Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước ở cấp tỉnh. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Hưng Yên. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Hưng Yên trong thời gian tới. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƢỜNG XUYÊN NSNN Ở CẤP TỈNH 1.
Cơ sở lý luận về quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc ở cấp tỉnh 1. Khái niệ m, nộ i dung và đ ặ c đ iể m chi thư ờ ng xuyên ngân sách nhà nư ớ c 1. Khái niệm chi thường xuyên Ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn từ ngân sách nhà nước để đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước về lập pháp, hành pháp, tư pháp, và một số dịch vụ công cộng khác mà Nhà nước vẫn phải cung ứng. Hay nói cách khác, chi thường xuyên là các khoản gắn liền với thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế xã hội [25; tr.
Qua khái niệm trên cho ta thấy: Thứ nhất, Chi thường xuyên NSNN là quá trình của nhiều hành vi, hành động khác nhau của Nhà nước và có thế khái quát chúng thành ba nhóm đó là: Nhà nước đề ra chủ trương, phương hướng, mục tiêu… về chi thường xuyên NSNN cho một khoảng thời gian hay một chu kỳ nào đó; Nhà nước ban hành các chính sách, chế độ về chi thường xuyên NSNN: ban hành Luật, pháp lệnh, nghị định, thông tư… về chi thường xuyên NSNN và Nhà nước tổ chức chi cụ thể từng khoản chi từ NSNN. Thứ hai, chi thường xuyên ngân sách dựa trên các quyền lực vốn có của Nhà nước. Nhà nước có rất nhiều quyền lực, như: Quyền lực chính trị, quyền lực kinh tế, quyền lực quân sự… và chúng đều là cơ sở, chỗ dựa cho hoạt động chi thường xuyên NSNN. Thứ ba, Chi thường xuyên NSNN được thực hiện dưới dạng tiền tệ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Nội dung chi thường xuyên ngân sách nhà nước ở cấp tỉnh Các nhiệm vụ chi thường xuyên mà Nhà nước phải đảm nhận ngày càng tăng cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, vì vậy đã làm phong phú thêm nội dung chi thường xuyên của NSNN. Trong công tác quản lý chi người ta có thể chia ra hai cách phân loại nội dung chi như sau: Một là, chi theo các lĩnh vực chi thường xuyên của NSNN: - Chi cho các hoạt động sự nghiệp thuộc lĩnh vực văn - xã: Hoạt động sự nghiệp văn - xã như sự nghiệp giáo dục-đào tạo; sự nghiệp Y tế; sự nghiệp Văn hóa - Nghệ thuật; Thể dục - Thể thao; Thông tấn, báo chí; Phát thanh - Truyền hình, Khoa học-Công nghệ, Xã hội. Mức cấp kinh phí cho mỗi đơn vị căn cứ vào nhiệm vụ của đơn vị và cơ chế quản lý tài chính mà nhà nước cho phép mỗi đơn vị thuộc hoạt động sự nghiệp văn - xã được phép áp dụng và hiện đang có hiệu lực thi hành.
Nội dung chi cụ thể: + Chi cho hoạt động giáo dục-đào tạo: Là các khoản chi cho hệ thống giáo dục, đào tạo từ giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông đến đào tạo đại học và sau đại học. Nhu cầu giáo dục, đào tạo của xã hội ngày càng cao tăng về số lượng và chất lượng, nhưng nguồn tài chính thì có hạn, NSNN không thể đáp ứng cho đủ các nha cầu này mà chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trong khuôn khổ nhất định, cho một số đốt tượng nhất định. Khuôn khổ chi tiêu, đối tượng được thụ hưởng phụ thuộc vào quan điểm của Nhà nước và nguồn lực tài chính của quốc gia. + Chi cho hoạt động Y tế: Là các khoản chi cho đảm bảo sửa khỏe cộng đồng, khám chữa bệnh cho người dân.
Trong khuôn khổ nhất định, chi tài chính công phải đảm ứng cho hoạt động khám chữa bệnh của một số đối tượng như trẻ nhỏ, những người thuộc diện chính sách xã hội. + Chi cho hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao: Là các khoản chi cho hoạt động văn học, nghệ thuật, bảo tàng, truyền thanh, truyền hình, thể dục, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 7 thể thao…khoản chi này không chỉ nhằm mục đích nâng cao trình độ dân trí, nâng cao sức khỏe về tinh thần cho người dân mà còn góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mà góp phần khẳng định và nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. + Chi cho hoạt động khoa học: Là khoản chi cho nghiên cứu, ứng dụng, phổ biến tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới nhằm hiện đại hóa khoa học, công nghệ từ đó giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiện môi trường làm việc, tăng năng lực cạnh tranh cho mỗi quốc gia cả về kinh tế và xã hội. + Chi cho hoạt động xã hội: Là khoản chi cho đảm bảo xã hội và cứ trợ xã hội.
