phần mở đầu, kết luận , danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình Chƣơng 4 : Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ THUẾ TNDN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Các công trình nghiên cứu chủ yếu Quản lý thuế là một trong những chức năng quan trọng trong công tác quản lý Nhà nƣớc. Từ khi thực hiện luật thuế TNDN đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về thuế TNDN; các công trình đó rất đa dạng và phong phú về cả hình thức và nội dung sau đây là một số công trình cốt lõi không thể bỏ qua đó là: Trƣơng Quốc Thắng, 2008. “Tăng cường Quản lý thuế Giá trị gia tăng và thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình”, Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Trƣờng đại học kinh tế Huế. Tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận về Quản lý thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Phân tích, đánh giá thực trạng Quản lý thuế GTGT và thuế TNDN tại Chi Cục thuế huyện Quảng Trạch giai đoạn 2005-2007, chỉ ra đƣợc những tồn tại trong công tác Quản lý thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trên địa bàn huyện Quảng Trạch. Từ đó tác giả đã đề xuất các giải pháp khả thi, nhằm tăng cƣờng Quản lý thuế GTGT và thuế TNDN góp phần tăng nguồn thu ngân sách của huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới. Nguyễn Khắc Luyện, 2008. “Tăng cường kiểm soát thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục thuế Quảng Bình”, Luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận về kiểm soát thuế Thu nhập doanh nghiệp, trình bày đƣợc cách thức tổ chức kiểm soát thuế 5 z TNDN theo mô hình quản lý chức năng. Tìm hiểu thực trạng kiểm soát thuế TNDN tại Cục thuế Quảng Bình và nêu lên những mặt hạn chế trong công tác kiểm soát thuế TNDN. Từ đó, tác giả đã đƣa ra đƣợc một số giải pháp tăng cƣờng kiểm soát thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình nhƣ: Bộ máy kiểm soát và chính sách cán bộ, hệ thống thông tin kiểm soát, các thủ tục kiểm soát. Đồng thời đề xuất một số kiến nghị liên quan đến công tác kiểm soát thuế TNDN nói riêng và quản lý thuế nói chung.
“Hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình”, Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã hệ thống hoá lý luận về công tác quản lý thuế nói chung và công tác quản lý thuế đối với các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh nói riêng. Đồng thời tác giả cũng đã đi sâu phân tích thực trạng công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh mà chủ yếu tập trung phân tích quy trình quản lý thuế đang áp dụng hiện tại mà chủ yếu là mô hình tự khai, tự nộp, trong đó đi sâu phân tích từng công đoạn trong cả quá trình quản lý. Từ đó, rút ra những ƣu điểm, tồn tại và vƣớng mắc cần phải tháo gỡ để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế trong giai đoạn mới.
Thông qua đánh giá tồn tại, khó khăn. Luận văn đã kiến nghị, đề xuất một số giải pháp vừa mang tính tổng thể, vĩ mô vừa kiến nghị một số giải pháp mang tính chất trƣớc mắt và mang tính địa phƣơng nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới. Vƣơng Đình Chinh, 2011. “Quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An”, Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Trƣờng đại học Kinh tế Quốc dân Hà nội.
Tác giả đã hệ thống hóa lý luận về thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó 6 z trình bày khái quát về công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp, gồm mục tiêu, nguyên tắc và nội dung quản lý thuế TNDN. Tác giả đã mô tả, phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo các chức năng quản lý thuế hiện hành và đã chỉ ra những hạn chế của công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bản tỉnh Nghệ An trong thời gian vừa qua. Đồng thời tác giả cũng chỉ ra những nguyên nhân cụ thể dẫn đến những hạn chế đã nêu. Từ đó, đƣa ra phƣơng hƣớng và những giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời gian tới.
“Hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã hệ thống hoá và làm rõ cơ sở lý luận về QLT đối với DN có vốn FDI, về hoạt động đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, từ đó vận dụng để phân tích, đánh giá thực trạng công tác QLT đối với DN có vốn FDI trên địa bàn TP Đà Nẵng giai đoạn 2007-2011, chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế đó. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLT đối với DN có vốn FDI trên địa bàn TP Đà Nẵng hƣớng đến mục tiêu chung đó là tăng mức độ tuân thủ pháp luật của DN và nâng cao chất lƣợng QLT. Ngoài những đề tài , công triǹ h nghiên cƣ́u trên về thuế thu nhâ ̣p doanh nghiê ̣p, còn có nhiều bài báo đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành , luâ ̣n văn thạc sỹ, luâ ̣n án tiế n sỹ đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n ở các cơ sở đào ta ̣o danh tiế ng nhƣ Đa ̣i học KTQD , Học viện tài chính , Đa ̣i ho ̣c Kinh tế TPHCM… Trong đó mỗi công trin ̀ h nghiên cƣ́u của các tác giả đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n ở nhƣ̃ng khoảng thời gian khác nhau, cách tiếp cận và giải quyết vấn đề khác nhau với những mục tiêu khác nhau và chúng đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n ở nhƣ̃ng điạ phƣơng khác nhau.
