Chương 1: Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu “ Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Ban điều hành dự án 36.25” Chương 2: Cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp Chương 3: Thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Ban điều hành dự án 36.25 Chương 4: Giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Ban điều hành dự án 36.25 8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 2. Tổng quan về kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp 2. Khái niệm về kế toán quản trị chi phí sản xuất Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, kế toán góp phần rất quan trọng vào công tác quản lý các hoạt động kinh tế, tài chính. Việc thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin về tình hình thu nhập, chi phí, so sánh thu nhập với chi để xác định kết quả là một trong những yêu cầu của kế toán tài chính.
Song doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm, kinh doanh nhiều loại hàng hóa, dịch vụ nhằm tổng hợp lại trong một cơ cấu hệ thống kế toán phục vụ cho yêu cầu của quản trị doanh nghiệp thì kế toán tài chính không đáp ứng được yêu cầu này. Do đó, các doanh nghiệp tổ chức hệ thống kế toán quản trị để trước hết nhằm xây dựng các dự toán chi phí, dự toán thu nhập và kết quả của từng loại sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Sau đó tiến hành theo dõi, kiểm tra suốt quá trình chi phí sản xuất, mua bán hàng hóa dịch vụ, tính toán giá thành sản phẩm, giá vốn hàng mua, hàng bán, doanh thu và kết quả cụ thể của doanh nghiệp. Xuất phát điểm của kế toán quản trị là kế toán chi phí, nghiên cứu chủ yếu là quá trình tính toán giá phí sản phẩm để ra các quyết định cho phù hợp, xác định giá trị hàng tồn kho và kết quả kinh doanh theo từng hoạt động.
Dần dần với sự phát triển của khoa học quản lý nói chung, khoa học kế toán cũng có những bước phát triển mạnh mẽ, đặc biệt từ năm 1957 trở lại đây, nhiều quốc gia có nền kinh tế phát triển trên thế giới đã đi sâu nghiên cứu, áp dụng và sử dụng những thông tin kế toán phục vụ cho yêu cầu quản lý. Sự phát triển mạnh mẽ của kế toán đã đặt ra hướng nghiên cứu các công cụ kiểm soát 9 và lập kế hoạch, thu nhận và xử lý thông tin phục vụ cho công việc ra quyết định gọi là kế toán quản trị.Hilton, giáo sư đại học Cornell (Mỹ ): “ Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong một tổ chức mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định và kiểm soát hoạt động của tổ chức” Theo Ray H.Garrison: “ Kế toán quản trị có liên hệ với việc cung cấp tài liệu cho các nhà quản lý là những người bên trong tổ chức kinh té và có trách nhiệm trong việc điều hành và kiểm soát mọi hoạt động của tổ chức” Theo các giáo sư đại học South Florida là Jack L. Keith và William L.Stephens: “ Kế toán quản trị là một hệ thống kế toán cung cấp cho các nhà quản trị những thông tin định lượng mà họ cần để hoạch định và kiểm soát” Theo Luật kế toán Việt Nam (năm 2003) và Thông tư 53/2006/TT-BTC ngày 12/6/2006 của Bộ Tài chính hướng áp dụng kế toán quản trị doanh nghiệp: “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán” Chung lại, kế toán quản trị là một hệ thống kế toán cung cấp các thông tin định lượng về hoạt động của đơn vị một cách cụ thể, giúp các nhà quản lý trong quá trình ra quyết định liên quan đến việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, kiểm soát và đánh giá tình hính thực hiện các hoạt động của đơn vị. Chi phí sản xuất là một trong những yếu tố trung tâm của công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp tồn tại và hoạt động phải chi nhiều khoản chi phí khác nhau trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh và chi phí có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Do đó, vấn đề được đặt ra là làm sao có thể kiểm soát được tất cả các 10 khoản chi phí. Kế toán quản trị chi phí sản xuất là công cụ hữu hiệu đáp ứng nhu cầu thông tin chi phí cho các nhà quản trị để đưa ra các quyết định kinh doanh, cơ sở cho kiểm soát, sử dụng chi phí của đơn vị một cách có hiệu quả. Kế toán quản trị chi phí sản xuất được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nhưng tất cả đều thống nhất cùng một ý tưởng thể hiện ở bản chất của kế toán hướng đến cung cấp thông tin phục vụ cho các hoạt động của nhà quản lý ở doanh nghiệp thực hiện các chức năng quản lý như hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm tra giám sát và ra quyết định quản lý.
