LỜI MỞ ĐẦU *** Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thƣơng mại thế giới (WTO) tạo cơ hội cho các doanh nghiệp hội nhập với nền kinh tế nhƣng cũng đặt ra thách thức buộc các doanh nghiệp tự đổi mới để tồn tại và phát triển. Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trƣờng thì nhân tố quyết định nhất là vấn đề thanh toán. Đối với bất kì một hợp đồng kinh tế nào thì vấn đề quan tâm đầu tiên đó là việc thanh toán nhƣ thế nào, phƣơng thức thanh toán ra sao và liệu khi tham gia vào hợp đồng có đem lại thuận lợi gì cho doanh nghiệp không. Do vậy, mỗi doanh nghiệp cần phải có những hoạt động nhất định nhằm quản lý tốt nhất hoạt động thanh toán để tạo niềm tin cho các đối tác và cải thiện đƣợc tình hình tài chính của doanh nghiệp mình.
Chế độ kế toán Việt Nam hiện hành đã có quy định cụ thể về kế toán thanh toán với ngƣời bán và ngƣời mua, đồng thời Bộ tài chính cũng đã ban hành các Thông tƣ hƣớng dẫn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khi vận dụng vào thực tế. Tuy vậy, việc vận dụng này còn phụ thuộc vào đặc thù riêng của từng ngành nghề sản xuất kinh doanh do đó đã nảy sinh rất nhiều vấn đề trong việc tổ chức hạch toán kế toán thanh toán với ngƣời bán và ngƣời mua. Trong quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng em nhận thấy kế toán thanh toán với ngƣời mua ngƣời bán đóng vai trò quan trọng và đƣợc ban lãnh đạo hết sức quan tâm. Do vậy với sự giúp đỡ của giáo viên hƣớng dẫn Th.S Nguyễn Văn Thụ cùng nhân viên phòng kế toán của Công ty Cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng, em đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác kế toán thanh toán với ngƣời mua, ngƣời bán tại Công ty cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng”.
Nguyễn Thị Minh Hà – QTL902K 1 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Đề tài: “Hoàn thiện công tác kế toán thanh toán với ngƣời mua, ngƣời bán tại Công ty cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng” gồm những phần sau: Chƣơng I: Lý luận chung về kế toán thanh toán với ngƣời mua, ngƣời bán trong doanh nghiệp. Chƣơng II: Thực trạng công tác kế toán thanh toán với ngƣời mua, ngƣời bán tại Công ty cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng. Chƣơng III: Phƣơng hƣớng hoàn thiện hạch toán các nghiệp vụ thanh toán với ngƣời mua, ngƣời bán tại Công ty cổ phần Vận tải Quốc tế Thái Dũng. Nguyễn Thị Minh Hà – QTL902K 2 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THANH TOÁN VỚI NGƢỜI MUA, NGƢỜI BÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1.
Phƣơng thức thanh toán và hình thức thanh toán Phƣơng thức thanh toán là yếu tố rất quan trọng trong hoạt động thƣơng mại, thông thƣờng khi có giao dịch phát sinh thì hai bên đồng thời thống nhất phƣơng thức thanh toán áp dụng cho giao dịch đó. Các phƣơng thức thanh toán mà doanh nghiệp thƣờng sử dụng có thể chia thành thanh toán bằng tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt. Xu hƣớng của các doanh nghiệp là tiến tới thanh toán không dùng tiền mặt, hạn chế việc sử dụng tiền mặt trong lƣu thông nhƣ vậy sẽ an toàn, tiết kiệm chi phí và doanh nghiệp có thể quản lý việc thanh toán dễ dàng hơn. * Phƣơng thức thanh toán bằng tiền mặt Phƣơng thức thanh toán bằng tiền mặt là bên mua xuất tiền mặt ra khỏi quỹ để thanh toán trực tiếp cho ngƣời bán khi nhận đƣợc vật tƣ hàng hóa, dịch vụ.
