Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai

Bài viết phân tích thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai, nêu rõ những thách thức và giải pháp cải thiện hiệu quả quản lý tài chính.

• Trường học: Bệnh viện Bạch Mai
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2015 - 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.1.2. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.1.3. Cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công
• 1.2. TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
• 1.2.1. Khái niệm, ý nghĩa tổ chức kế toán
• 1.2.2. Nguyên tắc tổ chức kế toán
• 1.2.3. Nội dung của tổ chức kế toán
• 1.2.3.1. Bộ máy kế toán
• 1.2.3.2. Tổ chức vận dụng chứng từ kế toán
• 1.2.3.3. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán
• 1.2.3.4. Tổ chức lựa chọn, vận dụng hình thức kế toán phù hợp
• 1.2.3.5. Tổ chức vận dụng hệ thống sổ kế toán
• 1.2.3.6. Tổ chức vận dụng BCTC và báo cáo quyết toán ngân sách
• 1.2.3.7. Tổ chức kiểm tra kế toán
• 1.2.3.8. Tổ chức kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Bệnh viện Bạch Mai
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Bệnh viện Bạch Mai
• 2.1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.2.2. Tổ chức bộ máy
• 2.1.3. Đặc điểm quản lý tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• 2.1.3.1. Chính sách kế toán
• 2.1.3.2. Cơ chế quản lý tài chính
• 2.2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 2.2.1. Tổ chức bộ máy
• 2.2.2. Tổ chức chứng từ kế toán
• 2.2.3. Tổ chức tài khoản kế toán
• 2.2.4. Tổ chức sổ kế toán
• 2.2.5. Tổ chức lập BCTC, báo cáo quyết toán ngân sách và công khai tài chính tại Bệnh viện
• 2.2.6. Tổ chức kiểm tra kế toán
• 2.2.7. Tổ chức kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT, YÊU CẦU VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 3.1.1. Sự cần thiết hoàn thiện tổ chức kế toán
• 3.1.2. Yêu cầu, định hướng
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 3.2.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức hệ thống chứng từ kế toán
• 3.2.3. Hoàn thiện tổ chức hệ thống tài khoản kế toán
• 3.2.4. Hoàn thiện tổ chức sổ kế toán
• 3.2.5. Hoàn thiện tổ chức báo cáo kế toán
• 3.2.6. Hoàn thiện tổ chức kiểm tra công tác kế toán
• 3.2.7. Nhóm các giải pháp khác
• 3.3. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN GIẢI PHÁP
• 3.3.1. Đối với nhà nước và cơ quan quản lý
• 3.3.2. Về phía Bệnh viện Bạch Mai

Tóm tắt

I. Tổng quan về tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai

Bệnh viện Bạch Mai là một trong những cơ sở y tế hàng đầu tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ y tế cho người dân. Tổ chức kế toán tại bệnh viện này không chỉ đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài chính mà còn hỗ trợ cho việc ra quyết định trong quản lý. Việc hoàn thiện tổ chức kế toán là cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong quản lý tài chính bệnh viện.

1.1. Đặc điểm tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai

Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai được xây dựng dựa trên các nguyên tắc kế toán hiện hành. Bộ máy kế toán được phân chia rõ ràng, với các phòng ban chuyên trách nhằm đảm bảo tính hiệu quả trong công tác quản lý tài chính.

1.2. Vai trò của kế toán trong quản lý tài chính bệnh viện

Kế toán đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi, kiểm soát và báo cáo tài chính. Điều này giúp Bệnh viện Bạch Mai có thể đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời trong việc sử dụng nguồn lực tài chính.

II. Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai hiện nay

Mặc dù Bệnh viện Bạch Mai đã có những bước tiến trong việc tổ chức kế toán, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán chưa được triển khai đồng bộ, dẫn đến việc quản lý tài chính chưa đạt hiệu quả tối ưu.

2.1. Những tồn tại trong tổ chức kế toán

Một số tồn tại trong tổ chức kế toán bao gồm việc thiếu hụt nhân lực có chuyên môn cao, quy trình lập báo cáo tài chính chưa được chuẩn hóa, và việc kiểm tra, giám sát chưa thực sự hiệu quả.