Kế toán quản trị chi phí sản xuất là việc thu thập, xử lý và lập các báo cáo nội bộ nhằm cung cấp thông tin phục vụ chủ yếu cho những nhà quản lý bên trong doanh nghiệp, giúp họ đưa ra các quyết định kinh tế và vạch ra kế hoạch cho tương lai phù hợp với chiến lược kinh doanh. Kế toán quản trị chi phí được hình thành và phát triển trên cơ sở ban đầu là khảo sát chi phí kinh doanh và cung cấp các thông tin hữu ích cho các chức năng nhà quản trị, nhà quản trị có các chức năng hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và chức năng ra quyết định là quan trọng nhất, kế toán quản trị cung cấp và phục vụ cho chức năng này. Như vậy , cùng với sự xuất hiện của nền kinh tế thị trường, KTQTCP sản xuất đã ra đời và trở thành công cụ quan trọng trợ giúp cho những người làm công tác quản lý ra quyết định sản xuất kinh doanh và là phương tiện để thực hiện kiểm soát quản lý trong doanh nghiệp.2 Đặc điểm cơ bản của kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp Một là, kế toán quản trị chi phí sản xuất nhấn mạnh việc cung cấp số liệu cho việc sử dụng nội bộ cho nhà quản trị, nó sử dụng các thông tin kế toán ban đầu, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính theo yêu cầu thông tin nhà quản trị DN. Đối tượng sử dụng thông tin KTQTCP sản 11 xuất là các nhà quản trị, những người trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh hàng ngày của doanh nghiệp, thường xuyên phải đề ra các các quyết định khác nhau liên quan tới hiệu quả sản xuất kinh doanh (SXKD) trong ngắn và dài hạn.
Vì vậy, họ cần phải có những thông tin riêng biệt, phù hợp với từng loại quyết định. KTQTCP sản xuất cung cấp các thông tin tài chính nội bộ, có vai trò đo lường và giám sát kết quả hoạt động của DN và cung cấp thông tin cho việc ra quyết định quản lý. Hai là, KTQTCP sản xuất chủ yếu đặt trọng tâm cho tương lai, được thiết lập bởi nhu cầu thông tin trong việc lập kế hoạch chiến lược và hoạt động SXKD. Trong nền kinh tế thị trường, do yêu cầu phải nhạy bén và nắm bắt nhanh cơ hội kinh doanh nên KTQTCP sản xuất sản xuất cung cấp thông tin cho nhà quản trị cần linh hoạt, tốc độ và thích hợp với từng quyết định, có thể cung cấp bất kỳ khi nào nhà quản lý cần: hàng tháng, tuần, ngày, thậm chí có thể báo cáo ngay lập tức, do đó nó có tính linh hoạt cao nên không đòi hỏi phải tuân thủ theo pháp Luật kế toán và cũng không đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối của số liệu.
Ba là, KTQTCP sản xuất mang tính linh hoạt và phù hợp với nhu cầu thông tin, được biểu diễn dưới hình thức giá trị, vật chất và được báo cáo chi tiết, đi sâu vào từng mảng hoạt động. Các báo cáo tập trung vào các lĩnh vực: SX sản phẩm, khách hàng và các mảng kinh doanh. KTQTCP sản xuất thu thập, xử lý, phân tích thông tin trên cơ sở kết hợp dữ liệu lịch sử, dữ liệu hiện tại, dữ liệu ước tính và các dự án tương lai. Nguồn dữ liệu của KTQTCP sản xuất là hệ thống dữ liệu kế toán của doanh nghiệp, cùng với các nguồn thông tin khác như: hồ sơ khách hàng, xu hướng phát triển của ngành, tình hình cạnh tranh, xu hướng biến động của thị trường, lãi suất, tỷ giá.
Bốn là, KTQTCP sản xuất không mang tính pháp lệnh và không bắt buộc phải tuân thủ các chuẩn mực kế toán chung. Doanh nghiệp có thể quy 12 định ra các nguyên tắc cơ bản riêng và các sổ sách cần thiết phù hợp với nhu cầu quản lý mà không bị ràng buộc bởi các quy định của các cơ quan quản lý nhà nước. Bởi mục tiêu chính của KTQTCP sản xuất là cung cấp các thông tin nội bộ cho các nhà quản trị để đưa ra các quyết định điều hành sản xuất kinh doanh. Vai trò của kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp Kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp là một bộ phận của hệ thống kế toán nhằm cung cấp cho các nhà quản lý thông tin về chi phí để giúp các nhà quản lý thực hiện các chức năng quản trị cho doanh nghiệp.
Kế toán quản trị chi phí sản xuất chủ yếu cung cấp thông tin thích hợp cho các nhà quản lý nhằm xây dựng các chiến lược cạnh tranh bằng cách thiết lập các báo cáo định kỳ và báo cáo đặc biệt. Các báo cáo định kỳ phản ánh về khả năng sinh lời của các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp, như các sản phẩm, dịch vụ, các thị trường tiêu thụ nhằm đảm bảo doanh nghiệp chỉ tiến hành thực hiện các hoạt động mang lại lợi nhuận. Kế toán quản trị chi phí cũng cung cấp các thông tin để phân bổ các nguồn lực của doanh nghiệp cũng như quyết định cơ cấu sản phẩm tiêu thụ. Các báo cáo đặc biệt giúp cho các nhà quản lý đưa ra quyết định chiến lược, như phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, đàm phán hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp và các khách hàng.