Khoản chi này nhằm đảm bảo cuộc sống của dân khi gặp khó khăn do ốm đau, bệnh tật hoặc những người gia không nơi nương tựa nhằm ổn định xã hội. - Chi cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế của Nhà nước: Hoạt động của đơn vị sự nghiệp kinh tế nhằm phục vụ yêu cầu phát triển sản xuất kinh doanh, quản lý Kinh tế - Xã hội và tạo điều kiện cho các ngành kinh tế hoạt động và phát triển một cách thuận lợi. Mục đích hoạt động của đơn vị sự nghiệp kinh tế không phải là kinh doanh lấy lãi, do vậy NSNN cần dành một khoản chi đáp ứng hoạt động của các đơn vị này. Chi sự nghiệp kinh tế bao gồm: + Chi sự nghiệp nông nghiệp, ngư nghiệp, lâm nghiệp, sự nghiệp thủy lợi, sự nghiệp giao thông, sự nghiệp kiến thiết thị chính và sự nghiệp kinh tế công cộng khác.
+ Chi điều tra cơ bản, đo đạc địa giới hành chính các cấp. + Chi về bản đồ, đo đạc cắm mốc biên giới, đo đạc lập bản đồ và lưu trữ hồ sơ địa chính. + Chi định canh, định cư và kinh tế nhà nước. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 8 - Chi cho các hoạt động quản lý Nhà nước: Là các khoản chi để đảm bảo hoạt động của hệ thống cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương như chi hệ thống cơ quan quyền lực, cơ quan hành chính, cơ quan chuyên môn các cấp, Viện kiểm sát và Tòa án nhân dân.
Trong xu hướng phát triển của xã hội, các khoản chi quản lý hành chính không chỉ ở việc duy trì hoạt động quản lý của bộ máy Nhà nước để cai trị mà còn nhằm mục đích phục vụ xã hội. Hoạt động này nhằm bảo vệ và hỗ trợ cho các chủ thể và các hoạt động kinh tế phát triển, chẳng hạn hoạt động cấp phép, công chứng, hộ khẩu… - Chi cho các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức khác được cấp kinh phí NSNN: Bao gồm: Đảng Cộng sản việt Nam và các tổ chức Chính trị - Đoàn thể - Xã hội, như: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân tập thể, Hội Liên hiệp Phụ nữ. - Chi cho Quốc phòng - An ninh và trật tư, an toàn xã hội: Khoản chi này nhằm đảm bảo trật tự an toàn xã hội, tạo ra dự yên bình cho người dân. Chi quốc phòng nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực thù địch bên ngoài.
- Chi khác: Là khoản chi trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi hỗ trợ quỹ Bảo hiểm xã hội, phần chi thường xuyên thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án Nhà nước…và được gọi chung là “chi hỗ trợ và bổ sung” và “các khoản chi khác”. Hai là chi theo nội dung kinh tế của các khoản chi thường xuyên - Các khoản chi cho con người thuộc khu vực hành chính - sự nghiệp: Tiền lương, tiền công, phụ cấp, phúc lợi tập thể, tiền thưởng, các khoản đóng góp theo tiền lương và các khoản thanh toán khác cho cá nhân theo chế độ nhà nước quy định đối với cán bộ, công chức, viên chức nhà nước. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 9 - Các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn: Chi nghiệp vụ chuyên môn của các đơn vị hành chính - sự nghiệp bao gồm nhiều nội dung chi khác nhau. Cụ thể theo 2 tiêu chí với mục đích của các khoản chi: + Các khoản chi được tính vào chi nhằm đảm bảo cho hoạt động chung của mỗi đơn vị bao gồm các khoản chi, như: chi tiền điện, tiền nước, tiền vệ sinh phát sinh tại công sở; các khoản chi mà đơn vị phải thanh toán cho bưu chính, viễn thông; chi lễ tân, khánh tiết; chi tiền chè, nước, văn phòng phẩm dùng chung cho toàn đơn vị và các khoản chi phí chung khác.
Những nội dung chi này đều có phát sinh ở các đơn vị hành chính - sự nghiệp. + Các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn đặc thù chỉ xuất hiện ở một số đơn vị hành chính - sự nghiệp, do hoạt động nghiệp vụ chuyên môn trong các đơn vị hành chính - sự nghiệp được đảm bảo bằng nguồn kinh phí thường xuyên của NSNN ở mỗi ngành, mỗi lĩnh vực rất khác nhau. Nếu như ở cơ quan Công Chứng nhà nước, hoạt động nghiệp vụ chuyên môn là xác nhận tính hợp lệ, hợp pháp của các loại giấy tờ cho mỗi tổ chức, cá nhân có nhu cầu thì ở các đơn vị sự nghiệp giáo dục và đào tạo là hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học; ở các đơn vị sự nghiệp Y tế lại là hoạt động phòng bệnh, khám bệnh và chữa bệnh… - Các khoản chi mua sắm, sửa chữa: Là các khoản chi mua sắm công cụ, dụng cụ văn phòng, mua sắm tài sản dùng cho công tác chuyên môn và các khoản chi để thực hiện sửa chữa tài sản cố định, sửa chữa tài sản phục vụ công tác chuyên môn và duy tu, bảo dưỡng các công trình cơ sở hạ tầng từ kinh phí thường xuyên * Các khoản chi khác: Là các khoản chi Kỷ niệm các ngày lễ lớn, chi đãi ngộ đối với những người có công; chi thăm hỏi đồng bào dân tộc; chi trợ cấp; chi cho công tác Đảng.