Chương 1: Giới thiệu nguyên nhân chọn đề tài, mục tiêu nguyên cứu, câu hỏi nguyên cứu, đối tượng, phạm vi nguyên cứu và phương pháp nguyên cứu. Chương 2: Giới thiệu các nghiên cứu trước và cơ sở lý luận chung về kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại. Chương 3: Thực trạng và đánh giá kế toán hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thế giới công nghệ từ đó đưa ra hàng ý giải pháp để hoàn thiện kế toán hàng tồn kho tại công ty. CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 2.
Các đề tài nghiên cứu trước Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài, tác giả đã tìm hiểu một số công trình nghiên cứu có liên quan đến khóa luận như sau: Luận văn thạc sĩ của tác giả Trương Thị Hồng Xâm bảo vệ năm 2015 tại Học viện Ngân Hàng với đề tài “Kế toán hàng tồn kho tại công ty TNHH nhựa đường Petrolimex”. Ưu điểm chính của luận văn là tác giả đã hệ thống hóa được các vấn đề lý luận cơ bản về kế toán hàng tồn kho dưới góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị. Trên cơ sở đó tác giả đã phân tích thực trạng và phương hướng hoàn thiện kế toán tồn kho dưới cả 2 góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị. Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Vũ Quốc Dương đã bảo vệ thành công đề tài “Kế toán hàng tồn kho tại Công ty cổ phần thế giới số Trần Anh” tại trường Đại học Kinh tế quốc dân HCM năm 2015.
Tác giả đã đánh giá được quá trình hạch toán hàng tồn kho tại một đơn vị dịch vụ. Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về kế toán hàng tồn kho tại các đơn vị dịch vụ. Đồng thời đã đánh giá được thực trạng công tác kế toán hàng tồn kho tại doanh nghiệp dưới hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị. Bài viết “Kế toán hàng tồn kho ở một số nước phát triển và bài học cho Việt Nam” của tác giả Trần Hải Long, Trường Đại học Thương mại đăng trên Tạp chí nghiên cứu tài chính kế toán số 04 (129), 2014, trang 50 - 52.
Bài viết đã trình bày kế toán tồn kho theo kế toán Mỹ, kế toán Pháp và đưa ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Trong từng hệ thống kế toán, tác giả đã nêu ra được khái niệm, bản chất, phân loại chi phí thương mại trong hoạt động kinh doanh thương mại; thời điểm ghi nhận tồn kho và các khái niệm liên quan tới xác định giá trị hàng tồn kho. Bài viết cũng nhấn mạnh rằng “Hệ thống kế toán pháp quy định chặt chẽ và cụ thể cho từng phần hành kế toán, tạo ra sự thống nhất trong hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, đồng thời đảm bảo tính so sánh được của các số liệu kế toán qua các thời kỳ của DN”. Tuy nhiên tác giả cũng nhấn mạnh việc hạch toán một số nghiệp vụ kinh tế trở nên phức tạp, làm giảm bớt sự chủ động của kế toán.
Bên cạnh việc nêu công tác kế toán tồn kho thương mại theo kế toán Mỹ, Pháp, bài viết cũng nêu ra bài học kinh nghiệm cho các DN thương mại ở Việt Nam. Kế thừa hệ thống hóa lý luận cơ bản về kế toán hàng tồn kho dưới góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị của các đề tài trước áp dụng vào doanh nghiệp thương mại, 6 đặc biệt là chưa có đề tài nào nghiên cứu kế toán hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thế giới công nghệ tại Trường Đại học Ngân hàng TP HCM cũng như tại cơ quan đơn vị. Chính vì vậy, tác giả đã tập trung nghiên cứu về kế toán HTK Công ty TNHH MTV Thế giới công nghệ nhằm đưa ra những kiến nghị góp phần tích cực vào hoạt động quản trị doanh nghiệp giúp công ty đạt được những định hướng phát triển bền vững trong giai đoạn phát triển đây. Những vấn đề cơ bản về kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại 2.
Khái niệm hàng tồn kho Theo chuẩn mực kế toán quốc tế về hàng tồn kho – IAS 02 thì: “Hàng tồn kho là những tài sản được giữ để bán trong kỳ sản xuất kinh doanh thông thường hoặc đang trong quá trình sản xuất ra các thành phẩm để bán hoặc dưới dạng nguyên vật liệu, vật dụng sẽ được sử dụng trong quá trình sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ”. Như vậy, có thể hiểu rằng HTK bao gồm các hàng hóa mua vào để bán ra, thành phẩm trong kho, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ chuẩn bị đưa vào sản xuất và giá trị sản phẩm dở dang. Đặc điểm hàng tồn kho - Hàng tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của doanh nghiệp - Hàng tồn kho trong doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, với chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho khác nhau. - Các khoản mục hàng tồn kho thường rất đa dạng và có thể bị hư hỏng trong thời gian nhất định, dễ bị lỗi thời.