7 z Để thực hiện đề tài “Quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình”, bản thân tác giả đã tham khảo một số tài liệu có liên quan nhƣ: các văn bản chính sách, pháp luật về thuế, thuế TNDN, chiến lƣợc cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 – 2020, kế hoạch cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 – 2015 và các giáo trình, bài viết liên quan đến thuế TNDN. Nghiên cƣ́u nhƣ̃ng tài liê ̣u về kế t quả thƣ̣c hiê ̣n quản lý thuế thu nhâ ̣p doanh nghiê ̣p ta ̣i tỉnh Quảng Bình, tài liệu về tổng kết công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiê ̣p của tỉnh. Bên ca ̣nh đó , tác giả còn nghiên cứ u nhƣ̃ng đề tài đã thƣ̣c hiê ̣n về quản lý thuế thu nhâ ̣p doanh nghiê ̣p , tƣ̀ đó rút ra kinh nghiê ̣m cho đề tài nghiên cƣ́u này.2 Những khoảng trống để tiếp tục nghiên cứu Các công trình nghiên cứu trên có mục đích chung là nghiên cứu nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác QLT nhƣng đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu, cách tiếp cận khác nhau. Các công trình nghiên cứu đƣợc thực hiện ở nhƣ̃ng điạ phƣơng khác nhau , trong đó mỗi điạ phƣơng có nhƣ̃ng đă ̣c thù cũng rất khác nhau , do vâ ̣y thƣ̣c tra ̣ng , khó khăn , thuâ ̣n lơ ̣i trong công tác quản lý thuế TNDN khác nhau , tƣ̀ đó các đề xuấ t cũng không giố ng nhau và không thể áp du ̣ng cho tấ t cả các điạ phƣơng qua mô ̣t nghiên cƣ́u nhấ t đinh.
̣ Nhƣ vậy, cho đế n nay c hƣa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện và tr ực tiếp về Quản lý thu thuế TNDN trên địa bàn tỉnh Quảng Bình. Tƣ̀ thƣ̣c tế của tiǹ h hiǹ h nghiên cƣ́u đó cho thấ y , Quản lý thuế thu nhâ ̣p doanh nghiê ̣p trên điạ bàn tin̉ h Quản g Biǹ h cầ n nhanh chóng đƣơ ̣c triể n khai nghiên cƣ́u nhằ m chỉ ra nhƣ̃ng nguyên nhân tồ n ta ̣i trong công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp để đề xuất một số giải pháp chủ yếu tăng cƣờng năng lƣ̣c quản lý thuế thu nhâ ̣p doanh nghiê ̣p ta ̣i Quảng Biǹ h.2 Những vấn đề cơ bản về quản lý thuế TNDN 1.1 Khái quát về thuế TNDN và quản lý thuế TNDN 1.1 Khái quát về thuế TNDN - Khái niệm về thuế Dƣới góc độ nghiên cứu của kinh tế chính trị học, ngƣời ta định nghĩa: Thuế là hình thức phân phối và phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân để hình thành các quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc nhằm đáp ứng các nhu cầu chi tiêu theo chức năng của Nhà nƣớc. Dƣới góc độ nghiên cứu pháp luật, thuế đƣợc coi là khoản đóng góp bắt buộc mà các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ đóng góp cho Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật. Dƣới góc độ nghiên cứu của kinh tế học, thuế là một biện pháp đặc biệt, theo đó, Nhà nƣớc sử dụng quyền lực của mình để chuyển một phần nguồn lực từ khu vực tƣ sang khu vực công, nhằm thực hiện các chức năng KTXH của Nhà nƣớc.
Từ các góc độ nghiên cứu và các yêu cầu nêu trên, có thể hiểu thuế theo khái niệm nhƣ sau: Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân có nghĩa vụ phải thực hiện đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật do nhà nước ban hành; không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho người nộp thuế và sử dụng cho mục đích công cộng. Nhƣ vậy thuế không phải là một hiện tƣợng tự nhiên mà là một hiện tƣợng xã hội do chính con ngƣời định ra và nó gắn liền với phạm trù Nhà nƣớc và Pháp luật. - Khái niệm thuế TNDN Thuế thu nhập doanh nghiệp xuất hiện rất sớm trong lịch sử phát triển của thuế .