Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Các công trình nghiên cứu trong nước 1. Các công trình nghiên cứu về công chức và chính quyền địa phương nói chung Cuốn sách “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức” của đồng chủ biên, gồm TS.
Thang Văn Phúc và TS. Nguyễn Minh Phương do NXB. Chính trị Quốc gia phát hành năm 2004. Qua công trình này, các tác giả đã phân tích vai trò, đặc điểm của đội ngũ CBCC; quan điểm của Đảng về xây dựng đội ngũ CBCC; yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với việc hoàn thiện thể chế quản lý CBCC và xây dựng đội ngũ CBCC trong sạch, vững mạnh.
Hay như cuốn “Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ CBCC hiện nay” của tác giả Tô Tử Hạ do NXB Chính trị quốc gia ấn hành năm 1998. Trong công trình này, tác giả đã đưa ra một số nguyên tắc khi tiến hành đánh giá CBCC. Theo đó, đề cao tính định kỳ, tính khách quan, tính công khai, dân chủ trong việc đánh giá CBCC. Các tiêu chí, nội dung đánh giá CBCC được chú trọng là: lòng trung thành, kết quả, hiệu suất công tác; uy tín, sự tín nhiệm, tinh thần kỷ luật nghề nghiệp.
với các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá nêu trên tác giả đã đặt ra yêu cầu phải kết hợp giữa hình thức nhận xét với hình thức cho điểm và phải dựa trên tiêu chuẩn. Tuy nhiên, phương pháp đánh giá này vẫn chưa hoàn toàn vượt ra khỏi ảnh hưởng của phương pháp đánh giá cũ. Nhiều tiêu chí nêu ra vẫn còn quá chung chung, nặng về tinh thần thái độ, khó xác định. Hình thức đánh giá dù có được gắn với tiêu chuẩn, kết hợp cho điểm thì chủ yếu vẫn là cách nhận xét mang tính chủ quan, cảm tính.
Bên cạnh đó, còn cuốn“Một số vấn đề lý luận về chế định pháp luật công vụ, công chức” của PGS. Lương Thanh Cường do NXB. Chính trị - Hành chính ấn hành năm. Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về các quy định của pháp luật đối với công vụ, công chức và đề xuất giải pháp hoàn thiện các qui định của 10 pháp luật điều chỉnh chuyên biệt các nhóm công chức trong bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
Tác giả đề cập khá toàn diện hệ thống VBQPPL quy định đối với công chức. Hay như cuốn sách “Trách nhiệm pháp lý của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trong bộ máy cơ quan nhà nước ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Minh Đoan (chủ biên) do NXB. Chính trị quốc gia phát hành năm 2009. Cuốn sách tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận về trách nhiệm pháp lý của CBCC, viên chức trong bộ máy cơ quan nhà nước Việt Nam.
Qua đó, trình bày những nhân tố ảnh hưởng tới trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm hiến pháp, bồi thường, hành chính, dân sự. và một số nội dung có liên quan về tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước. Ngoài ra, còn có luận án tiến sĩ luật học "Hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn và bổ nhiệm công chức ở nước ta, của tác giả Nguyễn Quốc Hiệp. Trong luận án, tác giả đã phân tích rõ cơ sở lý luận liên quan đến công chức như: khái niệm công chức, tuyển chọn, bổ nhiệm; Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới việc hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn và bổ nhiệm công chức.
Đánh giá thực trạng pháp luật về tuyển chọn, bổ nhiệm và đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn công chức. Với nhận thức vai trò của công tác tuyển chọn công chức, tác giả đề xuất việc hoàn thiện các quy định của pháp luật là giải pháp quan trọng làm căn cứ để tuyển chọn công chức. Hay có thể kể đến cuốn “Đổi mới nội dung hoạt động các cấp chính quyền địa phương trong kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế” của đồng tác giả Nguyễn Ký và TS. Nguyễn Hữu Đức, ThS.
Đinh Xuân Hà do NXB. Chính trị Quốc gia phát hành năm 2012. Trong công trình này, nhóm tác giả đã đề cập đến hoạt động của chính quyền địa phương trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Trong phần đổi mới tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương, các tác giả có nêu cần “Nâng cao năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức ở các cấp chính quyền địa phương”, trong đó có đội ngũ CBCC cơ sở.