- Hàng tồn kho được tính theo nguyên tắc giá gốc, trường hợp giá trị thuần được thực hiện thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được. - Có một số phương pháp đánh giá và tính giá thực tế xuất hàng tồn kho như phương pháp bình quân gia quyền, đích danh, vì thế nên có sự khác nhau về giá trị hàng tồn kho thực tế và lợi nhuận của kỳ kinh doanh - Việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho rất khó phân loại và xác định giá trị như các tác phẩm nghệ thuật, các loại linh kiện điện tử, đồ cổ, kim khí quý,… 7 2. Phân loại hàng tồn kho Theo thông tư 200/2014/TT-BTC, hàng tồn kho được phân loại như sau: Hàng mua đi đường Hàng mua đi đường là các loại hàng hóa mua ngoài đã thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp còn đang trên đường vận chuyển, ở bến cảng, bến bãi, kho ngoại quan hoặc đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nhận nhập kho. Nguyên liệu, vật liệu Nguyên liệu, vật liệu của doanh nghiệp là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng cho mục đích sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Công cụ dụng cụ CCDC là những tư liệu lao động tham gia vào một hay nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Trong thời gian sử dụng công cụ dụng cụ cũng bị hao mòn dần về mặt giá trị giống như tài sản cố định; tuy nhiên do thời gian sử dụng ngắn và giá trị thấp chưa đủ điều kiện để làm tài sản cố định. Nhập, xuất, tồn kho công cụ, dụng cụ được thực hiện theo giá gốc. Nguyên tắc xác định giá gốc nhập kho công cụ, dụng cụ được thực hiện như quy định đối với hàng tồn kho khác. Thành phẩm Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc quá trình chế biến do các bộ phận sản xuất của doanh nghiệp sản xuất hoặc thuê ngoài gia công xong đã được kiểm nghiệm phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật và nhập kho.
Hàng hóa Hàng hóa trong doanh nghiệp là những hàng hóa vật tư mà doanh nghiệp mua vào để bán phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội, và được thực hiện trao đổi thông qua mua bán trên thị trường. Trị giá hàng mua bao gồm: Giá mua, các loại thuế không được hoàn lại, chi phí thu mua hàng hóa như chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản trong quá trình mua hàng và các chi phí có liên quan trực tiếp đến việc mua do hàng mua không đúng cách, phẩm chất được trừ khỏi chi phí mua hàng. Hàng hóa trong doanh nghiệp thường đa dạng và nhiều chủng loại khác nhau. Hàng hóa thường xuyên biến động trong quá trình kinh doanh nên cần phải theo dõi tình hình nhập – xuất - tồn trên các mặt số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.
Hàng gửi đi bán Trị giá của hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi cho khách hàng, gửi bán đại lý, ký gửi, dịch vụ đã hoàn thành bàn giao cho khách hàng theo hợp đồng kinh tế hoặc đơn 8 đặt hàng, nhưng chưa được xác định là đã bán (chưa được tính là doanh thu bán hàng trong kỳ đối với số hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi, dịch vụ đã cung cấp cho khách hàng).Yêu cầu, nhiệm vụ và nguyên tắc kế toán hàng tồn kho • Yêu cầu kế toán hàng tồn kho: HTK trong doanh nghiệp thường gồm nhiều loại, có vai trò, công dụng khác nhau. Do đó, kế toán HTK phải đảm bảo tổ chức quản lý hàng tồn kho một cách chặt chẽ ở tất cả các khâu: - Khâu thu mua, DN cần kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch cung ứng thu mua hàng trên tất cả các mặt: số lượng, chất lượng, giá mua,… nhằm cung cấp đầy đủ kịp thời vật tư hàng hoá cho quá trình sản xuất kinh doanh. - Khâu bảo quản, DN phải tổ chức tốt hệ thống bến bãi, trang bị các phương tiện kĩ thuật, bảo đảm an toàn cho hàng, tránh bị mất mát, hư hỏng,… gây nên sự lãng phí. - Khâu dự trữ, để có thể vừa đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời cho quá trình sản xuất và tiêu dùng của xã hội, đồng thời vừa tránh được sự ứ đọng, DN cần thường xuyên tiến hành kiểm tra số tồn kho để có thể điều chỉnh lại kế hoạch cung ứng, thu mua.
- Khâu tiêu thụ, doanh nghiệp cần phải nâng cấp chất lượng sản phẩm, giữ uy tín, áp dụng các chiến lược maketing nhằm thu hút nhiều khách hàng, tăng doanh thu, lợi nhuận cho doanh nghiệp. Như vậy, quản lý chặt chẽ từ khâu thu mua, bảo quản, vận chuyển và dự trữ là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý hàng tồn kho ở doanh nghiệp. • Nhiệm vụ của kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp: Kế toán HTK cần tổ chức đánh giá phù hợp với các nguyên tắc, yêu cầu quản lý thống nhất của Nhà nước và yêu cầu quản trị của doanh nghiệp, vì vậy kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại phải thực hiện các nhiệm vụ sau: − Tổ chức chứng từ, tài khoản, sổ kế toán phù hợp với phương pháp hàng tồn kho của doanh nghiệp, thực hiện đầy đủ chế độ hạch toán đúng với chế độ hiện hành, mở sổ (thẻ) kế toán chi tiết, tạo điều kiện cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong phạm vi ngành và toàn bộ nền kinh tế quốc dân.