UBND TỈNH BÌNH ĐỊNH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ QUY NHƠN GIÁO TRÌNH Mô đun: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP – CAO ĐẲNG Bình Định, năm 2017 2 UBND TỈNH BÌNH ĐỊNH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ QUY NHƠN GIÁO TRÌNH Mô đun: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP – CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-. của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn Bình Định, năm 2017 3 4 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 5 LỜI GIỚI THIỆU Hạch toán kế toán đầu tư tài chính là mô đun trang bị cho sinh viên các kiến thức, kỹ năng trong việc quản lý, kiểm soát các hoạt động của đơn vị kinh tế trong phần hành kế toán đầu tư tài chính.
Hạch toán kế toán đầu tư tài chính thực hiện việc quản lý chi tiết các khoản đầu tư tài chính, dự phòng những rủi ro xảy ra trong đầu tư tài chính mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. Dựa theo chương trình mô đun Hạch toán kế toán đầu tư tài chính của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn, giáo trình được kết cấu thành ba bài. Nội dung trình bày trong giáo trình gồm các vấn đề: - Cung cấp kiến thức cơ bản, chuyên sâu về hạch toán kế toán đầu tư tài chính gồm: Hạch toán kế toán chứng khoán kinh doanh và những khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; Hạch toán kế toán đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh liên kết; Hạch toán dự phòng các khoản đầu tư tài chính. - Hướng dẫn người học rèn luyện kỹ năng định khoản, ghi chép sổ sách những nghiệp vụ kế toán đầu tư tài chính.
Trong quá trình biên soạn giáo trình, tác giả đã cập nhật thông tin đồng thời tham khảo từ các nguồn tài liệu liên quan, nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi thiếu sót và hạn chế. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn, các anh chị đồng nghiệp và các bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cám ơn. Bình Định, ngày ….
Tác giả Lê Thị Kim Oanh 6 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU 4 BÀI 1: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN CHỨNG KHOÁN KINH DOANH, ĐẦU TƯ NẮM GIỮ ĐẾN NGÀY ĐÁO HẠN 7 1. Hạch toán kế toán chứng khoán kinh doanh 7 1. Định khoản kế toán 7 1. Lập sổ sách kế toán 12 1.
Hạch toán kế toán đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn 18 1. Định khoản kế toán 18 1. Ghi sổ kế toán 22 BÀI 2: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN ĐẦU TƯ VÀO CÔNG TY CON, CÔNG TY LIÊN DOANH LIÊN KẾT, ĐẦU TƯ KHÁC 32 2. Hạch toán kế toán đầu tư vào công ty con 32 2.
Định khoản kế toán 32 2. Ghi sổ kế toán 39 2. Hạch toán kế toán đầu tư vào công ty liên doanh liên kết 42 2. Định khoản kế toán 42 2.
Ghi sổ kế toán 47 2. Hạch toán kế toán đầu tư khác 53 2. Định khoản kế toán 53 2. Ghi sổ kế toán 57 BÀI 3: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN DỰ PHÒNG TỔN THẤT ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH 62 3.
Định khoản kế toán dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác 62 3. Lý thuyết liên quan 62 3. Trình tự thực hiện 64 3. Ghi sổ kế toán dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác 66 3.
Trình tự thực hiện 66 3. Thực hành 66 7 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH Mã mô đun: MĐ 13 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Được học sau các mô đun Hạch toán kế toán vốn bằng tiền, các khoản phải thu; mô đun Hạch toán kế toán tài sản cố định; mô đun Hạch toán kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ. - Tính chất: Cung cấp kiến thức, kỹ năng quản lý và kiểm soát các hoạt động đầu tư tài chính trong doanh nghiệp trên phương diện kế toán tài chính. - Ý nghĩa: Là cơ sở để trở thành một kế toán viên phần hành và tổng hợp.
