CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KIEM SOÁT CHI VON ĐTXDCB CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC CÁP HUYỆN 1.1 Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 1.1 Khái niệm chỉ vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Đầu tư XDCB là một bộ phận của hoạt động đầu tư từ NSNN, là việc bỏ vốn đề tiền hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản có định cho nền kinh tế quốc dân thông qua các hình thức xây dựng lại, xây dựng mới, xây dựng mở rộng, hiện đại hóa hay khôi phục các tài sản cé định. Hoạt động chỉ vốn ĐTXDCB từ NSNN là việc sử dụng nguồn vốn ĐTXDCB được cân đối trong dự toán NS hàng năm dé cấp phát và cho vay ưu đãi về ĐTXDCB nhằm xây dựng, phát triển cơ sở vật chất - kỹ thuật và kết cầu hạ tầng kinh tế - xã hội nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước.2 Đặc điểm chỉ von dầu tw xây dựng cơ bản thuộc ngân sách nhà nước Thứ nhất, vốn DTXDCB thường gắn với hoạt động của NSNN nói chung và hoạt động chỉ NSNN nói riêng, gắn với quản lý và sử dụng vốn theo từng cấp về chỉ NSNN cho đầu tư phát triển vì vậy công tác quản lý vốn ĐTXDCB được tiến hành chặt chẽ theo Luật định, được Quốc hội phê chuẩn và các cấp chính quyên phê duyệt hàng năm. Thứ hai, vốn ĐTXDCB được sử dụng chủ yếu dé đầu tư xây dựng cho các công trình, dự án không có khả năng thu hồi vốn và công trình hạ tầng theo các đối tượng sử dụng được quy định trong Luật NSNN và các Luật khác. Thứ ba, vốn ĐTXDCB từ NSNN rất đa dạng.
Căn cứ tính chất, đặc điểm của từng giai đoạn trong quá trình ĐTXDCB mà người ta phân vốn ĐTXDCB thành các loại vốn như: vốn quy hoạch dự án, vốn cho công tác đền bù GPMB và TDC, vốn để chuẩn bị đầu tư, vốn thực hiện đầu tư. Ngoài ra dựa vào cấp ngân sách người ta có thé chia vốn DTXDCB theo các cấp NSTW, NS tỉnh, NSTP (huyện) và NSĐP. SV: Đặng Tuấn Huy 1 Lớp: Quan lý kinh tế 52A Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Bùi Thị Hồng Việt Thứ tư, nguồn hình thành vốn ĐTXDCB từ NSNN bao gồm cả nguồn bên trong nước và nguồn ngoài nước.
Các nguồn trong nước chủ yếu là từ thuế và các nguồn thu khác của Nhà nước. Nguồn từ bên ngoài quốc gia đến chủ yếu từ nguồn vay nước ngoài, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn khác. Thứ năm, chủ thé sử dụng vốn ĐTXDCB từ NSNN tất đa dang, bao gồm cả các cơ quan nhà nước, các cá nhân và tổ chức ngoài nhà nước, nhưng đối tượng quản lý và kiểm soát nguồn vốn này chủ yếu vẫn là các tổ chức nhà nước cụ thể là cơ quan KBNN các cấp. Vai trò của chỉ vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Một là, vốn ĐTXDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc xây dựng, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình thành kết cấu hạ tầng chung cho đất nước và thúc day sự phát triển nền kinh tế quốc dân.
Hai là, vốn ĐTXDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc chuyền dịch cơ cấu kinh tế, hình thành những ngành kinh tế mới, tăng cường chuyên môn hoá, phân công lao động xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển kinh doanh, thúc day phát triển kinh tế - xã hội. Ba là, vốn ĐTXDCB từ NSNN có vai trò định hướng hoạt động đầu tư trong nên kinh tế; thông qua DTXDCB vào các ngành, lĩnh vực, khu vực quan trọng, vốn đầu tư từ NSNN có tác dụng kích thích các chủ thé kinh tế, các lực lượng trong xã hội dau tư phát triển sản xuất - kinh doanh, tham gia liên kết và hợp tác với nhau trong xây dựng hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội. Bốn là, thông qua việc đầu tư phát triển kết cấu hạ tang, các cơ sở sản xuất - kinh doanh và các công trình văn hoá, xã hội sẽ góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tỉnh thần của nhân dân nhất là những người dân ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa.4 Nội dung và cơ cấu chỉ vẫn DTXDCB từ Ngân sách Nhà nước Theo tính chất công trình ta thì nội dung chỉ vốn ĐTXDCB từ NSNN bao gom: SV: Đặng Tuấn Huy 2 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Bùi Thị Hồng Việt Chi DTXDCB để thực hiện mua sắm, xây dựng mới; chi ĐTXDCB dé cải tạo, mở rộng và xây dựng lại công trình; chi ĐTXDCB để sửa chữa, khôi phục và hiện đại hóa tài sản cố định và các khoản chỉ khác Căn cứ vào nguôn hình thành thì nội dung chỉ vốn ĐTXDCB từ NSNN bao gầm Chi DTXDCB theo nguồn vốn DTXDCB tập trung của NSNN; chi DTXDCB từ NSNN dành cho chương trình mục tiêu; chi ĐTXDCB theo nguồn vốn vay, bao gồm vay trong nước và vay nước ngoài; chỉ ĐTXDCB từ nguồn vốn NSNN theo cơ chế đặc biệt và các khoản chỉ khác Theo trình tự thực hiện công việc, nội dung chỉ vốn ĐTXDCB từ NSNN bao gồm Chỉ bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư; chỉ chuẩn bị đầu tư xây dựng; chỉ thực hiện đầu tư xây dựng và các chỉ phí khác 1.2 Kiểm soát chi vốn ĐTXDCB của KBNN cấp huyện 1.1 Khái niệm kiểm soát chi vốn ĐTXDCB của KBNN cấp huyện Kiểm soát chi vốn DTXDCB là việc kiểm tra, xem xét các căn cứ, điều kiện cần và đủ theo quy định của Nhà nước dé xuất quỹ NSNN chỉ tra theo yêu cầu của chủ đầu tư các chính sách, chế độ, định mức chỉ tiêu do Nhà nước quy định dựa trên cơ sở những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ.
