PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Bắc Ninh là một tỉnh nằm trong khu vực Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, là cửa ngõ phía đông bắc của Thủ đô Hà Nội, trong quy hoạch dài hạn là một mắt xích quan trọng trong Vùng Thủ đô. Trong những năm qua, tổng vốn chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN nói riêng và của toàn xã hội của tỉnh Bắc Ninh nói chung ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trước, góp phần quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhắm tới mục tiêu cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trên địa bàn tỉnh. Vốn đầu tư phát triển chi cho xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN thực sự giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt, thu hút các nguồn vốn khác của xã hội cho đầu tư phát triển trong suốt 15 năm qua kể từ khi tái lập tỉnh năm 1997.
Quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh trong những năm gần đây có một số tiến bộ như: khung pháp lý về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản đã được bổ sung, hoàn thiện; công tác chỉ đạo điều hành, kiểm tra, thanh tra ở từng Sở, Ban, Ngành, từng cấp địa phương được tăng cường; công tác giám sát có sự tham gia của cộng đồng đối với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản, bước đầu phát huy hiệu quả trong việc phát hiện những yếu kém, tiêu cực trong quản lý, góp phần từng bước hạn chế và khắc phục những vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, trong tình hình thu ngân sách tỉnh gặp phải nhiều khó khăn như hiện nay, đối với một tỉnh tự cân đối thu chi ngân sách nhà nước như tỉnh Bắc Ninh, việc tăng cường công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh từ nguồn vốn NSNN là một nhiệm vụ hết sức cấp thiết, vừa đảm bảo công tác đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế xã hội, vừa phải cân đối vĩ mô các nguồn lực cũng như đảm bảo định hướng tái cấu trúc đầu tư công, giảm nợ đọng trong đầu tư xây dựng cơ bản theo chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong các năm tiếp theo. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, là một cán bộ Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, được tham gia khóa học Thạc sỹ Kinh tế Tài chính – Ngân hàng, tác giả lựa 2 chọn đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp tỉnh quản lý tại tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài nghiên cứu cho bản luận văn tốt nghiệp thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu: Với đề tài nghiên cứu về quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN, đề tài tập trung vào các nội dung sau: - Làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn và các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN.
- Đánh giá đúng thực trạng về công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN ở tỉnh Bắc Ninh trong thời gian qua, đánh giá những kết quả đã đạt được, hạn chế và nguyên nhân. - Kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh từ nay đến hết năm 2020. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động, chính sách và các yếu tố liên quan tới công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. - Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu chính vào công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ các nguồn vốn NSNN ở tỉnh Bắc Ninh thuộc ngân sách cấp tỉnh quản lý.
Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 5 năm trở lại đây, từ năm 2009 đến năm 2013. Phương pháp nghiên cứu: 4. Cơ sở lý thuyết sử dụng để phân tích Lý thuyết về tài chính công, các lý thuyết về ngân sách nhà nước và đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước 4. Các dữ liệu thu thập - Các dữ liệu liên quan tới quy trình và tình hình quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ các nguồn vốn NSNN ở tỉnh Bắc Ninh.
Các nguồn dữ liệu - Các báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Kho bạc nhà nước tỉnh Bắc Ninh. - Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh các năm - Nguồn thông tin từ các cán bộ, chuyên gia đang công tác trong lĩnh vực quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ các nguồn vốn NSNN. Kết cấu của luận văn: Tên đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp tỉnh tại tỉnh Bắc Ninh” Kết cấu đề tài: Ngoài phần mở đầu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo và kết luận, kết cấu chính của đề tài gồm 3 chương như sau: Chương 1: Khung lý thuyết nghiên cứu về công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN cấp tỉnh quản lý trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2009 – 2013.
Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN cấp tỉnh quản lý tại tỉnh Bắc Ninh 4 CHƯƠNG 1 KHUNG LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB TỪ NGUỒN NSNN 1. Một số vấn đề chung về vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN. Đầu tư XDCB từ nguồn NSNN 1. Đầu tư xây dựng cơ bản - Trong Luật Đầu tư được Quốc hội ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2005 đã định nghĩa rõ: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư …” Theo đó, ta có thể hiểu theo nghĩa hẹp, đầu tư là việc sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm đem lại cho nhà đầu tư hoặc xã hội những kết quả trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã sử dụng để đạt được kết quả đó.
