Phân tích hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn vietgap ở phường hương an thị xã hương trà tỉnh thừa thiên huế

Sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap tại Hương An, Thừa Thiên Huế đang trở thành một trong những mô hình nông nghiệp hiệu… 72 trang · Đại học Huế · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Thoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Châu
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap tại Hương An, Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.3.3. Phương pháp tổng hợp và phân tích
• 1.4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.4.1. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của bài Khóa luận
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT HÀNH LÁ THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP
• 2.1. Tổng quan về VietGap
• 2.2. Khái niệm về VietGap
• 2.3. Lợi ích của việc áp dụng VietGap
• 2.4. Một số thông tin về Hành lá
• 2.5. Quy trình sản xuất rau (bao gồm cả hành lá) theo tiêu chuẩn VietGap
• 2.6. Lý luận về hiệu quả kinh tế
• 2.6.1. Khái niệm về hiệu quả kinh tế
• 2.6.2. Các phương pháp xác định hiệu quả kinh tế
• 2.6.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá
• 2.6.4. Ý nghĩa của việc nghiên cứu hiệu quả kinh tế
• 2.7. Cơ sở thực tiễn
• 2.7.1. Tình hình sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGap ở Việt Nam
• 2.7.2. Tình hình sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGap ở Thừa Thiên Huế
• 3. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT HÀNH LÁ THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP TẠI PHƯỜNG HƯƠNG AN, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội của phường Hương An
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 3.1.3. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Tình hình sản xuất hành lá VietGap ở Phường Hương An
• 3.2.1. Mùa vụ, thị trường tiêu thụ
• 3.2.2. Diện tích, năng suất, sản lượng của hành lá VietGap và không VietGap tại phường Hương An
• 3.2.3. Kết quả và hiệu quả sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap và không theo tiêu chuẩn VietGap của các hộ điều tra năm 2020
• 3.2.3.1. Tình hình chung của các hộ điều tra
• 3.2.3.2. Tình hình sử dụng đất đai của các hộ điều tra năm 2020
• 3.2.3.3. Tình hình đầu tư trang bị các tư liệu sản xuất của các hộ điều tra
• 3.2.3.4. Nguồn vốn của các hộ điều tra
• 3.2.3.5. Diện tích, năng suất, sản lượng hành lá theo tiêu chuẩn VietGap và không theo tiêu chuẩn VietGap của các hộ điều tra
• 3.2.3.6. Mức đầu tư chi phí cho sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap và không theo tiêu chuẩn VietGap của các hộ điều tra
• 3.2.3.7. Kết quả sản xuất hành lá của các hộ điều tra theo tiêu chuẩn VietGap và không theo tiêu chuẩn VietGap
• 3.2.3.8. Kết quả và hiệu quả về kinh tế
• 3.2.3.9. Những thuận lợi và khó khăn của các hộ trong quá trình sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap
• 3.2.3.10. Đánh giá việc thực hiện sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP tại Phường Hương An
• 4. CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT HÀNH LÁ THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP
• 4.1. Định hướng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap ở phường Hương An
• 4.2. Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap ở phường Hương An
• 4.2.1. Giải pháp về giống, đầu tư, kỹ thuật chăm sóc
• 4.2.2. Giải pháp về khuyến nông
• 4.2.3. Giải pháp về thị trường tiêu thụ
• 4.2.4. Giải pháp về phòng ngừa sâu bệnh
• 5. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap

Sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap tại Hương An, Thừa Thiên Huế đang trở thành một trong những mô hình nông nghiệp hiệu quả. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGap trong sản xuất hành lá đã mang lại nhiều lợi ích cho nông dân, từ việc tăng năng suất đến việc cải thiện thu nhập.

1.1. Khái niệm và lợi ích của tiêu chuẩn VietGap

Tiêu chuẩn VietGap (Vietnamese Good Agricultural Practices) là một hệ thống quy định nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Việc áp dụng VietGap giúp nông dân sản xuất hành lá đạt chất lượng cao, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập.

1.2. Tình hình sản xuất hành lá tại Hương An

Hương An hiện là địa phương sản xuất hành lá lớn nhất tỉnh Thừa Thiên Huế. Nông dân đã chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng hành lá, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất hành lá VietGap

Mặc dù sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap mang lại nhiều lợi ích, nhưng nông dân vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Thời tiết thất thường, sâu bệnh và biến động giá cả là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến năng suất và thu nhập của họ.

2.1. Thời tiết và biến đổi khí hậu

Thời tiết thất thường và biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho nông dân trong việc duy trì năng suất hành lá. Những hiện tượng như hạn hán hay lũ lụt có thể làm giảm sản lượng đáng kể.

