Luận Văn Thạc Sĩ Về Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy định và thực tiễn.

• Tác giả: Ngô Thị Kiều Trang
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Hiện Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 1.1. Khát quát chung về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.1.2. Quan niệm về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam
• 1.1.3. Quan niệm về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Theo Pháp Luật Việt Nam

Hợp đồng mua bán hàng hóa là một trong những loại hợp đồng thương mại phổ biến nhất tại Việt Nam. Theo quy định của pháp luật, hợp đồng này không chỉ đơn thuần là sự thỏa thuận giữa bên bán và bên mua mà còn bao gồm nhiều yếu tố pháp lý quan trọng. Việc hiểu rõ về hợp đồng mua bán hàng hóa sẽ giúp các bên tham gia thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách hiệu quả. Hợp đồng này được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại, tạo ra khung pháp lý vững chắc cho các giao dịch thương mại.

1.1. Khái Niệm Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa được định nghĩa là sự thỏa thuận giữa bên bán và bên mua, trong đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng hóa và bên mua có nghĩa vụ thanh toán. Theo Điều 428 Bộ luật Dân sự, hợp đồng này không chỉ đơn thuần là việc chuyển giao tài sản mà còn bao gồm việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa.

1.2. Đặc Điểm Của Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa có những đặc điểm riêng biệt như tính chất thương mại, tính chất pháp lý và tính chất thực tiễn. Đặc biệt, hợp đồng này thường có tính chất bắt buộc, nghĩa là các bên phải thực hiện đúng các điều khoản đã thỏa thuận.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Thực Hiện Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Mặc dù hợp đồng mua bán hàng hóa có vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại, nhưng việc thực hiện hợp đồng này vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như tranh chấp về chất lượng hàng hóa, thời gian giao hàng và thanh toán thường xuyên xảy ra. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho hoạt động kinh doanh.

2.1. Các Vấn Đề Pháp Lý Liên Quan Đến Hợp Đồng

Các vấn đề pháp lý thường gặp trong hợp đồng mua bán hàng hóa bao gồm việc xác định quyền sở hữu, trách nhiệm pháp lý trong trường hợp vi phạm hợp đồng và các quy định về giải quyết tranh chấp. Những vấn đề này cần được giải quyết kịp thời để tránh những rắc rối không đáng có.

2.2. Thực Tiễn Thi Hành Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Thực tiễn thi hành hợp đồng mua bán hàng hóa tại Việt Nam cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các quy định pháp luật, dẫn đến việc thực hiện hợp đồng không hiệu quả. Việc thiếu hiểu biết về pháp luật có thể dẫn đến những tranh chấp không mong muốn giữa các bên.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa là một trong những vấn đề quan trọng trong hoạt động thương mại. Các phương pháp giải quyết tranh chấp bao gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài và kiện tụng. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tình huống cụ thể.

3.1. Thương Lượng và Hòa Giải

Thương lượng và hòa giải là hai phương pháp phổ biến nhất trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng. Những phương pháp này giúp các bên tìm ra giải pháp hợp lý mà không cần phải đưa vụ việc ra tòa án, tiết kiệm thời gian và chi phí.

3.2. Trọng Tài và Kiện Tụng

Trong trường hợp không thể giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng hoặc hòa giải, các bên có thể lựa chọn trọng tài hoặc kiện tụng. Trọng tài thường được xem là phương pháp nhanh chóng và hiệu quả hơn so với kiện tụng tại tòa án.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Tại Việt Nam

Hợp đồng mua bán hàng hóa không chỉ là một khái niệm pháp lý mà còn có ứng dụng thực tiễn rất lớn trong hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng hợp đồng này để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các giao dịch thương mại.

4.1. Các Doanh Nghiệp Áp Dụng Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã áp dụng hợp đồng mua bán hàng hóa để quản lý các giao dịch thương mại của mình. Việc này giúp họ bảo vệ quyền lợi và giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thực Tiễn Hợp Đồng

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các quy định pháp luật, dẫn đến việc thực hiện hợp đồng không hiệu quả và phát sinh tranh chấp.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại tại Việt Nam. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng sẽ giúp các bên tham gia thực hiện hợp đồng một cách hiệu quả hơn. Tương lai của hợp đồng này sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp.

