Hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước đầm hà tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đào Thị Ninh
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trần Sĩ Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước đầm hà tỉnh quảng ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan về chi thường xuyên NSNN
• 1.1.1. Khái niệm chi thường xuyên NSNN
• 1.1.2. Đặc điểm chi thường xuyên NSNN
• 1.1.3. Phân loại chi thường xuyên NSNN
• 1.2. KSC thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.2.1. Khái niệm KSC thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.2.2. Vai trò của KSC thường xuyên NSNN
• 1.2.3. Công cụ KSC thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.2.4. Nguyên tắc kiểm soát và điều kiện chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.2.5. Quy trình KSC thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.2.6. Nội dung KSC thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.3. Các tiêu chí đánh giá KSC thường xuyên NSNN
• 1.3.1. Tỷ lệ từ chối thanh toán các khoản chi thường xuyên vượt dự toán được cấp có thẩm quyền giao tương ứng với từng khoản chi
• 1.3.2. Tỷ lệ từ chối thanh toán các khoản chi thường xuyên không đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ
• 1.3.3. Tỷ lệ từ chối thanh toán các khoản chi thường xuyên không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới KSC thường xuyên NSNN
• 1.4.1. Nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Giới thiệu về KBNN Đầm Hà
• 2.1.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của KBNN Đầm Hà
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức, nhân lực của KBNN Đầm Hà
• 2.1.4. Chức năng và nhiệm vụ, các đối tượng khách hàng giao dịch chi thường xuyên của KBNN Đầm Hà
• 2.2. Thực trạng chi thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.2.1. Khái quát tình hình chi thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.2.2. Chi thường xuyên NSNN theo lĩnh vực chi
• 2.2.3. Chi thường xuyên NSNN theo các cấp ngân sách
• 2.3. Thực trạng công tác KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.3.1. Quy trình KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.3.2. Kết quả công tác kiếm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.4. Đánh giá công tác KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 2.4.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng công tác KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đầm Hà
• 3.1.1. Định hướng phát triển KBNN giai đoạn 2021 – 2030
• 3.1.2. Định hướng công tác chi thường xuyên NSNN của KBNN Đầm Hà đến năm 2030
• 3.1.3. Yêu cầu và mục tiêu đối với công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Đầm Hà đến năm 2030
• 3.1.4. Cơ hội và thách thức đối với công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Đầm Hà đến năm 2030
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Đầm Hà
• 3.2.1. Nâng cao năng lực KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Đầm Hà
• 3.2.2. Tăng cường sự lãnh đạo của chính quyền các cấp và sự phối hợp giữa KBNN, cơ quan Tài chính và các ngành hữu quan
• 3.2.3. Hoàn thiện khâu phân bổ và giao dự toán chi thường xuyên NSNN
• 3.2.4. Nhóm biện pháp phụ trợ
• 3.3. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý cấp trên
• 3.3.1. Đối với KBNN Quảng Ninh
• 3.3.2. Đối với KBNN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) là một phần quan trọng trong quản lý tài chính công. Qua đó, việc đảm bảo các khoản chi được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả là rất cần thiết. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn nhiều hạn chế, việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên càng trở nên cấp thiết.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát chi thường xuyên NSNN

Kiểm soát chi thường xuyên NSNN là quá trình theo dõi, đánh giá và điều chỉnh các khoản chi tiêu của nhà nước nhằm đảm bảo tính hợp pháp và hợp lệ của các chứng từ chi. Vai trò của nó không chỉ giúp ngăn chặn lãng phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

1.2. Đặc điểm của chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên NSNN thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách. Đặc điểm của nó bao gồm tính chất ổn định, thường xuyên và liên quan đến các hoạt động thiết yếu của nhà nước như giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

II. Thách thức trong công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Mặc dù công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN đã có những tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như tình trạng lãng phí, thất thoát ngân sách và quy trình kiểm soát chưa thực sự hiệu quả là những điểm cần được cải thiện.

2.1. Tình trạng lãng phí và thất thoát ngân sách

Lãng phí và thất thoát ngân sách là vấn đề nghiêm trọng trong quản lý tài chính công. Nhiều khoản chi không được sử dụng đúng mục đích, dẫn đến việc ngân sách không đạt được hiệu quả như mong muốn.

