Hội Nhập Văn Hóa – Phương Thức Phát Triển Nền Văn Hóa Việt Nam Tiên Tiến, Đậm Đà Bản Sắc Dân Tộc

Chuyên khảo phân tích Hội nhập văn hoá phương thức phát triển nền văn hoá việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Đào Thu Hương
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Hội Nhập Văn Hóa: Phát Triển Nền Văn Hóa Việt Nam Đậm Đà Bản Sắc Dân Tộc
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hội Nhập Văn Hóa Phát Triển Việt Nam

Hội nhập văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc phát triển văn hóa Việt Nam, vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Các quốc gia trên thế giới đang nỗ lực hợp tác và trao đổi văn hóa để thúc đẩy sự phát triển toàn diện. Văn hóa được hình thành từ nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện tự nhiên, đặc điểm con người và truyền thống dân tộc. Giao lưu văn hóa là một phương thức quan trọng để xây dựng và phát triển nền văn hóa. Lịch sử chứng minh rằng không có hội nhập quốc tế, đặc biệt là về văn hóa, thì không thể đạt được sự phát triển bền vững. Văn hóa cần tiếp nhận, học hỏi và bổ sung để làm phong phú bản sắc riêng, đồng thời làm phong phú các nền văn hóa khác. Hội nhập quốc tế về văn hóa là một phương thức tối ưu để làm giàu có văn hóa dân tộc và phát triển bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của hội nhập văn hóa trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, hội nhập văn hóa trở nên vô cùng quan trọng. Quá trình này giúp Việt Nam tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại, đồng thời giới thiệu những giá trị văn hóa độc đáo của mình ra thế giới. Tuy nhiên, việc hội nhập cũng đặt ra những thách thức không nhỏ, đòi hỏi sự chủ động và sáng tạo trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. UNESCO đã đưa ra nhiều khuyến nghị và hỗ trợ để các quốc gia thành viên có thể hội nhập văn hóa một cách hiệu quả, đồng thời bảo vệ di sản văn hóa của mình.

1.2. Bản sắc văn hóa dân tộc Nền tảng của hội nhập văn hóa thành công

Để hội nhập văn hóa thành công, việc giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc là vô cùng quan trọng. Điều này không chỉ giúp Việt Nam không bị hòa tan trong dòng chảy toàn cầu hóa, mà còn tạo nên sức hút riêng, đóng góp vào sự đa dạng của văn hóa thế giới. Bản sắc văn hóa bao gồm những giá trị truyền thống, phong tục tập quán, và những sáng tạo văn hóa độc đáo của dân tộc. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình hội nhập quốc tế.

II. Thách Thức Hội Nhập Nguy Cơ Mai Một Văn Hóa Truyền Thống

Quá trình hội nhập văn hóa đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt là nguy cơ mai một các giá trị văn hóa truyền thống. Sự xâm nhập của các sản phẩm phản văn hóa và tư duy bảo thủ có thể kìm hãm hiệu quả hội nhập. Cần có giải pháp để ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực này. Theo nghiên cứu, nhiều giá trị văn hóa đang dần bị lãng quên trong giới trẻ. Việc giáo dục và khơi dậy niềm tự hào về văn hóa dân tộc là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

2.1. Áp lực cạnh tranh từ văn hóa ngoại lai

Trong quá trình hội nhập văn hóa, sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với văn hóa Việt Nam. Nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ bị mai một do sự du nhập của các trào lưu văn hóa mới, đặc biệt là từ các nước phương Tây. Việc cân bằng giữa việc tiếp thu những giá trị văn hóa tiến bộ và bảo tồn những giá trị truyền thống là một thách thức lớn. Cần có chính sách và giải pháp phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững của văn hóa Việt Nam.

2.2. Nguy cơ Hòa tan bản sắc văn hóa

Một trong những nguy cơ lớn nhất của hội nhập văn hóa là nguy cơ bị "hòa tan" bản sắc văn hóa. Nếu không có sự chủ động và sáng tạo trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc, Việt Nam có thể mất đi bản sắc riêng của mình trong dòng chảy toàn cầu hóa. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội trong việc bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại.

