MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Trong điều kiện hội nhập kinh tế toàn cầu là xu thế khách quan, di cƣ quốc tế là vấn đề của nhiều quốc gia. Hiện nay nhà nƣớc đang thực hiện các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, doanh nhân nƣớc ngoài đầu tƣ vào Việt Nam, làm cho môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh tại nƣớc ta không ngừng phát triển. Kéo theo đó là sự phát triển của việc ứng khoa học công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và đòi hỏi tất yếu là cần nguồn lao động có tay nghề cao, đã đƣợc đào tạo chuyên môn để điều hành, vận hành.
Khi lao động Việt Nam chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu đó thì việc di chuyển chất xám từ nƣớc ngoài vào trong nƣớc để phục vụ nền kinh tế là điều cần thiết. Việc số lao động nƣớc ngoài tăng mạnh trong khi thủ tục pháp lý bị buông lỏng đã bộc lộ sự bất cập trong việc quản lý lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam, đặc biệt Giấy phép lao động là công cụ quản lý hữu hiệu ngƣời lao động nƣớc ngoài, là căn cứ để trục xuất ngƣời lao động không có giấy phép. Vì vẫn còn tình trạng rất nhiều lao động không có giấy phép đang ở Việt Nam. Không chỉ lao động cao cấp và kỹ thuật vào Việt Nam mà lao động phổ thông các nƣớc cũng bắt đầu đến Việt Nam để hành nghề, cho dù đến thời điểm này chúng ta chƣa cho phép lao động phổ thông nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam.
Gần đây, báo chí trong nƣớc liên tục phản ánh về tình trạng lao động nƣớc ngoài làm việc bất hợp pháp tại Việt Nam. Thực tế này đặt ra nhiều câu hỏi về năng lực quản lý, giám sát của các cơ quan chức năng về việc sử dụng lao động nƣớc ngoài trong các tổ chức, doanh nghiệp. Vấn đề lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam, bên cạnh nhiều tác động tích cực thì cũng có những tác đô ̣ng tiêu cƣ̣c đế n thi ̣trƣờng lao đô ̣ng Viê ̣t Nam, áp lực cạnh tranh, đến các vấn đề xã hội, an ninh trâ ̣t tƣ̣ cũng nhƣ vấ n đề ô nhiễm môi trƣờng tƣ̀ công nghê ̣ bẩ n, chấ t thải…Đặc biệt với việc hình thành cộng 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đồng kinh tế chung Asean vào 31/12/2015, hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP) đàm phán thành công sẽ tạo điều kiện cho ngƣời lao động nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam càng tăng mạnh. TPP không những sẽ tạo ra hàng triệu việc làm mới cho công nhân 12 nƣớc mà sẽ còn khuyến khích việc quan tâm tới các vấn đề về môi trƣờng cũng nhƣ lao động, điều giúp cho thoả thuận khung này mang tính lâu dài cho nhiều thế hệ tƣơng lai.
Luật lao động năm 2012 và nghị định 11/2016/NĐ-CP ra đời thay thế nghị định cũ. Do đƣợc nghiên cứu và thảo luận sâu rộng và đúc rút từ quá trình thực hiện lâu dài của Luật lao động 2012 và nghị định 102/2013/NĐ-CP, nghị định mới năm 2016 hứa hẹn sẽ mang lại những điều kiện thuận lợi trong việc cấp giấy phép lao động cho ngƣời nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam. Tuy nhiên thực tế luôn luôn đa dạng và biến đổi từng ngày nên cần đƣợc kiểm nghiệm trên thực tế trong một thời gian mới có thể phát hiện những vƣớng mắc bất cập phát sinh và kể những bất cập còn tồn tại từ nghị định 102/2013/NĐ-CP về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài đến nghị định 11/2016/NĐ-CP chƣa đƣợc sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình hiện nay. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài” nhằm đánh giá thực trạng cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài ở Việt Nam, tìm ra những bất cập về việc cấp giấy phép động nƣớc ngoài để từ đó đƣa ra những kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng đƣợc hiệu quả hơn.
Với nhận thức còn hạn chế, thời gian nghiên cứu còn hạn hẹp nên còn nhiều thiếu sót, em rất mong nhận những góp ý và giúp đỡ của các thày cô. Tình hình nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu các quy định của pháp luật Việt Nam về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài là một đề tài khá mới mẻ trên cả bình diện lý luận và thực tiễn. Đã có một vài công trình và bài báo đề cập về vấn đề này: 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Luận văn thạc sỹ luật học (2011), “ pháp luật về sử dụng lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam”, học viên Trần Thu Hiền, chuyên ngành Luật Kinh tế, Khoa Luật, ĐHQGHN. - Luận văn thạc sỹ luật học (2014), “Hoàn thiện pháp luật về quyền của ngƣời lao động di trú ở Việt Nam”, học viên Bùi Thị Hòa, chuyên ngành Pháp luật về quyền con ngƣời, Khoa Luật, ĐHQGHN.
