Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Tổng quan về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước 1. Khái quát về chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Khái niệm chi thường xuyên Tại khoản 14 điều 4 luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25/06/2015 định nghĩa: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Tại khoản 6 điều 4 luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25/06/2015 định nghĩa: Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN có vai trò rất quan trọng trong nhiệm vụ chi của NSNN giúp cho hoạt động của bộ máy nhà nước được duy trì, qua đó thực hiện tốt chức năng quản lý quỹ nhà nước. Việc thực hiện tốt nhiệm vụ chi thường xuyên giúp nguồn lực tài chính được phân phối và sử dụng một cách hiệu quả, tiết kiệm, qua đó làm tăng tích lũy vốn ngân sách nhà nước, thay đổi cơ cấu lại chi NSNN, tăng chi đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế của đất nước. Phân loại chi thường xuyên ngân sách nhà nước Tùy vào tiêu chí khác nhau mà có các phân loại khác nhau, cụ thể: a.
Phân loại chi thường xuyên theo phân cấp trong các lĩnh vực: - Chi phí quản lý hành chính, hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ 5 chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; - Chi cho sự nghiệp kinh tế, văn hóa – xã hội, thể thao, môi trường; - Chi cho quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội; - Chi cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế, khoa học và công nghệ; - Chi cho bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi hỗ trợ thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật; - Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Phân loại chi thường xuyên NSNN theo tính chất kinh tế: - Các khoản chi thanh toán cho các nhân; - Các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn; - Các khoản chi mua sắm, sửa chữa tài sản, xây dựng nhỏ; - Các khoản chi thường xuyên khác. Kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước 1. Khái niệm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là việc KBNN thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các chế độ, tiêu chuẩn, định mức, chính sách chi tiêu do Nhà nước quy định theo những nguyên tắc, phương thức, hình thức quản lý tài chính trong quá trình cấp phát, thanh toán và chi trả các khoản chi NSNN.
Kiểm soát việc tuân thủ điều kiện chi thường xuyên ngân sách nhà nước Các khoản chi thường xuyên NSNN phải đáp ứng được các điều kiện chi ngân sách cụ thể sau đây: - Mọi khoản chi thường xuyên NSNN chỉ được thực hiện khi đã được cấp có thẩm quyền giao dự toán. - Phải đảm bảo đúng quy định do cơ quan có thẩm quyền ban hành về chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi. - Có đầy đủ hồ sơ theo quy định và hồ sơ đảm bảo tính hợp pháp hợp lệ theo quy định hiện hành. Kiểm soát việc tuân thủ thực hiện nguyên tắc chi thường xuyên ngân sách nhà nước - Nguyên tắc thanh toán trực tiếp Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi thường xuyên: Các khoản chi thường xuyên NSNN phải được thực hiện thanh toán trực tiếp từ đơn vị sử dụng ngân sách mở tài khoản tại KBNN đến người thụ hưởng.
Trong trường hợp khoản thanh toán chưa đủ điều kiện để thanh toán trực tiếp thì đơn vị phải thực hiện tạm ứng và thanh toán tạm ứng kinh phí đó theo đúng quy định. - Nguyên tắc hạch toán: Mọi khoản chi NSNN đều được hạch toán bằng đồng Việt Nam. Trong trường hợp các khoản chi thường xuyên NSNN thực hiện bằng đồng ngoại tệ thì được quy đổi về đồng Việt Nam theo tỷ giá hạch toán của cơ quan có thẩm quyền quy định. - Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu được đặt ra là mọi khoản chi thường xuyên NSNN là nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả.
Việc nâng cao hiệu quả chi thường xuyên NSNN góp phần cơ cấu lại khoản chi NSNN, giúp đẩy mạnh cơ cấu chi đầu tư phát triển, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hồ sơ, hình thức và nội dung kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước 1. Hồ sơ kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước 1. Tiếp nhận hồ sơ, chứng từ Hồ sơ các khoản thanh toán chi thường xuyên tại KBNN của các đơn vị quan hệ ngân sách (ĐVQHNS) gồm có hồ sơ gửi lần đầu và hồ sơ khi thanh toán, tạm ứng.
