PHẦN MỞ ĐẦU. T ng qu n v t nh h nh nghi n u .2 ngh a thực tiễn .1 Mục đích nghiên cứu .2 Nhiệm vụ nghiên cứu. it ng h h th v ph m vi nghi n u .1 Đối tƣợng nghiên cứu.2 Khách thể nghiên cứu.3 Phạm vi nghiên cứu .1 Phạm vi không gian .2 Phạm vi thời gian.3 Giới hạn nội dung. u h i v gi thuy t nghi n u .1 Câu hỏi nghiên cứu .2 Giả thuyết nghiên cứu.
h ng ph p nghi n u .1 Phƣơng pháp phân tích tài liệu .2 Phƣơng pháp phỏng vấn sâu .3 Phƣơng pháp thảo luận nh m tập trung .4 Phƣơng pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi .22 NỘI DUNG CHÍNH. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN .1 Các khái niệm công cụ .3 Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn phục vụ sản xuất cho các tỉnh Tây Nguyên (PRICHP) .4 Tổng quan địa bàn nghiên cứu .5 Những phong tục tập quán, tín ngƣỡng, văn hoá của dân tộc Êđê .6 Khuôn khổ pháp lý và thể chế của Đảng và Nhà nƣớc liên quan đến giới và trong việc thành lập Ban giám sát cộng đồng .7 Những quy định riêng của dự án về việc thành lập Ban giám sát cộng đồng.38 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1. HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CỘNG ĐỒNG VÀ SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ DÂN TỘC ÊĐÊ TRONG DỰ ÁN NÂNG CẤP CSHTNT PHỤC VỤ SẢN XUẤT CHO CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN. Đặc điểm hoạt động giám sát.
Mục đích và đối tƣợng của hoạt động giám sát. Chủ thể của hoạt động giám sát. Sự tham gia của phụ nữ trong Ban giám sát cộng đồng. Đánh giá của các cấp lãnh đạo đối với sự tham gia của phụ nữ đồng bào Êđê trong Ban giám sát cộng đồng.
Đánh giá của đồng nghiệp đối với sự tham gia của phụ nữ đồng bào Êđê trong Ban giám sát cộng đồng. Đánh giá của ngƣời dân vùng dự án đối với sự tham gia của phụ nữ đồng bào Êđê trong Ban giám sát cộng đồng. Đánh giá của phụ nữ đồng bào Êđê về quá trình tham gia Ban giám sát cộng đồng .3 Những rào cản, kh khăn của phụ nữ Êđê khi tham gia hoạt động giám sát cộng đồng .1 Nhận định của đồng nghiệp .2 Nhận định của ngƣời dân vùng dự án .3 Nhận định của phụ nữ Êđê trong Ban giám sát cộng đồng .68 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2. VAI TRÒ CỦA NHÂN VIÊN CTXH TRONG VIỆC HỖ TRỢ PHỤ NỮ ÊĐÊ THAM GIA HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG DỰ ÁN .1 Thực trạng hoạt động của nhân viên công tác xã hội tại phƣờng Ea Tam và Khánh Xuân trong việc hỗ trợ phụ nữ đồng bào Êđê tham gia Ban giám sát cộng đồng .1 Hoạt động với vai trò tuyên truyền viên .2 Hoạt động với vai trò ngƣời giáo dục .3 Hoạt động với vai trò nhà tƣ vấn, tham vấn .4 Hoạt động với vai trò ngƣời môi giới (vận động và kết nối nguồn lực) 84 3.5 Hoạt động với vai trò ngƣời tạo sự thay đổi .2 Những yếu tố tác động đến việc thực hiện vai trò của nhân viên CTXH.
Chủ trƣơng, chính sách của Nhà nƣớc và pháp luật. Những chỉ đạo định hƣớng của cán bộ lãnh đạo. Nhận thức của bản thân nhân viên CTXH đối với ngành nghề của họ 91 3. Một số hạn chế từ nhận thức của những ngƣời xung quanh về vai trò của nhân viên CTXH .3 Những giải pháp hỗ trợ nhân viên CTXH thực hiện tốt vai trò thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ Êđê vào Ban giám sát cộng đồng .93 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3.100 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .102 PHỤ LỤC 1: BẢNG TRƢNG CẦU Ý KIẾN NGƢỜI DÂN .106 PHỤ LỤC 2: BIÊN BẢN THẢO LUẬN NHÓM THÀNH VIÊN NỮ ÊĐÊ BAN GIÁM SÁT CỘNG ĐỒNG .113 PHỤ LỤC 3: PHỎNG VẤN SÂU CÁN BỘ VÀ NGƢỜI DÂN .132 6 N MỤ TỪ V ẾT TẮT ABD Ngân hàng Châu Á BGSCĐ Ban giám sát cộng đồng CHPs Các tỉnh Tây Nguyên CTXH Công tác xã hội GoV Chính phủ Việt Nam PRICHP Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn phục vụ sản xuất cho các tỉnh Tây Nguyên 7 N MỤ BẢN Bảng 2.1: Trình độ học vấn của các thành viên Ban giám sát cộng đồng .2: Nghề nghiệp các thành viên trong Ban giám sát cộng đồng .3: Quan điểm của ngƣời dân về sự tham gia Ban giám sát cộng đồng của phụ nữ đồng bào đê .4: Quan điểm của ngƣời dân về sự tham gia Ban giám sát cộng đồng của phụ nữ đồng bào đê theo trình độ học vấn.5: Nhận thức của ngƣời dân về trách nhiệm hỗ trợ phụ nữ đê của các đơn vị trong cộng đồng .6: ánh giá của phụ nữ đê trong Ban giám sát cộng đồng về các điều kiện tập huấn .7: ánh giá của đồng nghiệp về những khó khăn của phụ nữ đê trong quá trình tham gia Ban giám sát cộng đồng .8: ánh giá của ngƣời dân về những tác nhân gây rào cản đối với sự tham gia của phụ nữ đê trong Ban giám sát cộng đồng .9: Nhận định của ngƣời dân vùng dự án về những khó khăn của phụ nữ đê khi tham gia Ban giám sát cộng đồng theo giới tính .10: Nhận định của ngƣời dân vùng dự án về những khó khăn của phụ nữ đê khi tham gia Ban giám sát cộng đồng theo dân tộc .11: ánh giá của phụ nữ đê về những khó khăn họ gặp phải trong quá trình tham gia Ban giám sát cộng đồng theo thang điểm 10.
72 8 N MỤ B ỂU Ồ Biểu đồ 2.1: Ảnh hƣởng của phong tục tập quán theo dân tộc đến sự tham gia của phụ nữ đồng bào đê vào các công việc xã hội .2: Mức độ nắm bắt thông tin của ngƣời dân về Ban giám sát cộng đồng .3: ánh giá của ngƣời dân về mức độ ảnh hƣởng của phong tục tập quán đến sự tham gia của phụ nữ đê trong Ban giám sát cộng đồng .4: ánh giá của ngƣời dân về những phong tục tập quán ảnh hƣởng đến sự tham gia của phụ nữ đê trong Ban giám sát cộng đồng .5: Nhận thức của ngƣời dân về những hình thức hỗ trợ phụ nữ đồng bào đê tham gia Ban giám sát cộng đồng .1: Cách thức tuyên truyền của nhân viên CTXH bán chuyên nghiệp77 9 P ẦN MỞ ẦU 1. Cơ sở hạ tầng nông thôn là một trong những điều kiện cơ bản nhằm đảm bảo cho việc phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế cho ngƣời dân địa phƣơng. Tuy vậy, để những dự án phát triển, nâng cấp sơ sở hạ tầng đến những khu vực nông thôn không phải dễ dàng do nguyên nhân chính xuất phát từ sự kh khăn trong di chuyển, đi lại. Hơn thế nữa, chi phí thực hiện các dự án phát triển, nhƣ chi phí phát triển cho mỗi đối tƣợng hƣởng lợi, đối với các vùng dân cƣ thƣa thớt thƣờng thấp hơn.
Chi phí xây dựng ở đây lại cao hơn do địa hình đồi núi phức tạp. Phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng là một yếu tố mang tính thiết yếu trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nƣớc đã dành nhiều sự quan tâm đến vấn đề này thông qua các dự án phát triển cơ sở hạ tầng đặc biệt ở những vùng nông thôn kh khăn, không c điều kiện tiếp cận với hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại (đƣờng giao thông, hệ thống thủy lợi, hệ thống đƣờng sắt, đƣờng thủy,…) thông qua nguồn vốn của Chính phủ, vốn viện trợ hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), các nhà tài trợ khác. Nhờ có những dự án đầu tƣ nâng cấp, hệ thống cơ sở hạ tầng ở nƣớc ta đã c những bƣớc phát triển mạnh cả về chiều rộng và chiều sâu, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nƣớc, góp phần bảo đảm tốc độ tăng trƣởng kinh tế nhanh, phát triển các l nh vực văn h a, xã hội, giảm nhẹ thiên tai và bảo đảm an ninh quốc phòng, nâng cao đời sống nhân dân, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng, miền.
Nhiều công trình hiện đại đã đƣợc đầu tƣ xây dựng đạt tiêu chuẩn quốc tế, tạo diện mạo mới của đất nƣớc trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Năng lực công nghệ và chất lƣợng nguồn nhân lực trên các l nh vực xây dựng, quản lý và vận hành kết cấu hạ 626 tầng đƣợc nâng lên [13, tr. 266] Trong các dự án nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng, Chủ đầu tƣ luôn nhấn mạnh đến vai trò và sự tham gia của nữ giới vào bộ máy giám sát. Các kế hoạch hành động giới đƣợc xây dựng dựa trên việc cải thiện sự tham gia của nữ giới về cả số lƣợng và chất lƣợng.
Những mục tiêu đƣa ra đều dựa trên cơ sở nghiên cứu khảo sát 10 và những hoạt động hỗ trợ đã đƣợc xây dựng trƣớc đ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đƣợc triển khai cho thấy việc phát triển có sự tham gia của những ngƣời dân địa phƣơng và đặc biệt là sự tham gia của phụ nữ chƣa đƣợc thiết lập một cách đầy đủ. Họ chƣa c kinh nghiệm trong việc tham gia vào những hoạt động phát triển xã hội. Kết quả từ Báo cáo nghiên cứu khả thi năm 2012 thuộc Dự án Nâng cấp cơ sở hạ tầng nông thôn phục vụ sản xuất cho các tỉnh Tây Nguyên đã chỉ ra rằng: “Phần lớn các đại biểu dự họp đều có vị trí trong chính quyền xã hoặc bản.
Phụ nữ thƣờng ít giữ các vị trí này. Mặc dù c đề nghị các đại biểu nữ trong xã và từ Hội Phụ nữ tham gia phiên họp, nhƣng số lƣợng phụ nữ trong các phiên họp thƣờng ít hơn nhiều so với nam giới”. Những kết quả đề cập ở trên phần nào cho thấy phụ nữ tại khu vực Tây Nguyên (thuộc địa bàn dự án) còn gặp nhiều kh khăn trong việc tham gia các hoạt động chung của cộng đồng cũng nhƣ hoạt động giám sát dự án. Không chỉ phụ nữ giữ các chức vụ tại xã/phƣờng, thôn/bản cảm thấy thiếu tự tin và ít xuất hiện tại các cuộc họp mà những phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số lại càng hiếm c cơ hội đƣợc trực tiếp tham gia các hoạt động giám sát, đánh giá, quản l , lãnh đạo.
Chúng tôi đặc biệt chú trọng đến nhóm phụ nữ dân tộc Êđê – một trong những dân tộc có nhiều nét văn h a dân tộc đặc trƣng với đời sống tinh thần phong phú tại khu vực Tây Nguyên nói chung và tỉnh Đắk Lắk nói riêng.