2.2. Quy trình kiểm soát chưa hiệu quả

Quy trình kiểm soát chi thường xuyên NSNN hiện tại còn nhiều bất cập. Việc thiếu minh bạch trong các bước kiểm soát và phê duyệt chi tiêu gây khó khăn trong việc theo dõi và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

III. Phương pháp cải thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN, cần áp dụng các phương pháp cải thiện quy trình và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu lãng phí mà còn nâng cao tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

3.1. Nâng cao năng lực kiểm soát chi thường xuyên

Cần đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác kiểm soát chi thường xuyên. Việc này giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Kho bạc nhà nước và các cơ quan tài chính là rất quan trọng. Điều này giúp đảm bảo thông tin được chia sẻ kịp thời và chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả kiểm soát chi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Kho bạc nhà nước Đầm Hà

Nghiên cứu thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại Kho bạc nhà nước Đầm Hà cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến để nâng cao hiệu quả công tác này trong tương lai.

4.1. Kết quả đạt được trong công tác kiểm soát

Kho bạc nhà nước Đầm Hà đã thực hiện tốt công tác kiểm soát chi thường xuyên, giúp các đơn vị sử dụng ngân sách quản lý và sử dụng kinh phí một cách hiệu quả.

4.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù có nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác kiểm soát chi thường xuyên. Nguyên nhân chủ yếu là do quy trình kiểm soát chưa thực sự chặt chẽ và thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN cần được cải thiện liên tục để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và giảm thiểu lãng phí.

5.1. Định hướng phát triển công tác kiểm soát

Cần xây dựng các chính sách và quy định rõ ràng hơn về kiểm soát chi thường xuyên, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

5.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kiểm soát chi thường xuyên sẽ giúp nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong quản lý ngân sách nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quản lý tài chính công, kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước là nhiệm vụ cốt lõi nhằm bảo đảm kỷ cương tài khóa, ngăn chặn thất thoát lãng phí và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực quốc gia. Tại huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh, trong giai đoạn 2016–2020, kinh tế địa phương ghi nhận bước phát triển ấn tượng với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt 14,17%/năm, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tăng bình quân 17,5% so với kế hoạch huyện giao và vượt 27,5% so với kế hoạch tỉnh giao. Sự tăng trưởng này kéo theo quy mô chi thường xuyên ngày càng mở rộng, đòi hỏi công tác kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước Đầm Hà phải được đổi mới và hoàn thiện toàn diện.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Đầm Hà trong giai đoạn 5 năm từ năm 2016 đến năm 2020. Mục tiêu cụ thể là làm rõ hệ thống cơ sở lý luận, phân tích các chỉ tiêu thực chứng trong quản lý hơn 110 đơn vị sử dụng ngân sách, chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến tồn tại trong chấp hành định mức dự toán, và đề xuất các giải pháp khả thi cho giai đoạn 2021–2030.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với công tác điều hành ngân sách địa phương, giúp thiết lập cơ chế giám sát tài chính minh bạch, hỗ trợ tối ưu hóa tỷ lệ giải ngân đúng tiến độ đạt mức 100% dự toán được duyệt, đồng thời kéo giảm tỷ lệ hồ sơ vi phạm chế độ tiêu chuẩn xuống dưới mức 1%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế học then chốt: Lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và Lý thuyết kiểm soát nội bộ theo khung COSO. Quản lý tài chính công hiện đại nhấn mạnh nguyên tắc quản trị dựa trên kết quả đầu ra, bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong phân bổ quỹ công. Đồng thời, khung lý thuyết kiểm soát nội bộ cung cấp cơ sở để thiết lập hệ thống giám sát 3 tuyến phòng thủ từ khâu lập dự toán, thẩm định chứng từ đến hậu kiểm thanh toán.

