MỞ ĐẦU 1. Về tính cấp thiết của đề tài: Cùng với công cuộc đổi mới nền kinh tế, chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc, lĩnh vực tài chính - ngân sách nói chung và quản lý quỹ ngân sách qua Kho bạc Nhà nƣớc(KBNN) nói riêng đã có sự đổi mới căn bản, nhờ đó đã mang lại những kết quả đáng khích lệ. Chi ngân sách Nhà nƣớc(NSNN) đã trở thành công cụ đắc lực trong điều hành nền kinh tế vĩ mô của Nhà nƣớc. Chi tiêu NSNN những năm qua, ngoài việc đảm bảo hoạt động có hiệu quả của bộ máy nhà nƣớc, ổn định đời sống kinh tế - xã hội, còn tạo tiền đề những cơ sở vật chất quan trọng góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tác động tích cực vào tốc độ tăng trƣởng của nền kinh tế.
Khi nƣớc ta những năm vừa qua chịu sự ảnh hƣởng của khủng hoảng kinh tế thế giới nguồn thu không bù đắp nổi chi thì nhiệm vụ đặt ra đối với những cán bộ, công chức ngành Kho bạc càng nặng nề hơn, việc kiểm soát chứng từ càng phải chặt chẽ, các khoản chi phải đảm bảo chi đúng mục đích, chế độ đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả có ý nghĩa rất quan trọng. Chi NSNN là công cụ chủ yếu của Đảng, Nhà nƣớc và cấp uỷ, chính quyền cơ sở để thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng và thúc đẩy sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nƣớc. Thời gian qua, Đảng và Nhà nƣớc đã có nhiều biện pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực chi NSNN nói chung và lĩnh vực kiểm soát các khoản chi ngân sách nói riêng, trong đó chi thƣờng xuyên chiếm tỷ trọng lớn và có vị trí, vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh tế, xã hội đất nƣớc. KBNN phải thực sự trở thành một trong những công cụ quan trọng của Chính phủ trong việc thực hiện công cuộc cải cách hành chính nhà nƣớc mà đặc biệt là cải cách tài chính công theo hƣớng công khai, minh bạch, từng bƣớc phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế, góp phần thực 1 hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực của Chính phủ, chất lƣợng hoạt động quản lý tài chính vĩ mô, giữ vững ổn định và phát triển nền tài chính quốc gia.
Chi NSNN có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội nên việc hoàn thiện kiểm soát chi NSNN xuất phát từ những yêu cầu khách quan. Cụ thể nhƣ sau: Một là, hoàn thiện kiểm soát chi NSNN nhằm phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật sau đó đã có những điều chỉnh, sửa đổi rất căn bản đối với hoạt động NSNN nói chung và chi NSNN nói riêng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng đối với kiểm soát chi NSNN.
Hai là, yêu cầu đặt ra là các khoản chi NSNN phải đảm bảo đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả. Hoàn thiện kiểm soát chi sẽ góp phần quan trọng trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tập trung mọi nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế - xã hội, chống các hiện tƣợng tiêu cực, chi tiêu lãng phí, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ và lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia. Ba là, việc hoàn thiện kiểm soát chi NSNN qua KBNN nhằm phát hiện và ngăn chặn kịp thời những tiêu cực của các đơn vị sử dụng ngân sách; đồng thời, phát hiện những kẽ hở trong quản lý để kiến nghị, sửa đổi, bổ sung kịp thời, làm cho cơ chế quản lý, kiểm soát chi NSNN ngày càng đƣợc hoàn thiện và chặt chẽ hơn. Bốn là, tình trạng lãng phí và vi phạm chế độ chi tiêu NSNN còn phổ biến.
Phần lớn các đơn vị hƣởng kinh phí NSNN luôn có xu hƣớng xây dựng dự toán chi cao hơn nhu cầu thực tế và trong quá trình chấp hành dự toán thì luôn tìm cách sử dụng hết phần kinh phí đã đƣợc cấp mà không chú trọng đến tiết kiệm và hiệu quả trong sử dụng kinh phí NSNN, từ đó dẫn đến các khoản chi sai chế độ, không đúng đối tƣợng, vƣợt tiêu chuẩn, định mức. Thậm chí, 2 một số đơn vị nguỵ tạo chứng từ để hợp thức hoá các khoản chi sai chế độ. Vì vậy, KBNN cần phải có giải pháp tăng cƣờng kiểm soát các khoản chi NSNN qua KBNN đảm bảo phát hiện và ngăn chặn kịp thời các khoản chi sai chế độ của đơn vị sử dụng ngân sách. Đồng thời, cũng góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của các ngành, các cấp, các cơ quan, đơn vị có liên quan đến quản lý và sử dụng NSNN.