5.1. Tương Lai Của Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa

Tương lai của hợp đồng mua bán hàng hóa tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế và sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật. Các doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về pháp luật để thực hiện hợp đồng một cách hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật

Để nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa, cần có những giải pháp hoàn thiện pháp luật, bao gồm việc cập nhật các quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007, hoạt động lưu thông hàng hóa trong nước và quốc tế đã có những bước tăng trưởng vượt bậc với hơn 100.000 doanh nghiệp mới tham gia thị trường mỗi năm. Tuy nhiên, theo số liệu thực tiễn tại các cơ quan tài phán, các vụ việc tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa luôn chiếm tỷ lệ áp đảo từ 65% đến 70% tổng số các vụ án kinh doanh thương mại được thụ lý. Thực tế này phản ánh một vấn đề cấp bách: phần lớn thương nhân trong nước vẫn còn lúng túng khi xác lập, đàm phán và thực hiện các nghĩa vụ hợp đồng, dẫn đến những rủi ro pháp lý và thiệt hại tài chính nặng nề.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Kinh tế của tác giả Ngô Thị Kiều Trang với đề tài thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam tập trung giải quyết các mâu thuẫn lý luận và bất cập thực tiễn trong việc thi hành hợp đồng. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là hệ thống hóa các nguyên tắc pháp lý cốt lõi, đối chiếu sự tương thích giữa Bộ luật Dân sự 2005, Luật Thương mại 2005 với các chuẩn mực thương mại quốc tế, đồng thời phân tích thực trạng giải quyết tranh chấp tại Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2011 - 2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa định lượng sâu sắc, hướng tới việc cung cấp cơ sở khoa học giúp giảm thiểu khoảng 30% tranh chấp hợp đồng phát sinh do thiếu sót kỹ thuật soạn thảo, đồng thời nâng cao 40% hiệu lực thực thi cam kết thương mại của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận về tự do ý chí và quyền tự do khế ước trong giao dịch dân sự, thương mại. Để xác định tính chất pháp lý và yếu tố quốc tế của hợp đồng, luận văn ứng dụng hai học thuyết lớn của tư pháp quốc tế: thuyết nơi đăng ký áp dụng chủ yếu trong hệ thống Thông luật nhằm xác định quốc tịch pháp nhân theo nơi thành lập và thuyết địa điểm thường trú của pháp nhân áp dụng trong hệ thống Dân luật châu Âu lục địa.

Bên cạnh đó, tác giả sử dụng các khung quy chiếu pháp lý hiện đại bao gồm: Công ước Viên năm 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG) và Bộ nguyên tắc của Viện thống nhất tư pháp quốc tế về hợp đồng thương mại quốc tế 2004 (PICC). Các khái niệm trọng tâm được luận giải bao gồm:

• Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa: Bản chất là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản nhưng mang mục đích lợi nhuận chủ đạo.
• Khái niệm thương nhân: Chủ thể đặc thù bao gồm tổ chức kinh tế và cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên.
• Đối tượng hàng hóa: Sự mở rộng từ tài sản hiện hữu đến động sản hình thành trong tương lai và vật gắn liền với đất đai.
• Vi phạm cơ bản hợp đồng: Hành vi vi phạm của một bên gây thiệt hại đến mức tước đoạt quyền lợi mà bên kia có quyền kỳ vọng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hơn 15 văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt của Việt Nam qua các thời kỳ, bao gồm Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế, Luật Thương mại 1997, Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2005, cùng các văn bản dưới luật như Nghị định 59/2006/NĐ-CP và Nghị định 43/2010/NĐ-CP. Nguồn dữ liệu thực chứng được thu thập từ báo cáo thống kê xét xử của ngành Tòa án tại các trung tâm kinh tế lớn.