III. Cách Phát Huy Bản Sắc Văn Hóa Trong Hội Nhập Quốc Tế

Để phát huy bản sắc văn hóa trong quá trình hội nhập quốc tế, cần có các giải pháp đồng bộ. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước là yếu tố then chốt. Cần phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học và công nghệ để nâng cao năng lực và hiệu quả hội nhập. Phát triển nhanh các lĩnh vực văn hóa để bổ sung và phát triển các giá trị văn hóa. Theo tài liệu, văn hóa Việt Nam có nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả. Cần có chiến lược cụ thể để khuyến khích phát triển văn hóa và phát huy bản sắc văn hóa.

3.1. Tăng cường giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ. Cần tăng cường giáo dục về lịch sử, văn hóa, và giá trị truyền thống của dân tộc trong nhà trường và gia đình. Điều này giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn và tự hào về văn hóa Việt Nam. Ngoài ra, cần khuyến khích các hoạt động văn hóa, nghệ thuật mang đậm bản sắc dân tộc để thu hút sự quan tâm của giới trẻ.

3.2. Đầu tư vào các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật

Để phát huy bản sắc văn hóa, cần đầu tư mạnh mẽ vào các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Điều này bao gồm việc hỗ trợ các nghệ sĩ, nhà văn, và các tổ chức văn hóa trong việc sáng tạo và quảng bá các tác phẩm mang đậm bản sắc dân tộc. Cần có chính sách khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của văn hóa nghệ thuật, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

IV. Chính Sách Văn Hóa Xây Dựng Nền Văn Hóa Tiên Tiến Việt Nam

Cần có chính sách văn hóa phù hợp để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Chính sách cần tạo điều kiện cho sự phát triển của các loại hình văn hóa, đồng thời bảo vệ và phát huy di sản văn hóa. Cần ngăn ngừa sự xâm nhập của các sản phẩm phản văn hóa và xóa bỏ các hủ tục lạc hậu. Theo đánh giá, chính sách văn hóa hiện nay còn nhiều hạn chế và cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng trong việc xây dựng và thực thi chính sách văn hóa.

4.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa

Để bảo vệ và phát huy văn hóa Việt Nam, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa. Điều này bao gồm việc ban hành các văn bản pháp luật quy định về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời có chế tài xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về văn hóa. Hệ thống pháp luật cần đảm bảo sự công bằng, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của văn hóa Việt Nam.

4.2. Tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động văn hóa

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa để đảm bảo tuân thủ pháp luật và ngăn chặn các hành vi vi phạm. Điều này bao gồm việc kiểm tra nội dung các sản phẩm văn hóa, các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, và các lễ hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Hội Nhập Văn Hóa Tại Các Lễ Hội Việt Nam

Hội nhập văn hóa thể hiện rõ nét trong các lễ hội Việt Nam. Nhiều lễ hội đã được phục dựng và phát triển theo hướng hiện đại, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, cần tránh tình trạng thương mại hóa và làm mất đi giá trị văn hóa truyền thống. Các lễ hội cần được tổ chức một cách bài bản, khoa học và sáng tạo, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân. Theo nghiên cứu, các lễ hội văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

5.1. Bảo tồn và phát huy giá trị các lễ hội truyền thống

Các lễ hội truyền thống là một phần quan trọng của văn hóa Việt Nam. Cần có các biện pháp để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của các lễ hội này. Điều này bao gồm việc nghiên cứu, phục dựng, và quảng bá các lễ hội, đồng thời tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào các hoạt động lễ hội. Cần tránh tình trạng thương mại hóa và làm mất đi bản sắc văn hóa của các lễ hội.

