Chương 1. Tổng quan nghiên cứu Trong chương này, luận văn sẽ trình bày các nội dung chính sau: Lý do lựa chọn đề tài Xây dựng là một ngành quan trọng trong bất kỳ xã hội hiện đại nào. Với nhịp phát triển đô thị hóa, nhu cầu đầu tư xây dựng ở nước ta rất lớn bao gồm đầu tư cho cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện lực, xây dựng công nghiệp, dân dụng… Để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng cơ bản một cách hiệu quả cần thiết phải tạo ra một môi trường cạnh tranh tốt cho các doanh nghiệp xây dựng. Trên thực tế đấu thầu là hình thức cạnh tranh tạo ra môi trường tốt nhất tuy nhiên sự cạnh tranh này trên thi trường ngày càng trở nên gay gắt và phức tạp.
Càng có nhiều doanh nghiệp tham gia đấu thầu thì tính cạnh tranh ngày càng tăng, do đó để dành thắng lợi trong đấu thầu xây lắp đòi hỏi các doanh nghiệp xây dựng phải ngày càng nâng cao khả năng cạnh tranh, chứng minh sự vượt trội của mình so với các nhà thầu khác dưới con mắt của chủ đầu tư. Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh với số năm hoạt động trên 13 năm trong lĩnh vực xây dựng và với số năm kinh nghiệm như vậy trong hoat động đấu thầu xây lắp có thể khẳng định một phần nào vị thế của Công ty trên thị trường. Với các kết quả đạt được trong những năm qua là tỷ lệ trúng thầu ngày càng tăng, quy mô các gói trúng thầu tăng lên đến 30 -50 tỷ đồng, hồ sơ dự thầu luôn đảm bảo đạt các tiêu chuẩn hồ sơ mời thầu của bên mời thầu tuy nhiên giá dự thầu công ty đưa ra cho một số gói thầu vẫn còn cao hơn so với các nhà thầu khác tranh thầu nên đã bị trượt thầu. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp cạnh tranh trong lĩnh vực đấu thầu, vì vậy trong thời gian tới Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh cần có các giải pháp nâng cao khả năng thắng thầu xây lắp trên thị trường.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đấu thầu và đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp xây dựng. ii - Nghiên cứu tình hình công tác tham dự thầu xây lắp và của Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh; - Tìm ra những mặt hạn chế và nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tham dự thầu của công ty. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác đấu thầu xây lắp tại Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh giai đoan 2013 – 2017 từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác tham dự thầu xây lắp của Công ty CPXD Bắc Ninh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của Luân văn là nghiên cứu về công tác tham dự thầu xây lắp của Công ty cố phần xây dựng Bắc Ninh.
- Phạm vi nghiên cứu: Tổng quan về công tác đấu thầu, đánh giá thực trạng công tác tham dự thầu xây lắp của Công ty giai đoạn 2013 -2017 và định hướng phát triển đến năm 2025. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp như thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, suy luận logic, … trên cơ sở gắn chặt lý luận với thực tiễn. Luận văn cũng tiếp thu có chọn lọc những công trình trong nước có liên quan đến đề tài đã được công bố. Cơ sở lý luận về đấu thầu xây lắp Trong chương này, luận văn sẽ làm rõ các nội dung sau: - Một số vấn đề cơ bản về đấu thầu: Khái niệm và vai trò của đấu thầu, các loại hình thức đấu thầu và các phương thức đấu thầu - Một số vấn đề cơ bản về đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp xây dựng: Khái niệm doanh nghiệp xây dựng, vai trò của đấu thầu xây lắp (với bên mời thầu, với nhà thầu, với nền kinh tế) và quy trình tham dự thầu của doanh nghiệp xây dựng - Một số chỉ tiêu đánh giá kết quả công tác đấu thầu của doanh nghiệp xây dựng: chỉ tiêu giá trị trúng thầu và số công trình trúng thầu, xác suất trúng thầu, chỉ tiêu về lợi nhuận đạt được từ các gói thầu đã thực hiện được, chỉ tiêu về uy tín của doanh nghiệp.
- Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thắng thầu xây lắp của DNXD: iii + Nhóm nhân tố chủ quan: là nhóm nhân tố có liên quan đến năng lực của doanh nghiệp ( máy móc thiết bị, tài chính của doanh nghiệp, nguồn nhân lực, nguồn vật tư, phương pháp tổ chức, quản lý, hoạt động marketing, khả năng liên danh, liên kết) - Nhóm nhân tố khách quan: chính sách của nhà nước về đấu thầu, thị trường, chủ đầu tư, đối thủ cạnh tranh, các nhà cung cấp vật tư. Thực trạng công tác tham dự thầu xây lắp của công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh Trong chương này, luận văn trình bày các kết quả nghiên cứu sau: Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty có ảnh hưởng đến công tác tham dự thầu xây lắp Với quá trình hoạt động hơn 13 năm trong lĩnh vực xây dựng, Công ty đã đạt được những thành tựu nhất định cả về xây lắp và sản xuất kinh doanh khác. - Từ năm 2013-2017, tổng tài sản tăng qua các năm, so với năm 2013, tổng tài sản của công ty năm 2017 tăng gấp 1.75 lần; tài sản lưu động tăng gấp 1. Đây được xem là một thế mạnh của Công ty khi tham gia đấu thầu.
Tuy nhiên tài sản lưu động của công ty vẫn ở mức tương đối nhỏ nên với các gói thầu quy mô lớn đòi hỏi nhu cầu cung ứng vốn trước của nhà thầu sẽ là khó khăn cho công ty. - Doanh thu và lợi nhuận của công ty đều tăng qua các năm từ 2013 – 2017. Doanh thu tăng là minh chứng để chủ đầu tư, bên mời thầu đánh giá tốt năng lực tài chính của công ty khi tham dự đấu thầu xây lắp; lợi nhuận sau thuế tăng cũng là điều kiện thuận lợi để công ty có nguồn vốn huy động cho các hoạt động đầu tư xây dựng, đảm bảo tiến độ thi công. - Tỷ lệ giữa lợi nhuận và doanh thu của Công ty thấp chỉ luôn ở mức trên 3 %, đặc biệt trong năm 2017 tỷ lệ này đã giảm còn 2.
Điều này cho thấy kết quả kinh doanh của công ty chưa thực sự hiệu quả, lợi nhuận mang lại chưa cao. Đây cũng là thách thức của công ty trong thời gian tới khi tham gia vào các gói thầu quy mô lớn. iv Thực trạng công tác tham dự thầu của công ty CPXD Bắc Ninh Đặc điểm các gói thầu công ty tham dự Tiêu chí Đặc điểm Lĩnh vực hoạt động Với vai trò là một công ty xây dựng nên các gói thầu công ty tham gia liên quan đến các công trình xây dựng. Các gói thầu công ty trúng thầu chủ yếu thuộc lĩnh vực xây lắp các công trình xây dựng dân dụng cụ thể là các công trình trụ sở, nhà đa năng, nhà công nghiệp, bệnh viện.
- Tùy thuộc vào từng gói thầu mà công ty tham dự và trúng thầu có thể từ mấy trăm triệu đến hàng chục tỷ Quy mô, nguồn vốn đồng. - Nguồn vốn các gói thầu có thể từ vốn đầu tư của doanh nghiệp hoặc từ một phần nguồn vốn NSNN Chủ đầu tư - Thường là các cơ quan hành chính sự nghiệp (như ban quản lý dự án, uỷ ban nhân dân các cấp, trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Bắc Ninh…) - Ngoài ra, chủ đầu tư là công ty tư nhân ( công ty TNHH Phúc Sơn, công ty điện lực Nam Định) và hầu hết các gói thầu này đều có quy mô lớn. - Các gói thầu Công ty tham gia thường liên quan đến xây lắp các công trình dân dụng nên yêu cầu kỹ thuật Yêu cầu kỹ thuật không quá phức tạp, chỉ cần đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của HSMT. Trừ một vài gói thầu dự án của doanh nghiệp nước ngoài đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao, độ phức tạp lớn.
- Đa phần các gói thầu đều là cạnh tranh rộng rãi, Hình thức đấu thầu tức có nhiều nhà thầu cũng tham dự. - Các gói thầu công ty tham gia chủ yếu thực hiện Địa bàn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. v Năng lực tham dự thầu xây lắp của Công ty CPXD Bắc Ninh - Năng lực tài chính: + Về cơ cấu nguồn vốn, hệ số nợ phải trả/tổng nguồn vốn luôn ở mức cao cho thấy vốn công ty sử dụng chủ yếu là đi vay. Năm 2017 hệ số này là 0.86 tức 86% vốn tài trợ cho các hoạt động của công ty là vốn vay.
+ Về khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của công ty luôn ở mức lớn hơn 1, chứng tỏ công ty luôn có đủ tiềm lực để thanh toán các khoản nợ. Điều này là rất thuận lợi trong công tác tham dự thầu xây lắp bởi khi đó nhà thầu sẽ đảm bảo được nguồn huy động vốn và nguồn vốn thực hiện dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng. Qua đó CĐT sẽ tạo điều kiện ưu tiên lựa chọn công ty trúng thầu. + Tỷ suất lợi nhuận sau thuế/vốn chủ sở hữu, tuy tỷ suất này vẫn ở mức thấp nhưng có xu hướng tăng dần qua các năm thể hiện khả năng sinh lời của công ty tăng qua các năm.
+ Công ty đã chủ động tạo dựng mối quan hệ với các tổ chức tín dụng, ngân hàng, tăng nguồn vốn vay và có cơ quan bảo lãnh tốt cho Công ty trong quá trình tham dự thầu xây lắp. Cụ thể vốn vay là 90 tỷ đồng ở hai ngân hàng BIDV – CN Bắc Ninh, MB – CN Bắc Ninh. - Năng lực nhân sự: + Đến năm 2017, tổng nhân sự chủ chốt trong công ty là 31 người và đều là những người có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm cao trong ngành nghê xây dựng. Đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm lâu năm chiếm tỷ lệ khá lớn, đặc biệt số kinh nghiệm trên 20 năm là 16 người, chiếm 51.6% đội ngũ chủ chốt của công ty.
+ Lực lượng công nhân kỹ thuật chủ chốt của Công ty, lực lượng này tính đến năm 2017 đã lên đến 160 người có tay nghề cao trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề (nề, bê tông, cơ khí, điện, cấp thoát nước, cầu đường) với các bậc khác nhau. Với đội ngũ công nhân kỹ thuật lớn mạnh như vậy có thể đảm bảo thực hiện nhiều gói thầu trong cũng một lúc.