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm toàn bộ các vụ án tranh chấp kinh doanh thương mại được thụ lý và xét xử trong giai đoạn 3 năm liên tục từ năm 2011 đến năm 2013 tại Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Đà Nẵng. Phương pháp chọn mẫu điển hình được áp dụng vì Đà Nẵng là đầu tàu kinh tế trọng điểm miền Trung, phản ánh đầy đủ đặc trưng của các quan hệ mua bán hàng hóa nội địa và xuất nhập khẩu. Các phương pháp phân tích chủ đạo gồm phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp lịch sử cụ thể và phương pháp luật học so sánh. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm làm rõ sự phát triển lập pháp từ mô hình 14 hành vi thương mại cứng nhắc sang mô hình tự do thương mại hiện đại, từ đó định vị chuẩn xác những điểm nghẽn của pháp luật Việt Nam so với thông lệ quốc tế. Timeline nghiên cứu và hoàn thiện công trình diễn ra trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa chiếm tỷ trọng tuyệt đối trong cơ cấu án thương mại. Theo dữ liệu thực tế tại Tòa án hai cấp thành phố Đà Nẵng, số vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa luôn chiếm từ 65% đến 72% tổng số các tranh chấp kinh doanh thương mại qua các năm 2011, 2012 và 2013, vượt xa các loại hình tranh chấp khác như tín dụng, xây dựng hay sở hữu trí tuệ.

Thứ hai, việc mở rộng định nghĩa hàng hóa tại Khoản 2 Điều 3 Luật Thương mại 2005 đã bao quát 100% các loại động sản và tài sản hình thành trong tương lai. Sự đổi mới này vượt trội hoàn toàn so với sự giới hạn chỉ 14 hành vi thương mại của Luật Thương mại 1997, tạo động lực mạnh mẽ cho thị trường giao dịch hàng hóa kỳ hạn và quyền chọn qua Sở giao dịch hàng hóa. Tuy nhiên, quy định này vẫn bộc lộ khoảng trống khi chưa thừa nhận tài sản vô hình và quyền sở hữu trí tuệ là hàng hóa độc lập.

Thứ ba, khoảng 70% các vụ vi phạm hợp đồng xuất phát từ việc quy định mập mờ về phương thức và thời hạn thanh toán. Điển hình là việc sử dụng các từ ngữ thiếu tính xác định như "thanh toán sau 3 ngày kể từ khi hàng đến cảng", dẫn đến tình trạng bên mua trì hoãn nghĩa vụ và bên bán không thể xác định chính xác thời điểm vi phạm để tính lãi suất chậm trả.

Thứ tư, tồn tại sự xung đột pháp lý trong chế tài vi phạm. Điều 297 Luật Thương mại 2005 chưa phân định rõ ranh giới áp dụng giữa quyền buộc sửa chữa và quyền thay thế hàng hóa, khiến tỷ lệ chấp nhận yêu cầu giao hàng thay thế của Tòa án gặp nhiều lúng túng so với chuẩn mực tại Điều 46 Công ước Viên 1980 (vốn chỉ cho phép thay thế khi xảy ra vi phạm cơ bản).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tranh chấp phát sinh từ nhận thức pháp lý chưa toàn diện của doanh nghiệp. Ước tính có tới hơn 60% thương nhân vừa và nhỏ khi tham gia giao kết chỉ tập trung vào thỏa thuận đơn giá mà xem nhẹ các điều khoản mang tính kỹ thuật pháp lý như thời điểm chuyển giao rủi ro, thời hạn kiểm tra hàng hóa và chế tài bồi thường thiệt hại.

Khi so sánh với các điều ước quốc tế, quy định của Việt Nam còn bộc lộ sự thiếu đồng bộ. Trong khi PICC 2004 và CISG 1980 xác định tính quốc tế của hợp đồng dựa trên tiêu chí trụ sở thương mại nằm tại các quốc gia khác nhau, Luật Thương mại Việt Nam lại căn cứ vào việc hàng hóa di chuyển qua khu vực hải quan riêng. Sự khác biệt này làm tăng nguy cơ xung đột pháp luật khi xác định luật áp dụng.

