CHƯƠNG 1: Cơ SỎ LÝ LUẬN VÈ HOẠT ĐỌNG HUY ĐỌNG TIÈN GỬI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN I Ạl NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI • 1. NGUÒN VÓN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm nguồn vốn của ngân hàng thương mọi Nguồn vốn của NHTM có thể coi là nhừng giá trị tiền tệ do ngân hàng tạo lập hay huy dộng dược mà từ dó ngân hàng có thể dùng dế cho vay, dầu tư hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Các loại nguồn vốn cũa ngân hàng thương mại 1.
vốn chù sở hữu (vốn tự có) Đây là nguồn vốn thuộc quyền sở hừu cua ngân hàng, là nguồn tiền được đóng góp chù yếu bời nhừng người chù ngân hàng ngân hàng. Ngân hàng có toàn quyền sứ dụng gồm các trang thiết bị, cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhà cửa,. Dây là nguồn vốn khá quan trọng, trước hết nó tạo uy tín cho chính ngân hàng. Vốn tự có cũa NHTM được xác định cụ thể như sau: - Vốn diều lệ là số vốn dược ghi trong diều lệ hoạt động cùa NHTM.
Tùy theo hình thái sở hừu mà vốn điều lệ cũa NHTM được hình thành từ các nguồn khác nhau: Đối với NHTM nhà nước, vốn điều lệ do NSNN cấp khi thành lập và được bô sung thêm trong quá trình hoạt động. Đoi với NHTM cô phấn, vốn này do các cô đông đóng góp. Đối với ngân hàng liên doanh do các bên tham gia liên doanh góp. Đoi với Chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, von điều lệ do ngân hàng mẹ ơ nước ngoài cấp [2].
- Các quỹ dự trừ gồm: Quỳ dự trừ bồ sung vốn diều lệ, quỳ dự phòng tài chính, quỹ đầu tư phát triên nghiệp vụ. Các quỳ này được hình thành trong quá trình hoạt dộng và được tích lũy theo thời gian dê sừ dụng cho các mục đích cụ thể cua ngân hàng. Việc trích lập và sử dụng các quỹ dự trừ cùa ngân 13 hàng được thực hiện theo quy định cùa pháp luật trong từng thời kỳ [2]. - Lợi nhuận không chia là phần thu nhập cua ngân hàng được giừ lại trong quá trình kinh doanh thay vì dùng đê chi trà cô tức cho các cô đông.
- Các trái phiếu chuyên đôi và một số công cụ nợ khác thoa màn điều kiện do NHNN quy định. Do tính chất đặc thù trong kinh doanh ngân hàng, nên vốn chù sờ hừu chi chiếm một tỷ trọng nho trong tông nguồn von họat dộng cùa NHTM. Song vốn chu sở hừu cua ngân hàng lại đóng vai ưò quan trọng và thực hiện một so chức nãng không thê thay the trong hoạt dộng cùa ngân hàng. Nguồn vốn huy động Von huy dộng (VHD) là nhừng giá trị tiền tệ mà ngàn hàng huy dộng được từ các tổ chức tài chinh, tồ chức kinh tế và các cá nhân trong xà hội thông qua hoạt dộng kinh doanh cũa mình.
Bân chàt cùa vôn huy động là tài sàn thuộc các sở hừu khác nhau, ngân hàng chỉ có quyền sữ dụng mà không có quyền sở hừu và có trách nhiệm hoàn trà cà gỗc và lãi khi den kỳ hạn hoặc khi khách hàng có nhu cầu rút vốn [3]. Vốn huy dộng thường xuyên biến dộng nên ngân hàng không dược phép sử dụng hết số vốn đó vào kinh doanh mà phài dự trừ với một tỳ lệ hợp lý dế dâm bão khã năng thanh toán, vốn huy dộng là công cụ chinh dối với hoạt động kinh doanh cúa NHTM, nó là thành phần thường chiếm tý trọng lớn nhất trong tồng nguồn vốn cũa ngân hàng. Nguồn vắn vay Vốn di vay là nguồn vốn mà ngân hàng chu động di vay trên thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn cấp thời. Nguồn vốn đi vay thường chiếm tý trọng nhó trong kết cấu tồng nguồn vốn cùa ngân hàng nhưng nó là nguồn vốn cần thiết đàm bão cho hoạt động kinh doanh cùa ngân hàng một cách bình thường [3J.
