phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, còn có kết cấu 3 phần như sau: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua kho bạc nhà nước Phần 2: Phân tích thực trạng và đánh giá kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Nam Sách, tỉnh Hải Dương Phần 3: Giải pháp, kiến nghị về kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Nam Sách, tỉnh Hải Dương 5 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 Chi và kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN 1.1 Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước Theo quy định tại khoản 6 điều 4 Luật ngân sách nhà nước năm 2015, chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác. Nói cách khác, chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối sử dụng vốn từ quỹ ngân sách Nhà nước để đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội. - Đặc điểm của chi thường xuyên NSNN: Chi thường xuyên NSNN thực hiện vai trò của nhà nước, là công cụ để điều hành nền kinh tế theo mục đích của mình, góp phần thúc đẩy kinh tế, giải quyết những vấn đề xã hội và khắc phục các khiếm khuyết của thị trường.
+ Các khoản chi thường xuyên NSNN được tiến hành trên cơ sở pháp luật và kế hoạch chi đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. + Chi thường xuyên NSNN nhằm mục tiêu thoả mãn nhu cầu tài chính cho sự vận hành của bộ máy nhà nước, bảo đảm cho nhà nước thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ của mình. + Chủ thể tham gia quan hệ chi thường xuyên của NSNN chủ yếu là các cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc bộ máy nhà nước và các tổ chức được nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động. 6 + Chi thường xuyên là những khoản chi mang tính chất tiêu dùng, các khoản chi thường xuyên chủ yếu là chi cho con người.2 Kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi NSNN là quá trình các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các chính sách, chế độ, định mức tiêu chuẩn chi tiêu do Nhà nước quy định dựa trên những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ.
Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là việc xem xét, đối chiếu, kiểm tra các điều kiện chi trả, thanh toán theo quy định đối với các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Các khoản chi thường xuyên NSNN, nếu đủ điều kiện theo quy định thì được thực hiện chi trả, thanh toán; nếu không đủ điều kiện theo quy định thì bị từ chối thanh toán và thông báo bằng văn bản về lý do từ chối thanh toán cho các ĐVSDNS. - Căn cứ vào yêu cầu quản lý và mục đích sử dụng NSNN, việc KSC thường xuyên NSNN chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện: + Đã có trong dự toán chi NSNN được giao, trừ các trường hợp tạm cấp kinh phí vào đầu năm NS khi dự toán NSNN chưa được cơ quan có thẩm quyền quyết định và chi ứng trước dự toán NSNN năm sau theo quyết định của cấp có thẩm quyền. + Đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.
+ Đã được thủ trưởng ĐVSDNS hoặc người được ủy quyền quyết định chi. + Có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định. + Trường hợp phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì phải tổ chức đấu thầu hoặc thẩm định giá theo đúng quy định. - KSC thường xuyên NSNN có một số đặc điểm như sau: + KSC thường xuyên NSNN diễn ra đều đặn trong năm, ít có tính thời vụ, ngoại trừ những khoản chi mua sắm tài sản, sửa chữa lớn tài sản cố định.
7 + KSC thường xuyên NSNN diễn ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều nội dung nên rất đa dạng và phức tạp. Chính vì thế, những quy định trong KSC thường xuyên NSNN cũng hết sức phong phú, với từng lĩnh vực chi có những định riêng, từng nội dung quy, từng tính chất nguồn kinh phí cũng có những tiêu chuẩn, định mức riêng. + KSC thường xuyên NSNN bị áp lực lớn về mặt thời gian vì phần lớn những khoản chi thường xuyên NSNN đều mang tính cấp thiết như chi về tiền lương, tiền công, học bổng. gắn với cuộc sống hàng ngày của cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên; các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn nhằm đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên của bộ máy Nhà nước nên những khoản chi này cũng đòi hỏi phải được giải quyết nhanh chóng.
+ KSC thường xuyên NSNN thường phải kiểm soát những khoản chi nhỏ, vì vậy cơ sở để KSC như hoá đơn, chứng từ. để chứng minh cho những nghiệp vụ kinh tế đã phát sinh thường không đầy đủ, không rõ ràng, thiếu tính pháp lý. gây rất nhiều khó khăn cho cán bộ KSC; đồng thời cũng rất khó để có thể đưa ra những quy định bao quát hết những khoản chi trong KSC thường xuyên NSNN. - Nguyên tắc kiểm soát chi NSNN qua KBNN: + Tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình chi trả, thanh toán.