2.2. Thị trường tiêu thụ không ổn định

Giá bán hành lá thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định là một thách thức lớn đối với các hộ sản xuất.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá

Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap, cần áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật và cải tiến quy trình sản xuất. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất hành lá như hệ thống tưới tiêu tự động và phân bón thông minh có thể giúp nông dân tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất.

3.2. Đào tạo và hỗ trợ nông dân

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân để họ nắm vững quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá

Nghiên cứu cho thấy sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất thông thường. Diện tích, năng suất và sản lượng hành lá đều tăng, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

4.1. So sánh hiệu quả kinh tế giữa VietGap và không VietGap

Kết quả nghiên cứu cho thấy hộ sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap có thu nhập cao hơn đáng kể so với hộ sản xuất không theo tiêu chuẩn này.

4.2. Tác động đến đời sống nông dân

Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGap không chỉ nâng cao thu nhập mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống cho nông dân, giúp họ có điều kiện tốt hơn trong sinh hoạt hàng ngày.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho sản xuất hành lá

Sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGap tại Hương An đã chứng minh được hiệu quả kinh tế và tiềm năng phát triển. Để duy trì và nâng cao hiệu quả này, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức liên quan.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất để đảm bảo phát triển bền vững.

5.2. Tăng cường liên kết giữa nông dân và thị trường

Việc tạo ra các liên kết chặt chẽ giữa nông dân và các doanh nghiệp tiêu thụ sẽ giúp ổn định thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm hành lá.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ các loại cây lương thực truyền thống có giá trị kinh tế thấp sang các loại rau màu chuyên canh chất lượng cao là một định hướng trọng tâm. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, mặc dù tiềm năng phát triển nông nghiệp tương đối lớn với gần 70.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, quá trình tái cơ cấu vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu doanh nghiệp dẫn dắt và ứng dụng công nghệ cao chưa phổ biến.

Phường Hương An (thuộc thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế) là địa phương có truyền thống thâm canh nông nghiệp với tổng diện tích tự nhiên 1.069 ha. Trong những năm gần đây, người dân địa phương đã chủ động chuyển đổi phần lớn diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang canh tác hành lá, đưa Hương An trở thành vùng sản xuất hành lá lớn nhất của tỉnh Thừa Thiên Huế. Đến năm 2017, chính quyền địa phương đã triển khai xây dựng vùng sản xuất hành lá đạt tiêu chuẩn VietGAP và đăng ký nhãn hiệu "Hành lá Hương An". Tuy nhiên, quá trình sản xuất thực tế vẫn gặp nhiều thách thức do điều kiện thời tiết biến động, rủi ro dịch bệnh, hạn mặn, lũ lụt và thị trường tiêu thụ thiếu ổn định. Đề tài "Phân tích hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP tại phường Hương An, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế" do tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu đánh giá thực trạng kinh tế và tìm kiếm giải pháp phát triển bền vững cho mô hình này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Phân tích hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP tại phường Hương An, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất hành lá tại địa phương đến năm 2025.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Mục tiêu 1: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá nói chung và hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP nói riêng.
   • Mục tiêu 2: Phân tích kết quả và hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP so sánh với mô hình canh tác truyền thống (không theo VietGAP) tại phường Hương An.
   • Mục tiêu 3: Đề xuất một số định hướng và nhóm giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá VietGAP trên địa bàn nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nông hộ tham gia sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP và hộ sản xuất hành lá không theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn phường Hương An.
• Phạm vi không gian: Địa bàn phường Hương An, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế (khảo sát tập trung tại 3 thôn/tổ dân phố: An Lưu, Cổ Bưu và Bồn Phổ).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2017–2020; số liệu sơ cấp phản ánh hoạt động sản xuất và chi phí - kết quả kinh tế của các nông hộ trong năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và hệ thống chỉ tiêu

Khóa luận vận dụng khung lý thuyết kinh tế nông nghiệp về hiệu quả kinh tế ($H$), bao gồm cả so sánh tuyệt đối ($H = Q - C$) và so sánh tương đối ($H = Q/C$ hoặc $H = C/Q$). Để lượng hóa hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá trên 1 đơn vị diện tích (1 sào canh tác = 500 $\text{m}^2$), tác giả thiết lập hệ thống chỉ tiêu tài chính - kinh tế:

• Tổng giá trị sản xuất (Gross Output - $GO$): $GO = \sum (Q \times P)$, trong đó $Q$ là sản lượng thu hoạch, $P$ là giá bán bình quân trên 1 kg sản phẩm.
• Chi phí trung gian (Intermediate Cost - $IC$): Toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ mua ngoài trong chu kỳ sản xuất (phân bón hóa học, phân hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật, phí thủy lợi, tiền thuê máy móc, chi phí thuê lao động ngoài), không tính lao động gia đình tự có.
• Giá trị gia tăng (Value Added - $VA$): $VA = GO - IC$.
• Tổng chi phí sản xuất (Total Cost - $TC$): $TC = IC + \text{Chi phí tự có của hộ}$ (bao gồm giá trị giống tự để và ngày công lao động gia đình quy đổi).
• Lợi nhuận kinh tế (Profit - $LN$): $LN = GO - TC$.
• Các hệ số hiệu quả kinh tế: Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian ($GO/IC$), tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($VA/IC$), năng suất đất đai ($N = Q/S$).

