Luận án về việc hoàn thiện hệ thống kế toán tại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án vấn đề hoàn thiện hệ thống kế toán việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính Kế Toán
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Hệ Thống Kế Toán Việt Nam: Giải Pháp Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hệ thống kế toán Việt Nam

Hệ thống kế toán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những ngày đầu hình thành cho đến nay. Sự phát triển này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong nền kinh tế mà còn thể hiện sự cần thiết phải cải cách để đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính hiện đại. Hệ thống kế toán hiện tại đang áp dụng cho các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, với nhiều ưu điểm nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Việc cải cách hệ thống kế toán là cần thiết để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính.

1.1. Tình hình hiện tại của hệ thống kế toán

Hệ thống kế toán Việt Nam hiện nay đang áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, tuy nhiên vẫn còn nhiều điểm khác biệt. Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy định mới, dẫn đến tình trạng không đồng nhất trong báo cáo tài chính. Việc này ảnh hưởng đến khả năng so sánh và đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, nhằm đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.

II. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán

Để hoàn thiện hệ thống kế toán Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là cải cách quy trình kế toán, từ việc đào tạo nhân lực đến việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán. Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Ngoài ra, cần xây dựng các chuẩn mực kế toán rõ ràng và thống nhất, giúp các doanh nghiệp dễ dàng áp dụng và tuân thủ.

2.1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực kế toán

Đào tạo nhân lực kế toán là một yếu tố quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống kế toán. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu, giúp nhân viên kế toán nắm vững các quy định và chuẩn mực kế toán hiện hành. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng báo cáo tài chính mà còn tạo ra một đội ngũ kế toán viên chuyên nghiệp, đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Đào tạo cũng cần được cập nhật thường xuyên để theo kịp với sự phát triển của công nghệ và các quy định mới.

III. Thách thức trong việc cải cách hệ thống kế toán

Mặc dù có nhiều giải pháp được đề xuất, việc cải cách hệ thống kế toán Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các quy định kế toán giữa các doanh nghiệp. Điều này dẫn đến tình trạng khó khăn trong việc so sánh và đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Ngoài ra, việc thay đổi thói quen làm việc của nhân viên kế toán cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

3.1. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ

Việc ứng dụng công nghệ trong kế toán là một thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Họ thường thiếu nguồn lực và kiến thức để triển khai các phần mềm kế toán hiện đại. Điều này dẫn đến việc không thể tối ưu hóa quy trình kế toán, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn này.

IV. Tương lai của hệ thống kế toán Việt Nam

Tương lai của hệ thống kế toán Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi trong môi trường kinh tế và công nghệ. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp để đảm bảo việc thực hiện các quy định kế toán được đồng bộ và hiệu quả.

4.1. Xu hướng phát triển công nghệ trong kế toán

Công nghệ thông tin sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cải cách hệ thống kế toán. Việc áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Ngoài ra, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn trong kế toán sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính và ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới kinh tế tại Việt Nam từ cuối thế kỷ XX đến nay, việc hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý kinh tế trong nền kinh tế thị trường đa thành phần. Theo ước tính, hệ thống kế toán hiện nay tại các doanh nghiệp Việt Nam đã được xây dựng và áp dụng trong hơn 40 năm, trải qua nhiều lần sửa đổi để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống này vẫn tồn tại nhiều hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý tài chính, kiểm soát nội bộ và minh bạch thông tin tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hệ thống kế toán tại các doanh nghiệp Việt Nam, đánh giá những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế tài chính, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị trường Việt Nam từ năm 1988 đến nay, giai đoạn đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ từ nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách kế toán, nâng cao năng lực quản lý tài chính doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát và điều hành nền kinh tế. Các chỉ số đánh giá hiệu quả như tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán bắt buộc, mức độ chính xác và kịp thời của báo cáo tài chính, cũng như khả năng kiểm soát nội bộ được cải thiện sẽ là thước đo quan trọng cho sự thành công của các giải pháp đề xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết kế toán quản trị và lý thuyết kế toán tài chính. Lý thuyết kế toán quản trị tập trung vào việc sử dụng thông tin kế toán để hỗ trợ quá trình ra quyết định nội bộ, bao gồm các khái niệm như chi phí sản xuất, phân bổ chi phí, và kiểm soát nội bộ. Lý thuyết kế toán tài chính nhấn mạnh vai trò của kế toán trong việc ghi nhận, tổng hợp và báo cáo các giao dịch tài chính nhằm cung cấp thông tin cho các bên liên quan bên ngoài doanh nghiệp như nhà đầu tư, cơ quan thuế và ngân hàng.

Ba khái niệm chuyên ngành được sử dụng xuyên suốt nghiên cứu gồm:

• Chứng từ kế toán: tài liệu pháp lý chứng minh các giao dịch kinh tế phát sinh.
• Hệ thống tài khoản kế toán: cấu trúc phân loại và ghi chép các nghiệp vụ kinh tế.
• Báo cáo kế toán: các báo cáo tài chính định kỳ phản ánh tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh.

Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các văn bản pháp luật liên quan như Pháp lệnh Kế toán số 06-LCT-HĐNN năm 1988, các quyết định và thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về chế độ kế toán doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích sự phát triển và biến đổi của hệ thống kế toán trong bối cảnh kinh tế Việt Nam. Phương pháp thống kê và phân tích số liệu được áp dụng để xử lý các dữ liệu thu thập từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp và các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm khoảng 1.000 doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau, được chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1988 đến năm 2023, nhằm đánh giá quá trình đổi mới và hoàn thiện hệ thống kế toán trong hơn 30 năm qua.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm thực hiện các chế độ kế toán, đánh giá mức độ phù hợp của hệ thống kế toán với yêu cầu quản lý kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán bắt buộc còn thấp: Khoảng 50% doanh nghiệp trong tổng số 6.000 đơn vị sản xuất kinh doanh được khảo sát thực hiện đầy đủ chế độ kế toán theo quy định pháp luật. Tại TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ này đạt trên 33%, trong khi tại Hà Nội chỉ khoảng 16%. Điều này cho thấy sự chênh lệch lớn về nhận thức và thực thi kế toán giữa các vùng miền và loại hình doanh nghiệp.

2. Hệ thống tài khoản kế toán còn nhiều hạn chế: Hệ thống tài khoản hiện hành gồm 71 tài khoản cấp 1, nhưng thiếu nhiều tài khoản phản ánh các đối tượng kinh tế mới phát sinh trong nền kinh tế thị trường như tài sản vô hình, dự phòng rủi ro, chênh lệch tỷ giá, vốn đầu tư liên doanh. Một số tài khoản có tên gọi không phù hợp hoặc chưa rõ ràng, gây khó khăn cho việc ghi chép và báo cáo.

3. Chứng từ kế toán và sổ sách kế toán chưa được quản lý nghiêm túc: Nhiều doanh nghiệp không lập chứng từ đầy đủ hoặc lập chứng từ không đúng mẫu quy định, thiếu chữ ký xác nhận của người có trách nhiệm, dẫn đến thiếu tính pháp lý và minh bạch trong ghi chép kế toán. Việc sửa sai sổ sách kế toán không theo quy trình chuẩn, thiếu bảo quản chứng từ cũng là vấn đề phổ biến.

4. Báo cáo kế toán chưa đáp ứng yêu cầu quản lý và kiểm soát: Báo cáo tài chính thường được lập chậm, thiếu chính xác, không đầy đủ các chỉ tiêu cần thiết cho việc đánh giá hiệu quả hoạt động và quản lý tài chính doanh nghiệp. Báo cáo kiểm soát nội bộ còn yếu, chưa cung cấp thông tin kịp thời cho ban lãnh đạo để điều chỉnh kế hoạch và kiểm soát hoạt động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của kế toán trong quản lý doanh nghiệp và nền kinh tế thị trường, cũng như sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và chế độ kế toán. So với các nghiên cứu trong khu vực, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán tại Việt Nam còn thấp hơn đáng kể, phản ánh sự chậm trễ trong việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế.

Việc hệ thống tài khoản kế toán chưa cập nhật kịp thời các đối tượng kinh tế mới làm giảm khả năng phản ánh chính xác tình hình tài chính và kết quả kinh doanh, ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán. Tình trạng quản lý chứng từ và sổ sách kế toán lỏng lẻo làm tăng nguy cơ gian lận, thất thoát tài sản, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát của nhà nước.

Báo cáo kế toán không đáp ứng yêu cầu quản lý và kiểm soát làm giảm hiệu quả ra quyết định của ban lãnh đạo doanh nghiệp, đồng thời làm giảm niềm tin của các nhà đầu tư và đối tác kinh doanh. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ thực hiện chế độ kế toán giữa các vùng miền, bảng phân tích các tài khoản kế toán thiếu hụt và biểu đồ thời gian lập báo cáo tài chính sẽ minh họa rõ nét hơn các vấn đề này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện Luật Kế toán đồng bộ, phù hợp với nền kinh tế thị trường: Ban hành Luật Kế toán mới thay thế Pháp lệnh hiện hành, quy định rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn của các bên liên quan, tiêu chuẩn kế toán và kiểm toán theo chuẩn mực quốc tế. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tài chính.

2. Cập nhật hệ thống tài khoản kế toán và chế độ kế toán doanh nghiệp: Bổ sung các tài khoản phản ánh đầy đủ các đối tượng kinh tế mới như tài sản vô hình, dự phòng rủi ro, vốn đầu tư liên doanh, chênh lệch tỷ giá. Đơn giản hóa cấu trúc tài khoản để phù hợp với quy mô và loại hình doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê.

3. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn kế toán cho cán bộ doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức và kỹ năng kế toán, kiểm toán, đặc biệt là kế toán quản trị và kế toán tài chính theo chuẩn mực quốc tế. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các trường đại học, viện đào tạo.

4. Nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trong công tác kế toán: Thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập bắt buộc cho các doanh nghiệp lớn, tăng cường thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước, xử lý nghiêm các vi phạm về kế toán. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kế toán: Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng phần mềm kế toán hiện đại, kết nối dữ liệu với cơ quan thuế và quản lý nhà nước để nâng cao tính chính xác, kịp thời và minh bạch thông tin tài chính. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của hệ thống kế toán trong quản lý tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành và ra quyết định kinh doanh.

2. Cán bộ kế toán và kiểm toán: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về thực trạng và các giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính và thuế: Là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, pháp luật và các quy định liên quan đến kế toán, kiểm toán nhằm tăng cường quản lý kinh tế vĩ mô.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán, tài chính: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, học tập và phát triển các đề tài liên quan đến kế toán doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hệ thống kế toán doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều hạn chế?
   Do sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường diễn ra nhanh chóng, trong khi hệ thống pháp luật và chế độ kế toán chưa kịp thời cập nhật, cùng với nhận thức và năng lực của cán bộ kế toán còn hạn chế.

2. Vai trò của kế toán trong quản lý doanh nghiệp là gì?
   Kế toán cung cấp thông tin tài chính chính xác, kịp thời giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp ra quyết định hiệu quả, kiểm soát tài sản, phòng chống tham nhũng và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng báo cáo tài chính?
   Cần hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán, đào tạo chuyên môn cho kế toán viên, áp dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ cũng như kiểm toán độc lập.

4. Hệ thống tài khoản kế toán hiện tại có những điểm yếu gì?
   Thiếu các tài khoản phản ánh tài sản vô hình, dự phòng rủi ro, vốn đầu tư liên doanh; tên gọi không phù hợp; chưa có sự phân cấp chi tiết cần thiết cho các đối tượng kinh tế mới.

5. Tại sao việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán lại quan trọng?
   Công nghệ giúp xử lý nhanh chóng, chính xác lượng lớn dữ liệu kế toán, nâng cao tính minh bạch và kịp thời của thông tin tài chính, hỗ trợ quản lý và ra quyết định hiệu quả hơn.

Kết luận

• Hệ thống kế toán doanh nghiệp Việt Nam đã phát triển trong hơn 40 năm nhưng còn nhiều hạn chế về pháp lý, kỹ thuật và thực tiễn áp dụng.
• Tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán còn thấp, đặc biệt là ở các doanh nghiệp tư nhân và các vùng miền.
• Hệ thống tài khoản kế toán chưa cập nhật đầy đủ các đối tượng kinh tế mới, gây khó khăn cho việc phản ánh chính xác tình hình tài chính.
• Công tác quản lý chứng từ, sổ sách và báo cáo kế toán chưa nghiêm túc, ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả quản lý.
• Cần thiết xây dựng Luật Kế toán mới, cập nhật hệ thống tài khoản, tăng cường đào tạo, kiểm soát và ứng dụng công nghệ thông tin để hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp phù hợp với nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Next steps: Triển khai các đề xuất cải tiến hệ thống kế toán, tổ chức đào tạo chuyên sâu, đồng thời xây dựng các công cụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Các nhà quản lý, chuyên gia kế toán và cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy quá trình đổi mới và hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TINH CAP THIET CUA BE TAl Vi~t Nam da, dang vase ddi moi, tie"p tt,Ic ddi moi nhi~u hdn nfi'a n~n kinh te", ddi moi vi~c t6 chuc va quan ly n~n kinh te" bao cffp chuy~n sang n~n kinh te" thi tnfong voi nhi~u thanh ph'an kinh te", vi~c t6 chuc mo r()ng quan h~ qu6c te" v~ ngo~i giao va thu'dng m~i cang ngay cang phat tri~n, srf. giao htu qu6c te' v~ m9i linh vrf.c d'an d'an di vao cthig c6 va phat tri~n. Til' nhii'ng quan h~ qu6c te" d6 Vi~t Nam phai trf. mlnh dung len voi srf.

giup do cua be b~n kh~p nam chau d~ hoa mlnh vao c()ng d'Ong the" gioi tie"p thu va phat tri~n van minh nhan lo~i d~ du'a dan t()c Vi~t Nam di de"n hung cu'ong, dan giau nu'oc m~nh. d6i moi kinh te" phai c6 srf. ddi moi nhung cong C\} dung qmin ly n~n kinh te" d6. Ke" toan la m()t cong C\} quan ly nen tfft ye"u phai ddi mm.

cong C\1 nay- d6i moi h~ th6ng ke' toan. H~ th6ng ke' toan Vi~t Nam hi~n nay dang ap d\}ng cho cac doanh nghi~p s~n xufft kinh doanh qu6c doanh va ngoai qu6c doanh co nhi~u u'u di~m nhu'ng ben c~nh do cling co nhi~u khuye't di€m va t'On t~i. H~ th6ng ke' toan Vi~t Nam so voi h~ th6ng ke' toan qu6c te' co nhi~u khac bi~t tren nhung nguyen. t~c va chugn mrf.c kS toan cling nhu cac phudng phap h~ch toan, h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam du'QC xay dlf.ng tU n~n kinh te" CO ke" ho~ch, bao cffp Va khep kin sau do du'QC sii'a ddi khi n~n kinh te" chuy~n Sang kinh te" thj tru'ong, Slf.

SUa ddi nay CO tfnh chffp va khong d'Ong b(} Va cling khong dap ung du'QC Slf. ffiO fQng cua n~n kinh te" d'Ong thoi cling khong quan ly tU n~n kinh te" vi mo de"n vi mo, m()t each co hi~u qua d~ bao v~ nhung tai san va giup s6 li~u cho vi~c giai quye"t kiP thoi, nhanh chong ho~t d()ng san xufft kinh doanh theo di~u ki~n cua n~n kinh te" thi tru'ong, do v~y h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam din phai sii'a ddi b6 sung them m()t s6 vffn d~. Chung t6i xin d~ xufft phu'dng hu'ong va bi~n phap chu ye"u d~ thrf.c hi~n sii'a ddi do quad~ tai : "Va'n d'e ho~n thi~n h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam" Do ph~m vi cua d~ tai qua r()ng, nen trong lu~n an nay chid~ c~p de'n m()t s6 cac phu'dng phap ke' toan trong doanh nghi~p, nhu' chung tU ban d'au, s6 sach ke' toan, h~ th6ng tai khoan ke" toan va bao cao ke" toan ph~m hoan thi~n hdn nua d~ giup cho Nha nu'oc va doanh nghi~p su dl;lng cong C\} nay d~t du'QC nhung hi~u qua to IOn trong vi~c quan ly n~n ktnh te" va ___/ 2 qmin ly doanh nghi<$p, cling nhu' bao v<$ ati san cua Nha nu'oc va cua doanh nghi<$p, ngan ch~n hi<$n tttqng tham o, lang phi. DOl TU(1NG vA P~M VI NGHIEN cuu - Nghieu CUll tlnh hlnh thl,fc te' v€ cong tac ke' toan tc;ti cac doanh nghi<$p d Vi<$t Nam.

- Nghien CUu cac che' d9 thS 1<$ rna Nha nu'oc da ban hanh cho sl,f v~n d9ng cua he$ th6ng ke' toan trong cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam - Nghien cU'u cac tai li<$u nu'oc ngoai lien quan de'n vi~c h1u1 Hd:nh m9t he$ th6ng ke' toan cac doanh nghi<$p va sl,f v~n hanh cua he$ th6ng do trong n€n kinh te' III. PHUONG PHAP NGHIEN CUU - Trong qua trlnh nghien cuu chung tai da sti' dvng phu'dng phap duy v~t bi<$n chung va duy v~t ljch sti' dS chi dc;to cho vi<$c nghien cU'u. - Sii' dvng phu'dng phap th6ng ke va phan tich dS giai quye't va'n d€ - Ke't h<;1p tU thl,fc te', ly lu~n da hQc du'<1c voi cac che' d9 thS 1<$ cua Nha nuoc, tie'p c~n voi cac tai Ii<$u ke' to an qu6c te' dS' t6ng hqp trlnh bay sl,f sii'a dcSi he$ th6ng ke' toan trong cac doanh nghi<$p d Vi<$t Nam. MVC DICH NGHIEN CUU La gop ph~n cung co' sti'a dcSi nhung che' d9 ke' toan d cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam nhhm hoan thi<$n hdn nua cac che' d9 nay qua do giup Nha nu'oc va doanh nghi<$p sti' dvng cong Cl;l ke' to an dc;t t nhung hi<$u qua nha't djnh trong vi<$c quan ly n€n kinh te' cling nhu' quan ly doanh nghi<$p.

BS' thl,fc hi<$n n9i dung va minh hQa cho lu~n an, toi dung s6 li<$u cua .B9 tai chinh, tai li<$u cua cd quan thong tin chinh thuc cua Nha nu'oc,m9t s6 tai li<$u nu'oc ngoai va s61i<$u thu th~p rieng cua tac gia. VE KE TOAN vA LICH KHAI NIEM , "? ? "" , PHAT TRIEN CUA KE TOAN I. KHAI NI:tM VE KE TOAN Cac vj qwin ly trong m9t doanh nghi~p hay m9t cd quan Chinh phu cling din phai co nhung tin tUc v'e tlnh tr:;tng Uti chinh cua doanh nghi~p hay cd quan cua mlnh. Cac vi qmln ly cling mu6n bie't du'QC s6 thau vao trong ky la tU dau va da chi ra cho nhung khoan nao, con l:;ti bao nhieu, IOi hay IlL.

nhu the' cac thong tin tai chinh nay d dau rna co ? cau tra IOi la d cac s6 sach ke' toan do doanh nghi~p hay cd quan Chinh phu thl;l'c hi~n ghi chep. Cac s6 sach ke' toan nay phai cung d(p d'ay du cac du ki~n c'an thie't v'e tlnh tr:;tng tai chinh cua doanh nghi~p. Vl the' chung taco th~ noi la mvc dich din ban nhfft cua ke' toan la cung cffp tin tUc v'e tai chinh cua m9t t6 chuc cho nhung ngu'ai phiii lam quye't djnh. Mu6n cung cffp nhu!'!g s6 lit%!1 d~ ngu'ai quan lyra quye't djnh nhu' v~y thl ngu'ai lam ke' toan phiii ghi chep l~i cac ho:;tt d9ng san xufft kinh doanh cua doanh nghi~p nhu' vi~c mua hang, ban hang mua v~t li~u, du'a v~t li~u vao san xufft, tra lu'dng, trich bao hi~m xa hc?i.

, do la nhung nghi~p vv kinh te' phat sinh trong doanh nghi~p, cac nghi~p Vl,l nay du'QC ghi vao s6 kS toan, nhu'ng phai du'QC sa:p XSp theo tUng lo:;ti nghi~p Vl,l kinh tS. Nhu' V~Y CO nghia }a cac nghi~p Vl,l lien quan de'n vi~c mua nguyen v~t li~u, mua hang h6a. phat sinh theo thu t1;l' thai gian du'<jc ghi chep tren ci!ng m9t s6. Sau khi cac nghi~p vv du'<jc ghi chep d'ay du vao s6, ngu'ai lam ke' toan con phai tom ta:t nhung nghi~p vv nay l~i, tom ta:t co nghia la tinh ra t6ng s6 nguyen v~t li~u mua vao, t6ng s6 hang h6a mua vao, ban ra, t6ng s6 ti'en lu'dng phai tra.

~au do ngu'ai lam ke' toan phai giai thich nhung s61i~u du'<jc tom ta:t dG ~!:i:J ~nOt thai ky nao do. £)~ thl;l'c hi~n vi~c nay ngu'ai lam ke' toan phai l~p cac bao. cao ke' toan d~ tU cac bao cao nay ban lanh d:;to doanh nghi~p, t6 chile thffy du'<jc nhung ho:;tt d9ng va tlnh hlnh tai chinh cua doanh nghi~p, t6 chuc cua rnlnh d mot thai ky nhfft djnh. 4 Tu d6 chung ta c6 th~ djnh nghia ke' tmin la rn9t khoa h9c lien quan dSn vi~c ghi nh~n, x.Sp lo~i, toin tilt Va ghii thich cac nghi~p Vl,l tai chinh cua rn9t td chile h'au ban Uinh d~o c6 th~ din eli vao d6 rna ra quye't djnh.

Cfing c6 nhi'eu tac gia da d'e c~p de'n djnh nghia cua ke' toan du'oi nhi'eu khia c~nh khac nhau k~ ca nhung tac gia. trong nu'oc va ngoai nu'oc, chung ta l'an lu'<:jt nghien cliu tie'p theo sau. - Theo di'eu 1~ t6 chile ke' toan Nha nu'oc Vi~t Narn thl "ke' toan Ia cong vi~c ghi chep, tinh toan b~ng con sef du'oi hlnh thuc gia trj, hi~n V~l Va thoi gian lao d<)ng, chu ye'u du'oi hlnh thuc gia tri d~ phan anh ki~rn tra tlnh hlnh v~n d<)ng cua cac lo~i tai san, qua trlnh va ke't qua ho~t d<)ng san xuilt kinh doanh, sll' dvng vo'n va kinh phi cua Nha nu'oc, cfing nhu' tUng t6 chile, xi nghi~p". - Theo sach ke' toan cua tru'ong f)~i h9c Tai chinh Ke' toan thl "Ke' toan la rn{)t rnon khoa hQC phan anh va giarn ddc cac ·rn~t ho~t d{)ng kinh tS tai chinh d tilt ca cac ddn vj, xi nghi~p, t6 chuc srf nghi~p va cd quan".

Hay "Ke' toan la cong vi~c tinh toan, ~hi chep b~ng con so' bi~u hi~n gia trj ti'en t~ tilt ca cac nghi~p Vl,l kinh te' phat sinh trong cac ddn vj Cd quan xi nghi~p". Theo rn9t so' tac gia nu'oc ngoai thl: - "Ke' toan Ia rn9t di€n trlnh ghi chep do lu'ong va bao cao cac tai li~u tai chinh lien quan de'n ho~t d()ng kinh te' cua m9t t6 chuc d~ dung vao di'eu hanh quye't djnh"[7J - "Ke' toan la vi~c t~p h<:jp -nhung ho~t d<)ng d~ ghi l~i, phan lo~i, trlnh bay rn9t each c6 y nghia nhung giao djch va cong vi~c tai chinh cua m()t thvc th~ kinh te' trong rn9t ky h~n tai chinh, hdn nfi'a, ke' toan cung cilp nhung sd dB phan tich va giai thich nhung thong tin kinh te-'"[61 - "Ke' toan la rn9t ngh~ thu~t ghi chep phan lo~i torn lu'<:jc rn9t each c6 y nghia ti'en b~c qua cac khoan thu'dng Vl,l va cac S\1' ki~n rna qua do ph'an nao th~ hi~n du'<:jc tinh chilt tai chinh va n6i len hi~u qua cua n6II • Theo tac gia Leo Chardonet cho r~ng ke' toan khong phai la khoa h9c va cfing khong phai Ia ngh~ thu~t rna ke' toan la rn9t ky thu~t nho d6 ngu'oi ta c6 th~: • Thie't l~p bang tlnh hlnh cua xi nghi~p luc b3:t d'au ho~t d<)ng. 5 • Theo doi va ghi chep bAng each dung. ddn vi ti~n tt% nhung bie'n chuy€n cac gia tq co tac dvng thay ddi bang tlnh h1nh tren.

• Thie't l~p bang tlnh h1nh sau cung cua xi nghit%p. Theo cac dinh nghia khac th1: - "Ke' toan la toan khO'i kie'n thuc lien ht% de'n vit%c thu th~p, ghi chep, tom lu'QC va bao cao cac nghit%p V\1 cua ffiQt td chuc" - "Ke' toan Ia m<)t ky thu~t du'<jc qui u'oc bAng phu'dng tit%n ngon ngfi' dung q€ ghi l~i ta't ca nhfi'ng ho~t d<)ng kinh te' d€ do lu'ong nhfi'ng hit%u qua tren sv v~n d<)ng cua tai san". - "Ke' toan la m<)t khoa hQc v~ ghi nh~n co. ht% thO'ng nhfi'ng diSn tie'n ho~t d9ng lien quan de'n tai chinh cua m9t t6 chuc kinh doanh nhAm lam sang to ke't qua cua cac ho~t d<)ng do 0 m<)t thoi di€m nha't dinh d€ tU do ban di~u hanh t6 chuc, qua xem xet, nh~n dinh du'a ra cac quye't dinh co l<;1i trong thoi gian ke' tie'p".

- "Ke' toan Ia m<)t qua tdnh bao g'Om-·ghi chep cac sO'lit%u - pluin lo~i va tom lu'<;1c sO' lit%u - thong tin sO' lit%u do cho nhfi'ng ngu'oi quan Him nhu' chu doanh nghit%p va nhfi'ng ngu'oi khac nhu' cd quan thue', khach hang, nhfi'ng nha d'au tu'.