Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý CTX NSX Chương 2: Thực trạng công tác quản lý CTX NSX tại huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre giai đoạn 2017- 2021 Chương 3: Mục tiêu, định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý CTX NSX tại huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ 1. Một số vấn đề cơ bản về chi thƣờng xuyên ngân sách xã 1. Ngân sách nhà nước 1.
Khái niệm ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là bản dự trù các khoản thu và chi tài chính của nhà nước trong một khoảng thời gian một năm. Đây là quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, được xem là kế hoạch tài chính cơ bản của nhà nước. NSNN là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình nhà nước huy động, phân phối và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau. TS Đỗ Hoàng Toàn và PGS.
TS Mai Văn Bưu (2005), NSNN là bộ phận tài chính tập trung của quốc gia mà hạt nhân là quỹ NSNN. Nó là tiền đề vật chất để bộ máy Nhà nước có thể hoạt động để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình và đáp ứng các nhu cầu phát triển KTXH. 249] NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan có thẩm quyền quyết định nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước. Theo khoản 14, điều 4 của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
[31] NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh giữa các chủ thể trong nền kinh tế với Nhà nước, gắn với quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ chung của Nhà nước khi Nhà nước phân phối các nguồn lực tài chính quốc gia để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Hệ thống ngân sách nhà nước NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và UBND.
Hay nói cách khác, ngân sách địa phương gồm ngân sách cấp tỉnh, huyện và xã. TS Dương Đăng Chinh, NSNN là một hệ thống ngân sách tương ứng với hệ thống chính quyền nhà nước các cấp, được chia thành: ngân sách cấp trung ương, ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp huyện và cuối cùng là ngân sách cấp xã. 26-27] Ngân sách Ngân sách nhà nước trung ương Ngân sách Ngân sách địa phương cấp tỉnh Ngân sách Ngân sách cấp huyện cấp huyện Ngân sách cấp xã Sơ đồ 1.1: Hệ thống ngân sách nhà nước (Nguồn: [8, tr. Vai trò của ngân sách nhà nước NSNN có vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện các chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước, vì nó có quan hệ với tất cả các bộ phận khác trong hệ thống 11 tài chính quốc gia.
Các quan hệ thu hút nguồn lực tài chính và sử dụng, cấp phát vốn của NSNN chủ yếu dựa trên quyền lực Nhà nước và vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước. 249] NSNN là công cụ quan trọng trong hệ thống tài chính của quốc gia, trong việc thực hiện điều tiết nền kinh tế vĩ mô, thông qua việc thực hiện điều tiết thị trường, định hướng phát triển sản xuất, điều chỉnh, bình ổn giá cả, hỗ trợ cân bằng đời sống xã hội của người dân. Về mặt kinh tế: thuế và các khoản chi ngân sách là công cụ để nhà nước thực hiện công bằng xã hội đồng thời kích thích nền kinh tế tăng trưởng và phát triển ổn định. Ngoài ra nhà nước còn sử dụng NSNN cho việc xây dựng và nâng cấp công trình cơ sở hạ tầng như điện, giao thông,… nhằm tạo thuận lợi thu hút nguồn vốn của các doanh nghiệp.
Về xã hội: NSNN mang ý nghĩa hỗ trợ đời sống xã hội cho một bộ phận người dân thông qua các chính sách, khoản chi trợ cấp trong chính sách việc làm, hỗ trợ người nghèo, khó khăn khi gặp thiên tai, dịch bệnh, lũ lụt, hạn mặn…hoặc trợ giá các mặt hàng thiết yếu. Về thị trường: NSNN như một công cụ để góp phần bình ổn, điều chỉnh giá cả và hạn chế tình trạng lạm phát. Nhà nước điều chỉnh thuế suất, trợ giá đối với những mặt hàng quan trọng có tính chất chiến lược. Nhà nước còn tăng thị trường vốn thông qua phát hành tín phiếu, trái phiếu và chi tiêu của Chính phủ.
Cùng với ngân hàng trung ương với chính sách tiền tệ thích hợp NSNN góp phần điều tiết, hạn chế lạm phát bằng cách sử dụng công cụ thuế và chi tiêu của nhà nước. Vị trí của ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước NSX là ngân sách cấp cơ sở trong hệ thống NSNN, được hoạt động dựa trên nguồn lực tài chính được phân bổ cho xã quản lý và xã được quyền dùng nguồn lực đó phục vụ cho việc hoàn thành nhiệm vụ chi của cấp mình. NSX cung cấp nguồn 12 lực tài chính để chính quyền có thể thực hiện các chức năng của mình trên các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, phát triển KTXH, đảm bảo đời sống người dân góp phần tạo sự ổn định và phát triển bền vững của địa phương. Vì vậy, NSX không chỉ đơn thuần là đơn vị dự toán mà còn là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN.