Về khung tiêu chuẩn kỹ thuật, nghiên cứu dựa trên quy chuẩn Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt tại Việt Nam (VietGAP) do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Tiêu chuẩn này tập trung vào nguyên tắc "4 AN" (An toàn thực phẩm, An toàn môi trường, An toàn lao động, An tâm truy xuất nguồn gốc) và nguyên tắc "4 ĐÚNG" trong sử dụng hóa chất nông nghiệp (Đúng loại, Đúng liều lượng, Đúng lúc, Đúng thời gian cách ly).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ của UBND phường Hương An, số liệu quản lý vùng sản xuất của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Hương An giai đoạn 2017–2020.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua phương pháp điều tra bảng hỏi trực tiếp với cỡ mẫu $n = 70$ hộ nông dân được chọn ngẫu nhiên theo danh sách tại 3 thôn (An Lưu, Cổ Bưu, Bồn Phổ). Cấu trúc mẫu gồm:
  • Nhóm hộ sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP: $n_1 = 60$ hộ.
  • Nhóm hộ sản xuất hành lá không theo tiêu chuẩn VietGAP: $n_2 = 10$ hộ (dùng làm nhóm đối chứng).
• Phương pháp xử lý và phân tích: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để làm sạch, tổng hợp và phân tích dữ liệu; áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tính số bình quân, cơ cấu tỷ lệ %) và phương pháp so sánh kinh tế giữa hai mô hình canh tác.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP

Chương này tổng quan cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, nêu rõ bản chất của hiệu quả kinh tế là phạm trù phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực sản xuất (đất đai, lao động, vốn) nhằm tối đa hóa kết quả thu được hoặc tối thiểu hóa chi phí đầu vào.

Về mặt sinh học và kinh tế, cây hành lá (thuộc chi Allium) có chu kỳ sinh trưởng ngắn (30–45 ngày/lứa), thích hợp trồng nhiều vụ trong năm (3–4 vụ/năm), chứa các hợp chất dinh dưỡng và dược liệu quan trọng như allicin, fitoncidi, vitamin nhóm B, C và hợp chất GPCS hỗ trợ phòng chống bệnh tật. Quy trình VietGAP rau ăn lá đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt 12 công đoạn: từ đánh giá đất/nước (cách ly khu công nghiệp tối thiểu 2 km, cách chất thải đô thị 200 m), quản lý giống, phân bón (cấm dùng phân tươi chưa hoai mục), thuốc bảo vệ thực vật (tuân thủ thời gian cách ly), cho đến thu hoạch, sơ chế, bảo quản (nhiệt độ $20^\circ\text{C}$, lưu kho tối đa 2 ngày) và vận chuyển an toàn trong vòng 2 giờ.

Về thực tiễn, tác giả tổng hợp tình hình áp dụng VietGAP tại các vùng chuyên canh hành lá lớn của Việt Nam (Lâm Đồng, Sóc Trăng, Hải Dương, Vĩnh Long, Đồng Tháp) và thực trạng tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Tính đến năm 2020, toàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã phát triển 1.057 ha diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP (trong đó có 957 ha lúa và 100 ha rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày). Các mô hình tiêu biểu gồm rau má Quảng Thọ (40 ha, doanh thu trên 16 tỷ đồng/năm), rau an toàn Quảng Thành (35 ha) và hành lá Hương An (16,5–17 ha).

Chương 2: Kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP tại phường Hương An, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của địa bàn và đi sâu phân tích dữ liệu điều tra thực địa năm 2020.

1. Khái quát địa bàn và diện tích sản xuất: Phường Hương An có diện tích tự nhiên 1.069 ha (đất nông nghiệp chiếm 758,50 ha). Năm 2020, phường có 1.636 hộ với 6.547 nhân khẩu (hộ nông nghiệp chiếm 1.307 hộ). Sản xuất hành lá của phường mở rộng liên tục từ 60 ha (năm 2017, sản lượng 1.680 tấn) lên 65 ha (năm 2019, sản lượng 2.600 tấn) và đạt 75 ha năm 2020. Trong 75 ha hành lá năm 2020, có 16,53 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP (176 hộ tham gia) và 58,47 ha canh tác không theo VietGAP (424 hộ).

Năm	Diện tích (ha)	Năng suất (tấn/ha)	Sản lượng (tấn)
2017	60,00	28,00	1.680,00
2018	63,00	36,98	2.330,00
2019	65,00	40,00	2.600,00

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo của UBND và HTX Nông nghiệp phường Hương An

2. Đặc điểm nhóm hộ điều tra:

• Nhóm hộ VietGAP ($n=60$): Tuổi chủ hộ bình quân 51,53 tuổi; số năm đi học bình quân 7,67 năm; kinh nghiệm trồng hành VietGAP bình quân 2,12 năm; diện tích đất tự nhiên bình quân 4.321,67 $\text{m}^2$/hộ (trong đó đất trồng lúa chiếm 48,82%, đất trồng hành VietGAP chiếm 26,27% tương đương 1.135 $\text{m}^2$ hay 2,27 sào).
• Nhóm hộ không VietGAP ($n=10$): Tuổi chủ hộ bình quân 48,5 tuổi; trình độ học vấn 7,0 năm; diện tích trồng hành bình quân 2,0 sào/hộ (1.000 $\text{m}^2$).
• Nguồn vốn và trang thiết bị: 100% nguồn vốn sản xuất của cả hai nhóm là vốn tự có do quy mô canh tác nông hộ còn nhỏ lẻ. Tư liệu sản xuất chủ yếu là công cụ thô sơ (cuốc, bình phun thuốc, máy cày mini).

3. Mức đầu tư vật tư và chi phí sản xuất (tính bình quân cho 1 sào/năm - 3 lứa sản xuất): Số liệu khảo sát phản ánh sự khác biệt về cơ cấu chi phí giữa hai phương thức canh tác:

Khoản mục chi phí (ĐVT: 1.000 đồng/sào/năm)	Hành lá VietGAP ($n=60$)	Tỷ lệ (%)	Hành lá không VietGAP ($n=10$)	Tỷ lệ (%)
I. Chi phí trung gian ($IC$)	4.629,45	23,82	5.629,23	29,17
1. Phân bón	1.527,00	7,85	1.685,13	8,73
- Phân hữu cơ	796,50	4,10	900,00	4,67
- Phân Urê	380,73	1,96	348,30	1,80
- Phân Lân	257,94	1,32	370,26	1,92
- Phân Kali	91,83	0,47	66,57	0,34
2. Thuốc BVTV	824,94	4,24	834,30	4,32
3. Phí thủy lợi	600,00	3,09	600,00	3,11
4. Chi phí thuê lao động ngoài	1.677,51	8,63	2.509,80	13,01
II. Chi phí tự có của nông hộ	14.793,66	76,18	13.653,00	70,83
1. Hạt giống	967,50	4,98	1.215,00	6,30
2. Hành con (giống tép)	9.686,55	49,88	9.180,00	47,60
3. Công lao động gia đình tự có	4.139,61	21,31	3.258,00	16,93
TỔNG CHI PHÍ ($TC = IC + \text{Tự có}$)	19.423,11	100,00	19.282,23	100,00

Nguồn: Tính toán từ số liệu điều tra năm 2020 của tác giả

4. Đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế:

• Năng suất: Hành lá VietGAP đạt năng suất bình quân 8,90 tạ/sào/vụ (sản lượng bình quân 18,80 tạ/hộ/năm với quy mô 2,27 sào), trong khi mô hình thông thường đạt 7,90 tạ/sào/vụ (sản lượng 15,80 tạ/hộ/năm với quy mô 2 sào).
• Giá bán: Giá bán hành lá VietGAP bình quân đạt 12.500 đồng/kg (dao động từ 10.000 đến 20.000 đồng/kg tùy thời điểm), cao hơn giá bán hành lá thông thường (10.500 đồng/kg).
• Hiệu quả kinh tế: Mô hình VietGAP có chi phí trung gian thấp hơn (4.629,45 nghìn đồng/sào so với 5.629,23 nghìn đồng/sào ở mô hình thường) nhờ các hộ VietGAP chủ động sử dụng nhiều ngày công lao động gia đình (24,21 công tự có/năm so với 18,00 công tự có/năm của hộ thường), giảm được áp lực thuê nhân công ngoài (9,78 công thuê ngoài so với 14,10 công thuê ngoài). Năng suất cao hơn cộng với giá bán chênh lệch 2.000 đồng/kg giúp mô hình VietGAP đạt doanh thu, giá trị gia tăng ($VA$) và lợi nhuận thuần vượt trội so với canh tác thông thường.

Chương 3: Những định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả xác định định hướng mở rộng diện tích chuyên canh hành lá VietGAP tại Hương An, nâng cao giá trị nhãn hiệu tập thể và đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Giải pháp về giống, đầu tư và kỹ thuật canh tác: Quản lý chặt chẽ nguồn giống hành con và hạt giống; tuyển chọn giống sạch bệnh, có tỷ lệ nảy mầm cao; hướng dẫn nông hộ bón phân cân đối, tăng cường phân bón hữu cơ vi sinh ủ hoai mục và hạn chế lạm dụng phân vô cơ.
2. Giải pháp về công tác khuyến nông: HTX Nông nghiệp Hương An phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông mở các lớp tập huấn kỹ thuật định kỳ; chuyển giao kỹ thuật ghi chép nhật ký đồng ruộng theo biểu mẫu VietGAP; đào tạo an toàn lao động trong sản xuất nông nghiệp.
3. Giải pháp về thị trường tiêu thụ và liên kết chuỗi: Xây dựng mối liên kết bền vững giữa nông hộ với các siêu thị, chuỗi cung ứng thực phẩm sạch và chợ đầu mối tại Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi; ứng dụng tem điện tử truy xuất nguồn gốc để bảo vệ thương hiệu "Hành lá Hương An".
4. Giải pháp về phòng trừ sâu bệnh hại: Thực hiện nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học; tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch để đảm bảo an toàn thực phẩm.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ số liệu thực tế về sản xuất hành lá tại phường Hương An giai đoạn 2017–2020, chỉ ra sự tăng trưởng diện tích từ 60 ha lên 75 ha và sản lượng từ 1.680 tấn lên 3.600 tấn (tính chung toàn phường).
• Đã lượng hóa chi tiết cơ cấu chi phí sản xuất 1 sào hành lá: Chi phí tự có chiếm tỷ trọng chi phối (76,18% ở hộ VietGAP và 70,83% ở hộ thường), trong đó chi phí giống hành con chiếm lớn nhất (khoảng 47,6%–49,88% tổng chi phí).
• Chứng minh rõ nét ưu thế của mô hình VietGAP so với mô hình canh tác truyền thống trên các khía cạnh:
  • Năng suất thu hoạch cao hơn 1,00 tạ/sào/vụ (8,90 tạ/sào so với 7,90 tạ/sào).
  • Giá bán bình quân cao hơn 19,05% (12.500 đồng/kg so với 10.500 đồng/kg).
  • Chi phí trung gian ($IC$) thấp hơn 17,76% nhờ giảm chi phí phân bón hóa học và giảm thuê mướn lao động ngoài.

Giải pháp và khuyến nghị đề xuất

Tác giả đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với chính quyền địa phương và HTX Nông nghiệp Hương An:

• Hỗ trợ vốn vay ưu đãi để bà con đầu tư hệ thống tưới tự động và máy móc nông nghiệp mini.
• Cải tạo, kiên cố hóa hệ thống kênh mương nội đồng nhằm bảo đảm tiêu thoát nước trong mùa mưa bão (tránh ngập úng làm sụt giảm sản lượng).
• Tăng cường thanh tra, giám sát quy trình sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn nhằm giữ vững chứng nhận VietGAP.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

Khóa luận cung cấp bộ dữ liệu vi mô đáng tin cậy về kinh tế hộ nông dân trồng hành lá tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; đóng vai trò là tài liệu minh chứng thực tiễn khẳng định tính hiệu quả kinh tế và môi trường của việc chuyển đổi phương thức canh tác rau màu truyền thống sang tiêu chuẩn VietGAP.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô mẫu điều tra nông hộ đối chứng không theo VietGAP còn khiêm tốn ($n_2 = 10$ hộ) so với nhóm hộ VietGAP ($n_1 = 60$ hộ), do phần lớn địa bàn nghiên cứu đã và đang trong quá trình chuyển đổi sang vùng quy hoạch tập trung. Bên cạnh đó, số liệu khảo sát chủ yếu phản ánh chu kỳ sản xuất năm 2020 – thời điểm chịu tác động bất lợi của dịch bệnh Covid-19 và mưa bão lớn cuối năm tại miền Trung.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi điều tra sang các xã, phường lân cận; tăng cỡ mẫu hộ đối chứng; đi sâu phân tích chuỗi giá trị và biên lợi nhuận của các tác nhân tham gia kênh phân phối (thương lái, chợ đầu mối, siêu thị) để hoàn thiện giải pháp thị trường.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn và Quản lý Kinh tế: Tham khảo phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát nông hộ, phương pháp tính toán hệ số hiệu quả kinh tế ($GO, IC, VA, TC, LN$) và kỹ thuật trình bày so sánh giữa hai mô hình canh tác.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp, khuyến nông viên tại địa phương: Sử dụng các định mức kinh tế - kỹ thuật (lượng giống, phân bón, thuốc BVTV, ngày công lao động/sào) làm cơ sở xây dựng kế hoạch nhân rộng mô hình VietGAP cho các vùng rau màu chuyên canh.

Câu hỏi thường gặp

1. Khảo sát thực tế trong khóa luận được thực hiện trên bao nhiêu hộ và tại những địa bàn nào?
Khóa luận đã tiến hành điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên trên 70 hộ nông dân tại 3 thôn thuộc phường Hương An: thôn An Lưu, thôn Cổ Bưu và thôn Bồn Phổ. Trong đó có 60 hộ canh tác hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP và 10 hộ canh tác không theo tiêu chuẩn VietGAP.

2. Năng suất và giá bán hành lá VietGAP tại Hương An năm 2020 khác biệt như thế nào so với hành lá thường?
Theo kết quả điều tra năm 2020, hành lá VietGAP đạt năng suất bình quân 8,90 tạ/sào/vụ và giá bán bình quân đạt 12.500 đồng/kg. Trong khi đó, hành lá sản xuất không theo VietGAP đạt năng suất 7,90 tạ/sào/vụ và giá bán bình quân là 10.500 đồng/kg.

3. Khoản mục nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí sản xuất 1 sào hành lá?
Chi phí giống hành con chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí của cả hai mô hình: chiếm 49,88% tổng chi phí ở mô hình VietGAP (9.686,55 nghìn đồng/sào/năm) và chiếm 47,60% ở mô hình không theo VietGAP (9.180,00 nghìn đồng/sào/năm).

4. Tại sao chi phí trung gian ($IC$) của mô hình VietGAP lại thấp hơn mô hình không theo VietGAP?
Chi phí trung gian của mô hình VietGAP thấp hơn (4.629,45 nghìn đồng/sào/năm so với 5.629,23 nghìn đồng/sào/năm) chủ yếu do các hộ VietGAP sử dụng ít phân bón hóa học hơn và tận dụng tối đa ngày công lao động tự có của gia đình (24,21 công/năm), từ đó giảm chi phí thuê mướn nhân công ngoài (1.677,51 nghìn đồng so với 2.509,80 nghìn đồng ở hộ thường).

5. Nguồn vốn đầu tư sản xuất của các hộ trồng hành lá tại Hương An được huy động từ đâu?
Kết quả khảo sát 60 hộ sản xuất hành lá VietGAP cho thấy 100% nguồn vốn sản xuất là nguồn vốn tự có của các hộ gia đình, do quy mô canh tác của nông hộ còn nhỏ lẻ nên các hộ đều tự túc vốn đầu vào.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa đã đánh giá toàn diện thực trạng và khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội của mô hình sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP tại phường Hương An so với phương thức canh tác truyền thống. Thông qua hệ thống dữ liệu điều tra sơ cấp chi tiết năm 2020, nghiên cứu chứng minh mô hình VietGAP giúp nâng cao năng suất, tăng giá trị sản phẩm và tối ưu hóa chi phí trung gian cho người nông dân. Các nhóm giải pháp về kỹ thuật giống, khuyến nông, quản lý dịch hại và liên kết chuỗi tiêu thụ được đề xuất trong công trình mang tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT HÀNH LÁ THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP 1.Tổng quan về VietGap. Khái niệm về VietGap. - VietGAP (là cụm từ viết tắt của: Vietnamese Good Agricultural Practices) có nghĩa là Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành đối với từng sản phẩm, nhóm sản phẩm thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi. - VietGAP là những nguyên tắc, trình tự, thủ tục hướng dẫn tổ chức, cá nhân sản xuất, thu hoạch, xử lý sau thu hoạch nhằm đảm bảo an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng; đồng thời bảo vệ môi trường và truy nguyên nguồn gốc sản xuất.

- Tiêu chuẩn VietGAP cụ thể tập trung đảm bảo thực hiện được 4 chữ “AN” và “4 ĐÚNG” sau: +An toàn thực phẩm – không gây nguy hại ngộ độc cho người tiêu dùng +An toàn cho môi trường và hệ sinh thái xung quanh +An toàn lao động cho người sản xuất, canh tác nông nghiệp +An tâm truy xuất được nguồn gốc sản phẩm + Đúng loại +Đúng liều lượng +Đúng lúc +Đúng thời gian cách ly 1. Lợi ích của việc áp dụng VietGap. - Đối với xã hội: tăng kinh ngạch xuất khẩu do vượt qua các rào cản kỹ thuật, không vi phạm các quy định, yêu cầu của các nước nhập khẩu. Áp dụng VietGAP làm thay đổi tập quán sản xuất hiện nay, xã hội giảm bớt được chi phí y tế, người 5 dân được sử dụng sản phẩm an toàn vệ sinh thực phẩm nghĩa là đã nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng và đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội.

- Đối với nhà sản xuất: Giúp người sản xuất phản ứng kịp thời hơn các vấn đề trong sản xuất hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP liên quan đến an toàn, vệ sinh thực phẩm thông qua việc kiểm soát sản xuất trong các khâu làm đất, chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho đến khi thu hoạch, tạo ra hành lá có chất lượng cao, ổn định. Những hộ sản xuất áp dụng qui trình và được cấp chứng chỉ VietGAP sẽ mang lại lòng tin cho nhà phân phối, người tiêu dùng và cơ quan quản lí. Chứng chỉ VietGAP giúp người sản xuất xây dựng thương hiệu sản phẩm và tạo thị trường tiêu thụ ổn định. - Đối với người tiêu dùng: Người tiêu dùng sẽ được sử dụng sản phẩm hành lá theo tiêu chuẩn VietGAP có chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm, đó cũng là mục tiêu chính và lợi ích lớn nhất mà VietGAP mang lại.

Với việc đề ra các nguy cơ và quy định thực hiện, VietGAP sẽ tạo nên quyền được đòi hỏi của người tiêu dùng, từ đó góp phần tạo nên một thế hệ những người tiêu dùng dễ dàng nhận biết được sản phẩm bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trên thị trường khi thấy có chứng nhận hoặc dấu chứng nhận sản phẩm VietGAP. Đây cũng là động lục chính thúc đẩy các nhà sản xuất phải cải tiến để sản xuất và cung ứng các sản phẩm tốt từ nông nghiệp cho xã hội. Một số thông tin về Hành lá - Khái niệm về hành lá: Hành lá là một loại thuộc chi Hành. Tất cả hành lá đều có lá rỗng màu xanh (giống hành tây), nhưng lại thiếu một thân hành (củ hành) phát triển hoàn chỉnh.

Chúng được trồng bởi hương vị thơm dịu hơn so với hầu hết hành tây và được ăn sống hoặc nấu chín như một loại rau. - Đặc điểm của hành lá: Hành thân thảo, cây sống lâu năm, có mùi đặc biệt. Có 5-6 lá, lá hình trụ rỗng, dài 30-50 cm, phía gốc lá phình to, trên đầu thuôn nhọn. Hoa tự mọc trên ống hình trụ, rỗng.

Hoa tự dạng hình xim, có ngấn thành hình tán giả trông tựa hình cầu. Quả 6 nang, tròn. Hành được trồng khắp nơi, chủ yếu là làm gia vị. Đồng thời hành cũng là một vị thuốc nam được dùng để chữa nhiều loại bệnh: thuốc ho, trừ đờm, lợi tiểu, sát trùng.

- Giá trị dinh dưỡng của hành lá: Trong hành lá chứa các chất dinh dưỡng quan trọng như chất vôi, chất sắt, chất potassium (K), chất cycloallin và các vitamin B, C chịu trách nhiệm về các hoạt động lành mạnh của trái tim và chống các bệnh cao huyết áp. Ngoài ra hành lá còn có tác dụng: + Bảo vệ sức khỏe trái tim Thường xuyên ăn hành, cũng giống như tỏi, sẽ giúp hạ thấp nồng độ cholesterol, từ đó giúp ngăn chặn chứng xơ vữa động mạch, tiểu đường và giảm nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ. Tác dụng hữu ích này có được là nhờ hợp chất sulphua, crom và vitamin B6 trong cây hành (các chất giúp ngăn chặn đau tim bằng cách hạ thấp nồng độ Homocysteine-yếu tố gây nguy cơ đáng kể cho đau tim và đột quỵ). Trong một nghiên cứu ở hơn 100.000 người, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng những người có chế độ ăn nhiều hành giúp giảm được 20% nguy cơ đau tim.

+ Giúp giảm nguy cơ ung thư dạ dày Trong một tuần, chỉ cần ăn hành từ hai đến ba lần sẽ giúp bạn giảm được nguy cơ phát triển bệnh ung thư dạ dày. Khi chế biến các món thịt, cho thêm ít hành sẽ giúp giảm lượng carcino-gens được tạo ra trong quá trình thịt được đun nấu ở nhiệt độ cao, từ đó giúp cho dạ dày tránh được sự tác động của chất độc hại này. + Ngăn chặn chứng loãng xương Nhiều người luôn nghĩ rằng việc uống sữa hàng ngày sẽ làm giảm nguy cơ loãng xương, giúp xương chắc khỏe. Nhưng ít ai biết đến ngoài sữa thì việc ăn hành thường xuyên sẽ giúp duy trì sức khỏe cho cho xương và ngăn ngừa chứng loãng xương.

Các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện một chất mới có trong hành lá có chất Gamma-L-glutamyl-trans-S-1-propenyl-L-cysteine sulfoxide (GPCS) có thể ngăn chặn chứng loãng xương. 7 + Giúp cơ thể chống lại vi rút Hành chứa allicin, chất có vai trò quan trọng chống lại vi khuẩn, virut, đặc biệt là vi khuẩn gây bệnh nấm da. Chất fitoncidi trong hành có tác dụng diệt khuẩn. Khi có dịch bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp, nên ăn hành sống để dự phòng.

- Giá trị kinh tế của cây hành lá + Hầu như trong các bữa cơm hằng ngày của mỗi gia đình, không thể thiếu cây hành , do đó hành lá được trồng quanh năm để phục vụ cho nhu cầu của người tiêu dùng. + Giá trị 500m2 hành so với cấy lúa vụ xuân, những người dân ở đây cho biết: “Mỗi sào đạt sản lượng bình quân khoảng 3,5-4 tấn/năm nếu gặp thời tiết tốt, nếu thời tiết xấu sản lượng có thể thấp hơn. Hành lá bán tại ruộng có giá bình quân 10. Với 3 sào hành , mỗi năm sản lượng đạt khoảng 12 tấn, cho thu nhập khoảng 14-15 triệu đồng, trừ chi phí thu lãi trên 55 triệu.

Quy trình sản xuất rau (bao gồm cả hành lá) theo tiêu chuẩn VietGap. - Đánh giá và lựa chọn vùng sản xuất: + Vùng sản xuất phải được khảo sát, đánh giá sự phù hợp giữa điều kiện sản xuất thực tế với quy định quy hoạch của nhà nước và địa phương. + Đất cao, thoáng nước thích hợp với sự sinh trưởng của rau + Cách ly với khu vực có chất thải công nghiệp và bệnh viện ít nhất 2km, với chất thải sinh hoạt thành phố ít nhất 200m. + Đất không được có tồn dư độc hại.

+ Vùng sản xuất rau, quả và chè an toàn phải được khảo sát, đánh giá về các mối nguy gây ô nhiễm về hóa học, sinh học và vật lí lên rau, quả theo quy định. + Vùng sản xuất có mối nguy cơ ô nhiễm cao và không thể khắc phục thì không được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap. - Giống: + Giống phải tốt, khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng. + Giống phải có hồ sơ ghi lại đầy đủ các biện pháp xử lý và mục đích xử lý.

- Đất và giá thể: 8 + Phải tiến hành phân tích, đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn trong đất và giá thể. + Cần có biện pháp chống xói mòn và thoái hóa đất. + Không được chăn thả vật nuôi gây ô nhiễm nguồn đất, nước trong vùng sản xuất. + Nếu chăn nuôi thì phải có chuồng trại và có biện pháp xử lý chất thải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và sản phẩm sau khi thu hoạch.

- Phân bón: + Mỗi vụ phải đánh giá nguy cơ ô nhiễm hóa học, sinh học và vật lý do sử dụng phân bón và chất bón bổ sung, ghi chép và lưu trong hồ sơ. + Nếu xác định có nguy cơ ô nhiễm trong việc sử dụng phân bón hay chất bón bổ sung, cần áp dụng các biện pháp nhằm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm lên rau, củ, quả. + Lựa chọn phân bón và chất phụ gia nhằm giảm thiểu nguy cơ gây ô nhiễm lên rau, quả. + Không sử dụng phân hữu cơ chưa hoai mục.

+ Bón đúng cách đúng thời điểm + Các dụng cụ sau khi tiến hành bón phân phải được vệ sinh và bão dưỡng thường xuyên. - Nguồn nước: + Không dùng nước thải công nghiệp, các khu dân cư, nước phân tươi,…trong sản xuất và xử lý sau thu hoạch. - Thuốc BVTV: + Các hóa chất sử dụng trong quá trình trồng trọt để kiểm soát sâu bệnh, đảm bảo cây trồng sinh trưởng và phát triển. Ví dụ: Thuốc trừ sâu, Thuốc trừ bệnh, Thuốc trừ dòi… + Thuốc BVTV dùng không hết cần được thu gom và xử lý đảm bảo không làm ô nhiễm môi trường.

+ Sau mỗi lần phun thuốc dụng cụ phải được vệ sinh sạch sẽ và thường xuyên bão dưỡng, kiểm tra. Nước rửa dụng cụ cần được xử lý tránh làm ô nhiễm môi trường. 9 + Thời gian cách ly phải đảm bảo theo đúng hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV ghi trên nhãn hàng hóa. - Thu hoạch: + Thu hoạch rau đúng độ chín, đúng theo yêu cầu của từng loại rau, loại bỏ lá già héo, trái bị sâu bệnh hoặc dị dạng.

+ Rửa kĩ rau bằng nước sạch, dùng bao túi sạch để chứa đựng. - Sơ chế và kiểm tra: + Sau khi thu hoạch, rau sẽ được chuyển vào phòng sơ chế. Ở đây rau sẽ được phân loại, làm sạch. Rửa kĩ rau bằng nước sạch, dùng bao túi sạch để chứa đựng.

- Quản lý và xử lý chất thải: + Phải có biện pháp quản lý và xử lý chất thải, nước thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, sơ chế và bảo quản sản phẩm.