Được thực hiện gồm hai phương thức: - Gửi hồ sơ và nhận kết quả trực tiếp tại KBNN. - Gửi hồ sơ và nhận kết quả thông qua trang dịch vụ của KBNN. Trong đó, hồ sơ chi tiết bao gồm: 7 1. Hồ sơ gửi lần đầu Hồ sơ gửi lần đầu thông thường được gửi vào đầu năm ngân sách hoặc khi có phát sinh mới trong năm, hoặc điều chỉnh, thay đổi, bổ sung bao gồm: - Dự toán trong năm được giao do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; - Hợp đồng có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên; - Văn bản phê duyệt chi tiêu biên chế do cấp có thẩm quyền phê duyệt; - Đối với đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cơ quan nhà nước tự chủ về tài chính và biên chế: + Quy chế chi tiêu nội bộ + Quyết định giao quyền tự chủ của cấp có thẩm quyền - Đối với các khoản chi khác cho cá nhân như: chi trợ cấp, đào tạo bồi dưỡng: + Dự toán chi tiết, quyết định trợ cấp của cấp có thẩm quyền + Hoặc giấy báo trúng tuyển , quyết định cử đi học… 1.
Hồ sơ gửi từng lần tạm ứng, thanh toán - Chứng từ chuyển tiền - Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng Ngoài ra, đối với một số trường hợp chi cụ thể, hồ sơ thanh toán phải gửi bổ sung bao gồm: + Các khoản chi thanh toán cho cá nhân như chi thanh toán lương và phụ cấp theo lương, tiền công lao động thường xuyên theo hợp đồng, thu nhập tăng thêm, tiền thưởng, tiền phụ cấp và trợ cấp khác, tiền khoán, tiền học bổng: Bảng thanh toán cho đối tượng thụ hưởng; Văn bản xác định kết quả chi theo năm. + Các khoản chi cho chuyên môn, mua sắm, sửa chữa nhỏ tài sản: Đối với khoản chi từ 50 triệu đồng trở xuống, đơn vị thực hiện gửi bảng kê trong trường hợp chứng từ chuyển tiền không thể hiện hết nội dung. Đối với khoản chi trên 50 triệu đồng, bên cạnh đã gửi hợp đồng khi gửi hồ sơ ban đầu thì khi thanh toán đơn vị cần gửi thêm: Bảng xác định giá trị khối lượng công việc hoàn thành. Riêng đối với tài sản là ô tô: Quyết định cho phép mua sắm của đơn vị có thẩm quyền.
8 + Các khoản chi thường xuyên khác: đối tượng chi trả trực tiếp cho người thụ hưởng: Danh sách đối tượng thụ hưởng được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Quyết toán đoàn đi công tác nước ngoài. Bảng kê kinh phí đã chi trả cho đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi người có công với cách mạng và người trực tiếp tham gia kháng chiến do ngành Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý (thông qua tổ chức dịch vụ chi trả cho đối tượng thụ hưởng)…. Điều kiện chi và nội dung kiểm soát trong khi chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Sau khi tiếp nhận hồ sơ thanh toán của đơn vị quan hệ ngân sách gửi lên, các giao dịch viên sẽ kiểm tra các điều kiện chi dựa trên từng thành phần hồ sơ, chứng từ chi của đơn vị.
Cụ thể: - Một trong những điều kiện tiên quyết và quan trọng là đảm bảo mọi khoản chi đều đã có dự toán chi NSNN giao: Kiểm tra khoản chi đã có dự toán và không vượt dự toán được giao. - Kiểm tra các khoản chi phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Đối với đơn vị thực hiện theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bên cạnh các quy định do cơ quan có thẩm quyền quy định thì các khoản chi phải đảm bảo theo quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ dựa trên cơ sở dự toán được giao tự chủ. - Các khoản chi phải đảm bảo tính đầy đủ, hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ, chứng từ đối với từng khoản chi, đảm bảo hồ sơ đầy đủ theo quy định pháp luật hiện hành và các hồ sơ có liên quan.
- Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách (Chủ tài khoản) phê duyệt, quyết định chi. - Kiểm tra về mẫu dấu, chữ ký trên hồ sơ chi phải khớp đúng với mẫu dấu chữ ký đã đăng ký tại KBNN và đảm bảo còn hiệu lực. Đối với hồ sơ chi gửi thông qua trang dịch vụ công của KBNN cũng phải phù hợp với chức danh đã đăng ký tại KBNN. 9 - Kiểm tra việc hạch toán phải phù hợp với nội dung chi và đúng theo quy định như: mã nội dung kinh tế, mã chương, mã ngành, mã nguồn.
- Kiểm tra về thành phần hồ sơ (không gửi thừa hoặc thiếu hồ sơ), mẫu biểu hồ sơ theo quy định. Ngoài những điều kiện chi tác giả đã đề cập ở trên, nội dung kiểm soát chi cụ thể từng nhiệm vụ chi được thể hiện như sau: 1.