Vốn đi vay có tính ồn định nhưng lài suất phài trà khá cao, đây là vấn đề bất lợi trong việc toi đa hóa lợi nhuận buộc các NHTM phài tính toán kỹ lường trước khi 14 quyết định vay. Nguồn von khác Bên cạnh các nguồn von trên, trong quá trình hoạt động các NHTM còn có thê tạo lập vốn cho mình từ nhiều nguồn khác: - Vỏn trong thanh toán: vỏn trong thanh toán là số von có được do ngân hàng làm trung gian thanh toán trong nền kinh tế. Do có sự chênh lệch về thời gian, quá trình và hình thức thanh toán cùa các chù thê mờ tài khoản thanh toán, nên ngân hàng có thể sừ dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rồi trong hoạt dộng kinh doanh cũa mình. Von trong thanh toán gồm: Von trên tài khoan ký quỹ mờ L/C, vốn trên tài khoan tiền gưi séc bao chi, vốn trên các khoãn lương chưa trã.
- Vốn ủy thác đầu tư, tài trợ: Đây là nguồn vốn mà ngân hàng có được do làm dại lý nhận ũy thác cũa các tồ chức trong và ngoài nước dề thực hiện đầu tư cho nhừng chương trình, dự án. Trong thời gian vốn đà được ngân hàng tiếp nhận nhưng chưa giãi ngân hểt theo kể hoạch, hoặc vốn cho vay dã thu hồi về nhưng chưa đến hạn chuyển lại cho chủ đầu tư, ngân hàng có được một số vốn dể kinh doanh. Khi thực hiện nghiệp vụ ũy thác này, ngân hàng được hường một khoan hoa hồng phí. - Vốn thông qua nghiệp vụ đại lý: Thông qua việc làm dại lý bán cổ phiếu, trái phiếu cho các doanh nghiệp, cũng như thu hộ lợi tức từ đầu tư chứng khoán cho khách hàng tạo thêm nguồn vốn cho ngân hàng.
Ngoài ra, ngân hàng còn thu hút được nguồn vốn đáng kể trong qua trình làm dịch vụ đại lý thu chi hộ khách hàng, làm đại lý cho các tô chức tín dụng khác, nhận và chuyền vốn cho khách hàng trong một dự án đầu tư. HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG TIÈN GỬI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm, đặc điểm, vai ỉrò cùa hoạt động huy dộng tiền gửi khách hàng cá nhân 1. Khải niệm huy dộng tiền gửi khách hàng cả nhãn 15 Tiền gứi ỉà số tiền được các chu thê trong xà hội gưi tại một chu thê khác với nhừng mục đích khác nhau.
KHCN là đối tượng giàu tiềm năng đối với hoạt động huy động tiền gưi cũa NHTM. KHCN với tư cách là chu thê ciia nhừng nguỏn tài chính và NHTM với vai trò là trung gian tài chính có quan hệ với K.HCN như là người di vay và người cho vay. Như vậy, tiền gửi K.HCN cùa NHTM là số tiền mà K.HCN gừi vào NHTM với mục đích đàm bão an toàn, sinh lời và sử dụng các dịch vụ cùa ngân hàng. Có thế khái quát: Huy dộng tiền gưi KHCN là quá trình các NIỈTM động viên nguồn tài chính từ cá nhân K.HCN bằng nhiều phương pháp, cách thức khác nhau với trách nhiệm hoàn trà dầy du và dúng hạn.