5.2. Phát triển du lịch văn hóa gắn liền với lễ hội

Du lịch văn hóa có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển của văn hóa Việt Nam. Cần phát triển du lịch văn hóa gắn liền với các lễ hội, tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn. Điều này không chỉ giúp tăng doanh thu cho ngành du lịch, mà còn góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

VI. Tương Lai Hội Nhập Phát Triển Văn Hóa Bền Vững Việt Nam

Tương lai của hội nhập văn hóa ở Việt Nam là hướng tới sự phát triển văn hóa bền vững. Cần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp vào sự đa dạng của văn hóa thế giới. Cần có tầm nhìn dài hạn và chiến lược cụ thể để thực hiện mục tiêu này. Theo dự báo, văn hóa Việt Nam sẽ ngày càng có vai trò quan trọng trong khu vực và trên thế giới. Việc chủ động và sáng tạo trong hội nhập văn hóa sẽ giúp Việt Nam khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.

6.1. Đa dạng hóa các hình thức hội nhập văn hóa

Để đạt được hiệu quả cao trong hội nhập văn hóa, cần đa dạng hóa các hình thức hội nhập. Điều này bao gồm việc tăng cường giao lưu văn hóa, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động văn hóa. Cần có sự linh hoạt và sáng tạo trong việc lựa chọn các hình thức hội nhập văn hóa phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

6.2. Phát huy vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế xã hội

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội. Cần phát huy vai trò của văn hóa trong việc thúc đẩy sự sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và tạo ra các sản phẩm và dịch vụ văn hóa độc đáo. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, lĩnh vực trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội có tính đến yếu tố văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận án gồm 4 chương, 9 tiết. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN Nghiên cứu về vấn đề hội nhập văn hóa và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc những năm qua thu hút không ít nhà khoa học tham gia với những chủ đề phong phú, phương pháp tiếp cận đa dạng. Theo mục đích, nhiệm vụ của luận án, chương tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài sẽ làm rõ hai nhóm vấn đề chính. Tình hình nghiên cứu liên quan đến các vấn đề lý luận chung về văn hóa 1.

Những nghiên cứu về khái niệm văn hóa Văn hóa là khái niệm rộng lớn, tồn tại trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về khái niệm văn hóa thuộc các ngành khoa học lịch sử, nhân loại học, dân tộc học, xã hội học, văn hóa học, triết học. Điều đó cho thấy các quan điểm về văn hóa là rất phong phú, đa dạng và hết sức phức tạp. Về xuất xứ khái niệm văn hóa, đa số các nhà nghiên cứu đều coi định nghĩa văn hóa của nhà nghiên cứu văn hóa người Anh Edward B.

Tylor (1832 - 1917) đưa ra trong công trình “Văn hóa nguyên thủy” (1871) là định nghĩa khoa học đầu tiên về văn hóa. Trong công trình“Văn hóa: Tổng luận về các khái niệm và định nghĩa” (1952), hai tác giả A.Kroeber và Clyde Kluckhohn đã liệt kê hơn 150 định nghĩa văn hóa. Từ đó cho đến nay, đã xuất hiện thêm rất nhiều định nghĩa văn hóa. Khoảng những năm 70 của thế kỷ XX, nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa trên thế giới đã tập trung làm rõ nội hàm của văn hóa, coi văn hóa là những đặc điểm về thói quen, lối sống, phong tục, tập quán, cách thức lao 8 động sản xuất… của các cộng đồng người, các quốc gia, dân tộc, coi đó là những cái giúp phân biệt các dân tộc trên thế giới với nhau.