Thanh toán bằng tiền mặt chủ yếu áp dụng cho những giao dịch phát sinh số tiền nhỏ, nghiệp vụ đơn giản và khoảng cách địa lý giữa hai bên hẹp. Nhìn chung việc sử dụng phƣơng thức thanh toán bằng tiền mặt ngày càng thu hẹp, các doanh nghiệp đang chuyển dần sang thanh toán không dùng tiền mặt. Phƣơng thức thanh toán bằng tiền mặt có thể chia thành: - Thanh toán bằng đồng Việt Nam. - Thanh toán bằng ngoại tệ.
- Thanh toán bằng hối phiếu ngân hàng. - Thanh toán bằng vàng, bạc, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá trị nhƣ tiền. Nguyễn Thị Minh Hà – QTL902K 3 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng * Phƣơng thức thanh toán không dùng tiền mặt. Phƣơng thức thanh toán này đƣợc các doanh nghiệp sử dụng rộng rãi trong hoạt động kinh doanh thƣơng mại, đƣợc sử dụng phổ biến vì tiết kiệm thời gian chi phí cũng nhƣ giảm đáng kể lƣợng tiền trong lƣu thông, áp dụng khá phổ biến trong các khoản mua bán hàng với số lƣợng lớn, có giá trị cao.
Các phƣơng thức thanh toán không dùng tiền mặt rất đa dạng, tùy theo tính chất của hoạt động thanh toán mà các doanh nghiệp sẽ lựa chọn những phƣơng thức thanh toán phù hợp nhất. Có thể kể ra đây một số loại phƣơng thức thanh toán không dùng tiền mặt chủ yếu sau: 1. Hình thức thanh toán nội địa * Thanh toán bằng séc Séc là một loại chứng từ do ngân hàng phát hành cho đơn vị có tài khoản tiền gửi tại ngân hàng sử dụng để thanh toán các khoản tiền để chi tiêu hoặc để rút tiền mặt từ ngân hàng về quỹ. - Loại séc mà doanh nghiệp dùng để rút tiền mặt từ ngân hàng về quỹ gọi là séc tiền mặt.
- Loại séc mà doanh nghiệp sử dụng để thanh toán các khoản chi tiêu, thanh toán các hợp đồng cung ứng, dịch vụ với nhà cung cấp gọi là séc thanh toán. Séc thanh toán bao gồm nhiều loại nhƣ: Séc chuyển khoản, séc bảo chi, séc định mức, séc chuyển tiền. Séc chyển khoản: Dùng để thanh toán và mua bán hàng hóa giữa các đơn vị có mở sổ tài khoản. Séc có tác dụng để thanh toán chuyển khoản không có giá trị để lĩnh tiền mặt, séc phát hành chỉ có giá trị trong thời hạn quy định.
Séc bảo chi: Là séc chuyển khoản đƣợc ngân hàng đảm bảo chi số tiền ghi trên từng tờ séc đó.Khi phát hành séc đơn vị phát hành đƣa đến ngân hàng để đóng dấu đảm bảo chi cho tờ séc đó. Séc này dùng để thanh toán chủ yếu giữa các đợn vị mua bán vật tƣ, hàng hóa, cung ứng dịch vụ,…có mở sổ tài khoản nhƣng chƣa tín nhiệm lẫn nhau. Séc định mức: Là loại séc chuyển khoản nhƣng chỉ đƣợc ngân hàng đảm bảo chi tổng số tiền nhất định trong cả quyển séc. Số séc định mức có thể dùng thanh toán trong cùng địa phƣơng hoặc khác địa phƣơng.
Mỗi lần phát hành phải ghi số hạn mức còn lại vào mặt sau của tờ séc. Đơn vị bán khi nhận séc phải kiểm tra hạn mức còn lại của quyển séc. Nguyễn Thị Minh Hà – QTL902K 4 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Séc chuyển tiền cầm tay: Là loại séc chuyển khoản cầm tay, đƣợc ngân hàng đảm bảo thanh toán. * Thanh toán bằng ủy nhiệm chi chuyển tiền Ủy nhiệm chi là giấy ủy nhiệm của chủ tài khoản nhờ ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định để trả cho nhà cung cấp.
* Thanh toán bằng ủy nhiệm thu Ủy nhiệm thu là hình thức mà chủ tài khoản ủy nhiệm cho ngân hàng thu hộ số tiền nào đó từ khách hàng hoặc các đối tƣợng khác. * Thanh toán bù trừ Áp dụng trong điều kiện hai tổ chức có quan hệ mua và bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ lẫn nhau. Theo hình thức thanh toán này, định kỳ hai bên phải đối chiếu giữa số tiền đƣợc thanh toán và số tiền phải thanh toán với nhau do bù trừ lẫn nhau. Các bên tham gia thanh toán chỉ cần phải chi trả số tiền chênh lệch sau khi đã bù trừ.
Việc thanh toán giữa hai bên phải trên cơ sở thỏa thuận rồi lập thành văn bản để làm căn cứ ghi sổ và theo dõi. * Thanh toán bằng thƣ tín dụng Trong thực tế, hình thức này ít sử dụng trong thanh toán nội địa nhƣng lại phát huy tác dụng và đƣợc sử dụng phổ biến trong thanh toán quốc tế, với đồng tiền thanh toán chủ yếu là ngoại tệ. Hình thức thanh toán quốc tế * Thanh toán quốc tế thông qua thƣ tín dụng Phƣơng thức tín dụng chứng từ là một sự thỏa thuận trong đó một ngân hàng mở thƣ tín dụng (Letter of Credit – L/C) theo yêu cầu của ngƣời mở thƣ tín dụng sẽ trả một số tiền nhất định cho ngƣời hƣởng lợi hoặc chấp nhận hối phiếu do ngƣời này ký phát trong phạm vi số tiền trong thƣ tín dụng khi ngƣời này xuất trình cho ngân hàng bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định đề ra trong thƣ tín dụng. Thể chế hiện hành: Thƣ tín dụng dùng để chi trả tiền hàng trong điều kiện ngƣời bán đòi hỏi phải trả tiền ngay khi giao hàng phù hợp với số tiền hàng đã ký trong hợp đồng.
Trƣờng hợp này áp dụng khi hai bên có quan hệ mua bán không thƣờng xuyên hoặc không có sự tin tƣởng lẫn nhau. Thanh toán bằng hình thức thƣ tín dụng (L/C) đảm bảo an toàn cho cả ngƣời bán và ngƣời mua thông qua sự đảm bảo của ngân hàng. Nguyễn Thị Minh Hà – QTL902K 5 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Tất cả mọi trƣờng hợp có xuất hiện tranh chấp về hàng hóa, dịch vụ đã giao và tiền hàng đã trả thì hai bên tự bàn bạc, giải quyết, ngân hàng không chịu trách nhiệm. L/C chỉ đƣợc áp dụng thanh toán với các tổ chức kinh tế có tài khoản tại các ngân hàng trong cùng hệ thống.
* Thanh toán bằng điện chuyển tiền Về phƣơng thức thanh toán cơ bản giống thanh toán bằng thƣ tín dụng nhƣng có sự thuận tiện đơn giản hơn nhiều về thủ tục thanh toán. Thông thƣờng hình thức này chỉ đƣợc áp dụng trong trƣờng hợp giữa hai bên có sự giao dịch thƣờng xuyên lâu dài, có sự tin tƣởng lẫn nhau và bên bán chấp nhận cho bên mua thanh toán bằng điện chuyển tiền (TTR). Việc thanh toán đƣợc tiến hành sau khi nhận hàng, thời gian do hai bên thảo thuận. Nội dung kế toán thanh toán với ngƣời mua 1.
Nguyên tắc kế toán thanh toán với người mua Nợ phải thu khách hàng cần đƣợc hoạch toán chi tiết cho từng đối tƣợng và ghi chép theo từng lần thanh toán. Đối tƣợng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế chủ yếu với doanh nghiệp về mua sản phẩm hàng hóa, nhận lao vụ dịch vụ.