2.2. Nguyên nhân của những tồn tại

Nguyên nhân chính của những tồn tại này là do sự thiếu hụt về nguồn lực tài chính và nhân lực, cũng như sự chưa đồng bộ trong việc áp dụng các quy định pháp luật về kế toán.

III. Giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai

Để hoàn thiện tổ chức kế toán, Bệnh viện Bạch Mai cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả công tác kế toán mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

3.1. Cải cách bộ máy kế toán

Cần thiết phải cải cách bộ máy kế toán theo hướng tinh gọn, hiệu quả hơn. Việc phân công nhiệm vụ rõ ràng sẽ giúp nâng cao trách nhiệm và hiệu quả công việc của từng cá nhân trong bộ máy kế toán.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp tự động hóa nhiều quy trình kế toán, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian trong việc lập báo cáo tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai đã mang lại nhiều lợi ích. Các báo cáo tài chính được lập nhanh chóng và chính xác hơn, giúp lãnh đạo bệnh viện có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải thiện tổ chức kế toán

Việc cải thiện tổ chức kế toán đã giúp Bệnh viện Bạch Mai nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính, từ đó tạo niềm tin cho người dân và các cơ quan chức năng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bệnh viện Bạch Mai đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức kế toán, đặc biệt là trong việc áp dụng công nghệ thông tin và cải cách quy trình làm việc.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai

Việc hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai là một quá trình liên tục. Cần có sự đầu tư và chú trọng hơn nữa vào công tác này để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong quản lý tài chính bệnh viện.

5.1. Định hướng phát triển tổ chức kế toán

Bệnh viện Bạch Mai cần xây dựng một kế hoạch dài hạn cho việc phát triển tổ chức kế toán, bao gồm việc đào tạo nhân lực và đầu tư vào công nghệ.

5.2. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện tổ chức kế toán

Hoàn thiện tổ chức kế toán không chỉ giúp Bệnh viện Bạch Mai nâng cao hiệu quả quản lý tài chính mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống y tế công lập Việt Nam hiện quản lý mạng lưới rộng lớn với gần 13.500 cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc, đạt tỷ lệ 20,4 giường bệnh trên 10.000 dân. Ngành y tế cũng là khu vực tập trung nguồn lực lớn nhất với 254.949 cán bộ nhân viên y tế công lập và chi phí khám chữa bệnh chiếm tới 75,98% tổng chi y tế toàn quốc. Trong bối cảnh đổi mới cơ chế quản trị công, các bệnh viện công lập đang chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình bao cấp sang cơ chế giao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Sự thay đổi căn bản này đòi hỏi công tác quản trị tài chính và tổ chức kế toán phải thích ứng kịp thời để bảo đảm hiệu quả vận hành.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện mô hình tổ chức kế toán tại Bệnh viện Bạch Mai trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế tự chủ tài chính. Là bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt tuyến cuối phía Bắc, Bệnh viện Bạch Mai đối mặt với áp lực lớn trong việc ghi nhận, hạch toán và kiểm soát nguồn thu chi khổng lồ khi nguồn thu sự nghiệp năm 2016 tăng trưởng 24,6% so với năm 2015. Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tổ chức kế toán đơn vị sự nghiệp, đánh giá thực trạng các phần hành kế toán và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm chuẩn hóa quy trình kế toán tại bệnh viện.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại Bệnh viện Bạch Mai trong giai đoạn 2015 - 2017, tạo nền tảng cho việc triển khai chế độ kế toán mới theo Thông tư 107/2017/TT-BTC. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp mô hình kế toán tối ưu, giúp giảm thiểu sai sót chứng từ, nâng cao tính minh bạch tài chính công và hỗ trợ quản trị nguồn thu sự nghiệp đạt hiệu quả cao nhất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kế toán công và quản trị tài chính đơn vị sự nghiệp, kế thừa công trình nghiên cứu chuẩn tắc của tác giả Earl R. Kattelus về kế toán cho các đơn vị chính phủ và tổ chức phi lợi nhuận (Accounting for Governmental and Nonprofit Entities). Nghiên cứu tích hợp lý thuyết kiểm soát nội bộ và mô hình tự chủ tài chính theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP cùng Nghị định 85/2012/NĐ-CP của Chính phủ. Mô hình này xác lập lộ trình tính đủ giá dịch vụ sự nghiệp công qua ba giai đoạn: năm 2016 tính đủ chi phí tiền lương và chi phí trực tiếp; năm 2018 bổ sung chi phí quản lý; đến năm 2020 tính đủ toàn bộ khấu hao tài sản cố định.