Theo Từ điển Bách khoa thư Le Petit Larousse (năm 2000 của Pháp), “văn hóa hiểu theo nghĩa rộng là tập tục, tín ngưỡng, ngôn ngữ, tư tưởng, thị hiếu, thẩm mỹ, những hiểu biết kỹ thuật, cũng như toàn bộ tổ chức môi trường của con người, văn hóa vật chất gồm những công cụ, nhà ở và nói chung toàn bộ công nghiệp có thể truyền lại được, điều tiết những quan hệ và những ứng dụng của một nhóm xã hội với môi trường sinh thái của nó” [23; tr. Nhà nghiên cứu người Trung Quốc, Đàm Gia Kiện trong cuốn sách “Lịch sử văn hóa Trung Quốc” (1993) quan niệm: “Ngoại diên của văn hóa có rộng, có hẹp…, song trong đó các mặt chủ yếu không ngoài chế độ điển chương (văn trị), tập tục xã hội, văn học, nghệ thuật, triết học, tôn giáo, khoa học, kỹ thuật” [Theo 121; tr. UNESCO, trong Tuyên bố quốc tế về tính đa dạng văn hóa (2001) cũng đã đưa ra một cách hiểu về văn hóa; cách hiểu đó cho rằng, văn hóa nên được xem như một tập hợp các đặc điểm nổi bật về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm của xã hội hay một nhóm xã hội, ngoài văn học, nghệ thuật, nó còn bao hàm lối sống, cách thức cùng chung sống, các hệ thống giá trị, các truyền thống và tín ngưỡng [Theo 121; tr. Ở Việt Nam, hiện vẫn chưa rõ khái niệm văn hóa xuất hiện trong văn tự lần đầu tiên từ khi nào.

Tuy nhiên, trong “Bình Ngô đại cáo” (1428), Nguyễn Trãi đã bàn đến văn hiến như sau: “Như nước Đại Việt ta từ trước/Vốn xưng nền văn hiến đã lâu”. Trong nền văn hiến đó, Nguyễn Trãi xác định nét đặc trưng của văn hóa Việt là “phong tục” (“Phong tục Bắc Nam cũng khác”). Cho đến nay, các công trình nghiên cứu liên quan đến văn hóa ở nước ta là rất phong phú và đa dạng. Trong đó, trước hết phải kể đến học giả Đào 9 Duy Anh với quan niệm “Văn hóa là cách sinh hoạt của người” [1; tr.10-11] trong công trình nghiên cứu “Việt Nam văn hóa sử cương” (2000).

Ngay từ năm 1943, Hồ Chủ tịch đã đưa ra một khái niệm văn hóa có thể nói là khái quát hầu hết nội hàm các khái niệm văn hóa trước đó: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương tiện sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn [102; tr. Trong những thập niên gần đây, các nhà nghiên cứu ở Việt Nam đã đưa ra thêm nhiều cách định nghĩa khác nhau về văn hóa.

Trong công trình "Bản sắc văn hóa Việt Nam" (1998), nhà nghiên cứu Phan Ngọc đã đề cập đến một số khái niệm như văn hóa, tiếp xúc văn hóa, khúc xạ văn hóa, giao lưu bản sắc. đồng thời tác giả cũng đưa ra quan điểm về sự giao lưu giữa văn hóa Việt Nam với các nền văn hóa khác trên thế giới. Đặc biệt, tác giả đã đưa ra một định nghĩa mang tính chất thao tác luận về văn hóa. Trong quan niệm về văn hóa, Phan Ngọc cho rằng văn hóa là một quan hệ, có mặt ở mọi tộc người và chỉ ở con người mà thôi, cho nên cần tìm hiểu khái niệm văn hóa ở những khoa học nghiên cứu loài người một cách tổng thể như tâm lý học, triết học.

Khác với Phan Ngọc, nhà nghiên cứu Trần Quốc Vượng tiếp cận văn hóa học từ các góc độ lịch sử và khảo cổ học. Các công trình tiêu biểu của ông phải kể đến: “Việt Nam, cái nhìn địa văn hóa” (1998); “Văn hóa Việt Nam, tìm tòi và suy ngẫm” (2000); Cơ sở văn hóa Việt Nam (2004). Trong các công trình nghiên cứu của mình, ông chủ yếu đề cập đến các giá trị văn 10 hóa truyền thống của dân tộc cũng như đề cao vẻ đẹp truyền thống của con người Việt Nam - vốn được hình thành từ trong lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc ta. Trong công trình “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam (Cái nhìn hệ thống loại hình)”(1997), nhà nghiên cứu Trần Ngọc Thêm đã hướng đến những nét bản sắc đặc trưng cơ bản cần thiết cho việc tìm hiểu văn hóa Việt Nam cùng những quy luật hình thành và phát triển của chúng.