Qua gần 25 năm đi vào hoạt động công tác kiểm soát chi NSNN qua hệ thống KBNN nói chung và KBNN huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long nói riêng đã có những chuyển biến tích cực, ngày một chặt chẽ và đúng mục đích hơn cả về quy mô và chất lƣợng. Đã phát hiện và ngăn chặn kịp thời nhiều khoản chi sai chế độ, chi không đúng tiêu chuẩn, sai định mức. Từ đó góp phần quan trọng cho việc sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nƣớc. Mặc dù vậy trong quá trình kiểm soát chi không tránh khỏi sai sót, vẫn còn một số hạn chế nhƣ: Các khoản chi chƣa đúng theo mục lục ngân sách, các khoản tạm ứng còn chƣa đƣợc thanh toán đúng hạn, một số nhiệm vụ chi chƣa đƣợc đáp ứng kịp thời do thủ tục còn rƣờm ra đối với đơn vị sử dụng ngân sách.
Nhận thấy tính cấp thiết của đề tài và phù hợp với chuyên ngành đang theo học em lựa chọn đề tài “Hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long”. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu đề tài là trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan tới đề tài đề xuất những giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi NSNN qua KBNN Vũng Liêm bảo đảm cho việc quản lý, sử dụng NSNN đúng quy định, đúng chế độ và có hiệu quả, góp phần thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí tài sản công. Để hiện thực hoá mục đích nghiên cứu đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn đặt ra là: 3 - Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý và kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN trong điều kiện hiện nay. - Phân tích thực trạng kiểm soát chi NSNN qua KBNN đối với đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chế độ tự chủ tại KBNN Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long trong thời gian qua, chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu.
Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi NSNN qua KBNN Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long phù hợp với bối cảnh mới hiện nay, đáp ứng đƣợc yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý, điều hành NSNN, phù hợp với quá trình cải cách thủ tục hành chính phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế. Câu hỏi nghiên cứu Luận văn trả lời đƣợc những câu hỏi sau: 1. Tại sao phải hoàn thiện kiểm soát chi NSNN 2. Các nhân tố ảnh hƣởng đến kiểm soát chi NSNN 3.
Thực trạng kiểm soát chi NSNN tại KBNN Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long. Những giải pháp nào nhằm hoàn thiện kiểm soát chi tốt hơn 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tƣợng của luận văn là các vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN. Phạm vi nghiên cứu: là việc kiểm soát chi của KBNN Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long đối với đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ từ năm 2011 đến năm 2014.
Phƣơng pháp nghiên cứu: Để triển khai nghiên cứu những nội dung của luận văn, trên cơ sở thu thập thông tin sơ cấp và thông tin thứ cấp, tác giả sử dụng phƣơng pháp phân tích so sánh để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, nhằm tìm ra những đặc trƣng 4 cơ bản của vấn đề nghiên cứu và tính hợp quy luật của đối tƣợng nghiên cứu. Ngoài ra, tác giả cũng sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả và kết hợp với các báo cáo nghiệp vụ chuyên ngành.Tên và kết cấu của luận văn: Tên: Hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước huyện Vũng Liêm , tỉnh Vĩnh Long. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG. CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NSNN QUA KBNN HUYỆN VŨNG LIÊM, TỈNH VĨNH LONG. CHƢƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI NSNN QUA KBNN HUYỆN VŨNG LIÊM, TỈNH VĨNH LONG. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Tổng quan các kết quả nghiên cứu kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc. Những năm qua, công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc qua KBNN đã có những chuyển biến tích cực, cơ chế kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua KBNN đã từng bƣớc đƣợc hoàn thiện theo hƣớng hiệu quả, ngày một chặt chẽ và đúng mục đích hơn cả về quy mô và chất lƣợng.
Kết quả của thực hiện cơ chế kiểm soát chi đã góp phần quan trọng trong việc sử dụng ngân sách nhà nƣớc ngày càng hiệu quả hơn. Quy trình kiểm soát chi đƣợc thống nhất từ trung ƣơng tới địa phƣơng nên có rất nhiều tác giả nghiên cứu đề tài về kiểm soát chi. Có thể khái quát tình hình nghiên cứu qua vài đề tài liên quan. Nhìn chung, các công trình trên đã đề cập đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chi thƣờng xuyên NSNN và kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN dƣới những giác độ nhất định.
Luận văn 1: Kiểm soát chi thường xuyên từ NSNN qua KBNN Hà Nội - thực trạng và giải pháp, của tác giả Phùng Quang Anh, Luận văn thạc sĩ, 2006. Hệ thống hoá và làm rõ cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN của KBNN Hà Nội. Từ đó, đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát các khoản chi thƣờng xuyên của các đơn vị sử dụng NSNN qua KBNN Hà Nội, góp phần thực hành tiết kiệm và chống lãng phí trong chi tiêu NSNN. Tuy nhiên luận văn chƣa nói lên đƣợc kinh nghiệm của các đơn vị trong quá trình thực hiện hoàn thiện chi thƣờng xuyên, những giải pháp đƣa ra đã có nhiều thay đổi không phù hợp với các quy định hiện hành.