Những giải pháp mà các tác giả đưa ra là: nâng cao trình độ nghiệp vụ hành chính, nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức hành chính, khen thưởng, kỷ luật nghiêm mình; phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm và có sự kiểm tra, giám 11 sát chặt chẽ các hành vi của công chức khi thi hành công vụ… Nhưng trong nội dung mà công trình đề cập đến ở đây, CBCC cũng chỉ là một nội dung nghiên cứu hẹp, và mới chỉ là một trong những giải pháp mà các tác giả đề xuất, chưa phải là nội dung nghiên cứu chính của cuốn sách, chưa mang tính tổng thể, toàn diện. Cuốn sách “Chính quyền cấp xã và việc tổ chức, điều hành hoạt động của UBND cấp xã” do ThS. Dương Bạch Long biên soạn. Cuốn sách này được NXB Chính trị Quốc gia phát hành năm 2013.
Và cuốn sách “Luật CBCC và những qui định mới nhất đối với cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, cấp xã, phường, thị trấn” của tác giả Phan Khắc Nhưỡng được NXB Chính trị Quốc gia ấn hành năm 2013. Hai cuốn sách này đã phân tích vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước, tác giả đã đề cập đến nội dung chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của đội ngũ cán bộ, CCCX gồm: chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của Bí thư, Phó Bí Thư đảng ủy; chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ, Chủ tịch Hội Nông dân, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, sách mới chỉ dừng lại ở việc liệt kê, trích dẫn văn bản, chưa có phân tích, đánh giá liên hệ thực tiễn vấn đề nên có thể coi đây như cuốn cẩm nang cho các cán bộ, CCCX. Các công trình nghiên cứu về cán bộ, công chức cấp xã.
Luận án tiến sĩ khoa học quản lý “Chính sách tạo động lực cho cán bộ, công chức cấp xã (nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An)” của NCS. Từ các luận cứ lý thuyết và đánh giá thực trạng chính sách tạo động lực cán bộ, CCCX, luận án đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện chính sách tạo động lực đối với cán bộ, CCCX, bao gồm: chính sách bố trí, sử dụng; chính sách đánh giá; đào tạo, phát triển; khen thưởng; tiền lương; điều kiện, môi trường làm việc… Các nhóm giải pháp được luận giải khá rõ sự cần thiết và nội dung, điều kiện thực hiện, do đó có tính khả thi trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ, CCCX nhằm tạo động lực duy trì và thúc đẩy động lực làm việc của họ. Theo đó, để 12 tạo động lực làm việc tích cực cho cán bộ, CCCX, trước hết cần quan tâm chú ý đến các chính sách thuộc nhóm duy trì, đảm bảo các nhu cầu cơ bản của cán bộ, CCCX. Tiếp đó cần chăm lo, bảo đảm các chính sách thúc đẩy bằng cách đáp ứng những nhu cầu bậc cao của họ.
Một trong những điều kiện đảm bảo để thực hiện các giải pháp này chính là yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đối với CCCX. Đây là một trong những nội dung cơ bản cần nghiên cứu các khía cạnh tổng thể để đưa ra giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CCCX trong giai đoạn tiếp theo. Cuốn sách “Pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở Việt Nam hiện nay - những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Minh Sản chủ biên do NXB Chính trị - Hành chính phát hành năm 2008. Công trình đã hệ thống hóa và đánh giá thực trạng các quy định pháp luật hiện hành về CBCC chính quyền cấp xã, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật CBCC chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay.
Đây là tài liệu tham khảo quan trọng vì đã đề cập toàn diện đến pháp luật đối với CCCX liên quan đến đề tài luận án nghiên cứu. Tác giả đã đề cập đến khái niệm về cán bộ CCCX, vai trò của pháp luật đối với CCCX từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật đối với cán bộ, CCCX như: xây dựng quy chế tuyển chọn; qui trình bầu cử, bổ nhiệm, sử dụng; đánh giá, quản lý, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá. Có thể nói, đây là một công trình nghiên cứu công phu và nghiêm túc với những đóng góp đáng kể trong việc nâng cao chất lượng cán bộ, CCCX, nhưng chưa chuyên sâu về CCCX. Hơn nữa trong giai đoạn hiện nay, các quy định pháp luật về CCCX đã bộc lộ những hạn chế cần phải tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ CCCX trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp.
Ngoài ra, còn có cuốn sách“Tổ chức bộ máy chính quyền và chế độ chính sách đối với cán bộ cơ sở” của tác giả Phạm Kim Dung biên soạn. Cuốn sách tập trung phân tích và làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền xã cũng như các chế độ, chính sách đối với cán bộ, CCCX. Một trong những chính sách tác giả đưa ra là chính sách tiền lương đối với CCCX. Việc đảm bảo để CCCX có thể sống được bằng lương là yêu cầu quan trọng nhất trong việc giúp CCCX hoàn thành nhiệm vụ được giao.
13 Hay như cuốn “Tiếp tục hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở” của đồng tác giả Nguyễn Thế Vịnh và Đinh Ngọc Giang do NXB. Chính trị quốc gia phát hành năm 2011.