bài lên lớp và hoàn thiện các điều kiện phương tiện kỹ thuật. Mỗi bài học được tổ chức thống nhất qua hai phần: phần thứ nhất cung cấp các căn cứ lý luận và nguyên tắc sư phạm; phần thứ hai hướng dẫn quy trình luyện tập gắn với công việc chuẩn bị cụ thể của nhà giáo.

Điểm đặc sắc của tài liệu là việc chuẩn hóa hoạt động soạn giáo án dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, kết hợp lý thuyết mục tiêu hành vi với các mô hình dạy học thực hành đặc thù của lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung toàn văn của tài liệu gồm 07 bài học chính:

1. Bài 1: Lập kế hoạch dạy học mô-đun, môn học (Trang 1 - 43): Trình bày hệ thống các loại kế hoạch dạy học từ cấp trung ương đến cơ sở đào tạo; quy trình 6 bước biên soạn giáo án; nguyên tắc xác định mục tiêu dạy học 3 miền (kiến thức, kỹ năng, thái độ); thiết kế nội dung, lựa chọn phương pháp dạy học và chuẩn hóa cấu trúc giáo án lý thuyết, thực hành, tích hợp theo mẫu số 05, 06, 07 ban hành kèm Quyết định 62/2008/QĐ-BLĐTBXH.
2. Bài 2: Thiết kế bài lý thuyết (Trang 44 - 60): Khái quát các vấn đề chung và quy trình thiết kế tiến trình bài giảng lý thuyết theo cấu trúc 4 khâu.
3. Bài 3: Thiết kế bài thực hành (Trang 61 - 77): Quy trình thiết kế bài dạy thực hành; kỹ thuật phân tích "mốc kiểm" và "điểm khóa"; các giai đoạn hướng dẫn ban đầu, hướng dẫn thường xuyên và hướng dẫn kết thúc.
4. Bài 4: Thiết kế bài tích hợp (Trang 78 - 90): Quy trình kết hợp giảng dạy lý thuyết nghề với tổ chức rèn luyện kỹ năng thực hành nghề trong cùng một bài học.
5. Bài 5: Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư, không gian học tập (Trang 91 - 108): Khái quát vai trò, chức năng của phương tiện dạy học và các nguyên tắc bảo đảm điều kiện vật chất, an toàn xưởng học.
6. Bài 6: Phát triển phương tiện dạy học (Trang 109 - 134): Quy trình thiết kế, chế tạo, sử dụng phương tiện dạy học và phát triển học liệu số đa phương tiện.
7. Bài 7: Thiết kế môi trường dạy học tương tác (Trang 135 - 143): Khái niệm, cấu trúc môi trường tương tác sư phạm và phương pháp tổ chức tương tác trong không gian lớp học giáo dục nghề nghiệp.

Tiến trình nội dung đi từ việc thiết lập các kế hoạch vĩ mô đến quy trình biên soạn giáo án cụ thể cho từng loại bài, sau đó hoàn thiện các yếu tố hỗ trợ gồm thiết bị, học liệu và môi trường tương tác.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng trên hệ thống lý thuyết và khung phân loại khoa học giáo dục:

• Thang phân loại mục tiêu nhận thức của Benjamin Bloom: Gồm 6 mức độ nhận thức (Biết, Thông hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá, Sáng tạo), kèm theo bảng đối chiếu động từ hành động và ví dụ minh họa (như định luật Ôm, máy kinh vĩ, lệnh lặp FOR trong lập trình).
• Thang phân loại kỹ năng của Harrow: Gồm 5 mức độ hình thành kỹ năng (Bắt chước, Làm được, Làm chính xác, Làm biến hóa/phối hợp, Làm thuần thục/tự động hóa), minh họa qua tiến trình cưa xẻ gỗ.
• Cấu trúc mục tiêu thực hiện của Robert Mager (1994): Quy định mục tiêu thực hành gồm 3 cấu phần chuẩn tắc: Điều kiện (Bối cảnh, Tín hiệu), Sự thực hiện (Ai, Làm gì), và Tiêu chuẩn đánh giá (Tiêu chuẩn, Thời lượng), dẫn chứng qua kỹ năng đo huyết áp.
• Mô hình mục tiêu thái độ 5 mức độ: Tiếp thu, Hưởng ứng, Đánh giá, Tổ chức lại các giá trị mới, Hành động theo các giá trị mới (minh họa bằng thái độ bảo vệ môi trường trong lao động sản xuất).
• Cấu trúc 4 thành phần nội dung dạy học: Hệ thống tri thức khoa học (tri thức cơ bản, cơ sở, chuyên ngành, công cụ); hệ thống kỹ năng nghề nghiệp; hệ thống kinh nghiệm hoạt động sáng tạo; hệ thống chuẩn mực thái độ.
• Cơ sở lý luận về phương pháp dạy học: Trích dẫn định nghĩa của Bách khoa toàn thư Liên Xô (1965) và GS. Nguyễn Ngọc Quang về bản chất phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật sư phạm (Technical skills): Soạn thảo hoàn chỉnh giáo án lý thuyết, thực hành, tích hợp theo mẫu quy định; xây dựng phiếu phân tích công việc; thiết kế quy trình thao tác mẫu và học liệu số.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích chương trình đào tạo và đề cương mô-đun; xác định mối liên hệ bài học trước - sau; nhận diện sai hỏng thường gặp trong thao tác kỹ thuật và xác định nguyên nhân, biện pháp khắc phục.
• Kỹ năng thực thi sư phạm (Practical competencies): Vận dụng kỹ thuật diễn trình làm mẫu (1 lần, 2 lần, 3 lần); xác định chính xác "mốc kiểm" (vị trí dừng kiểm tra chất lượng) và "điểm khóa" (bí quyết nghề nghiệp); quản lý an toàn lao động và đánh giá kết quả rèn luyện của người học theo tiêu chuẩn thực hiện.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Giáo trình áp dụng cách tiếp cận dạy học dựa trên năng lực và lý thuyết hoạt động. Quá trình tiếp thu kiến thức lý thuyết được định hướng trực tiếp đến hoạt động thực hiện thao tác nghề nghiệp.

Các nhóm phương pháp dạy học chủ đạo được hệ thống hóa

• Nhóm phương pháp truyền thụ: Thuyết trình có minh họa; Diễn trình làm mẫu (người dạy thực hiện mẫu đồ dùng hoặc thao tác nghề để người học quan sát và thực hiện theo).
• Nhóm phương pháp đối thoại: Đàm thoại gợi mở; Thảo luận và làm việc nhóm (gồm thảo luận có hướng dẫn, seminar, tọa đàm, tranh luận).
• Nhóm phương pháp nêu và giải quyết vấn đề: Phương pháp nghiên cứu tình huống nghề nghiệp; Phương pháp dạy học theo dự án (người học tự lực đề xuất, lập kế hoạch và thực hiện nhiệm vụ phức hợp liên môn).
• Nhóm phương pháp dạy thực hành chuyên biệt:
  • Phương pháp dạy thực hành 3 bước: Thông tin – Lĩnh hội lý thuyết/quy trình – Tự lực luyện tập.
  • Phương pháp dạy thực hành 4 bước: Thông tin – Làm mẫu – Làm mẫu lại – Tự lực luyện tập (dùng cho kỹ năng mới, phức tạp).
  • Phương pháp dạy thực hành 6 bước: Thông tin – Lập kế hoạch – Ra quyết định – Tự lực luyện tập – Kiểm tra – Đánh giá (phát triển năng lực tự chủ dựa trên thuyết hoạt động).

Bài tập, thực hành và tiêu chí đánh giá

• Hệ thống bài tập: Thực hành viết mục tiêu hành vi 3 thành phần; phân chia nội dung đề cương bài giảng; thiết kế tiến trình 4 khâu trong bài dạy lý thuyết; lập kế hoạch phân bổ thời gian cho các loại bài giảng.
• Phương pháp đánh giá: Đánh giá thông qua sản phẩm giáo án biên soạn thực tế và hồ sơ chuẩn bị dạy học. Giáo trình đưa ra 4 tiêu chí tự rút kinh nghiệm cuối mỗi bài dạy: (1) Tính hợp lý của phương pháp dạy học; (2) Sự phù hợp của phương tiện dạy học; (3) Tính chính xác trong phân bổ thời lượng; (4) Hiệu quả của hình thức tổ chức và công tác an toàn - vệ sinh lao động.

