Chương I: Tổng quan về đề tài khóa luận. o Chương II: Cơ sở lý luận về hoạt động quản trị vận chuyển. o Chương III: Thực trạng quản trị hoạt động vận chuyển tại công ty TNHH HAIVINA. o Chương IV: Đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị vận chuyển tại công ty TNHH HAIVINA.
CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ VẬN CHUYỂN 2.1 Một số khái niệm cơ bản về hoạt động vận chuyển 2.1 Khái niệm vận chuyển PGS. Nguyễn Hồng Đàm (2003) đưa ra khái niệm vận tải: “Trong nghĩa rộng, vận tải là một quy trình kỹ thuật của bất kỳ sự di chuyển vị trí nào của vật phẩm và con người. 13 Còn với ý nghĩa kinh tế (nghĩa hẹp) vận tải chỉ bao gồm những sự di chuyển của vật phẩm và con người khi thoả mãn đồng thời hai tính chất: là một hoạt động sản xuất vật chất và là một hoạt động kinh tế độc lập. An Thị Thanh Nhàn cùng các cộng sự (2018), khái niệm vận chuyển được định nghĩa như sau: “Vận chuyển hàng hóa, xét theo quan điểm quản trị logistics, là sự di chuyển hàng hóa trong không gian bằng sức người hay phương tiện vận tải nhằm thực hiện các yêu cầu của mua bán, dự trữ trong quá trình sản xuất kinh doanh”.
Như vậy, ta có thể đưa ra khái niệm về hoạt động vận chuyển như sau: Vận chuyển là một hoạt động kinh tế độc lập, có mục đích, thông qua việc sử dụng phương tiện vận tải để di dời hàng hóa tới địa điểm nhất định, phục vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Xét trên toàn bộ nền kinh tế, vận chuyển hàng hóa có vai trò đảm bảo sự lưu thông, dịch chuyển của hàng hóa trong và ngoài nước. Ngày nay, với sự giao thoa mạnh mẽ giữa các nền kinh tế trên thế giới, hoạt động vận chuyển hàng hóa góp phần thu hẹp, giảm thiểu đi những rào cản về mặt thời gian và địa lý. Qua đó, các quốc gia có thêm nhiều cơ hội và khả năng tiếp cận tới các thị trường mới, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực phát triển của quốc gia.
Xét trong phạm vi doanh nghiệp, ứng với mỗi loại hình sản xuất kinh doanh khác nhau sẽ quyết định đặc điểm, vai trò và vị trí khác nhau của hoạt động vận chuyển. Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics hoặc vận tải, hoạt động vận chuyển là sản phẩm của doanh nghiệp, là giá trị chủ đạo mà doanh nghiệp cung cấp cho thị trường và mang lại doanh thu cho doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, thương mại và các doanh nghiệp khác không kinh doanh dịch vụ vận tải, vận chuyển đóng vai trò là chức năng bổ trợ cho các hoạt động khác của doanh nghiệp. Cụ thể, vận chuyển hàng hóa là yếu tố góp phần tạo nên sự ổn định và thông suốt cho đầu ra của doanh nghiệp, nhấn mạnh vào sự ổn định, chính xác của việc thực hiện đơn hàng và dịch vụ khách hàng của doanh nghiệp.2 Đặc điểm của hoạt động vận chuyển Khác với các hoạt động khác trong doanh nghiệp, hoạt động vận chuyển hàng hóa có một số đặc điểm cơ bản như sau: - Tính vô hình: Tính vô hình của hoạt động vận chuyển hàng hóa là việc mà người sử dụng hoặc thực hiện hoạt động này không thể hình dung, phán đoán hay cảm nhận trực tiếp bằng các giác quan thông thường.
Đây cũng là một trong những trở ngại đối với các doanh nghiệp cung ứng, sử dụng hay tự thực hiện hoạt động vận chuyển vì việc đo lường, đánh giá trước khi thực hiện là rất khó khăn, thậm chí không khả thi. Cơ sở để quan sát và đánh giá hoạt động vận tải là: sự chính xác về thời gian và địa điểm; sự an toàn của hàng hóa trong quá 14 trình vận chuyển; chi phí cho hoạt động vận chuyển; phản hồi của khách hàng hoặc người nhận. - Tính không lưu giữ được: Là một loại hình sản phẩm dịch vụ, hoạt động vận chuyển không thể lưu kho hay dự trữ. Cụ thể, hoạt động vận chuyển chỉ hiện diện khi nhu cầu về nó tồn tại và có kế hoạch, lịch trình để thực hiện.
Tuy nhiên, nhu cầu của khách hàng đối với hoạt động vận chuyển thường có sự biến động và khác biệt lớn trong từng giai đoạn. Vào mùa cao điểm, nhu cầu vận chuyển có thể lên cao đột biến, yêu cầu nguồn lực rất lớn để có thể đáp ứng được nhu cầu của khách hàng. Ngược lại, có những thời điểm mà nhu cầu thấp, tần suất thưa thớt và lượng hàng ít. Do đó, để tránh lãng phí, các doanh nghiệp thường kết hợp cả việc tự vận hành lẫn thuê ngoài hoạt động vận chuyển hàng hóa để tránh việc mất quá nhiều chi phí cho việc duy trì, tu sửa và bảo dưỡng phương tiện vận tải.