Nghiên cứu tích hợp 4 khái niệm nền tảng trong hệ thống pháp luật Việt Nam:

• Ngân sách nhà nước theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13, là toàn bộ các khoản thu, chi được dự toán và thực hiện trong một năm tài khóa.
• Chi thường xuyên ngân sách nhà nước, bao gồm các khoản chi duy trì hoạt động bộ máy và thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.
• Kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước theo Thông tư số 62/2020/TT-BTC, là quá trình cơ quan kho bạc sử dụng công cụ pháp lý và nghiệp vụ để thẩm tra tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ.
• Tiêu chuẩn, định mức chi tiêu công theo Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đóng vai trò là thước đo giới hạn chi phí tối đa cho từng danh mục mua sắm và vận hành.

Quy trình thẩm định hồ sơ được mô hình hóa theo 2 phương thức rõ rệt: kiểm soát trước - thanh toán sau (thực hiện trong 01 đến 03 ngày làm việc) và thanh toán trước - kiểm soát sau (hoàn tất thanh toán trong 01 ngày làm việc và tiến hành hậu kiểm trong 01 ngày làm việc tiếp theo).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc TABMIS, các báo cáo tài chính định kỳ giai đoạn 2016–2020 của Kho bạc Nhà nước Đầm Hà và số liệu niên giám thống kê huyện Đầm Hà. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ quy trình tác nghiệp thực tế của 11 cán bộ công chức cơ quan kho bạc và phản hồi nghiệp vụ từ các đơn vị giao dịch.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn diện 110 đơn vị sử dụng ngân sách có quan hệ giao dịch thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Đầm Hà tính đến năm 2020, cùng 100% hồ sơ thanh toán chi thường xuyên phát sinh trong giai đoạn 2016–2020. Luận văn áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp phân tầng theo nhóm đơn vị dự toán để phản ánh đầy đủ bức tranh tài chính địa phương. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm triệt tiêu sai số chọn mẫu, bảo đảm tính chuẩn xác tuyệt đối của các chỉ số tài khóa cấp huyện.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian 5 năm, tổng hợp đối chiếu định tính và định lượng để đánh giá hiệu lực kiểm soát chi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu đối tượng giao dịch tại Kho bạc Nhà nước Đầm Hà mang tính đa dạng cao với tổng số 110 đơn vị sử dụng ngân sách trong năm 2020. Cụ thể gồm: 28 cơ quan Đảng và nhà nước chiếm tỷ lệ 25,45%; 30 cơ sở giáo dục chiếm tỷ lệ 27,27%; 15 đơn vị sự nghiệp công lập chiếm tỷ lệ 12,72%; 9 đơn vị hành chính xã, thị trấn chiếm tỷ lệ 8,18%; và 28 đơn vị khác chiếm tỷ lệ 26,36%. Khối lượng công việc tập trung lớn nhất ở khối giáo dục và cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ hai, công tác quản lý chấp hành dự toán ghi nhận nhiều nỗ lực tích cực song vẫn bộc lộ hạn chế ở khâu lập kế hoạch. Trong điều kiện kinh tế huyện đạt mức thu nhập bình quân 2.620 USD/người/năm và tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,2% vào năm 2020, một số đơn vị vẫn xảy ra tình trạng đề nghị thanh toán vượt dự toán được giao từng quý, buộc Kho bạc phải từ chối giải ngân hàng chục món chi sai mục lục ngân sách.

Thứ ba, hiệu quả ngăn chặn sai phạm chứng từ và định mức chi được nâng cao rõ rệt. Qua công tác thẩm tra hồ sơ theo Nghị định số 11/2020/NĐ-CP và Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg, Kho bạc Nhà nước Đầm Hà đã kiên quyết yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hàng trăm bộ hồ sơ thanh toán tạm ứng chưa đủ hóa đơn hợp lệ, đồng thời từ chối các khoản chi phụ cấp, mua sắm tài sản công sai tiêu chuẩn.