Hướng dẫn tự học

Người học được yêu cầu nghiên cứu trước chương trình khung, tài liệu chuyên ngành; phân tích các video mô phỏng thao tác kỹ thuật; tự rèn luyện soạn thảo các biểu mẫu giáo án và giải quyết các tình huống sư phạm giả định ngoài giờ lên lớp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Bám sát văn bản quy phạm pháp luật mới: Nội dung Module 03 được xây dựng đồng bộ với khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm giáo dục nghề nghiệp ban hành theo Thông tư số 06/2022/TT-BLĐTBXH.
• Quy chuẩn hóa hồ sơ giáo án: Kế thừa và chuẩn hóa việc biên soạn theo hệ thống biểu mẫu số 05 (Lý thuyết), số 06 (Thực hành), số 07 (Tích hợp) theo Quyết định số 62/2008/QĐ-BLĐTBXH, tạo sự thống nhất giữa người dạy và cơ sở đào tạo.
• Tích hợp học liệu số và công nghệ: Dành riêng Bài 5 và Bài 6 để hướng dẫn phát triển phương tiện dạy học hiện đại, học liệu số và học liệu số đa phương tiện; đề xuất việc ứng dụng video, phần mềm mô phỏng trong khâu diễn trình làm mẫu và tự học.
• Gắn kết với đào tạo tại doanh nghiệp: Giáo trình chỉ rõ quy định bắt buộc về biên soạn giáo án đối với các hoạt động giảng dạy thuộc chương trình đào tạo của doanh nghiệp và các mô-đun cao đẳng triển khai trực tiếp tại nhà máy, xí nghiệp.
• Làm rõ các thuật ngữ thao tác nghề nghiệp: Phân định rõ hai khái niệm chuyên môn: "Mốc kiểm" (điểm dừng kiểm tra bắt buộc trong quy trình công nghệ) và "Điểm khóa" (bí quyết thực hiện kỹ xảo nghề), giúp việc hướng dẫn thực hành đạt tính chính xác kỹ thuật.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm: Người tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm để giảng dạy trình độ cao đẳng, trung cấp (bao gồm cử nhân, kỹ sư, nghệ nhân, chuyên gia kỹ thuật có nguyện vọng trở thành nhà giáo giáo dục nghề nghiệp).
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức chuyên môn vững chắc về ngành/nghề đào tạo tương ứng; hiểu rõ danh mục thiết bị, công nghệ thuộc lĩnh vực nghề nghiệp phụ trách.
• Giảng viên giảng dạy nghiệp vụ sư phạm: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho 44 tiết của Module 03, làm căn cứ tổ chức thảo luận, hướng dẫn thực hành soạn giảng và đánh giá hết học phần.
• Nhà giáo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Dùng làm tài liệu tra cứu nghiệp vụ, chuẩn hóa hệ thống giáo án, hồ sơ bài giảng và chuẩn bị cho các hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp các cấp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào?
Tài liệu phục vụ học viên tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm dạy trình độ cao đẳng và trung cấp theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các nhà giáo giáo dục nghề nghiệp cần chuẩn hóa hồ sơ dạy học.

2. Người học cần đáp ứng những điều kiện tiên quyết nào trước khi học tài liệu này?
Người học cần nắm vững kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề thuộc chuyên ngành phụ trách, đồng thời nắm bắt được chương trình đào tạo và đề cương mô-đun/môn học do cơ sở đào tạo phân công.

3. Điểm khác biệt cơ bản giữa giáo trình này với các tài liệu sư phạm phổ thông là gì?
Giáo trình tập trung vào các đặc thù của giáo dục nghề nghiệp: thiết kế bài dạy thực hành và bài dạy tích hợp; phân định 3 mẫu giáo án chuyên biệt (mẫu 05, 06, 07); vận dụng thang Harrow cho kỹ năng và mô hình 3 cấu phần của Mager; ứng dụng các phương pháp dạy nghề chuyên biệt (3 bước, 4 bước, 6 bước) cùng kỹ thuật "mốc kiểm" và "điểm khóa".

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?
Người học nên kết hợp việc đọc hiểu các khung lý luận (Bloom, Harrow, Mager) với việc trực tiếp biên soạn giáo án cho một bài học cụ thể trong chuyên ngành của mình, sau đó đối chiếu sản phẩm với các biểu mẫu chuẩn và 4 tiêu chí rút kinh nghiệm được nêu trong tài liệu.