- Tính không tách rời: Hoạt động vận chuyển không tồn tại độc lập mà gắn liền với hai đối tượng chính là nhu cầu của khách hàng và hàng hóa cần vận chuyển. Nếu không có nhu cầu phát sinh thì hoạt động vận chuyển không thể được thực hiện và mục tiêu cuối cùng của hoạt động này chính là đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, thể hiện qua việc hàng hóa được giao đúng địa điểm, đúng thời gian quy định, đảm bảo được sự nguyên vẹn của hàng hóa trên suốt hành trình. - Tính không ổn định: Hoạt động vận chuyển thường không có sự đồng nhất về mặt chất lượng do sự tác động của các yếu tố khách quan, ngoài tầm kiểm soát như: điều kiện thời tiết, khí hậu; tình hình giao thông, các tuyến đường; các điều kiện, rủi ro về nguồn nhiên liệu… hay các yếu tố chủ quan như: người điều khiển phương tiện; chất lượng phương tiện v. Do đó, kết quả cuối cùng sau mỗi lượt vận chuyển thường có sự chênh lệch nhất định.3 Phân loại hoạt động vận chuyển a) Theo phương thức vận chuyển - Đường sắt: Vận chuyển đường sắt là loại hình vận chuyển hàng hóa/ hành khách bằng phương tiện di chuyển bằng đường ray.
Đây là loại hình vận chuyển cơ giới trên bộ có mức độ hiệu quả cao song lại yêu cầu đầu tư lớn về mặt cơ sở hạ tầng như: bến bãi, đường ray, toa tàu, nhà ga… Tuy vậy, các chi phí về mặt nhân công, nhiên liệu lại tương đối thấp. Điều này góp phần làm cho chi phí vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt ở mức vừa phải. Một điểm mạnh của phương thức vận chuyển bằng đường sắt chính là tính ổn định trong lịch trình và lộ trình. Do ít chịu tác động từ phía thời tiết, tải trọng và dung tích của 15 mỗi toa tàu, toa xe lớn, phù hợp cho việc chuyên chở các loại hàng hóa có kích thước lớn, cồng kềnh, vận chuyển tuyến đường dài.
Tuy vậy, phương thức này lại kém linh hoạt, chỉ chạy trên những tuyến được định sẵn, không thể giao hàng tới địa điểm chỉ định. Điều này khiến cho tần suất giữa các chuyến không cao khiến cho việc khai thác vận chuyển bằng đường sắt không được tối ưu. Do đó, người ta thường sử dụng phương thức này kết hợp với các phương thức khác nhằm tối ưu hơn hoạt động vận chuyển. - Đường thủy: Đây là phương thức vận chuyển lâu đời nhất ở thời điểm hiện tại.
Vận tải đường thủy sử dụng các loại tàu, thuyền… để chuyên chở hàng hóa và con người trên các tuyến đường sông, ngòi, kênh, rạch… và ở quy mô lớn hơn là các đại dương. Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật và giao thương toàn cầu, vận tải thủy đang ngày càng được đầu tư và phát triển hơn bao giờ hết, nhằm phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa các nền kinh tế hiện đại. Ưu điểm của vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy có thể kể đến là tải trọng lớn, khả năng tổ chức các tuyến vận tải linh hoạt. Bên cạnh đó, tận dụng lợi thế về mặt tự nhiên do các tuyến đường đều được hình thành sẵn, không tốn chi phí xây dựng trừ các loại cầu, cảng đón tàu hay loại hình đường đặc biệt như các kênh đào.
Do đó, chi phí bình quân của phương thức vận tải đường thủy là khá thấp. Phương thức này phù hợp với các loại hàng hóa cồng kềnh, lâu hỏng, hàng rời, giá trị thấp. Nhược điểm của phương thức này là sự phụ thuộc lớn vào thời tiết, tính linh hoạt không cao, khó khai thác. - Đường hàng không: Vận chuyển đường hàng không là phương thức vận chuyển hàng hóa bằng máy bay chuyên dụng hoặc sử dụng phần bụng của máy bay hành khách để chở hàng.
Đây là phương thức vận chuyển hiện đại nhất, tốc độ cao nhất trong số các phương thức ở thời điểm hiện tại. Vận tải hàng không chiếm ưu thế về tốc độ vận chuyển và tính an toàn cho hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển. Bên cạnh đó, vận chuyển đường hàng không ít bị cản trở bởi địa hình nên có khả năng tiếp cận đến hầu hết lãnh thổ của các quốc gia trên thế giới. Hạn chế của phương thức này nằm ở việc chi phí đầu tư cho cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực ở mức cao, dẫn tới cước phí cũng thuộc mức cao nhất trong tất cả các phương thức.
Không chỉ vậy, phương thức này còn bị hạn chế bởi việc chịu tác động lớn bởi thời tiết, thủ tục và quy định nghiêm ngặt, mất nhiều thời gian để xử lí. Do vậy, phương thức vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không chỉ phù hợp với hàng hóa nhanh hỏng, gọn nhẹ, giá trị cao và nhu cầu vận chuyển gấp. - Đường bộ: 16 Vận tải đường bộ là giải pháp vận chuyển hàng hóa phổ biến và thông dụng nhất tại hầu hết các quốc gia hiện nay. Đây là phương thức sử dụng một số phương tiện chuyên chở như rơ moóc, xe bồn, xe container hoặc xe đầu kéo để chuyển giao hàng hóa từ nơi này sang nơi khác.
Loại hình này có chi phí cố định thấp và chi phí biến đổi trung bình. Điểm mạnh của vận tải đường bộ chính là sự linh hoạt, tiện lợi và cơ động. Khác với những phương thức khác, vận tải đường bộ có thể kết nối tới những địa điểm nhỏ nhất, lịch trình thay đổi linh hoạt. Dựa vào đặc điểm này, phương thức vận chuyển bằng đường bộ vừa có thể được sử dụng độc lập, vừa có thể kết hợp với các phương thức khác nhằm nâng cao tính linh hoạt của các phương thức đó, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng.