CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG TIỀN GỬI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát khách hàng cá nhân 1.1 Định nghĩa khách hàng cá nhân Khách hàng cá nhân ở đây là tất cả các cá nhân có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu trách nhiệu dân sự theo quy định của pháp luật. Họ là người được thừa hưởng các đặc tính chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ mà ngân hàng cung cấp.2 Phân loại khách hàng 1.1 Khách hàng bên ngoài: Đây là những người thực hiện các giao dịch với ngân hàng bằng nhiều hình thức, gặp gỡ trực tiếp, giao dịch qua điện thoại hay giao dịch trực tuyến. Đây chính là cách hiểu truyền thống về khách hàng, không có những khác hàng như thế này ngân hàng cũng không thể tồn tại. Những khách hàng được thỏa mãn là những người mua và nhận sản phẩm, dịch vụ của chúng ta cung cấp.
Khách hàng có quyền lựa chọn nếu sản phẩm và dịch vụ của chúng ta không làm hài lòng khách hàng thì họ sẽ lựa chọn một ngân hàng khác. Khi đó ngân hàng sẽ bị thiệt hại. Những khách hàng được thỏa mãn là nguồn tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng và họ chính là người tạo nên sự thành công cho ngân hàng. Khách hàng chính là ông chủ của ngân hàng, họ là người trả lương cho chúng ta bằng cách tiêu tiền của họ khi dùng sản phẩm dịch vụ của ngân hàng.2 Khách hàng nội bộ: là nhân viên trong nội bộ ngân hàng, về phía ngân hàng cũng phải đáp ứng được nhu cầu của nhân viên có những chính sách phù hợp nhằm phát huy lòng trung thành của nhân viên.
Bên cạnh đó giữa các nhân viên cũng cần có sự giúp đỡ lẫn nhau trong công việc. Với khái niệm khách hàng được hiểu theo một nghĩa rộng, ngân hàng sẽ có thể tạo ra một dịch vụ hoàn hảo hơn bởi khi nào ngân hàng có sự quan tâm tới nhân viên, xây dựng được lòng trung thành của nhân viên, đồng thời các nhân viên trong ngân hàng có khả năng làm việc với nhau, quan tâm đáp ứng nhu cầu và làm hài lòng đồng nghiệp thì họ mới có tinh thần làm việc tốt mới có thể phục vụ khách hàng bên ngoài một cách có hiệu quả tốt nhất.3 Phân loại tiền gửi khách hàng cá ngân 1.1 Định nghĩa tiền gửi khách hàng cá nhân Tiền gửi khách hàng cá nhân là tiền mà các cá nhân gửi vào NHTM nhằm mục đích phục vụ các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm và một số mục đích khác. Huy động vốn tiền gửi khách hàng cá nhân là một trong những hoạt động chủ yếu mang lại nguồn vốn cho ngân hàng từ nguồn tiền mà các cá nhân gửi vào NHTM nhằm mục đích phục vụ các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm và một số mục đích khác.2 Phân loại tiền gửi khách hàng cá nhân theo mục đích: Nguồn tiền gửi của khách hàng cá nhân bao gồm tiền gửi thanh toán và tiền gửi tiết kiệm. - Tiền gửi thanh toán : Việc mở tài khoản và cung cấp dịch vụ thanh toán là một trong những dịch vụ thanh toán đầu tiên của một ngân hàng thương mại thực chất khách hàng yêu cầu ngân hàng giữ và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán cho những chi tiêu phát sinh của khách hàng.
Số dư của tài khoản thanh toán có tính chất không ổn định do nhu cầu thanh toán của khách hàng mang tính chất thường xuyên, không dự tính trước được thời điểm phát sinh, vì thế lãi suất của khoản tiền trong tài khoản thanh toán thường thấp hơn nhiều so với tài khoản tiết kiệm. - Tài khoản tiết kiệm: Trong dân chúng luôn tồn tại một khoản tiền nhàn rỗi, chưa có nhu cầu sử dụng mang tới ngân hàng gửi tiết kiệm với mục đích bảo toàn khoản tiền và hưởng lãi từ khoản tiền gốc đó. Đây là nguồn vốn có tính ổn định cao và là nguồn tiền quan trọng nhất của ngân hàng. Tùy thuộc vào kỳ hạn khác nhau mà lãi suất của tiền gửi tiết kiệm khác nhau, thường thì những kỳ hạn càng dài có lãi suất càng cao, đây chính là cấu trúc kỳ hạn của lãi suất.3 Phân loại tiền gửi khách hàng cá nhân theo kỳ hạn: - Tiền gửi không kỳ hạn: Tiền gửi không kỳ hạn là tiền gửi mà người gửi tiền có thể rút tiền theo yêu cầu mà không cần phải báo trước vào bất kỳ ngày làm việc nào của ngân hàng.
Mục đích của loại tiền gửi này là nhằm nhờ ngân hàng cất giữ, bảo quản hộ tài sản, tích 7 lũy tài sản nên khách hàng thường phải trả lệ phí cho ngân hàng nhưng do cạnh tranh và các ngân hàng sử dụng nguồn vốn này để hoạt động nên khách hàng không phải trả phí mà ngân hàng còn phải trả lãi cho khách hàng với lãi suất thấp. [11] - Tiền gửi có kỳ hạn: Tiền gửi có kỳ hạn là tiền gửi mà người gửi tiền chỉ có thể rút tiền sau một kỳ hạn nhất định theo thỏa thuận với ngân hàng, đây là hình thức gửi tiền với mục đích chủ yếu là hưởng lãi căn cứ vào thời hạn khi khách hàng bắt đầu gửi tiền. Lãi suất của nguồn này tương đối cao, lại khá ổn định. Khác với tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn, loại tiết kiệm này dành cho khách có nhu cầu gửi tiền vì mục đích an toàn, sinh lời và có kế hoạch sử dụng tiền trong tương lai.