Thứ tư, nguồn nhân lực của đơn vị gồm 11 cán bộ công chức có độ tuổi trung bình 36 tuổi, trong đó 100% có trình độ đại học trở lên với 2 thạc sĩ và 2 cán bộ đang theo học cao học quản lý kinh tế. Đội ngũ trẻ này đã làm chủ hạ tầng công nghệ, vận hành dịch vụ công trực tuyến đạt tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ điện tử trên 90% vào năm 2020.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành công trên bắt nguồn từ việc triển khai đồng bộ hệ thống TABMIS, sự phối hợp nhịp nhàng giữa Kho bạc Nhà nước Đầm Hà với Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, cùng tinh thần trách nhiệm cao của 5 giao dịch viên phụ trách kiểm soát chi. Tuy nhiên, hạn chế vẫn tồn tại do trình độ kế toán tại 9 xã thị trấn chưa đồng đều, việc cập nhật các thông tư mới của Bộ Tài chính còn chậm trễ, và cơ chế tự chủ tài chính tại 15 đơn vị sự nghiệp chưa thực sự hoàn thiện.

Khi so sánh với nghiên cứu của Phạm Văn Hãnh (2020) tại Kho bạc Nhà nước Ba Chẽ, kết quả tại Đầm Hà có nét tương đồng về đặc thù địa bàn miền núi có tỷ lệ chi cho an sinh xã hội cao, nhưng Đầm Hà có ưu thế vượt trội về tỷ lệ giao dịch qua dịch vụ công trực tuyến. Kết quả này cũng củng cố nghiên cứu của Hoàng Thị Xuân Hương (2018) tại Quảng Trạch về áp lực kiểm soát chi ngân sách xã, và phù hợp với mô hình hiện đại hóa thanh toán công của nhóm tác giả Kho bạc Nhà nước Cẩm Lệ - Đà Nẵng (2020).

Trong thực tế phân tích, toàn bộ dữ liệu kiểm soát chi của 110 đơn vị giao dịch có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ tròn phản ánh tỷ trọng các khối đơn vị và bảng tổng hợp đa trục theo dõi biến động tỷ lệ từ chối thanh toán qua từng năm tài chính từ 2016 đến 2020.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Đầm Hà trong giai đoạn 2021–2030, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Nâng cao trình độ nghiệp vụ và kỹ năng kiểm soát rủi ro cho đội ngũ cán bộ: Kho bạc Nhà nước Đầm Hà phối hợp với Kho bạc Nhà nước tỉnh Quảng Ninh tổ chức tối thiểu 2 đợt tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ giao dịch viên. Mục tiêu đến năm 2025 có 100% cán bộ làm chủ quy trình kiểm soát rủi ro trên không gian số, xử lý hồ sơ đạt độ chính xác tuyệt đối. Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo Kho bạc Nhà nước Đầm Hà và Phòng Tổ chức cán bộ Kho bạc Nhà nước Quảng Ninh.

• Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ và vận hành dịch vụ công trực tuyến: Mở rộng diện bao phủ dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 đến 100% trong số 110 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn. Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thanh toán trước - kiểm soát sau xuống dưới 01 ngày làm việc theo Thông tư số 62/2020/TT-BTC. Chủ thể thực hiện: Bộ phận tin học và các giao dịch viên Kho bạc Nhà nước Đầm Hà.

• Hoàn thiện quy trình phân bổ và giao dự toán ngân sách chi tiết: Ủy ban nhân dân huyện Đầm Hà chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với các cơ quan chuyên môn nâng cao chất lượng lập dự toán đầu năm, gắn chỉ tiêu chi thường xuyên với kết quả đầu ra, giảm tỷ lệ điều chỉnh bổ sung dự toán trong năm xuống dưới 5% vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Đầm Hà và các cơ quan dự toán cấp 1.

• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và kiểm tra sau giải ngân: Thiết lập quy chế trao đổi dữ liệu điện tử định kỳ hàng tháng giữa Kho bạc, cơ quan Thuế và cơ quan Tài chính; thực hiện hậu kiểm 100% các khoản chi tạm ứng và chi mua sắm tài sản công có giá trị lớn trong vòng 30 ngày kể từ ngày giải ngân. Chủ thể thực hiện: Kho bạc Nhà nước Đầm Hà, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Thanh tra huyện Đầm Hà.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ lãnh đạo và giao dịch viên trong hệ thống Kho bạc Nhà nước: Cung cấp khung hướng dẫn thực hành kiểm soát chi thường xuyên chuẩn mực, phương pháp nhận diện chứng từ rủi ro và kinh nghiệm xử lý hồ sơ trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến cấp huyện.