5. Giáo trình có sử dụng các biểu mẫu quy định pháp lý nào?
Tài liệu tích hợp và hướng dẫn chi tiết cách điền các thông tin trong Mẫu số 05 (Giáo án Lý thuyết), Mẫu số 06 (Giáo án Thực hành), và Mẫu số 07 (Giáo án Tích hợp) ban hành kèm theo Quyết định số 62/2008/QĐ-BLĐTBXH.

---

Kết luận

Giáo trình Bồi dưỡng Nghiệp vụ Sư phạm Dạy trình độ Cao đẳng, Trình độ Trung cấp – Chuẩn bị dạy học (Module 03) của tác giả Võ Đình Dương cung cấp hệ thống cơ sở lý thuyết và quy trình kỹ thuật sư phạm phục vụ giai đoạn chuẩn bị lên lớp của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp.

Lộ trình học tập đề xuất: Bắt đầu từ việc nắm vững nguyên tắc lập kế hoạch dạy học môn học/mô-đun (Bài 1) -> Thực hành thiết kế các dạng bài học lý thuyết, thực hành, tích hợp (Bài 2, 3, 4) -> Chuẩn bị cơ sở vật chất, phát triển phương tiện và học liệu số (Bài 5, 6) -> Thiết kế môi trường dạy học tương tác hoàn chỉnh (Bài 7).

Tài liệu cần tham khảo phối hợp: Thông tư 06/2022/TT-BLĐTBXH, Quyết định 62/2008/QĐ-BLĐTBXH, chương trình khung ngành/nghề đào tạo cụ thể và các tài liệu chuyên ngành liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM DẠY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG, TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP S P CHUẨN BỊ DẠY HỌC K T LƯU HÀNH NỘI BỘ NĂM 2022 GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM DẠY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG, TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP S P CHUẨN BỊ DẠY HỌC K T TÁC GIẢ: VÕ ĐÌNH DƯƠNG LƯU HÀNH NỘI BỘ NĂM 2022 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm gần đây, chương trình bồi dưỡng, đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho nhà giáo giáo dục nghề nghiệp đã có nhiều lần chỉnh sửa theo hướng cập nhật những nội dung quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nhà giáo đáp ứng nhu cầu thực tiễn xã hội. Vì thế, tài liệu phục vụ cho bồi dưỡng, đào tạo cũng có nhiều cập nhật và đổi mới.

Tài liệu Module 03 “Chuẩn bị dạy học” được biên soạn theo hướng dẫn của “Thông tư 06/2022/TT-BLĐTBXH” quy định chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm giáo dục nghề nghiệp và chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm cho giáo dục nghề nghiệp. Chương trình này gồm 07 Module bắt buộc và 04 Module tự chọn tổng cộng có 280 tiết dạy. Module 03 “Chuẩn bị dạy học” gồm 44 tiết. Cấu trúc nội dung gồm 07 bài học theo trình tự như sau: Bài 1: Lập kế hoạch dạy học mô-đun, môn học.

Bài 2: Thiết kế bài lý thuyết. Bài 3: Thiết kế bài thực hành. Bài 4: Thiết kế bài tích hợp. Bài 5: Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư, không gian học tập.

Bài 6: Phát triển phương tiện dạy học. Bài 7: Thiết kế môi trường dạy học tương tác. Mỗi bài học trong tài liệu là căn cứ quan trọng để tổ chức bồi dưỡng những kỹ năng dạy học cho nhà giáo; qua đó, nhà giáo hình thành được những kỹ năng cần thiết thuộc nhiệm vụ chuẩn bị cho dạy học. Khi triển khai bồi dưỡng, mỗi kỹ năng được tổ chức dạy học thông qua hai phần: Phần thứ nhất, người học có được nhận thức về những căn cứ liên quan đến hình thành kỹ năng; phần thứ hai, người học rèn được kỹ năng nhờ quá trình luyện tập gắn với công việc cụ thể thuộc nhiệm vụ chuẩn bị cho dạy học.

Chúng tôi xin cảm ơn quý thầy cô giáo, các anh chị học viên đã quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho tác giả trong quá trình biên soạn tài liệu. Tuy nhiên, trong khuôn khổ thời gian và khả năng có hạn, tài liệu có thể còn một số hạn chế đang tồn tại, rất mong tiếp tục nhận được những góp ý của quý thầy cô và các bạn. Trân trọng ! MỤC LỤC STT NỘI DUNG TRANG 1 BÀI 1. LẬP KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔ-ĐUN, MÔN HỌC 1 2 1.