Toàn bộ dữ liệu thực tiễn trong công trình được trực quan hóa thông qua Biểu đồ 2.1 về tỷ lệ phần trăm các vụ tranh chấp mua bán hàng hóa và Bảng 2.1 tổng hợp số liệu thụ lý án thương mại tại Đà Nẵng qua 3 năm liên tiếp, với số lượng án tăng dần từ khoảng 35 vụ năm 2011 lên hơn 50 vụ vào năm 2013, tương đương mức tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm. Điều này phản ánh tính cấp thiết của việc chuẩn hóa kỹ năng soạn thảo hợp đồng cho các doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả thi hành hợp đồng mua bán hàng hóa và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thương nhân, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Hoàn thiện khung pháp lý thương mại quốc gia: Quốc hội và các cơ quan tư pháp cần nhanh chóng sửa đổi Luật Thương mại nhằm bổ sung tài sản vô hình vào danh mục hàng hóa hợp pháp; đồng thời chuẩn hóa khái niệm "vi phạm cơ bản hợp đồng" để làm căn cứ hủy bỏ hợp đồng, áp dụng tương thích 100% với chuẩn mực quốc tế, hướng tới lộ trình hoàn thành trong giai đoạn 2015 - 2018.
• Gia nhập các điều ước thương mại quốc tế: Bộ Công Thương và Chính phủ cần đẩy nhanh tiến trình nghiên cứu, chuẩn bị nguồn lực để phê chuẩn Công ước Viên năm 1980 (CISG). Mục tiêu là tạo ra sự thống nhất hoàn toàn về quy tắc giải quyết tranh chấp hợp đồng xuất nhập khẩu với các đối tác lớn trước năm 2017.
• Chuẩn hóa quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng cho doanh nghiệp: Phòng Thương mại và Công nghiệp cùng các Hiệp hội ngành nghề cần xây dựng bộ hợp đồng mẫu chuẩn hóa với 100% điều khoản bảo đảm an toàn pháp lý (chuyển giao rủi ro, điều khoản bất khả kháng, mốc thời gian thanh toán cụ thể), giúp thương nhân giảm thiểu 35% nguy cơ tranh chấp nội địa trong giai đoạn 2015 - 2020.
• Nâng cao năng lực xét xử và giải quyết tranh chấp: Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành nghị quyết hướng dẫn thống nhất việc giải thích các điều khoản tùy nghi và điều khoản thường lệ trong hợp đồng; đồng thời đẩy mạnh đào tạo thẩm phán về luật thương mại quốc tế, rút ngắn 50% thời gian xử lý các vụ án kinh doanh thương mại phức tạp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Luật sư và chuyên viên pháp chế doanh nghiệp: Nắm vững các kẽ hở pháp lý thường gặp trong hợp đồng mua bán hàng hóa, từ đó ứng dụng trực tiếp vào quy trình soạn thảo, thẩm định hợp đồng thương mại quốc tế và xây dựng phương án phòng ngừa tranh chấp.
• Nhà quản trị doanh nghiệp và giám đốc chuỗi cung ứng: Hiểu rõ cơ chế chuyển giao quyền sở hữu và phân chia rủi ro đối với hàng hóa, ứng dụng trong việc tối ưu hóa quy trình kiểm tra phẩm chất hàng hóa và bảo đảm an toàn thanh toán trong các đơn hàng lớn.
• Thẩm phán, trọng tài viên và cán bộ tư pháp: Tiếp cận nguồn luận cứ khoa học và các phân tích luật học so sánh chuyên sâu, hỗ trợ giải thích hợp đồng chính xác và đưa ra các phán quyết công bằng, tiệm cận với thông lệ thương mại quốc tế.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật Kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị, phục vụ việc giảng dạy, học tập và phát triển các công trình nghiên cứu chuyên sâu về luật thương mại và tư pháp quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm hàng hóa theo Luật Thương mại 2005 có điểm gì tiến bộ vượt bậc so với Luật Thương mại 1997? Luật Thương mại 2005 đã khắc phục hoàn toàn sự hạn hẹp của Luật 1997 (vốn chỉ gói gọn trong 14 hành vi thương mại) bằng việc mở rộng định nghĩa tại Khoản 2 Điều 3 bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai và những vật gắn liền với đất đai, giúp đa dạng hóa 100% các hình thức giao dịch hiện đại.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi soạn thảo điều khoản thời hạn thanh toán để tránh tranh chấp? Doanh nghiệp tuyệt đối không sử dụng các từ ngữ mơ hồ như "thanh toán sau X ngày". Thay vào đó, hợp đồng phải quy định mốc thời gian cụ thể, ví dụ: "thanh toán trong vòng 20 ngày làm việc của ngân hàng kể từ ngày ký biên bản bàn giao", giúp loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ bất đồng về thời điểm phát sinh nghĩa vụ.

Tính quốc tế của hợp đồng mua bán hàng hóa được xác định khác nhau như thế nào giữa luật Việt Nam và Công ước Viên 1980? Luật Thương mại 2005 căn cứ vào dấu hiệu lãnh thổ và sự di chuyển hàng hóa qua khu vực hải quan riêng theo các hình thức xuất nhập khẩu. Trong khi đó, Công ước Viên 1980 và PICC 2004 xác định tính quốc tế dựa trên trụ sở thương mại của các bên tham gia ký kết đặt tại các quốc gia khác nhau.

