Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế GTGT và thuế TNDN 10 - Kỳ tính thuế: Kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định theo năm dương lịch. Trường hợp doanh nghiệp áp dụng năm tài chính khác với năm dương lịch thì kỳ tính thuế xác định theo năm tài chính áp dụng. Phương pháp tính thuế TNDN - Thuế TNDN phải nộp: Thuế TNDN phải nộp Thu nhập tính thuế Thuế suất = x trong kỳ tính thuế trong kỳ tính thuế thuế TNDN Trong đó: Thu nhập tính thuế Thu nhập Thu nhập được Các khoản lỗ được kết = - - trong kỳ tính thuế chịu thuế miễn thuế chuyển từ các năm trước Các khoản chi được trừ của Thu nhập chịu Thu nhập = Doanh thu - hoạt động sản xuất kinh + thuế khác trong chịu thuế doanh kỳ tính thuế Thu nhập được miễn thuế bao gồm: + Thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản của tổ chức được thành lập theo Luật Hợp tác xã. + Thu nhập từ việc thực hiện dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp.
+ Thu nhập từ việc thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, sản phẩm đang trong thời kỳ sản xuất thử nghiệm, sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu áp dụng tại Việt Nam. + Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp dành riêng cho lao động là người tàn tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV. + Thu nhập từ hoạt động dạy nghề dành riêng cho người dân tộc thiểu số, người tàn tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đối tượng tệ nạn xã hội. + Thu nhập được chia từ hoạt động góp vốn, liên doanh, liên kết với doanh nghiệp trong nước, sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.
+ Khoản tài trợ nhận được để sử dụng cho hoạt động giáo dục, nghiên cứu khoa học, văn hoá, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo và hoạt động xã hội khác tại Việt Nam. GVHD: TS Trần Phước SVTH: Huỳnh Thị Kim Liên – DHKT2TB Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế GTGT và thuế TNDN 11 (1) Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế trong kỳ Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ, trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền và được xác định cụ thể như sau: - Đối với cơ sở kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ là doanh thu chưa bao gồm thuế GTGT. - Đối với cơ sở kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp là doanh thu bao gồm cả thuế GTGT. - Doanh thu được tính bằng đồng Việt Nam; trường hợp có doanh thu bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh doanh thu bằng ngoại tệ.
* Thời điểm xác định doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được xác định như sau: - Đối với hoạt động bán hàng là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hoá cho người mua. - Đối với cung ứng dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ cho người mua hoặc thời điểm lập hoá đơn cung ứng dịch vụ. Trường hợp thời điểm lập hoá đơn xảy ra trước thời điểm dịch vụ hoàn thành thì thời điểm xác định doanh thu được tính theo thời điểm lập hoá đơn. * Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế trong một số trường hợp được xác định như sau: - Đối với hàng hoá bán theo phương thức trả góp được xác định theo giá bán hàng hoá trả tiền một lần, không bao gồm tiền lãi trả chậm.
- Đối với hàng hoá, dịch vụ do cơ sở kinh doanh làm ra dùng để trao đổi; biếu tặng; tiêu dùng nội bộ được xác định theo giá bán của hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương trên thị trường tại thời điểm trao đổi; biếu tặng; tiêu dùng nội bộ. - Đối với hoạt động gia công hàng hoá là tiền thu về gia công bao gồm cả tiền công, nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và chi phí khác phục vụ cho việc gia công hàng hoá. - Đối với cơ sở kinh doanh nhận làm đại lý, ký gửi bán hàng theo đúng giá quy định của cơ sở kinh doanh giao đại lý, ký gửi là tiền hoa hồng được hưởng. GVHD: TS Trần Phước SVTH: Huỳnh Thị Kim Liên – DHKT2TB Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế GTGT và thuế TNDN 12 - Đối với hoạt động cho thuê tài sản là số tiền thu từng kỳ theo hợp đồng.
Trường hợp bên thuê tài sản trả tiền thuê trước cho nhiều năm thì doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được phân bổ cho số năm trả tiền trước. - Đối với hoạt động tín dụng, hoạt động cho thuê tài chính là tiền lãi cho vay, doanh thu về thuê tài chính phát sinh trong kỳ tính thuế. - Đối với hoạt động vận tải là là toàn bộ doanh thu vận chuyển hành khách, hàng hoá, hành lý phát sinh trong kỳ tính thuế. - Đối với hoạt động cung cấp điện, nước sạch là số tiền cung cấp điện, nước sạch ghi trên hoá đơn GTGT.
Thời điểm xác định doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là ngày xác nhận chỉ số công tơ điện và được ghi nhận trên hoá đơn tính tiền điện, tiền nước sạch. - Đối với hoạt động kinh doanh sân gôn là tiền bán thẻ hội viên, bán vé chơi gôn và các khoản thu khác trong kỳ tính thuế. - Đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm và tái bảo hiểm là số tiền thu về phí bảo hiểm gốc, phí đại lý giám định, phí nhận tái bảo hiểm, thu hoa hồng tái bảo hiểm và các khoản thu khác về kinh doanh bảo hiểm sau khi đã trừ đi các khoản hoàn hoặc giảm phí bảo hiểm, phí nhận tái bảo hiểm; các khoản hoàn hoặc giảm hoa hồng nhượng tái bảo hiểm. - Đối với hoạt động xây lắp, lắp đặt là giá trị công trình, giá trị hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượng công trình xây dựng, lắp đặt nghiệm thu.
- Trường hợp xây dựng, lắp đặt có bao thầu nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị là số tiền từ hoạt động xây dựng, lắp đặt bao gồm cả giá trị nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị. - Trường hợp xây dựng, lắp đặt không bao thầu nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị là số tiền từ hoạt động xây dựng, lắp đặt không bao gồm giá trị nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị. - Đối với hoạt động kinh doanh chứng khoán là các khoản thu từ dịch vụ môi giới, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư, tư vấn tài chính và đầu tư chứng khoán và các dịch vụ chứng khoán khác theo quy định của pháp luật. - Đối với dịch vụ tài chính phái sinh là số tiền thu từ việc cung cấp các dịch vụ tài chính phái sinh thực hiện trong kỳ tính thuế.
GVHD: TS Trần Phước SVTH: Huỳnh Thị Kim Liên – DHKT2TB Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế GTGT và thuế TNDN 13 (2) Thu nhập khác Thu nhập khác là các khoản thu nhập chịu thuế trong kỳ tính thuế mà khoản thu nhập này không thuộc các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh có trong đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm: - Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán. - Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản. - Thu nhập từ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. - Thu nhập từ chuyển nhượng, thanh lý tài sản (trừ bất động sản).
- Thu nhập từ tiền gửi, lãi cho vay vốn. - Thu nhập từ kinh doanh ngoại tệ; Lãi về chênh lệch tỷ giá hối đoái thực tế phát sinh trong kỳ của hoạt động sản xuất kinh doanh. - Hoàn nhập các khoản dự phòng. - Khoản nợ khó đòi đã xoá nay đòi được.
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót do doanh nghiệp phát hiện ra. - Chênh lệch giữa thu về tiền phạt, tiền bồi thường do đối tác vi phạm hợp đồng kinh tế sau khi trừ đi khoản bị phạt do vi phạm hợp đồng. - Chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định của pháp luật. - Quà biếu, quà tặng bằng tiền hoặc bằng hiện vật.
- Thu nhập về tiêu thụ phế phẩm, phế liệu sau khi trừ chi phí thu hồi và chi phí tiêu thụ. - Các khoản thu nhập khách theo quy định của pháp luật. (3) Các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế * Doanh nghiệp được trừ mọi khoản chi nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau: - Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; - Khoản chi có đủ hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật; - Phần giá trị tổn thất do thiên tai, dịch bệnh và trường hợp bất khả kháng khác. * Các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế bao gồm: - Khoản chi không có đủ hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật; - Khoản tiền phạt do vi phạm hành chính; - Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác; GVHD: TS Trần Phước SVTH: Huỳnh Thị Kim Liên – DHKT2TB Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế GTGT và thuế TNDN 14 - Phần chi phí quản lý kinh doanh do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ cho cơ sở thường trú tại Việt Nam vượt mức tính theo phương pháp phân bổ do pháp luật Việt Nam quy định; - Phần chi vượt mức theo quy định của pháp luật về trích lập dự phòng; - Phần chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hoá vượt định mức tiêu hao do doanh nghiệp xây dựng, thông báo cho cơ quan thuế và giá thực tế xuất kho; - Phần chi trả tiền vay vốn sản xuất, kinh doanh của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc tổ chức kinh tế vượt quá 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm vay.