[11] Kỳ hạn gửi tiền ngân hàng thương mại đưa ra rất đa dạng bao gồm nhiều mức kỳ hạn khác nhau như: kỳ hạn theo tuần (1 tuần, 2 tuần .), kỳ hạn theo tháng (1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 24 tháng…). Lãi có thể trả đầu kỳ, cuối kỳ, hàng tháng hoặc hàng quý… 1.4 Phân loại theo loại tiền tệ: Nguồn tiền gửi huy động từ khách hàng cá nhân bao gồm tiền gửi VNĐ và tiền gửi ngoại tệ, trong đó tiền gửi bằng VNĐ bao giờ cũng chiếm một tỷ trọng lớn hơn rất nhiều so với ngoại tệ. Lãi suất huy động VNĐ bao giờ cũng lớn hơn rất nhiều so với lãi suất huy động ngoại tệ.4 Đặc điểm của tiền gửi khách hàng Tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn kinh doanh của NHTM. Reed và Edward K.
Gill, tiền gửi là nguồn vốn vay mượn chính, chiếm tới hơn 75% tất cả tài sản nợ của NHTM. [3] Ngân hàng nhận tiền gửi của khách hàng với nguyên tắc hoàn trả và trả lãi cho khách hàng tính theo một tỷ lệ phần trăm nhất định trên tổng tiền gốc. Khách hàng có thể rút tiền của mình mà không bị ràng buộc. Nếu có, ngân hàng chỉ phạt bằng việc trả lãi suất thấp hơn lãi suất đã cam kết với ngân hàng.
Chính vì vậy ngân hàng thương mại phải duy trì một lượng tiền dự trữ để đảm bảo khả năng thanh khoản, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Hoạt động huy động tiền gửi của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm hoạt động huy động tiền gửi. 8 Chức năng cơ bản của hệ thống ngân hàng là tạo ra và cung cấp những dịch vụ tài chính mà thị trường có nhu cầu.
Một trong những dịch vụ quan trọng nhất là dịch vụ nhận tiền gửi. Bằng cách cung cấp dịch vụ nhận tiền gửi mà NHTM huy động được lượng tiền nhàn rỗi từ dân cư. Như vậy, hoạt động huy động tiền gửi của NHTM là hoạt động thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ các chủ thể trong nền kinh tế thông qua việc cung cấp dịch vụ nhận tiền gửi. Đối với bản thân NHTM, hoạt động HĐV không chỉ cung cấp năng lực tài chính cho NHTM mở rộng phạm vi hoạt động mà còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thực tế cho thấy, quy mô vốn huy động càng lớn thì NHTM càng chủ động hơn trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế cả về quy mô, khối lượng, thời gian, thậm chí là lãi suất cho vay. Không chỉ chủ động trong việc mở rộng quan hệ tín dụng mà NHTM còn có thể phát triển thêm nhiều loại hình dịch vụ mới, tham gia vào các hoạt động khác như liên doanh, liên kết, đầu tư trên thị trường vốn và thị trường tiền tệ… với một nguồn vốn khả dụng lớn.2 Các hình thức huy động tiền gửi của ngân hàng thương mại Tiền gửi của ngân hàng là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của NHTM. Khi một ngân hàng bắt đầu hoạt động nghiệp vụ đầu tiên là mở các tài khoản tiền gửi để giữ hộ và thanh toán hộ cho khách hàng, bằng cách đó ngân hàng huy động tiền của các doanh nghiệp, tổ chức và dân cư. Để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay và để có được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao các ngân hàng đã đưa ra và thực hiện nhiều hình thức huy động khác nhau do đó cũng có nhiều loại tiền gửi khác nhau và đây lại là một nguồn vốn huy động có mức chi phí thấp nhất trong tất cả các nguồn vốn huy động.1 Tiền gửi của tổ chức kinh tế: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, các tổ chức kinh tế thường có một nguồn vốn nhàn rỗi như tiền thu bán hàng chưa phải mua nguyên liệu, trả lương, các quỹ đầu tư phúc lợi khen thưởng đã trích nhưng chưa sử dụng đến … để đảm bảo an toàn tài sản đồng thời vốn vẫn sinh lời, các tổ chức kinh tế có thể gởi số vốn đó vào ngân hàng, đơn vị có thể thanh toán qua ngân hàng cũng như sử dụng các dịch vụ khác của ngân hàng.
Tổ chức kinh tế có thể gởi dưới hình thức không kỳ hạn hoặc có kỳ hạn khác nhau. 9 Tiền gửi không kỳ hạn: là những giá trị tiền tệ mà khách hàng gửi vào ngân hàng nhưng có thể rút ra bất cứ lúc nào và ngân hàng luôn có nghĩa vụ phải thoả mãn các nhu cầu đó. Đây là tiền của cá nhân, doanh nghiệp gửi vào ngân hàng với mục đích chính là để hưởng dịch vụ thanh toán của ngân hàng vì thế có được nhiều hay ít gần như phụ thuộc và chất lượng dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Đối với tiền gửi không kỳ hạn, mặc dù việc gửi và rút tiền có thể thực hiện vào bất cứ lúc nào, ngân hàng khó xác định trước, nhưng trên thực tế luôn có sự chênh lệch về thời gian và số lượng giữa việc gửi tiền và rút tiền, vì vậy tại một ngân hàng luôn tồn tại một số dư tiền gửi không kỳ hạn.
Lãi suất của loại tiền gửi này rất thấp.