Bên mua có quyền yêu cầu giao hàng thay thế trong mọi trường hợp hàng hóa bị lỗi hay không? Theo Luật Thương mại 2005, bên mua có quyền yêu cầu sửa chữa hoặc thay thế hàng hóa. Tuy nhiên, theo thông lệ quốc tế tại Điều 46 CISG 1980, quyền yêu cầu giao hàng thay thế chỉ được chấp nhận nếu sự không phù hợp của hàng hóa tạo thành một vi phạm cơ bản hợp đồng.

Hợp đồng mua bán hàng hóa có bắt buộc phải được lập thành văn bản hay không? Theo Điều 24 Luật Thương mại 2005, hợp đồng mua bán hàng hóa nội địa có thể được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể. Tuy nhiên, đối với hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, pháp luật bắt buộc 100% phải được lập thành văn bản hoặc các hình thức có giá trị tương đương như điện báo, fax, telex hoặc thông điệp dữ liệu điện tử.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và các nguyên tắc pháp lý nền tảng về thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam.
• Đánh giá thực chứng bức tranh thi hành hợp đồng thông qua số liệu xét xử thực tế giai đoạn 2011 - 2013 tại Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng với tỷ lệ án mua bán hàng hóa chiếm trên 65%.
• Chỉ rõ những điểm vênh pháp lý giữa Luật Thương mại 2005 với các chuẩn mực thương mại quốc tế như Công ước CISG 1980 và Bộ nguyên tắc PICC 2004.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ từ sửa đổi luật pháp, gia nhập điều ước quốc tế đến chuẩn hóa kỹ năng quản trị hợp đồng cho thương nhân.
• Khẳng định lộ trình tất yếu trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng hội nhập giai đoạn 2015 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu học thuật thuần túy với thực tiễn xét xử sinh động, cung cấp góc nhìn toàn diện cho các nhà lập pháp và cộng đồng doanh nghiệp. Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, các đơn vị kinh doanh cần chủ động rà soát, tái cấu trúc quy trình quản trị rủi ro hợp đồng để nâng cao vị thế cạnh tranh trên trường quốc tế. Hãy áp dụng ngay các chuẩn mực pháp lý tiên tiến để bảo vệ an toàn cho mọi giao dịch thương mại của doanh nghiệp bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam. Chương 2:Thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam. Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM 1. Khát quát chung về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam 1. Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Quan niệm về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam Hàng hóa theo nghĩa rộng đƣợc hiểu là sản phẩm lao động của con ngƣời, đƣợc tạo ra nhằm mục đích trao đổi để thỏa mãn những nhu cầu mang tính xã hội.

Nhu cầu của con ngƣời rất phong phú và biến thiên liên tục vì vậy hàng hóa luôn phát triển phong phú và đa dạng. Theo định nghĩa của pháp luật thƣơng mại hiện hành VN thì “Hàng hóa bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả bất động sản hình thành trong tƣơng lai, những vật gắn liền với đất đai”(Khoản 2 Điều 3 Luật Thƣơng mại (LTM)). Tại Điều 428 Bộ luật dân sự (BLDS) 2005 có đƣa ra định nghĩa: “Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao tài sản cho bên mua và nhận tiền, còn bên mua có nghĩa vụ nhận tài sản và trả tiền cho bên bán. Trong khi đó, Điều 3 LTM 2005 định nghĩa: “mua bán hàng hóa là hoạt động thƣơng mại, theo đó các bên có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hóa theo đúng thỏa thuận”.

Đều là định nghĩa về HĐMBHH, nhƣng hai định nghĩa trên có sự khác biệt lớn về một vấn đề pháp lý quan trọng. BLDS 2005 không đề cập tới nghĩa vụ của ngƣời bán chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho ngƣời mua mà chỉ đề cập tới nghĩa vụ của ngƣời bán giao tài sản cho ngƣời mua. Trong khi đó, LTM 2005 đề cập tới nghĩa vụ của ngƣời bán giao hàng hóa và chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho ngƣời mua. Có thể thấy rằng, hợp đồng mua bán tài sản và HĐMBHH có thể khác nhau về đối tƣợng, song không thể khác nhau về bản chất mua bán.

