Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động ứng dịch vụ logistics bằng đường biển Chương 3: Phân tích, đánh giá thực trạng của hoạt động cung ứng dịch vụ logistics bằng đường biển của công ty TNHH Giao nhận Vận tải toàn cầu Hellmann (Việt Nam) Chương 4: Đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động cung ứng dịch vụ logistics bằng đường biển của công ty TNHH Giao nhận Vận tải toàn cầu Hellmann (Việt Nam) 6 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG DỊCH VỤ LOGISTICS BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG DỊCH VỤ LOGISTICS BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. Khái niệm logistics, dịch vụ logistics và dịch vụ logistics bằng đường biển 2. Khái niệm logistics Hoạt động logistics đã tồn tại rất lâu từ khi con người bắt đầu tổ chức dự trữ, vận chuyển, phân phối hàng hóa.
Tuy nhiên thuật ngữ “logistics” mới được biết đến và được sử dụng trong vài thế kỷ trước, bắt nguồn từ “logistikos” – một thuật ngữ có nguồn gốc Hy Lạp. Nhiều tài liệu đã chỉ ra rằng, logistics xuất phát từ các cuộc chiến tranh của La Mã – Hy Lạp khi mà các chiến binh phối hợp với nhau một cách chặt chẽ để vận chuyển, phân phối các nhu yếu phẩm phục vụ cho chiến trường. “Logistics” cũng được Napoléon Bonaparte đề cập trong lĩnh vực quân sự là “khả năng duy trì và cung ứng nguồn lực cho các lực lượng quân đội ở chiến trường”. Khái niệm này cho thấy vai trò quan trọng của logistics trong chiến lược duy trì nguồn lực cho mọi hoạt động quân sự.
Qua thời gian, khi nền kinh tế phát triển, lý thuyết về logistics trong quân đội được ứng dụng nhiều trong kinh tế nhằm tạo ra các lợi thế cạnh tranh bền vững giữa các nền kinh tế trên thế giới. Hiện nay, ta có thể thấy rằng logistics phát triển trong hầu hết tất cả các lĩnh vực, ngành nghề và dần trở nên phổ biến, trở thành một ngành dịch vụ chiếm vai trò không thể thiếu trong sự vận động giao thương quốc tế. Khái niệm dịch vụ logistics Tại Việt Nam, khái niệm dịch vụ logistics đã được định nghĩa rõ trong Luật thương mại năm 2005 (Điều 233): “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao”. Dịch vụ logistics bằng đường biển Từ các khái niệm và định nghĩa ở trên, ta có thể nhận định dịch vụ logistics bằng đường biển là việc thương nhân tổ chức một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển bằng đường biển ra nước ngoài hoặc từ nước ngoài vào Việt Nam, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa vận chuyển bằng đường biển.
Đặc điểm và vai trò của dịch vụ logistics bằng đường biển 2. Đặc điểm Dịch vụ logistics bằng đường biển là một bộ phận của dịch vụ vậy nên nó bao gồm tất cả những đặc điểm cơ bản của dịch vụ như sau: 7 - Tính vô hình: Không tồn tại dưới dạng vật chất, vậy nên mỗi khách hàng sẽ có những đánh giá khác nhau giữa trên mức độ nhu cầu của khách hàng. - Tính không thể chia tách: Sản phẩm dịch vụ gắn liền với hoạt động sản xuất và phân phối, quá trình cung ứng dịch vụ cũng là tiêu thụ dịch vụ. Điều này có nghĩa là các dịch vụ không thể tách rời khỏi nhà cung cấp chúng.
Ví dụ như một nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa từ cảng biển về kho hàng, khi đó nhà cung cấp đó vừa sản xuất dịch vụ bằng cách sử dụng phương tiện vận tải để vận chuyển đồng thời cũng tiêu thụ dịch vụ đó để vận chuyển hàng hóa đến kho hàng. - Tính không đồng nhất: Dịch vụ chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khó kiểm soát. Trong hoạt động cung ứng, người cung cấp dịch vụ không thể tạo ra được dịch vụ như nhau trong khoảng thời gian khác nhau. Nghĩa là gần như không thể cung ứng dịch vụ hoàn toàn giống nhau.
- Tính không thể cất giữ, lưu trữ: Dịch vụ không thể dự trữ, lưu kho được. Trong khi nhu cầu về dịch vụ thường dao động rất lớn, có những thời điểm nhu cầu sử dụng dịch vụ cao thì người cung ứng dịch vụ phải có nhiều nguồn lực để đảm bảo phục vụ thời gian cao điểm. Ngược lại, khi nhu cầu thấp thì vẫn phải tốn các chi phí cơ bản như trả lương cho nhân viên, thuê địa điểm, tính khấu hao thiết bị và tài sản. Dịch vụ logistics đường biển ngoài những đặc tính chung của dịch vụ, cũng có những đặc tính riêng, cụ thể như sau: - Năng lực vận chuyển hàng hóa lớn: Trọng tải trung bình của tàu biển hàng rời hiện nay là 15.000 DWT, đặc biệt có những tàu chở dầu cực lớn với trọng tải lên đến trên 320.
Điều này khiến đường biển rất thích hợp với những hàng cồng kềnh, lâu hỏng, giá trị thấp như vật liệu xây dựng, than đá, cao su hay dầu. - Phù hợp với nhiều loại hàng hóa trong giao thương quốc tế: Hàng hóa được vận chuyển bằng đường biển thường rất đa dạng từ hàng lỏng đến hàng rời, hàng nguyên khối. - Giá thành dịch vụ thấp: Dịch vụ logistics bằng đường biển có mức chi phí thấp hơn so với nhiều dịch vụ khác do trọng tải lớn, khoảng cách vận chuyển trung bình dài, năng suất cao. Cùng với đó các tuyến đường biển đa phần là các tuyến giao thông tự nhiên, không yêu cầu nhiều về vốn đầu tư, nguyên liệu hay yếu tố lao động để xây dựng, duy trì và phát triển nên cước phí của dịch vụ logistics đường biển cũng rẻ hơn so với các loại hình vận chuyển khác như đường bộ hay đường khàng không.
Ngoài những ưu điểm, dịch vụ logistics bằng đường biển cũng có những điểm hạn chế khi phụ thuộc nhiều vào yếu tố môi trường, thời tiết, điều kiện hàng hải; quá trình tàu đi trên biển dễ gặp các trường hợp không mong muốn như cháy nổ, xô lệch, rơi container do bão, biển động. Bên cạnh đó, tốc độ cung ứng dịch vụ logistics bằng đường biển còn khá chậm, với tàu chở container khoảng 20-26 hải lý/giờ, tương đương 37-48 km/giờ, khá thấp so với các hình thức vận chuyển khác như máy bay (800-1000 km/giờ). Tính linh hoạt của vận chuyển đường biển không cao, mức độ tiếp cận thấp, thường phải phối hợp với đường bộ để chuyển tiếp hàng hóa tới điểm giao hàng xác định. Quy trình tổ chức chuyên chờ đường biển cũng còn khá phức tạp và nhiều thủ tục, giấy tờ.
8 Tuy nhiên, trong vận chuyển thương mại quốc tế thì đây là phương tiện thống trị, đặc biệt là khi hệ thống cảng trên thế giới khá dày đặc và ngày càng được hoàn thiện. Vai trò của dịch vụ logistics bằng đường biển Đối với nền kinh tế Thứ nhất, dịch vụ logistics bằng đường biển là một chuỗi các hoạt động liên tục, có quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau; nó là dịch vụ xuyên suốt gần như toàn bộ quá trình xuất nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển. Mỗi hoạt động trong chuỗi đều có một vị trí và chiếm một khoản chi phí nhất định. Nếu như không có sự ra đời của các dịch vụ logistics hỗ trợ cho các khâu trong chuỗi như cung cấp, sản xuất, lưu thông, phân phối thì việc giao thương khó có thể liên kết và phối hợp nhịp nhàng, trơn tru với nhau như vậy.
Vì vậy, nó là là công cụ liên kết các hoạt động trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thứ hai, dịch vụ logistics bằng đường biển góp phần tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và của quốc gia. Dịch vụ logistics đường biển giúp cung cấp nguyên liệu cho các ngành sản xuất, vận chuyển hàng hóa đi giao thương với các khu vực khác. Đây quả thực là nền tảng giúp phát triển, thúc đẩy sản xuất của các ngành, từ đó mở ra thị trường lớn cho các lĩnh vực kinh doanh trong nước.
Bên cạnh đó, nó còn tạo điều kiện hình thành và phát triển thêm những ngành nghề mới, đem lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước. Thứ ba, dịch vụ logistics bằng đường biển góp phần mở ra con đường giao thương thuận lợi với các nước trên thế giới nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng thị trường và mối quan hệ để tăng cường sự hợp tác hữu nghị giữa các quốc gia. Thứ tư, dịch vụ logistics bằng đường biển giúp giảm chi phí trong việc lưu thông, phân phối. Chi phí vận tải chiếm tỷ lệ không nhỏ trong việc cấu thành giá bán hàng hóa trên thị trường.
Vì vậy, với việc dịch vụ logistics đường biển ngày càng phát triển và hoàn thiện sẽ giúp hạn chế được chi phí vận tải và các chi phí phát sinh trong quá trình lưu thông hàng hóa, từ đó thúc đẩy nền lưu thông hàng hóa, phát triển kinh tế. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, dịch vụ logistics đường biển giúp tăng cường tính chuyên môn hóa của chuỗi cung ứng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu chi phí trong quá trình sản xuất, tăng cường sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nếu không có bên thứ ba là các doanh nghiệp logistics thì bên bán và bên mua trong hoạt động thương mại sẽ phải tự làm những hoạt động logistics để tiến hành quá trình sản xuất kinh doanh, dẫn tới sự tăng lên về chi phí và thời gian hoạt động. Đặc biệt là trong điều kiện kinh doanh phát triển như hiện nay, khi khối lượng đơn hàng tăng lên, giá trị hàng hóa lớn và đòi hỏi khoảng thời gian thực hiện giao dịch nhanh chóng thì chức năng của hoạt động logistics trong quá trình kinh doanh càng trở nên quan trọng hơn.
Dịch vụ logistics bằng đường biển giúp các doanh nghiệp giảm tối đa chi phí phát sinh đảm bảo hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh, làm cho quá trình sản xuất kinh doanh tinh giản hơn, hiệu quả sản xuất kinh doanh được nâng cao, góp phần tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. 9 Thứ hai, dịch vụ logistics giúp doanh nghiệp kinh doanh thương mại mở rộng thị trường trong giao thương quốc tế.