+ Mọi khoản chi NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và MLNSNN. Các khoản chi NSNN bằng ngoại tệ được quy đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ do cơ quan có thẩm quyền quy định. + Việc thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, người cung cấp hàng hoá dịch vụ; trong trường hợp chưa thực hiện được việc thanh toán trực tiếp thì KBNN thực hiện thanh toán qua ĐVSDNS. + Trong quá trình kiểm soát, thanh toán, quyết toán chi thường xuyên NSNN các khoản chi sai phải thu hồi giảm chi hoặc nộp trả lại vào ngân sách.
8 - Quy trình KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Bước 1: Chủ đầu tư, đơn vị dự toán gửi hồ sơ, chứng từ đến KBNN qua DVC hoặc nơi giao dịch. Bước 2: Kho bạc Nhà nước kiểm tra tính đầy đủ hợp lệ, kiểm soát hồ sơ, chứng từ theo đúng quy định. Từ đó mới có cơ sở để xét duyệt hồ sơ có đủ điều kiện chi hay không. - Vai trò của KSC thường xuyên NSNN Thứ nhất, KSC thường xuyên NSNN là công cụ để thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí tập trung các nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế - xã hội, chống các biểu hiện chi tiêu lãng phí, nhằm góp phần kiềm chế lạm phát để ổn định tiền tệ và lành mạnh hóa nền tài chính của quốc gia.
Thứ hai, hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN để phát hiện kịp thời và ngăn ngừa đúng lúc những tiêu cực của các ĐVSDNS, đồng thời tìm ra những kẽ hở trong quản lý NSNN để kiến nghị bổ sung, sửa đổi kịp thời làm cho cơ chế quản lý NSNN, KSC ngân sách càng hoàn thiện và bảo đảm chặt chẽ hơn. Thứ ba, KSC thường xuyên NSNN sẽ ngăn ngừa phát hiện kịp lúc các khoảng chi không đúng chế độ, còn lãng phí và vi phạm chế độ chi tiêu, nâng cao ý thức chấp hành ngân sách của các cấp các ngành và các ĐVSDNS. - Ý nghĩa KSC thường xuyên NSNN Thứ nhất, giúp Nhà nước ngăn ngừa và loại bỏ các khoản NSNN chi tiêu sai chế độ quy định, không đúng định mức, tiêu chuẩn, đơn giá, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng của NSNN có hiệu quả, chống lãng phí, thất thoát. KSC ngân sách đảm bảo việc xuất quỹ NSNN trong thanh toán chi NSNN cho đối tượng đúng là chủ nợ của quốc gia và đúng là người cung cấp dịch vụ hàng hóa.
Nhằm chấn chỉnh việc sử dụng kinh phí ở các ĐVSDNS thực hiện theo đúng qu8y định quản lý tài chính của Nhà nước đồng thời ngăn chặn hiện tượng tham ô, lãng phí làm thất thoát nguồn tài sản của Nhà nước - Nội dung KSC thường xuyên NSNN 9 Thứ nhất, kiểm soát, đối chiếu các khoản chi so với dự toán NSNN, bảo đảm các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được cấp có thẩm quyền giao, số dư tài khoản dự toán của đơn vị còn đủ để chi. Thứ hai, kiểm tra, kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ, chứng từ theo quy định đối với từng khoản chi. Thứ ba, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định. Đối với các khoản chi chưa có chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN, KBNN căn cứ vào dự toán NSNN đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao để kiểm soát.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1.1 Các nhân tố chủ quan - Trình độ, năng lực của chủ tài khoản và kế toán trưởng tại ĐVSDNS cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến việc KSC thường xuyên.
Chủ tài khoản thường tập trung vào công tác chuyên môn theo lĩnh vực, ít đầu tư thời gian cho việc nghiên cứu các chế độ văn bản, chính sách về công tác quản lý tài chính nên đôi khi đưa ra các mục chi trong quy chế chi tiêu nội bộ chưa bám sát và đúng như trong Luật hay Nghị định, Thông tư đưa ra. - Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức KSC tại kho bạc: Đây là một yếu tố cũng rất quan trọng, cũng có thể nói là quyết định tính chất hiệu quả KSC thường xuyên NSNN.