Ngoài ra, đầu tư theo nghĩa rộng là sự hy sinh các nguồn lực ở thời điểm hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó với mục đích đem lại cho nhà đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai mà kết quả này, theo tính toán của nhà đầu tư, thường phải lớn hơn các chi phí về các nguồn lực đã bỏ ra. - Xây dựng cơ bản và đầu tư xây dựng cơ bản là những hoạt động tạo ra tài sản cố định cho xã hội thông qua các hình thức khởi công mới, cải tạo mở rộng, hay hiện đại hoá hoặc sửa chữa, nâng cấp các tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân là một bộ phận của đầu tư phát triển, nó là tiền đề quan trọng đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội mọi quốc gia, mọi khu vực. Kết quả của đầu tư xây dựng cơ bản hầu hết là việc cải thiện chất lượng cũng như quy mô của các hạ tầng cơ sở kỹ thuật của nền kinh tế quốc dân như các nhà máy, trạm điện, đường, cầu cống, bến cảng, ….
Đầu tư Xây dựng cơ bản là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định đưa vào hoạt động trong lĩnh vực kinh tế - xã hội , nhằm thu đựơc lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. - Một số đặc điểm của hoạt động đầu tư XDCB: 5 + Đâu tư XDCB thường là các hạng mục, công trình hay dự án lớn, đòi hỏi thời gian xây dựng công trình kéo dài, do đó, hoạt động đầu tư XDCB thường chịu ảnh hưởng của các yếu tố thay đổi theo thời gian như giá cả, lãi suất, công nghệ, … Do đó, khi quyết định thực hiện một hoạt động đầu tư XDCB, thời gian khởi công – hoàn thành là chỉ tiêu quan trọng, cần phải quản lý chặt chẽ. + Đâu tư XDCB thường là các hạng mục, công trình hay dự án lớn, đòi hỏi một lượng vốn dồi dào, liên tục, đáp ứng được tiến độ triển khai của dự án đầu tư. Việc có các biện pháp quản lý chặt chẽ dòng vốn, đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích, tránh thất thoát vốn là việc hết sức cần thiết.
Đầu tư XDCB từ nguồn NSNN Đầu tư XDCB từ nguồn NSNN đơn giản có thể hiểu là việc sử dụng nguồn NSNN vào các hoạt động đầu tư XDCB. Khác so với các hoạt động đầu tư từ các nguồn khác, mục đích của đầu tư XDCB từ nguồn NSNN không phải chỉ vì lợi ích kinh tế do dự án mang lại, mà vì lợi ích chung của toàn bộ nền kinh tế. Các hoạt động đầu tư XDCB từ nguồn NSNN thường hướng tới các mục tiêu phi lợi nhuận tức là nguồn lực hy sinh ở đây sau thời gian đầu tư sẽ không mang lại hiệu quả lớn hơn ở trạng thái ban đầu là tiền, tài chính mà sản phẩm được tạo nên chủ yếu là các các tài sản cố định, là sản phẩm công cộng có các ngoại ứng tích cực đối với đời sống an sinh của nhân dân hoặc các công trình có ý nghĩa quan trọng đối với công cuộc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho một vùng dân cư rộng lớn, qua đó làm tăng năng lực sản xuất cũng như năng suất lao động của nhân dân. Vậy, đầu tư XDCB từ nguồn NSNN là hoạt động của nhà nước để đưa các loại nguồn vốn từ NSNN vào XDCB nhằm đạt lợi ích chung của nền kinh tế - xã hội.
Ngoài các đặc điểm chung của hoạt động đầu tư XDCB, đầu tư XDCB từ nguồn NSNN còn có một số đặc điểm riêng biệt như: - Hoạt động đầu tư XDCB từ nguồn NSNN mang đặc điểm của Nhà nước, chính phủ điều hành của từng quốc gia, từng địa phương. Do việc đánh giá hiệu qủa đầu tư XDCB từ nguồn NSNN cho đến nay vẫn là một bài toán khó khăn, do đó, việc ra quyết định đầu tư XDCB từ nguồn NSNN ngoài các khâu cần thiết của quá 6 trình đầu tư thì vẫn mang tính chủ quan, phụ thuộc lớn vào năng lực và tầm nhìn của người tham mưu và người ra quyết định.