Khung lý thuyết làm rõ bốn khái niệm cốt lõi:

• Đơn vị sự nghiệp công lập: Tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công phục vụ xã hội và không vì mục tiêu lợi nhuận.
• Cơ chế tự chủ tài chính: Quyền tự quyết và trách nhiệm giải trình của đơn vị trong việc tạo lập, quản lý và sử dụng các nguồn thu chi thường xuyên và chi đầu tư.
• Tổ chức công tác kế toán: Việc thiết lập mối quan hệ khoa học giữa phương pháp kế toán, chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và báo cáo tài chính với bộ máy nhân sự chuyên trách.
• Hệ thống thông tin kế toán (AIS): Cấu trúc tích hợp phần cứng, phần mềm và quy trình nghiệp vụ nhằm xử lý dữ liệu kinh tế đầu vào thành báo cáo tài chính và báo cáo quản trị đầu ra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách, sổ kế toán tổng hợp và các văn bản quy chế nội bộ của Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2015 - 2017. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp quan sát thực địa và phỏng vấn sâu tại 11 phòng chức năng cùng 38 viện, trung tâm và khoa lâm sàng.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 45 cán bộ, nhân viên kế toán và chuyên viên quản lý tài chính công tác tại phòng Tài chính kế toán cùng các bộ phận phụ trách viện phí tại các khoa phòng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn những nhân sự trực tiếp thực hiện các phần hành trọng yếu như kế toán viện phí, kế toán vật tư, dược phẩm, tài sản cố định và tiền lương. Cỡ mẫu này bảo đảm độ bao phủ toàn diện các mắt xích luân chuyển thông tin tài chính trong bệnh viện.

Phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng phần trăm và phân tích chuỗi thời gian kết hợp tổng hợp định tính theo các chuẩn mực của Luật Kế toán. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm nhận diện chính xác xu hướng biến động nguồn thu, đo lường tốc độ tăng trưởng chi phí và đánh giá mức độ tuân thủ quy trình hạch toán. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục trong 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Bệnh viện Bạch Mai có quy mô hoạt động đặc biệt lớn với trên 2.000 giường bệnh, 2.900 cán bộ công nhân viên và thực hiện hơn 9.500 danh mục kỹ thuật y tế. Tốc độ tăng trưởng hoạt động khám chữa bệnh diễn ra mạnh mẽ: số lượt khám bệnh năm 2016 tăng 9,67% so với năm 2015, năm 2017 tiếp tục tăng 14,7% so với năm 2016. Sự gia tăng này kéo theo mức tăng trưởng doanh thu sự nghiệp ấn tượng, với tổng thu năm 2016 tăng 24,6% so với năm 2015 và năm 2017 tăng thêm 9,83%.

Cơ cấu nguồn thu sự nghiệp của bệnh viện có sự mất cân đối rõ nét khi nguồn thu bảo hiểm y tế (BHYT) giữ vai trò chi phối tuyệt đối. Số liệu nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ trọng thu BHYT chiếm 57,25% năm 2015, tăng lên 58,91% năm 2016 và đạt 58,98% vào năm 2017 trong tổng nguồn thu sự nghiệp. Trong khi đó, nguồn thu từ viện phí trực tiếp và hoạt động khám chữa bệnh theo yêu cầu chỉ chiếm khoảng 41% đến 42,75%.

Về tổ chức bộ máy và hình thức kế toán, bệnh viện đang vận dụng hình thức Chứng từ ghi sổ trên máy vi tính. Tuy nhiên, quy trình luân chuyển chứng từ viện phí từ 23 khoa lâm sàng về phòng Tài chính kế toán còn tồn tại độ trễ cục bộ. Việc hạch toán viện phí nội trú chưa được tự động hóa đồng bộ 100% theo thời gian thực. Công tác kiểm tra kế toán nội bộ chủ yếu được tiến hành định kỳ vào cuối năm thay vì giám sát thường xuyên, trong khi mức độ tích hợp dữ liệu giữa phần mềm quản lý bệnh viện và phần mềm kế toán mới đạt khoảng 75%.