Những nguôn vốn ĐTXDCB do KBNN huyện kiểm soát Phân theo trình tự thực hiện công việc bao gồm: Vốn chuẩn bị đầu tư, vốn thực hiện dự án, vốn đền bù giải phóng mặt bằng và tái định cư và các nguồn vốn khác Phân theo nguồn hình thành bao gồm: Vốn ngân sách tập trung, vốn chương trình mục tiêu, vốn vay trong nước và ngoài nước. Phân theo cấp quản lý bao gồm: NSTW, NS tỉnh, NS huyện và NSDP Chủ thé kiểm soát chi vốn ĐTXDCB cắp huyện Chủ thể kiểm soát của công tác chi vin ĐTXDCB trực tiếp là Tổ TH-HC của KBNN cấp huyện. Ngoài ra KBNN cấp tỉnh và KBNN trung ương với trách nhiệm quản lý KBNN các cấp thấp hơn cũng có thé là chủ thể kiểm soát. SV: Đặng Tuấn Huy 3 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên đề thực tập GVHD: TS.
Bùi Thị Hồng Việt 1.2 Mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát chỉ vin ĐTXDCB của KBNN cấp huyện Mục tiêu kiểm soát chỉ vốn ĐTXDCB của KBNN cấp huyện - Kiểm soát chi vin DTXDCB phải đảm bảo những khoản chi đầu tư được thực hiện đúng chức năng, mục đích, tuân thủ pháp luật là mục tiêu tối quan trọng hàng đầu được KBNN đặt ra. - Việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chỉ NSNN có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, tận dụng để tập trung cao các nguồn lực kinh tế cho phát triển xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao mức sống cho nhân dân. - Thực hiện nghiêm túc kiểm soát chỉ vốn ĐTXDCB là một trong những biện pháp phát hiện sớm, phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm trong quá trình tiến hành dự án, để giảm thiểu đến mức thấp nhất những ảnh hưởng tiêu cực do hành vi vi phạm gây ra. - Kiểm soát chi vin DTXDCB phải đảm bảo được việc giải ngân vốn ĐTXDCB đúng thời gian và khối lượng dé các dự án đầu tư có thể tiến hành đúng tiến độ và hoàn thành công việc đề ra.
- Công tác kiểm soát chỉ phải được tiến hành chặt chẽ, đảm bảo được các khoản chỉ phải đúng đối tượng, đúng nội dung mà dự án được phê duyệt, đúng định mức, đơn giá hiện hành nhưng vẫn phải đảm bảo khối lượng công việc đã được đề ra. - Công tác kiểm soát ngoài việc giám sát công việc chi vốn DTXDCB đảm bảo chúng được sử dụng đúng mục đích ngoài ra còn vi mục tiêu đánh giá chất lượng, trình độ, ý thực của CBCC của cả đơn vị thực hiện nghiệp vụ chỉ và cũng như khả năng, năng lực, phẩm chất của đơn vị sử dụng vốn ĐTXDCB. Nguyên tắc kiểm soát chỉ von ĐTXDCB của KBNN cắp huyện. - Về nguyên tắc tat cả các khoản chỉ đều phải được kiểm soát, trước, trong và sau quá trình cấp phát thanh toán, đảm bảo các khoản chỉ phải có trong dự toán được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức do cơ quan có thâm quyền quy định và được thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN hoặc được người ủy quyền chuẩn chỉ.
- Trên cơ sở hồ sơ đề nghị thanh toán của chủ đầu tư, KBNN căn cứ vào các điều khoản thanh toán được quy định trong hợp đồng và giá trị SV: Đặng Tuấn Huy 4 Lớp: Quản lý kinh tế 52A Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Bùi Thị Hồng Việt từng lần thanh toán đề thanh toán cho chủ đầu tư. Chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của khối lượng thực hiện, định mức, đơn giá, dự toán các loại công việc, chất lượng công trình; KBNN không chịu trách nhiệm về các vấn đề này. - KBNN thực hiện kiểm soát chi theo nguyên tắc “thanh toán trước, kiểm soát sau” cho từng lần thanh toán và “kiểm soát trước, thanh toán sau” đối với lần thanh toán cuối cùng của hợp đồng.
Căn cứ vào nguyên tắc này, KBNN hướng dẫn cụ thể phương thức kiểm soát chỉ trong hệ thống KBNN, đảm bảo tạo điều kiện thuận lợi cho chủ dau tư, nhà thầu và tuân thủ đúng quy định của Nhà nước. - Thời gian hoàn tất công tác kiểm soát chi và thành toán là 07 ngày làm việc đối với trường hợp “kiểm soát trước, thanh toán sau” và trong 03 ngày làm việc đối với trường hợp “thanh toán trước, kiểm soát sau” kể từ khi nhận hồ sơ của chủ đầu tư. - Số vốn thanh toán cho từng công việc, hạng mục công trình, công trình không được vượt dự toán được duyệt hoặc giá gói thầu; tổng số vốn thanh toán cho dự án không được vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.