Huy động tiền gưi KHCN là mục tiêu tăng trường hàng năm cua các NHTM. Các NHTM tìm mọi cách dể duy trì và thu hút nguồn vốn này bời nguồn này đàm bào cho ngân hàng phát triển bền vừng hơn, tránh xày ra các trường hợp mất thanh khoăn như dối với các khoán tiền lớn từ các tồ chức. Đặc điểm huy động tiền gửi khách hàng cá nhân Thử nhất: Tiền gửi KHCN rát nhô lẻ: Hoạt động huy động tiền gừi từ KHCN rất được các NHTM chú trọng vì đây là kênh huy động giúp cho nguồn vốn cùa ngân hàng dược ôn dịnh, vì mỗi cá nhân gửi với một lượng tiền chiếm tỳ lệ rất nhỏ trong tồng nguồn vốn cùa NHTM, vì vậy việc một cá nhàn, hay một số cá nhân rút tiền thì nguồn vốn cùa NHTM không bị thay đôi nhiều. Việc huy động vốn từ mồi cá nhân ỉà rất nhỏ và ton nhiều thời gian công sức đê có thê huy động dược nguồn vốn này, tuy nhiên, với việc huy động từ nhiều cá nhân khác nhau, nguồn vốn này được tích tụ tập trung lại trở thành một nguồn vốn rắt lớn, đê bô sung vào nguồn vốn phục vụ cho mục đích kinh doanh cùa các ngân hàng.
r/nr hai: Chi phi huy động tiền gữi KHCN cao Do việc huy động tiền giri từ KHCN rat nhô lè, từ rat nhiều các cá nhân khác 16 nhau, vì vậy tốn rất nhiều thời gian công sức, cùng như chi phi đê có thê huy dộng được nguồn von lớn. Chi phí huy động tiền gửi KHCN bao gồm lài suất cùa khoán tiền gừi và các chi phí ngoài lài suất. Chi phí lãi suất là khoan tiền gìri mà NHTM phãi trà cho khách hàng theo như thỏa thuận (thông thường được ghi vào sổ tiết kiệm hoặc các chứng từ ngân hàng). Chi phí ngoài lăi rât da rạng bao gôm nhiêu chi phí khác chi cho người gứi tiên như: Hoa hồng, quà tặng, các tiện tích khác.
Thừ ha: Tiêm nang huy dộng tiền gửi KỈỈCN lớn: Do tâm lý cùa người dấn luôn muốn khoán tiền chưa sừ dụng đến của mình dược an toàn và sinh lời, phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong tương lai. Trong nền kinh tế hiện nay, người dân có thề sử dụng nguồn tiền chưa sử dụng dển cua mình băng rất nhiều cách vừa dãm bão an toàn dể sinh lời như đầu tư mua vàng, cồ phiếu, gửi tiết kiệm ờ ngân hàng. Tuy nhiên, việc đầu tư và vàng, cồ phiếu không phái người dân nào cùng có thể làm dược, bên cạnh đó còn tiềm ấn rất nhiều rủi ro, như rủi ro từ phía công ty, rủi ro thị trường. Vì vậy, gưi tiền vào NHTM dược xem như một công cụ đầu tư an toàn, hiệu quà và được đại đa số người dân lựa chọn.
Chính vì vậy, tiềm năng huy động vốn từ K.HCN rất lớn so với nguồn khác, thông thường nguồn này chiếm hơn 50% tồng nguồn vốn và là mục tiêu tăng trường hàng năm cùa các ngân hàng. Thử tư: Huy động tiền gửi KHCN là hoạt động tạo lập nguồn vồn ôn định cho ngán hàng: Hoạt động chính cùa các NHTM là huy động vốn nhàn rồi từ các thành phấn kinh tế, K.HCN đê cho các tô chức, cá nhân khác vay và cam kết tra sè hoàn trà lài và gốc. Các NHTM hoạt động theo quy luật số đông, không phái tất cá nhưng người gứi tiền đều rút tiền cùng một lúc mà thường xuyên có nhừng người gứi tiền, rút tiền, do đó, NHTM luôn tồn tại một số dư nhất định tại mọi thời điếm, NHTM dựa vào điểm này đề sữ dụng số tiền cho các tồ chức, cá nhân có nhu cầu vay vốn.