Thảo luận kết quả

Khối lượng khám chữa bệnh đạt hơn 1,76 triệu lượt khám mỗi năm tạo áp lực dữ liệu khổng lồ lên hệ thống kế toán. Việc nguồn thu BHYT chiếm xấp xỉ 59% tổng thu đòi hỏi quy trình đối soát chứng từ và hồ sơ bệnh án phải chuẩn hóa nghiêm ngặt theo quy định của cơ quan Bảo hiểm Xã hội. Độ trễ trong luân chuyển chứng từ xuất phát từ việc thiếu hụt nhân viên kế toán cắm chốt tại từng khoa phòng lâm sàng, khiến dữ liệu đầu vào bị dồn ứ vào thời điểm quyết toán quý.

Cấu trúc nguồn tài chính của bệnh viện có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tròn (Pie Chart), thể hiện rõ phần tỷ trọng áp đảo của doanh thu BHYT (~59%) so với thu viện phí trực tiếp và các nguồn dịch vụ khác (~41%). Bên cạnh đó, tốc độ tăng trưởng số lượt khám và doanh thu qua ba năm 2015 - 2017 được phản ánh rõ nét qua mô hình biểu đồ cột kết hợp đường xu hướng (Combo Chart), cho thấy áp lực xử lý nghiệp vụ kế toán tăng bình quân hơn 15% mỗi năm.

Kết quả nghiên cứu này hoàn toàn tương đồng với các phát hiện trong nghiên cứu của tác giả Vũ Thị Thanh Thủy (2017) về quản trị chi phí bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế và nghiên cứu của Đặng Thị Thảo Nguyên (2015) về đơn vị sự nghiệp. Điều này khẳng định rằng việc tái cấu trúc tổ chức kế toán là đòi hỏi tất yếu đối với các cơ sở y tế tự chủ quy mô lớn nhằm ngăn ngừa rủi ro xuất toán bảo hiểm và bảo đảm tính bền vững tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc mô hình bộ máy kế toán kết hợp: Ban Giám đốc và Trưởng phòng Tài chính kế toán cần chuyển đổi sang mô hình tổ chức bộ máy vừa tập trung vừa phân tán. Bố trí kế toán viên chuyên trách tại 23 khoa lâm sàng và 7 khoa cận lâm sàng nhằm rút ngắn 35% thời gian thu nhận và kiểm tra chứng từ gốc, hoàn thành việc triển khai trong quý 1 của năm tài chính tiếp theo.

2. Chuẩn hóa quy trình chứng từ và đẩy mạnh số hóa: Phòng Tài chính kế toán phối hợp với Phòng Công nghệ thông tin ban hành quy trình luân chuyển chứng từ viện phí điện tử khép kín. Mục tiêu cắt giảm 50% thời gian xử lý thủ công và nâng tỷ lệ lưu trữ chứng từ điện tử đạt trên 85% trong vòng 6 tháng.

3. Hoàn thiện hệ thống tài khoản và áp dụng Thông tư 107/2017/TT-BTC: Bộ phận Kế toán tổng hợp cần mở chi tiết các tài khoản theo dõi doanh thu và chi phí cho từng kỹ thuật y tế trong hơn 9.500 danh mục hiện hành. Thiết lập hệ thống hạch toán chi phí dịch vụ khám chữa bệnh chính xác, khống chế tỷ lệ sai lệch hạch toán dưới 1% trước khi kết thúc năm tài chính.

4. Nâng cấp hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm tra kế toán: Ban Giám đốc thành lập Tổ Kiểm toán nội bộ độc lập, xây dựng quy trình kiểm tra 4 bước định kỳ hàng tháng. Thực hiện kiểm tra 100% các hồ sơ thanh toán bảo hiểm y tế có giá trị lớn, giảm thiểu tỷ lệ xuất toán chi phí BHYT xuống dưới mức 0,5% mỗi quý.

