MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Hoạt động xây dựng là một hoạt động được đề cập hàng ngày trên mọi phương tiện thông tin đại chúng và là một nhu cầu không thể thiếu của bất cứ xã hội nào và là mối quan tâm hàng đầu của mọi tầng lớp dân cư. Xây dựng là một quy trình thiết kế và thi công tạo nên các cơ sở hạ tầng hoặc công trình, nhà ở. Do đó, nhu cầu xây dựng trong một xã hội gần như là vô hạn.
Trong mối quan hệ nội tại ở nền kinh tế quốc dân, ngành xây dựng đang ngày càng phát triển, mở rộng vị thế của mình so với các ngành khác trong cơ cấu của nền kinh tế, bởi lẽ, ngành xây dựng ngày càng chiếm tỷ trọng cao, đóng góp vào thu nhập quốc dân, giải quyết và tạo nhiều công ăn việc làm cho người lao động. Hiện nay, trong xu thế thực hiện tiến trình hội nhập thị trường trong khu vực và trên thế giới việc mở cửa thị trường xây dựng có ý nghĩa và vai trò vô cùng to lớn cho sự phát triển của ngành xây dựng nói riêng và sự phát triển kinh tế đất nước ta nói chung. Ngành xây dựng đã góp phần to lớn vào việc hoàn thành nhiệm vụ kinh tế - xã hội của đất nước, đổi mới, phát triển và hội nhập khu vực và quốc tế. Từ thành tựu đã đạt được, có thể khẳng định ngành xây dựng có một vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cũng như đưa nước ta vươn tầm để sánh ngang với bạn bè quốc tế.
Như vậy, có thể nhận thấy mặt tích cực của hoạt động xây dựng ở nước ta là hoạt động xây dựng đã và đang phát triển mạnh mẽ và góp phần tạo ra nhiều công trình mới, đẹp đẽ so với khu vực và toàn thế giới. Hợp đồng xây dựng được xác lập thể hiện mối quan hệ và sự rằng buộc pháp lý giữa bên giao thầu và bên nhận thầu, qua đó tạo cơ sở pháp lý để các bên thực hiện việc thi công xây dựng. Dưới góc độ pháp lý, các thỏa thuận hợp pháp trong hợp đồng xây dựng giá trị rằng buộc giữa các bên, được thể chế hóa trong các đạo luật và được pháp luật bảo vệ. Nói cách khác trong sự phát triển của hoạt động xây dựng và ngành xây dựng thì vấn đề ký kết và thực hiện HĐXD có một vai trò và ý nghĩa 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vô cùng to lớn.
Bởi việc ký kết HĐXD với các điều khoản rõ ràng, cụ thể sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia hợp đồng xây dựng, ổn định quan hệ xã hội trong lĩnh vực xây dựng, góp phần thúc đẩy ngành xây dựng phát triển. Ngày 26/11/2003 Luật xây dựng được Quốc hội thông qua bước đầu chính thức là Luật chuyên ngành quy định về lĩnh vực xây dựng, trong đó đặc biệt có những quy định về HĐXD. Hiện nay Luật xây dựng 2003 được thay thế bằng Luật xây dựng 2014. Bên cạnh sự ra đời của Luật xây dựng thì hàng loạt các Nghị định của Chính phủ về hợp đồng trong hoạt động xây dựng như Nghị định 48/2010/NĐ-CP quy định về hợp đồng trong hoạt động xây dựng; Nghị định 207/2013 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 48/2010/NĐ-CP); Nghị định 37/2015/NĐ-CP ngày 22/4/2015 mới nhất của Chính phủ quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng đã lần lượt ra đời quy định chi tiết hơn nữa về HĐXD.
Ngoài ra, còn có Thông tư số 09/2011/TT-BXD ngày 10/3/2016 để hướng dẫn mẫu hợp đồng thi công xây dựng công trình… Từ sự ra đời của Luật xây dựng và các văn bản hướng dẫn thi hành, có thể thấy pháp luật Việt Nam hiện hành đã có sự quan tâm, điều chỉnh đặc biệt đối với HĐXD. Luật xây dựng và các văn bản pháp luật quy định khá cụ thể, chi tiết và đầy đủ về các điều khoản cũng như nội dung các điều khoản trong một HĐXD. Tuy nhiên, hiện nay còn tồn tại thực trạng nhiều công trình chưa đạt về tiêu chuẩn về kỹ thuật, do đó đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ hơn của nhà nước để các công trình đó phải đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật và những yêu cầu đó được ghi nhận trong nội dung của hợp đồng trong hoạt động xây dựng. Bên cạnh đó trong quy định về HĐXD vẫn còn rất nhiều bất cập cần phải được nghiên cứu kĩ hơn để góp phần hoàn thiện quy định của pháp luật về hợp đồng xây dựng hơn.