Khái quát về kế hoạch dạy học 1 3 2. Biên soạn giáo án 1 4 3. Áp dụng biên soạn giáo án cho bài dạy lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp 18 5 BÀI 2. THIẾT KẾ BÀI LÝ THUYẾT 44 6 1.

Những vấn đề chung về thiết kế bài lý thuyết 44 7 2. Quy trình thiết kế bài lý thuyết 50 8 BÀI 3. THIẾT KẾ BÀI THỰC HÀNH 61 9 1. Những vấn đề chung về thiết kế bài thực hành 61 10 2.

Quy trình thiết kế bài thực hành 68 11 BÀI 4. THIẾT KẾ BÀI TÍCH HỢP 78 12 1. Những vấn đề chung về thiết kế bài tích hợp 78 13 2. Quy trình thiết kế bài tích hợp 85 BÀI 5.

CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ, KHÔNG 14 91 GIAN HỌC TẬP PHÁT TRIỂN PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 15 1. Khái quát chung về phương tiện dạy học 91 16 2. Vai trò khả năng và các chức năng của phương tiện dạy học 97 17 3. Chức năng của phương tiện dạy học 98 18 4.

Học liệu số 100 19 BÀI 6. PHÁT TRIỂN PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 109 20 1. Khái quát chung về phát triển phương tiện dạy học 109 21 2. Thiết kế - phát triển và sử dụng phương tiện dạy học 110 22 3.

Học liệu số đa phương tiện 123 23 BÀI 7. THIẾT KẾ MÔI TRƯỜNG DẠY HỌC TƯƠNG TÁC 135 24 1. Môi trường dạy học tương tác 135 25 2. Thiết kế môi trường dạy học tương tác trong lớp học 139 26 TÀI LIỆU THAM KHẢO 144 BÀI 1 LẬP KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔ-ĐUN, MÔN HỌC A.

MỤC TIÊU DẠY HỌC Hoàn thành bài học này, người học có khả năng: - Kiến thức: Trình bày được khái niệm, các loại kế hoạch, căn cứ và các bước lập kế hoạch dạy học mô-đun, môn học. - Kỹ năng: Lập được kế hoạch dạy học mô-đun, môn học. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Chủ động thực hiện nhiệm vụ lập kế hoạch dạy học mô-đun, môn học đáp ứng yêu cầu được giao. NỘI DUNG DẠY HỌC 1.

Khái quát về kế hoạch dạy học - Xây dựng Kế hoạch dạy học là một tập hợp những hoạt động thiết kế, tổ chức và sắp xếp các hoạt động dạy học tại cơ sở đào tạo của người người dạy và người học theo trình tự nhất định dựa theo nguyên tắc đã được quy định để đạt được mục đích/ tiêu dạy học đã đề ra. - Các loại kế hoạch cụ thể dùng trong dạy học - Khung chương trình (cấp trung ương) - Chương trình dạy học khung (cấp bộ quản lí tập trung) - Chương trình đào tạo (nội bộ cơ sở đào tạo) - Kế hoạch năm học/học kỳ (kế hoạch đào tạo) - Chương trình môn học/mô đun và Kế hoạch dạy học môn học/mô đun/lớp (kế hoạch cá nhân được phân công) - Đề cương chương trình môn học/mô đun (kế hoạch cá nhân) - Kế hoạch/bài soạn giáo án cho từng buổi lên lớp (kế hoạch cá nhân). Tuy nhiên, trong các loại kế hoạch nêu trên thì giáo án được xem là kế hoạch tiêu biểu và cần thiết nhất phải chuẩn chuẩn bị chu đáo trước quá trình lên lớp giảng dạy của người dạy. Biểu mẫu và nội dung kế hoạch dạy học (giáo án) được hướng dẫn bởi: - Quyết định 62/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 04 tháng 11 năm 2008 - Thông tư 06/2022/TT-BLĐTBXH 06 tháng 04 năm 2022 2.

Biên soạn giáo án 2. Khái niệm giáo án Giáo án là kế hoạch dạy học cho một lần lên lớp giảng dạy của người dạy, bao gồm tên chủ đề của buổi lên lớp, mục tiêu dạy học, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học, những hoạt động cụ thể của người dạy – người học, khâu kiểm tra đánh giá mức độ 1 lĩnh hội và hình thành năng lực của người học. Tất cả được biên soạn theo trình tự thực tế sẽ diễn ra trong lớp học. Giáo án được người dạy biên soạn trong giai đoạn chuẩn bị lên lớp và quyết định phần lớn sự thành công của bài học.

Nói một cách khác, giáo án là bản thiết kế cho tiến trình một lần lên lớp giảng dạy, là bản kế hoạch mà người dạy dự định sẽ thực hiện giảng dạy trên lớp cho nhóm đối tượng người học cụ thể. Với một nội dung dạy học cụ thể, với những đối tượng người học khác nhau, với những người dạy khác nhau thì sẽ có những giáo án (bản kế hoạch dạy học) khác nhau. Phân loại giáo án Có nhiều cách phân loại giáo án, sau đây những cách phân loại phổ biến nhất:  Căn cứ vào nội dung: thì có thể chia ra 3 loại giáo án  Giáo án soạn cho từng phần, từng chủ điểm của nội dung.  Giáo án soạn cho từng buổi học, từng tiết học (phổ biến).

 Giáo án dùng để hướng dẫn người học thực hiện một dự án.  Căn cứ vào hình thức: thì có 2 loại:  Giáo án chi tiết: phải cụ thể nội dung dạy học, phương pháp, hoạt động người dạy- người học, thời gian phân chia các hoạt động, phương tiện sử dụng và hình thức và câu hỏi kiểm tra mức độ lĩnh hội của người học. Thông thường giáo án này dùng cho người dạy mới, nội dung dạy học khó, phức tạp.  Giáo án giản lược: Trong đó dàn ý nội dung bài giảng có thể ghi theo trọng tâm thành từng phần nhỏ theo thứ tự và khái quát.

Phần hoạt động người dạy – người học có thể ghi tên phương pháp dạy học và phương tiện dạy học.  Căn cứ vào mục đích dạy học: thì có 3 loại:  Giáo án lý thuyết.  Giáo án thực hành.  Giáo án tích hợp.

Cơ sở để căn cứ biên soạn giáo án  Đầu tiên là chương trình môn học/module: phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kỹ năng, tài liệu dạy học và tài liệu tham khảo. Mỗi môn học/module đều có tiến trình dạy học cụ thể và nhiệm vụ của người dạy là chuẩn bị giáo án theo đúng tiến trình của cơ quan chủ quản.  Thứ hai là điều kiện cơ sở vật chất: lớp học, phòng máy, trang thiết bị dạy học. Chẳng hạn, với lớp học có đầy đủ thiết bị hiện đại thì có thể sử dụng máy chiếu để người học dễ nhìn và tiết kiệm thời gian, công sức.

Còn đối với những lớp học không có thiết bị hiện đại, thì bắt buộc người dạy phải viết tay kết hợp với giảng để người học hiểu bài.  Thứ ba là đặc điểm nội dung: đây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình biện soạn giáo án của người dạy. Chẳng hạn, nếu nội dung bài học đơn giản thì bạn có thể thiết kế các người học chơi liên quan đến bài học vừa giúp người học dễ nhớ vừa thư giãn 2 đầu óc. Còn với bài học dài thì nên cân nhắc nội dung để giảng hết bài học mà vẫn đảm bảo đầy đủ và dễ hiểu.

 Cuối cùng, trình độ tiếp thu và kinh nghiệm của người học: với từng đối tượng người học khác nhau, căn cứ vào trình độ đầu vào, khả năng nhận thức và kinh nghiệm vốn có. Người dạy có những phương án tiếp cận khác nhau trong cách thiết kế giáo án để tổ chức dạy học phù hợp cho họ. Người dạy cũng có thể chỉ cần xây dựng giáo án cơ bản, sau đó trong quá trình dạy thì tùy theo đối tượng người học mà có những điều chỉnh cho phù hợp với khả năng và trình độ tiếp thu của người học. Quy trình biên soạn giáo án  Bước 1: Xác định mục tiêu dạy học  Sau khi kết thúc bài học, tiết học; người học đạt được điều gì về: kiến thức, kỹ năng, thái độ.

 Căn cứ vào chuẩn năng lực để xác định các mức độ (biết, hiểu, vận dụng) cụ thể của bài học.