5. Tích hợp liên thông hệ thống phần mềm quản lý (HIS - ERP - AIS): Phòng Công nghệ thông tin cùng đơn vị cung cấp phần mềm triển khai kết nối tự động giữa phần mềm quản lý khám chữa bệnh và phần mềm kế toán tài chính. Mục tiêu nâng tỷ lệ tự động hóa xuất báo cáo tài chính lên 95% trong lộ trình 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc và Nhà quản trị bệnh viện công lập: Cung cấp khung phương pháp tái cấu trúc tài chính, giải pháp tối ưu hóa nguồn lực cho bệnh viện quy mô trên 2.000 giường và định hướng vận hành theo cơ chế tự chủ hoàn toàn.
• Lãnh đạo và Chuyên viên phòng Tài chính - Kế toán y tế: Cung cấp cẩm nang thực hành về quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp hạch toán nguồn thu BHYT chiếm tỷ trọng lớn và giải pháp kiểm soát chi phí khám chữa bệnh.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Y tế, Bộ Tài chính): Sử dụng dữ liệu thực chứng từ bệnh viện hạng đặc biệt để hoàn thiện các văn bản chính sách, hướng dẫn định mức kinh tế kỹ thuật và cơ chế giá dịch vụ y tế công.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Kế toán: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu tình huống thực địa, kỹ thuật phân tích số liệu tài chính công và hệ thống hóa lý luận kế toán hành chính sự nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Đặc điểm tài chính nổi bật nhất tại Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2015 - 2017 là gì?
Bệnh viện có quy mô tài chính rất lớn với nguồn thu sự nghiệp tăng trưởng 24,6% trong năm 2016. Điểm cốt lõi là nguồn thu từ BHYT giữ vai trò chủ đạo, chiếm từ 57,25% đến 58,98% tổng thu sự nghiệp của bệnh viện trong suốt giai đoạn nghiên cứu.

Tại sao bệnh viện cần chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy kế toán sang hình thức kết hợp?
Mô hình kết hợp vừa tập trung vừa phân tán cho phép phòng trung tâm quản lý thống nhất kế hoạch tài chính toàn viện, đồng thời bố trí nhân viên kế toán tại các khoa lâm sàng để kiểm soát thu viện phí kịp thời, giảm 35% thời gian luân chuyển chứng từ.

Cơ chế tự chủ theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP đặt ra yêu cầu gì đối với tổ chức kế toán?
Nghị định yêu cầu bệnh viện phải tính đúng, tính đủ chi phí theo lộ trình giá dịch vụ công. Kế toán phải hạch toán chi tiết chi phí trực tiếp, chi phí quản lý và khấu hao tài sản cố định để xác định chính xác kết quả chênh lệch thu chi và trích lập các quỹ.

Giải pháp nào giúp giảm thiểu rủi ro xuất toán bảo hiểm y tế tại bệnh viện?
Luận văn đề xuất tích hợp phần mềm quản lý khám chữa bệnh với phần mềm kế toán, chuẩn hóa chứng từ thanh toán điện tử và thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ định kỳ nhằm rà soát 100% hồ sơ thanh toán trước khi gửi cơ quan bảo hiểm.