- Luận văn thạc sỹ luật học (2015), “Pháp luật về sử dụng lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam”, học viên Trần Thu Hiền, chuyên ngành Luật Kinh tế, Khoa Luật, ĐHQGHN. - Luận văn thạc sỹ luật học (2015), “ Hoàn thiện pháp luật về quản lý lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam”, học viên Phạm Thị Hƣơng Giang, chuyên ngành Luật Kinh tế, Khoa Luật, ĐHQGHN. Ngoài ra, còn một số bài báo cũng đề cập đến lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam nhƣ Cao Nhất Linh (2009), “Về giấy phép lao động cho ngƣời nƣớc ngoài ở Việt Nam”, Nhà nƣớc và Pháp luật -Viện Nhà nƣớc và Pháp luật (02), tr. 26 - 29, 34 và ngoài ra một số bài báo trên Internet nêu ra một vấn đề mang tính tản mạn chƣa khái quát thành một hệ thống.
Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu, một số tạp chí và bài báo, chủ yếu tiếp cận vấn đề từ khía cạnh xã hội mà chƣa quan tâm nhiều đến khía cạnh pháp lý hoặc chỉ nêu chung chung một vấn đề quản lý lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam. Do vậy, có thể nói rằng, đề tài " Hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài " là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống, việc nghiên cứu có hệ thống vấn đề này mang tính thời sự cao. Với kết quả đạt đƣợc, luận văn hy vọng là tài liệu tham khảo hữu ích cho những ngƣời làm công tác nghiên cứu, học tập, thực thi pháp luật, những ngƣời muốn tìm hiểu về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phạm vi nghiên cứu đề tài: Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề pháp lý liên quan đến cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu của luận văn là toàn bộ các quy định của pháp luật hiện tại của Việt Nam liên quan đến việc cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam. Cụ thể, luận văn nghiên cứu về các quy định mới của pháp luật hiện nay. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài, tác giả đƣa ra một số giải pháp và khuyến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài.
Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài: Luận văn đƣợc trình bày dựa trên cơ sở vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lenin về nhà nƣớc và pháp luật và những quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về phát triển nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN trong thời kỳ đổi mới. Trong quá trình nghiên cứu và trình bày, luận văn sử dụng kết hợp các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học khác nhau bao gồm: phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp duy vật lịch sử, phƣơng pháp phân tích và tổng hợp, phƣơng pháp so sánh đối chiếu…để giải quyết vấn đề khoa học của luận văn. và kiến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoà Trong luận văn thạc sĩ tác giả sẽ tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau: - Phân tích và làm sáng tỏ các quy định về các quy pháp luật và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam, đặc biệt những quy định đƣợc bổ sung trong nghị định mới năm 2016. - Đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi các quy pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài tại Việt Nam.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dự kiến những kết quả nghiên cứu mới của luận văn: Trong khuôn khổ một luận văn thạc sĩ tác giả sẽ phân tích, so sánh, đánh giá một các tổng quát về thực trạng và những hạn chế các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài, phân tích nhƣng điểm mới và chỉ ra những điểm còn chƣa hợp lý từ đó đƣa ra phƣơng hƣớng hoàn thiện trong thời gian tới. Phù hợp với tình hình thực tế, là một trong những cách thức quan trọng góp phần quản lý ngƣời lao động nƣớc ngoài vào làm việc tại Việt Nam. So sánh để thấy rõ những điểm tiến bộ của nghị định số 11/2016/NĐ-CP ngày 03/02/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về lao động nƣớc ngoài làm việc tại Việt Nam (gọi tắt là nghị định 11/2016/NĐ-CP) so với nghị định 102/2013/NĐ-CP đặc biệt tập trung vào vấn đề liên quan đến các quy định pháp luật về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài.
Từ đó rút ra đƣợc những bài học áp dụng thực tế hiện nay, có thể góp phần hoàn thiện thông tƣ hƣớng dẫn nghị định 11/2016/NĐ-CP trong năm 2016. - Đề tài đƣợc lựa chọn mang tính cập nhật, có tính thời sự cao, đặc biệt khi Việt Nam là thành viên của khối cộng đồng ASEAN thành lập 31/12/2015 và tham gia Hiệp định Hợp tác kinh tế chiến lƣợc xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP) gồm 12 quốc gia thành viên trong đó có Việt Nam, đã kết thúc đàm phán đang hoàn thiện quá trình phê chuẩn. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ cấu của luận văn Ngoài mục lục, danh mục các từ viết tắt, lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn đƣợc kết cấu 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan pháp luật Việt Nam về cấp giấy phép lao động nƣớc ngoài và pháp luật của một số quốc gia.