• Thủ trưởng và kế toán trưởng tại 110 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn: Giúp nắm vững các điều kiện cấp phát theo Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 và định mức mua sắm theo Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg, từ đó chủ động hoàn thiện hồ sơ hợp lệ và tránh bị từ chối thanh toán.

• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu điển cứu kết hợp phân tích chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2016–2020, làm cơ sở phát triển các đề tài kiểm soát tài chính công.

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương cấp huyện, cấp tỉnh: Cung cấp các luận cứ khoa học và thực tiễn để hoạch định chính sách giao dự toán ngân sách tự chủ, tăng cường kỷ luật tài khóa và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong quản lý ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

Kho bạc Nhà nước Đầm Hà kiểm soát chi thường xuyên dựa trên những căn cứ pháp lý chủ yếu nào? Kho bạc Nhà nước Đầm Hà thực hiện kiểm soát dựa trên Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13, Thông tư số 62/2020/TT-BTC, Nghị định số 11/2020/NĐ-CP và Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg. Các văn bản này quy định chặt chẽ điều kiện chi, mẫu biểu chứng từ và định mức chi tiêu công cho 100% đơn vị sử dụng ngân sách.

Quy trình kiểm soát chi qua Trang dịch vụ công trực tuyến mang lại ưu điểm vượt trội gì? Quy trình giao dịch điện tử theo Nghị định số 165/2018/NĐ-CP giúp 110 đơn vị gửi hồ sơ 24/7, xóa bỏ hoàn toàn chứng từ giấy, minh bạch hóa tiến độ xử lý và rút ngắn thời gian giải ngân xuống còn 01 ngày làm việc, giảm hơn 90% thời gian giao dịch trực tiếp.

Tiêu chí định lượng nào phản ánh rõ nét nhất chất lượng kiểm soát chi tại Kho bạc Đầm Hà? Chất lượng kiểm soát được đo lường qua 3 chỉ số: tỷ lệ từ chối thanh toán do chi vượt dự toán, tỷ lệ từ chối do hồ sơ không hợp pháp hợp lệ, và tỷ lệ từ chối do sai chế độ định mức. Chỉ số này phản ánh mức độ tuân thủ pháp luật tài chính của các đơn vị.

Những sai phạm phổ biến nhất trong hồ sơ thanh toán chi thường xuyên tại địa phương là gì? Các lỗi điển hình gồm: hạch toán sai tiểu mục mục lục ngân sách, chi vượt định mức công tác phí, mua sắm máy móc văn phòng vượt giá trần theo Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg, hoặc thanh toán tiền lương vượt chỉ tiêu biên chế được duyệt. Các khoản này đều bị từ chối thanh toán.

Đội ngũ cán bộ Kho bạc Nhà nước Đầm Hà đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số tài chính như thế nào? Đơn vị có 11 cán bộ với độ tuổi trung bình 36 tuổi, 100% đạt trình độ từ đại học trở lên, trong đó có 4 cán bộ có trình độ hoặc đang theo học thạc sĩ quản lý kinh tế. Lực lượng này làm chủ hoàn toàn hệ thống TABMIS và công nghệ kiểm soát điện tử.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua hệ thống Kho bạc Nhà nước cấp huyện.
• Đánh giá thực chứng bức tranh tài chính và kết quả kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước Đầm Hà giai đoạn 2016–2020 đối với 110 đơn vị giao dịch.
• Nhận diện rõ nét các điểm nghẽn về chất lượng lập dự toán đầu năm và năng lực nghiệp vụ kế toán tại 9 xã thị trấn trên địa bàn.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu hiện đại hóa công nghệ, chuẩn hóa năng lực 11 cán bộ và nâng cao kỷ luật tài khóa giai đoạn 2021–2030.
• Khẳng định vai trò của Kho bạc Nhà nước Đầm Hà như một công cụ quản lý tài chính trọng yếu, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 14%/năm.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng mô hình kiểm soát chi thường xuyên tinh gọn, an toàn và hiện đại cho địa bàn cấp huyện. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và đơn vị sử dụng ngân sách hãy áp dụng ngay các khuyến nghị thực tiễn của công trình để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Tổng quan về chi thường xuyên NSNN 1. Khái niệm chi thường xuyên NSNN 1. Khái niệm ngân sách nhà nước  Khái niệm: Trong lịch sử phát triển kinh tế thế giới, bất cứ một chủ thể kinh tế nào dù là cá nhân, tập thể, doanh nghiệp hay Nhà nước cũng đều phải có những nguồn lực tài chính nhất định để phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu và định hướng của mình.