Tác giả đã vận dụng cách tiếp cận hệ thống - cấu trúc kết hợp với phương pháp so sánh loại hình để tiến hành khảo sát văn hóa Việt Nam một cách toàn diện, trong sự liên hệ với các nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Trong công trình này, tác giả đã đưa ra định nghĩa về văn hóa với bốn đặc trưng quan trọng của văn hóa: tính hệ thống, tính giá trị, tính lịch sử, tính nhân sinh. Kết quả khảo sát trên cho thấy, trên thế giới và ở Việt Nam có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm văn hóa do cách tiếp cận về văn hóa của các nhà khoa học khác nhau. Song, dù có khác nhau thì các quan điểm về văn hóa vẫn có sự thống nhất, đó là xem văn hóa là toàn bộ những giá trị do con người sáng tạo ra, bao gồm cả mặt vật chất và mặt tinh thần, là cái đặc trưng của một cộng đồng người, giúp phân biệt các cộng đồng người khác nhau trong lịch sử.

Những nghiên cứu về bản chất của văn hóa Cùng với các nghiên cứu và đưa ra các định nghĩa về văn hóa, thì các quan niệm về bản chất của văn hóa đã được nhiều học giả quan tâm, nghiên cứu từ lâu. Nghiên cứu về bản chất của văn hóa, các học giả đều luận giải và đi đến nhận định có tính chung về bản chất của văn hóa: Văn hóa là sản phẩm của hoạt động của con người, nó thể hiện sức mạnh của con người, năng lực của con người trong quá trình tồn tại và phát triển của mình. Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật số 10 - 2003 có giới thiệu bài “Bản chất của văn hóa” của các tác giả David Hicks và Margazet A. Bài viết 11 đã nêu lên được một số khía cạnh, thuộc tính của văn hoá đó là văn hoá không phải là cái có sẵn trong giới tự nhiên mà văn hoá là sản phẩm do con người tạo ra, là cái thuộc về con người và xã hội.

Từ góc độ triết học, có rất nhiều công trình, sách, bài báo nghiên cứu về văn hóa với tư cách là phương thức hoạt động sáng tạo của con người. Nhà nghiên cứu Nguyễn Huy Hoàng đã công bố một số bài tạp chí bàn về bản chất văn hóa, tiêu biểu phải kể đến cuốn sách “Tiếp cận hoạt động của Mác - Cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên cứu và phát triển văn hóa con người ngày nay”. Tác giả Lê Ngọc Anh có bài viết đăng trên tạp chí Triết học - “Văn hóa với tư cách là phương thức hoạt động của con người”. Ở đây tác giả trình bày phương thức hoạt động của con người như một sự nhận thức, một tổ chức và cách thức lao động, sản xuất, hoạt động sống - chúng thể hiện văn hóa của cộng đồng người.

Trong bài viết “Văn hóa với tiềm năng hoạt động sáng tạo của con người”, nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Huyên đã phân tích sâu sắc bản chất của văn hóa. Theo ông, văn hóa là “bản tính thứ hai” của loài người, nơi chứa đựng toàn bộ tinh hoa trí tuệ, phẩm chất, năng lực, ý chí, khát vọng và niềm tin của con người; nói tổng quát là toàn bộ sức mạnh bản chất Người. Quá trình tạo ra “thiên nhiên thứ hai” thực chất cũng là quá trình loài người không ngừng tự nâng cao và hoàn thiện chính mình trong suốt chiều dài lịch sử. Văn hóa luôn hiện thân trong mọi lĩnh vực hoạt động sống của xã hội; nó quy định phong cách tư duy, phương thức hành động, lối sống; nó cũng quy định hiệu quả và chất lượng hoạt động sáng tạo của mỗi cá nhân.

Sức mạnh quy định đó nằm trong nhân lõi tinh túy được kết tụ thành tiềm năng sáng tạo to lớn của văn hóa.