Chính vì vậy, nhiệm vụ thu, chi và phân bổ ngân sách đều do chính quyền xã thực hiện. Vai trò ngân sách xã trong phát triển kinh tế xã hội ở địa phương NSX là nguồn lực tài chính nhằm bảo đảm và duy trì hoạt động của hệ thống chính quyền cấp xã. Chính quyền cấp xã có hoạt động thông suốt mới thực hiện tốt các chức năng của mình để nền KTXH trên địa bàn tăng trưởng hơn. Mục tiêu hướng đến của NSX là tạo sự công bằng trong xã hội và quan tâm đến đời sống của người dân.
Cơ chế thị trường tạo ra sự phân hóa, cách biệt về thu nhập trong xã hội. Để giảm thiểu khoảng cách này, Nhà nước phải sử dụng các hình thức trợ cấp từ ngân sách và công cụ thuế. Ngoài ra các khoản trợ cấp cho người nghèo, đảm bảo xã hội có ý nghĩa lớn đối với việc ổn định đời sống dân cư. Chi thường xuyên ngân sách xã 1.
Khái niệm, đặc điểm chi thường xuyên Chi NSNN là quá trình nhà nước sử dụng và phân phối kinh phí ngân sách nhằm thực hiện các nhiệm vụ trong từng giai đoạn. Chi NSNN bao gồm một loạt các nội dung chi như bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi phát triển KTXH, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. CTX NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi, gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước về lập pháp, hành pháp, tư pháp và một số dịch vụ công cộng khác mà Nhà nước vẫn phải cung ứng. 257] CTX NSNN có một số đặc điểm cơ bản như sau: 13 Một là, đa số các khoản CTX từ NSNN đều ổn định và có thời hạn tác động ngắn thường dưới một năm.
Hai là, các khoản CTX có mục đích tiêu dùng và sử dụng cho các nhu cầu diễn ra thường xuyên về các lĩnh vực giáo dục, kinh tế, quản lý hành chính, quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và các hoạt động khác do Nhà nước đảm nhận. Các hoạt động này tuy không trực tiếp tạo ra của cải vật chất nhưng góp phần xây dựng nền tảng vững chắc trong phát triển kinh tế thông qua việc đầu tư giáo dục, dạy nghề, tạo ra nguồn lao động chất lượng cao, tạo môi trường an ninh, trật tự, hoạt động chính quyền diễn ra trôi chảy, thông suốt. Ba là, quy mô, phạm vi CTX NSNN có quan hệ chặt chẽ với cơ cấu tổ chức bộ máy chính quyền và việc thực hiện các chính sách chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước trong từng giai đoạn. Bởi lẽ, phần lớn các khoản CTX nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước diễn ra bình thường và hiệu quả.
Hơn nữa, những chủ trương, chính sách, quan điểm phát triển KTXH của Đảng, Nhà nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi, mức độ và việc định hướng CTX NSNN. Nội dung chi thường xuyên ngân sách xã Chi NSX là công cụ quan trọng để tạo nên sự ổn định và phát triển kinh tế trên địa bàn xã, thông qua việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện các chức năng của bộ máy nhà nước cấp xã theo nguyên tắc nhất định. Ngoài ra, chi NSX còn có vai trò trong việc giải quyết các vấn đề xã hội và duy trì an ninh, trật tự xã hội, góp phần ổn định đời sống của người dân. Các khoản CTX cấp xã bao gồm: Một là, chi quốc phòng: Có nội dung chi đa dạng, chủ yếu ở xã là các khoản chi đối với lực lượng dân quân tự vệ và hoạt động liên quan đến quân sự thuộc nhiệm vụ chi của NSX.
14 Hai là, chi an ninh và trật tự an toàn xã hội gồm các khoản chi về hoạt động vận động, tuyên truyền và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự trên địa bàn xã. Ba là, chi sự nghiệp y tế, giáo dục: chi hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo, y tế trên địa bàn xã. Bốn là, chi hoạt động văn hóa, thông tin. Năm là, chi hoạt động phát thanh, truyền thanh.
Sáu là, chi hoạt động thể dục, thể thao. Bảy là, chi hoạt động bảo vệ môi trường, bao gồm thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải. Tám là, chi các hoạt động kinh tế bao gồm các khoản sửa chữa, cải tạo, duy tu, bảo dưỡng các công trình kết cấu hạ tầng, công trình phúc lợi và các công trình khác do xã quản lí; khuyến khích và hỗ trợ phát triển các hoạt động kinh tế khuyến nông, khuyến công, khuyến lâm, khuyến ngư theo quy định và các hoạt động kinh tế khác.