Nhận thức được vai trò quan trọng của pháp luật về hợp đồng xây dựng, tác giả lựa chọn nghiên cứu và tìm hiểu đề tài: “Hợp đồng xây dựng theo Pháp luật Việt Nam” với mong muốn nghiên cứu các quy định pháp luật HĐXD, từ đó tìm 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra giải pháp để hoàn thiện hơn nữa các quy định của pháp luật Việt Nam về HĐXD. Tình hình nghiên cứu đề tài Khoa học Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập tới các vấn đề khác nhau của hợp đồng xây dựng như: -“Minh bạch trong hoạt động xây dựng công” của tác giả Phạm Sỹ Liêm - Nhà xuất bản Viện nghiên cứu và đào tạo quản lý; - Sách chuyên khảo về “Các biện pháp xử lý việc không thực hiện đúng hợp đồng trong pháp luật Việt Nam” của PGS.TS Đỗ Văn Đại - Nhà xuất bản chính trị quốc gia. Đây là cuốn sách đã phân tích rất cụ thể về việc không thực hiện đúng hợp đồng nói chung; - Luận văn thạc sỹ Luật học của tác giả Nguyễn Ngọc Yến về “Hợp đồng xây dựng có sử dụng vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam”; - Luận văn thạc sỹ Luật học của tác giả Đinh Văn Trường “Trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng thi công xây dựng công trình”; Những công trình khoa học trên là tài liệu vô cùng quý giá và là một trong những căn cứ giúp tác giả có thêm nhiều thông tin quan trọng để phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn của mình. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên chỉ đi vào nghiên cứu vấn đề khía cạnh riêng về một vấn đề của HĐXD, chưa có công trình nghiên cứu nào về HĐXD theo pháp luật Việt Nam ở góc độ toàn diện nhất, tổng quát, đầy đủ nhất theo quy định của pháp luật nước ta.
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài luận văn Thạc sỹ luật học “Hợp đồng xây dựng theo Pháp luật Việt Nam” của học viên là công trình nghiên cứu mang tính độc lập. Mục tiêu nghiên cứu 3.1 Mục tiêu tổng quát Qua nghiên cứu các qui định pháp luật về hợp đồng xây dựng ở Việt Nam và thực trạng áp dụng pháp luật, thực thi pháp luật, luận văn tìm ra những ưu điểm và hạn chế của quy định pháp luật hiện hành. Trên cơ sở đó đề xuất 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phương hướng sửa đổi, bổ sung, góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về HĐXD.2 Mục tiêu cụ thể Khái quát những vấn đề cơ bản về HĐXD, pháp luật về hợp đồng xây dựng theo thông lệ. Phân tích, đánh giá quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng quy định về HĐXD ở Việt Nam hiện nay.
Đề xuất một số phương hướng, giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về HĐXD. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu về đối tượng là những vấn đề lý luận chung của HĐXD thông qua các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng xây dựng cũng như tham khảo pháp luật của một số các quốc gia phát triển như Nhật Bản, liên minh Châu Âu EU và thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật Việt Nam về HĐXD.2 Phạm vi nghiên cứu “Hợp đồng xây dựng” là một đề tài có phạm vi nghiên cứu rất rộng, nội dung phong phú, đa dạng, phức tạp. Vì vậy, trong phạm vi của một luận văn Thạc sĩ luật học, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận rất cơ bản và chung về hợp đồng xây dựng, pháp luật về hợp đồng xây dựng theo quy định của Bộ Luật dân sự 2005, Bộ Luật dân sự 2015, Luật Xây dựng 2014, Nghị định 37/2015/NĐ-CP hướng dẫn hợp đồng trong hoạt động xây dựng và các văn bản liên quan khác. Việc thực thi các quy định này tại Việt Nam hiện nay.
Đề tài nghiên cứu trong phạm vi cả nước, trong thời gian từ năm 2003 đến 2017. Cở sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu 5.1 Cơ sở lý luận 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn được nghiên cứu dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác Lê nin, chủ nghĩa duy vật biện chứng, cũng như Đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam, chủ trương và chính sách của Nhà nước về hợp đồng xây dựng, về những vấn đề cơ bản về hợp đồng xây dựng theo thông lệ quốc tế, lấy đó làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu pháp luật thực định ở Việt Nam.2 Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng và vận dụng các nguyên tắc, phương pháp nguyên cứu truyền thống bao gồm: Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp để làm rõ những nội dung nghiên cứu của đề tài. Qua đó đề xuất những vấn đề cụ thể nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về Hợp đồng xây dựng. Tính mới và những đóng góp của đề tài.
Vấn đề liên quan đến hợp đồng xây dựng dù đã được nhiều tác giả quan tâm, nhiều bài viết và các công trình nghiên cứu đề cập trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu toàn diện, đầy đủ về HĐXD thì chưa có, với nhiều tranh chấp trong việc thực hiện hợp đồng xây dựng nhất là trong hợp đồng xây dựng các chung cư, các công trình hiện đại tại các thành phố lớn của Việt Nam hiện nay thì việc cần thiết phải bổ sung, sửa đổi các quy định về hiệu lực hợp đồng là điểm mới trong luận văn của tác giả. Xác định được hiệu quả điều chỉnh của các quy định pháp luật về hợp đồng xây dựng, qua đó chỉ ra những điểm hạn chế của pháp luật thực định về hợp đồng xây dựng, giúp các nhà lập pháp hoàn thiện hơn những quy định của pháp luật hiện hành, đồng thời giúp cho các cơ quan xét xử hoàn thiện hơn cơ chế giải quyết tranh chấp về hợp đồng xây dựng.