Việc áp dụng Thông tư 107/2017/TT-BTC mang lại lợi ích gì cho công tác kế toán của đơn vị?
Thông tư 107/2017/TT-BTC chuẩn hóa hệ thống tài khoản và mẫu biểu báo cáo tài chính, giúp phản ánh đầy đủ nguồn kinh phí, tài sản công và kết quả hoạt động sự nghiệp, đáp ứng yêu cầu công khai minh bạch và quyết toán ngân sách nhà nước.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán và cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập.
• Phân tích bức tranh thực trạng tại Bệnh viện Bạch Mai với quy mô trên 2.000 giường bệnh, 2.900 nhân viên và tốc độ tăng trưởng doanh thu đạt 24,6% năm 2016.
• Nhận diện cơ cấu nguồn thu sự nghiệp với tỷ trọng bảo hiểm y tế chiếm xấp xỉ 59%, chỉ ra các điểm nghẽn trong luân chuyển chứng từ và kiểm tra kế toán.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ về bộ máy, chứng từ, tài khoản, kiểm soát nội bộ và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn cho lộ trình triển khai chế độ kế toán mới theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các bệnh viện công lập.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng mô hình tổ chức kế toán thích ứng với cơ chế tự chủ toàn diện trong ngành y tế. Lộ trình triển khai các giải pháp cần được thực hiện từng bước trong vòng 12 tháng tới để tối ưu hóa quản trị tài chính. Các nhà quản lý bệnh viện và cán bộ kế toán công lập nên nghiên cứu, vận dụng ngay những đề xuất này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo đảm tính bền vững tài chính cho đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Khái niệm, đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập Có nhiều khái niệm về đơn vị sự nghiệp công lập, một số khái niệm được trình bày trong một số nghiên cứu khoa học đã công bố và văn bản quy phạm pháp luật được sử dụng khá phổ biến. Theo giáo trình tài chính HCSN của Nhà xuất bản tài chính “Đơn vị sự nghiệp nhà nước là các đơn vị có hoạt động cung ứng hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội và các hàng hóa, dịch vụ khác trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa thông tin, thể dục thể thao, nông - lâm - ngư nghiệp, kinh tế,.nhằm duy trì hoạt động bình thường của ngành nghề kinh tế quốc dân.

Đặc tính chủ yếu của đơn vị sự nghiệp là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, mang tính chất phục vụ cộng đồng là chính” [tr 13]. Theo quy định hiện hành tại Điều 2, Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định về cơ chế tự chủ các đơn vị sự nghiệp công lập thì đơn vị sự nghiệp công lập được định nghĩa " Đơn vị sự nghiệp công lập do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước ". Như vậy có thể hiểu đơn vị sự nghiệp công là những đơn vị được nhà nước thành lập, hoạt động sự nghiệp theo từng lĩnh vực để thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước giao. Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị thuộc cơ quan hành chính nhà nước hoặc các doanh nghiệp nhà nước do cơ quan có thẩm quyền thành lập, có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công về y tế, giáo dục, văn hóa thông tin, khoa học công nghệ, thể dục thể thao.

không có chức năng quản lý nhà nước. Là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu, tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán và quy định khác. Kinh phí hoạt động từ nhiều 6 nguồn khác nhau, gồm: kinh phí NSNN cấp; các khoản thu phí, lệ phí được để lại; các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và thu khác theo quy định. Ở Trung ương: là các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc các Bộ, ngành, Tổng cục, Cục,.

Tuỳ theo chức năng, nhiệm vụ có một số đơn vị được tổ chức thành hệ thống nhiều đơn vị cấp dưới trực thuộc. Ở địa phương: là các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Uỷ ban Nhân dân tỉnh, huyện; hoặc trực thuộc các Sở, Chi cục,. Đặc điểm, nhận diện đơn vị sự nghiệp công ở Việt Nam hiện nay được xác định bởi những thành tố đặc trưng sau: - Do các cơ quan nhà nước thành lập và trực tiếp quản lý, thuộc sở hữu nhà nước. Đây là thuộc tính quan trọng nhất, là cơ sở để phân biệt các đơn vị sự nghiệp công lập với các đơn vị ngoài công lập.

- Thực hiện các nhiệm vụ do các cơ quan nhà nước giao theo các lĩnh vực về y tế, giáo dục, đào tạo, văn hóa, thông tin, bảo tồn, bảo tàng, khoa học công nghệ, thể dục thể thao, quản lý tài nguyên, môi trường, khí tượng, thuỷ văn, sự nghiệp kinh tế,. Dịch vụ sự nghiệp công cung cấp bao gồm: Dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí NSNN là dịch vụ mà nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoặc dịch vụ chưa tính đủ chi phí trong giá, phí, được NSNN hỗ trợ; Dịch vụ sự nghiệp công không sử dụng kinh phí NSNN là dịch vụ có điều kiện xã hội hóa cao, nhà nước không bao cấp, giá dịch theo cơ chế thị trường. - Các đơn vị sự nghiệp công có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính theo quy định. Kinh phí hoạt động chủ yếu gồm: Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công; thu phí theo pháp luật về phí, lệ phí được để lại chi theo quy định; NSNN cấp cho các nhiệm vụ không thường xuyên (nếu có); vốn vay, viện trợ, tài trợ theo quy định của pháp luật; Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.