Tại Điều 463 và Điều 465 BLDS 2005 có các định nghĩa nhƣ sau: “Hợp đồng trao đổi tài sản là sự thỏa thuận giữa 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] các bên, theo đó các bên giao tài sản và chuyển quyền sở hữu đối với tài sản cho nhau” và “Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên đƣợc tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên đƣợc tặng cho đồng ý nhận”. Hợp đồng trao đổi tài sản khác biệt với hợp đồng mua bán ở chỗ thay vì nhận một khoản tiền khi chuyển giao quyền sở hữu tài sản, ngƣời chuyển giao nhận một tài sản khác. Còn đối với hợp đồng tặng cho thì thay vì nhận một lợi ích khi chuyển giao quyền sở hữu một tài sản, ngƣời chuyển giao không nhận gì. Vậy là trong hai loại hợp đồng này nhà làm luật VN đã đề cập đầy đủ việc giao tài sản và chuyển quyền sở hữu tài sản và đã phân biệt dứt khoát giữa “giao tài sản” và “chuyển quyền sở hữu tài sản”.

Bản thân BLDS 2005, ngay sau định nghĩa hợp đồng mua bán, có quy định: nếu đối tƣợng của hợp đồng mua bán là vật thì vật phải đƣợc xác định rõ, còn nếu đối tƣợng của hợp đồng mua bán là quyền tài sản thì phải có giấy tờ hoặc bằng chứng khác chứng minh quyền đó thuộc sở hữu của ngƣời bán [Điều 429 BLDS] và thời điểm chuyển giao quyền sở hữu tài sản mua bán là thời điểm giao tài sản. Nhƣ vậy, quan hệ mua bán hàng hóa đƣợc xác lập và thực hiện thông qua hình thức pháp lý là HĐMBHH. HĐMBHH có bản chất chung của hợp đồng, là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ mua bán. Dù là mua bán tài sản trong dân sự hay mua bán hàng hóa trong thƣơng mại thì bản chất của nó cũng không có gì đổi khác mà vẫn có nội dung là: Ngƣời bán phải giao đối tƣợng đƣợc bán và quyền sở hữu đối tƣợng đó cho ngƣời mua và nhận tiền, còn ngƣời mua thì nhận đối tƣợng đƣợc mua và trả tiền.

Mặc dù, LTM năm 2005 không đƣa ra định nghĩa về HĐMBHH song có thể xác định bản chất pháp lý của HĐMBHH trong thƣơng mại trên cơ sở quy định của Bộ luật dân sự về hợp đồng mua bán tài sản. Từ đó, có thể khẳng định HĐMBHH trong thƣơng mại là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản. Một hợp đồng mua bán chính là sự thỏa thuận về việc mua bán hàng hóa ở hiện tại hoặc mua bán hàng hóa sẽ có ở một thời điểm nào đó trong tƣơng lai, theo đó các bên có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hóa theo đúng thỏa thuận. Bất cứ khi nào, một ngƣời mua hàng hóa bằng tiền hoặc phƣơng thức thanh toán khác và nhận quyền sở hữu hàng hóa thì khi đó hình thành nên quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa.

Quan niệm về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Quốc tế Theo nguyên tắc, hợp đồng thƣơng mại quốc tế có nội dung tƣơng tự nội dung của hợp đồng thƣơng mại nội địa cùng loại. Có nghĩa là, hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (HĐMBHHQT) có nội dung tƣơng tự HĐMBHH theo quy định của LTM hay BLDS… LTM 2005 không đƣa ra khái niệm hay định nghĩa HĐMBHHQT mà chỉ quy định các hình thức mua bán hàng hóa quốc tế. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 27, mua bán hàng hóa quốc tế là mua bán hàng hóa đƣợc thực hiện dƣới các hình thức xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyển khẩu[34, tr. Có thể thấy rằng, LTM 2005 chƣa đƣa ra dấu hiệu để xác định tính quốc tế của HĐMBHHQT nhƣng đã quy định các hình thức của nó hay nói cách khác là chƣa trả lời cho ngƣời đọc câu hỏi: Thế nào là HĐMBHHQT.