NSNN là một phạm trù kinh tế, lịch sử gắn liền với sự ra đời của Nhà nước và nền kinh tế hàng hóa, tiền tệ. Nhà nước ra đời và để bảo đảm cho hoạt động của mình, Nhà nước sử dụng quyền lực tham gia vào quá trình phân phối sản phẩm xã hội dưới hình thức thuế, vay nợ… hình thành nên NSNN, đây là bộ phận quan trọng nhất của tài chính nhà nước. NSNN là kế hoạch thu chi tài chính hàng năm của Nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định. NSNN là bản dự toán (bản ghi) cân đối hàng năm về thu, chi cho các cơ quan chính quyền Nhà nước.

Đối với một Nhà nước, nguồn lực tài chính đó chính là NSNN, Nhà nước luôn cần phải có các nguồn lực tài chính chi tiêu cho mục đích bảo vệ sự tồn tại và phát triển của mình, đó là chi tiêu cho hoạt động của bộ máy Nhà nước, cho quân đội, cho cảnh sát… Tiếp đó là những nhu cầu chi tiêu khác nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước như: chi cho các nhu cầu về giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, y tế, văn hoá thông tin, thể dục - thể thao, đảm bảo xã hội, cho đầu tư phát triển… Tại Việt Nam, xuất phát từ những đặc điểm kinh tế - xã hội và yêu cầu đổi mới phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Luật NSNN (83/2015/QH13) thông qua tại kỳ họp thứ 9 Quốc Hội khóa 13, ngày 25/6/2015 quy định: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, 7 chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” (Quốc hội, 2015). Từ khái niệm trên ta thấy: - NSNN xét về phương diện kinh tế: Trước hết là một khái niệm thuộc phạm trù kinh tế học hay hẹp hơn là tài chính học. Theo đó, NSNN là bảng dự toán về các khoản thu và các khoản chi tiền tệ của một quốc gia, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định thực hiện trong một khoảng thời hạn nhấy định, thường là một năm. - NSNN xét theo phương diện pháp lý: Theo phương diện này, NSNN cũng không có nhiều sự khác biệt so với kinh tế, nó đều nói về các khoản thu, chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm.

Còn ở phương diện pháp lý, NSNN được hiểu là một đạo luật đặc biệt của mỗi quốc gia, do quốc hội ban hành và chính phủ thực hiện trong một thời hạn xác định. Nhưng khác với những đạo luật thông thường, NSNN được cơ quan lập pháp tạo ra theo trình thự, thủ tục riêng và hiệu lực thi hành của đạo luật này được xác định rõ ràng là một năm.  Hệ thống NSNN Việt Nam: Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu chi của mỗi cấp ngân sách. Hệ thống NSNN ở nước ta bao gồm Ngân sách trung ương (NSTW) và Ngân sách địa phương (NSĐP).

- NSTW là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương. - NSĐP là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ NSTW cho NSĐP và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương. NSĐP gồm ngân sách các cấp chính quyền địa phương (Quốc hội, 2015). NSĐP bao gồm: 8 Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh (NST)), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương; Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách huyện(NSH)), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách của các xã, phường, thị trấn.

Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã (NSX)) (Chính phủ, 2016). Cụ thể hóa hệ thống NSNN bằng sơ đồ sau: Sơ đồ 2.1: Hệ thống NSNN Ngân sách nhà nước Ngân Ngân sách tỉnh Ngân sách sách địa trung phương ương Ngân sách huyện Ngân sách cấp xã (Nguồn:Kho bạc Nhà nước)  Vai trò của NSNN: - NSNN là công cụ chủ yếu phân bổ các nguồn lực tài chính, bảo đảm cho nền kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, ổn định và bền vững: NSNN là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước, đóng vai trò chủ đạo đối với sự phát triển của nền kinh tế. Toàn bộ các khoản thu NSNN bao gồm các khoản thu trong và ngoài nước đều tập trung vào 9 quỹ NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của NSNN đối với nền kinh tế quốc gia.

- NSNN là công cụ tăng cường tiềm lực tài chính quốc gia, góp phần ổn định tiền tệ, giá cả, kiềm chế lạm phát. - NSNN là công cụ điều tiết thu nhập của các chủ thể kinh tế, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. NSNN có vai trò quan trọng trong việc thực hiện công bằng xã hội như: Chi phúc lợi công cộng nhằm tạo điều kiện nâng cao mặt bằng xã hội; Chi trợ cấp đối với những người có hoàn cảnh khó khăn; Chi trợ cấp thất nghiệp nhằm ổn định xã hội… nhằm đảm bảo sự ổn định cuộc sống vật chất, tinh thần của người lao động và của cộng đồng dân cư. - NSNN là công cụ củng cố bộ máy quản lý nhà nước, tăng cường sức mạnh quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia.

NSNN đảm bảo nguồn lực tài chính cho hoạt động bộ máy nhà nước, đảm bảo nguồn kinh phí hoạt động của Đảng cộng sản Việt Nam, đảm bảo kinh phí hoạt động của hệ thống quốc phòng an ninh,nhằm củng cố sức mạnh quân sự, đảm bảo hoạt động kinh tế - xã hội, hoạt động của bộ máy quản lý Nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị. - NSNN là công cụ mở rộng mối quan hệ đối ngoại, đẩy nhanh quá trình hợp tác và hội nhập quốc tế. Mọi khoản thu chi tài chính phát sinh trong quan hệ quốc tế đều có liên quan trực tiếp đến hoạt động của NSNN, đặc biệt là các khoản thu chi về đầu tư trực tiếp và gián tiếp; các khoản viện trợ và tiếp nhận viện trợ; các khoản đi vay và cho vay do Nhà nước quản lý. Mọi khoản thu của NSNN từ nước ngoài đều phải được quản lý chặt chẽ và sử dụng có hiệu quả, các khoản vay nợ phải trả nợ đúng hạn.

Các khoản chi của NSNN ra nước ngoài phải được tính toán kỹ lưỡng trên cơ sở đáp ứng các mục tiêu nhiệm vụ quốc tế của Nhà nước về trước mắt và lâu dài (Lê Hùng Sơn và các cộng sự, 2017). Khái niệm chi thường xuyên NSNN Chi thường xuyên là chi NSNN cho các nhu cầu thiết yếu hàng năm của Nhà nước và của các tổ chức được Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động. Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường 10 xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế - xã hội. Các khoản chi thường xuyên từ NSNN là những khoản chi nhằm duy trì các hoạt động cơ bản của Nhà nước, không thể trì hoãn.

Các khoản chỉ thường xuyên của ngân sách được phân cấp cho từng cấp của hệ thống NSNN. NSTW đảm nhận các khoản chi thường xuyên mang tính quốc gia như các khoản chi cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin. do trung ương trực tiếp quản lý. NSĐP đảm nhận các khoản chỉ thường xuyên theo phân cấp quản lý trực tiếp về kinh tế - xã hội của từng cấp chính quyền địa phương.

Tại Luật NSNN (83/2015/QH13) thông qua tại kỳ họp thứ 9 Quốc Hội khóa 13, ngày 25/6/2015 quy định: “Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh” (Quốc hội, 2015). Từ khái niệm trên ta thấy, chi thường xuyên NSNN là các khoản chi nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của Nhà nước với các nội dung chủ yếu: chi tiền công, tiền lương, chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ, chi chuyển giao thường xuyên. Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn hóa nghệ thuật, khoa học công nghệ, thể dục thể thao, các sự nghiệp xã hội khác; các hoạt động sự nghiệp kinh tế; quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; hoạt động của các cơ quan nhà nước; hoạt động của Đảng cộng sản Việt Nam; hoạt động của ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, liên đoàn Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam, Hội nông dân Việt Nam; trợ giá theo chính sách của Nhà nước; phần chi thường xuyên thuộc các chương trình mục tiêu quốc, dự án nhà nước; hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội; trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; các khoản chi thường xuyên theo quy định của pháp luật.