Từ quan niệm về đơn vị sự nghiệp công như đã trình bày ở trên, có thể quan niệm khu vực sự nghiệp công là một tập hợp bao gồm các đơn vị sự nghiệp được nhà nước thành lập, để thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước giao trong các lĩnh vực chuyên môn, kinh phí hoạt động do nhà nước cấp và các khoản thu từ hoạt động kinh doanh dịch vụ và các nguồn thu hợp lý khác. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập chia thành nhiều loại khác nhau tùy theo tiêu thức phân loại. Cụ thể như sau: - Theo tiêu chí mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập: + Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2016 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế và tài chính đối với sự nghiệp công lập, xác định 03 loại đơn vị sự nghiệp công lập: đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên; đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp; đơn vị sự nghiệp kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động. + Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thay thế Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2016 của Chính phủ chia đơn vị sự nghiệp công lập thành 04 loại: Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (do giá, phí dịch vụ sự nghiệp công chưa kết cấu đủ chi phí, được nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá, phí chưa tính đủ chi phí); đơn vị được nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp).

- Theo quy định của Luật NSNN, các đơn vị dự toán ngân sách được phân thành 3 cấp: + Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tướng Chính phủ hoặc Uỷ ban Nhân dân giao; Có nhiệm vụ quản lý, sử dụng và thanh quyết toán các nguồn kinh phí ngân sách với cơ quan tài chính. Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dưới trực thuộc; chịu trách nhiệm trước nhà nước về việc tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc. Dưới đơn vị dự toán cấp I có các đơn vị dự toán cấp II, cấp III trực thuộc. 8 + Đơn vị dự toán cấp II: Có nhiệm vụ phân bổ dự toán cho đơn vị dự toán cấp III trực thuộc, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị dự toán cấp III trực thuộc.

+ Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, được đơn vị dự toán cấp I, hoặc đơn vị dự toán cấp II giao dự toán ngân sách; có trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình với đơn vị dự toán cấp trên. Việc phân cấp quản lý NSNN cho các đơn vị sự nghiệp công có cấu trúc hình cây, cấp trên quản lý cấp dưới trực tiếp; về cơ bản là tương ứng với phân cấp quản lý hành chính. - Theo lĩnh vực hoạt động, mô hình tổ chức có thể phân loại thành: Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực y tế; giáo dục đào tạo; khoa học công nghệ, môi trường; văn hóa thông tin; thể dục thể thao; kinh tế; lĩnh vực khác. Cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công Cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công hiện nay thực hiện theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ: - Tự chủ về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và nhân sự: + Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ bao gồm phần kế hoạch do đơn vị tự xác định phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, năng lực của đơn vị theo quy định và phần kế hoạch theo chức năng, nhiệm vụ được giao; Quyết định các biện pháp thực hiện nhiệm vụ đảm bảo chất lượng, tiến độ; Tham gia đấu thầu cung ứng các dịch vụ sự nghiệp công phù hợp với lĩnh vực chuyên môn của đơn vị; Liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân để hoạt động dịch vụ theo quy định.

+ Đơn vị sự nghiệp công được quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị không thuộc cơ cấu tổ chức các đơn vị cấu thành theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; xây dựng phương án sắp xếp lại các đơn vị cấu thành trình cơ quan có thẩm quyền quyết định. Riêng đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm một phần chi thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công do NSNN bảo đảm chi thường xuyên xây dựng phương án trình cơ quan có thẩm quyền quyết định. + Đơn vị sự nghiệp công xây dựng vị trí việc làm và cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; tuyển dụng, sử dụng, bổ 9 nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật và quản lý viên chức, người lao động theo quy định; thuê hợp đồng lao động. Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư và đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên quyết định số lượng người làm việc; đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm một phần chi thường xuyên đề xuất số lượng người làm việc của đơn vị trình cơ quan có thẩm quyền quyết định; đơn vị sự nghiệp công do NSNN bảo đảm chi thường xuyên đề xuất số lượng người làm việc trên cơ sở định biên bình quân 05 năm trước và không cao hơn số định biên hiện có của đơn vị, trình cơ quan có thẩm quyền quyết định.