Tuy nhiên, một cách gián tiếp thông qua các quy định tại Điều 28, 29 có thể tìm thấy câu trả lời cho câu hỏi đó. Khoản 1 Điều 29 quy định rằng, xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa đƣợc đƣa ra khỏi lãnh thổ của VN đƣợc coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Từ những quy định tại các Điều 28, 29 LTM 2005 có thể hiểu rằng, HĐMBHH đƣợc ký kết giữa doanh nghiệp (DN) hoạt động trên lãnh thổ VN với DN hoạt động trên lãnh thổ nƣớc ngoài hoặc DN nằm trong khu vực đặc biệt dành riêng cho hải quan nằm trên lãnh thổ VN theo pháp luật VN là HĐMBHHQT. Khác với quy định của LTM 1997 và LTM 2005 của VN, pháp luật của nhiều nƣớc cũng nhƣ các văn bản pháp lý của quốc tế điều chỉnh các loại hợp đồng thƣơng mại quốc tế xác định tính quốc tế của hợp đồng thƣơng mại quốc tế dựa trên dấu hiệu lãnh thổ, hay nói chính xác hơn là địa điểm hoạt động thƣơng mại (Place of Business) của thƣơng nhân.

Khoa học pháp lý cũng nhƣ pháp luật của nhiều nƣớc hiện nay cũng ủng hộ quan điểm này, theo đó hợp đồng thƣơng mại quốc tế là hợp 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đồng thƣơng mại đƣợc ký kết bởi các bên có trụ sở thƣơng mại nằm trên lãnh thổ của các quốc gia khác nhau. Theo Công ƣớc La Haye năm 1964 về luâ ̣t thố ng nhấ t về mua bán hàng hóa quố c tế (Convention relating to a Uniform Law on the International Sale of Goods ) thì HĐMBHHQT là HĐMBHH đƣơ ̣c ký kế t giƣ̃a các bên có tru ̣ sở thƣơng ma ̣i đóng trên lañ h thổ các quố c gia khác nhau nế u có thêm mô ̣t trong các điề u kiê ̣n sau :  Thƣ́ nhấ t, hơ ̣p đồ ng liên quan đế n vâ ̣t mà trong thời gian ký kế t hơ ̣p đồ ng vâ ̣t đó đƣơ ̣c chuyên chở hoă ̣c phải đƣơ ̣c chuyên chở tƣ̀ lañ h thổ của quố c gia này đến lãnh thổ của quốc gia khác;  Thƣ́ hai, hành vi chào hàng và hành vi chấp nhận chào hàng đƣợc thực hiện trên lañ h thổ của các quố c gia khác nhau;  Thƣ́ ba, viê ̣c giao hàng đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n trên lañ h thổ của mô ̣t quố c gia khác với quố c gia nơi tiế n hành hành vi chào hàng hoă ̣c hành vi chấ p nhâ ̣n chào hàng[Điều 1 PL HĐKT]. Khác với Công ƣớc L a Haye 1964, Công ƣớc Viên 1980 của Liên Hợp Quốc về HĐMBHHQT (United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods ) không đƣa ra đinh ̣ nghiã nào về HĐMBHHQT, mà chỉ đƣa ra một tiêu chuẩ n để khẳ ng đinh ̣ tiń h quố c tế c ủa HĐMBHHQT. Điề u 1 Công ƣớc qui đinh: ̣ “1.

Công ƣớc này áp du ̣ng cho các HĐMBHH giƣ̃a các bên có tru ̣ sở thƣơng mại tại các quốc gia khác nhau:  Khi các quố c gia này là các quố c gia thành viên của Công ƣớc hoă ̣c ,  Khi theo các quy t ắc tƣ pháp quốc tế thì luật đƣợc áp dụng là luật của nƣớc thành viên Công ƣớc này. Sƣ̣ kiê ̣n các bên có tru ̣ sở thƣơng ma ̣i ta ̣i các quố c gia khác nhau không tính đến nếu sự kiện này không xuất phát từ hợp đồng , tƣ̀ các mố i quan hê ̣ đã hin ̀ h thành hoặc vào thời điểm ký hợp đồng giữa các bên hoặc là từ việc trao đổi thông tin giƣ̃a các bên. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quố c tich ̣ của các bên , quy chế dân sƣ̣ hoă ̣c thƣơng ma ̣i của ho ̣ , tính chất dân sƣ̣ hay thƣơng ma ̣i của hơ ̣p đồ ng không đƣơ ̣c xét tới khi xác đinh ̣ pha ̣m vi áp dụng của Công ƣớc này”.