Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Minh Trí. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Minh Trí. Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Thu Lớp: KTBK15 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Nhằm đạt được mục tiêu phù hợp với thực tế kế toán tại công ty TNHH Minh Trí áp dụng theo quyết định 48/2006 của Bộ Tài chính dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, do đó, khóa luận của em sẽ trình bày phần lý thuyết về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo quyết định 48.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, biểu hiện bằng thước đo tiền tệ và được tính cho một thời kỳ nhất định. Như vậy, chi phí sản xuất gồm: - Chi phí về lao động sống: Là những chi phí liên quan đến việc sử dụng yếu tố mức lao động như chi phí về tiền lương và các khoản trích theo lương. - Chi phí về lao động vật hóa: Là các khoản chi phí liên quan đến việc sử dụng tư liệu lao động, đối tượng lao động như chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí nguyên vật liệu….
Về bản chất, chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là những hao phí về các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh gắn liền với mục đích kinh doanh, lượng chi phí phụ thuộc vào khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của 1 đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí, đo lường bằng tiền tệ và trong khoảng thời gian xác định. Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Thu Lớp: KTBK15 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng Là việc sắp xếp các chi phí có nguồn gốc kinh tế ban đầu đồng nhất, không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực nào của quá trình sản xuất. Cách phân loại này là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng các định mức chi phí cần thiết, lập dự toán chi phí, lập báo cáo chi phí theo yếu tố trong kỳ. Ngoài ra, đây cũng là cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch cung ứng vật tư, tiền vốn, huy động sử dụng lao động, xây dựng kế hoạch khấu hao tài sản cố định., là cơ sở để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện chi phí sản xuất kinh doanh.
Theo cách phân loại này, về thực chất, chi phí sản xuất kinh doanh chỉ có 3 yếu tố chi phí cơ bản là: chi phí về lao động sống, chi phí về đối tượng lao động và chi phí về tư liệu lao động. Tuy nhiên, để cung cấp thông tin về chi phí một cách cụ thể hơn nhằm phục vụ cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động, việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chi phí, các yếu tố chi phí trên cần được chi tiết hoá theo nội dung kinh tế cụ thể của chúng. Để chi tiết hoá phục vụ yêu cầu quản lý, toàn bộ chi phí thường được chia thành năm yếu tố: - Chi phí nguyên vật liệu: gồm chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí nguyên vật liệu khác, chi phí công cụ dụng cụ. - Chi phí nhân công: gồm chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động và các khoản trích theo lương của công nhân và nhân viên quản lý phân xưởng.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: số tiền phải trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. - Chi phí khấu hao TSCĐ: toàn bộ số tiền trích khấu hao TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất trong kì của doanh nghiệp. - Chi phí khác bằng tiền: các khoản chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất ngoài các chi phí nói trên. Phân loại chi phí theo mục đích, công dụng của chi phí Cách phân loại này căn cứ vào mục đích, công dụng của chi phí để sắp xếp các khoản chi phí có cùng mục đích, công dụng vào cùng một khoản mục chi phí, bất kể chi phí đó có nội dung kinh tế như thế nào, gồm: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Thu Lớp: KTBK15 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ.
- Chi phí nhân công trực tiếp: gồm tiền lương, các khoản trích theo lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất. - Chi phí sản xuất chung: là những chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lí sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, đội sản xuất, gồm chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí công cụ dụng dụ, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền. Cách phân loại này có tác dụng trong việc tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành theo khoản mục, làm cơ sở cho việc phân tích, so sánh với dự toán để có biện pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, xây dựng định mức chi phí cho kì sau. Phân loại theo khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí Theo cách phân loại này, chi phí chia làm 2 loại: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí, có thể quy nạp được trực tiếp cho từng đối tượng kế toán.
- Chi phí gián tiếp: là các chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán. Do đó kế toán phải tập hợp chi phí theo từng nơi phát sinh, sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp. Cách phân loại chi phí sản xuất này có ý nghĩa thuần túy về kỹ thuật hạch toán. Trường hợp có phát sinh chi phí gián tiếp, kế toán phải áp dụng phương pháp phân bổ và cần lựa chọn tiêu chuẩn phân bổ phù hợp.
Phân loại theo mối quan hệ của chi phí với quy trình công nghệ sản xuất và quá trình kinh doanh Theo cách phân loại này, chi phí chia làm 2 loại: - Chi phí cơ bản: là các chi phí có liên quan trực tiếp đến quy trình công nghệ sản xuất chế tạo sản phẩm. - Chi phí chung: là chi phí liên quan đến phục vụ và quản lí sản xuất có tính chất chung. Phân loại theo mối quan hệ giữa chi phí và mức độ hoạt động Bao gồm: - Biến phí (Chi phí biến đổi) là những chi phí thay đổi tỷ lệ với mức độ hoạt Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Thu Lớp: KTBK15 Khóa luận tốt nghiệp 7 Học viện Ngân hàng động của doanh nghiệp (mức độ hoạt động có thể là số lượng sản phẩm sản xuất, số lượng sản phẩm tiêu thụ, số giờ máy hoạt động…) Đối với doanh nghiệp sản xuất, biến phí gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp…Tuy nhiên chi phí biến đổi tính trên một đơn vị sản phẩm lại cố định. - Định phí (Chi phí cố định ) là những chi phí mà về tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị.
Định phí trên một đơn vị khối lượng hoạt động thì lại tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động. - Chi phí hỗn hợp là chi phí mà bản thân nó gồm cả các yếu tố của định phí và biến phí. Trên đây là năm cách phân loại chi phí chủ yếu, ngoài ra còn có một số cách nhận diện khác về chi phí như phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định hoặc theo việc lựa chọn các phương án…. Khái niệm và phân loại giá thành Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa được tính trên một khối lượng sản phẩm, dịch vụ hoàn thành nhất định.
Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng sản xuất và quản lý sản xuất là căn cứ quan trọng để xác định giá và xác định hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất Giá thành sản phẩm được xác định theo công thức: Giá thành Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất = + - sản phẩm dở dang đầu kì phát sinh trong kì dở dang cuối kì Phân loại giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất Phân loại theo phạm vi chi phí trong giá thành Theo cách phân loại này, giá thành sản phẩm được phân thành hai loại: - Giá thành sản xuất sản phẩm: bao gồm tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho những sản phẩm, công viêc, lao vụ đã hoàn thành. Giá thành sản xuất gồm 3 loại là giá Sinh viên thực hiện: Nguyễn Kim Thu Lớp: KTBK15 Khóa luận tốt nghiệp 8 Học viện Ngân hàng thành sản xuất toàn bộ, giá thành sản xuất theo biến phí, giá thành sản xuất có phân bổ hợp lí định phí sản xuất. Đây là giá căn cứ để hạch toán thành phẩm, tính toán giá vốn hàng bán và lợi nhuận gộp trong kì ở các doanh nghiệp sản xuất. - Giá thành toàn bộ sản phẩm tiêu thụ: bao gồm giá thành sản xuất và chi phí ngoài giá thành sản xuất tính cho sản phẩm tiêu thụ.
Nó là căn cứ tính toán và xác định mức lợi nhuận thuần trước thuế của doanh nghiệp.