- Vai trò: Giúp người học đóng vai trò là kế toán phần hành đầu tư tài chính trong môi trường giả định. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được khái niệm các khoản đầu tư tài chính; + Trình bày được chức năng, nhiệm vụ của kế toán đầu tư tài chính; + Trình bày được phương pháp thực hiện các nghiệp vụ kế toán đầu tư tài chính. - Kỹ năng: + Giải quyết được những vấn đề về chuyên môn kế toán và tổ chức được công tác kế toán - tài chính trong phần hành kế toán đầu tư tài chính tại doanh nghiệp; + Lập, kiểm tra, phân loại, xử lý được chứng từ kế toán đầu tư tài chính; + Sử dụng được chứng từ để ghi sổ chi tiết, tổng hợp của kế đầu tư tài chính. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Đủ năng lực thực hiện công việc kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp phần hành kế toán đầu tư tài chính; + Phối hợp tốt với kế toán các phần hành khác trong việc trao đổi xử lý chứng từ, sổ sách kế toán theo nhiệm vụ kế toán trưởng giao; + Thực hiện đúng quy định của pháp luật với nhiệm vụ được giao; + Thích nghi được với các môi trường làm việc khác nhau.
Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Số Thời gian (giờ) T Tên các bài trong mô đun TS LT TH KT T 1 Bài 1: Hạch toán kế toán chứng khoán kinh doanh, 36 12 23 1 đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn 2 Bài 2: Hạch toán kế toán đầu tư vào công ty con, 36 12 23 1 công ty liên doanh liên kết 3 Bài 3: Hạch toán kế toán dự phòng tổn thất đầu tư 18 6 12 tài chính Cộng 90 30 58 2 2. Nội dung chi tiết: 8 BÀI 1: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN CHỨNG KHOÁN KINH DOANH, ĐẦU TƯ NẮM GIỮ ĐẾN NGÀY ĐÁO HẠN Mã bài: 13.01 Thời gian: 36 giờ (LT: 4; TH: 15; KT: 1; Tự học: 16) Giới thiệu: Chứng khoán kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn là một phương tiện hàng hóa trừu tượng có thể thỏa thuận và có thể thay thế được, đại diện cho một giá trị tài chính. Chứng khoán kinh doanh bao gồm các loại: cổ phiếu, trái phiếu.
Bài học này cung cấp đến người học cách hạch toán chứng khoán kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Mục tiêu: - Trình bày được kết cấu tài khoản 121, 128; - Trình bày được các nguyên tắc, và phương pháp hạch toán chứng khoán kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; - Trình bày được các chứng từ kế toán, và phương pháp ghi sổ sách kế toán chứng khoán kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; - Thực hiện định khoản được các nghiệp vụ kế toán chứng khoán kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; - Ghi được sổ sách kế toán đầu tư chứng khoán kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; - Trung thực nghiêm túc, tuân thủ chế độ kế toán doanh nghiệp. Nội dung chính: 1. Hạch toán kế toán chứng khoán kinh doanh 1.
Định khoản kế toán 1. Lý thuyết liên quan * Tài khoản sử dụng 121 – Chứng khoán kinh doanh Bên Nợ: Giá trị chứng khoán kinh doanh mua vào. Bên Có: Giá trị ghi sổ chứng khoán kinh doanh khi bán. Số dư bên Nợ: Giá trị chứng khoán kinh doanh tại thời điểm báo cáo.
Tài khoản 121 – Chứng khoán kinh doanh, có 3 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1211 – Cổ phiếu: Phản ánh tình hình mua, bán cổ phiếu với mục đích nắm giữ để bán kiếm lời. - Tài khoản 1212 – Trái phiếu: Phản ánh tình hình mua, bán và thanh toán các loại trái phiếu nắm giữ để bán kiếm lời. - Tài khoản 1218 – Chứng khoán và công cụ tài chính khác: Phản ánh tình hình mua, bán các loại chứng khoán và công cụ tài chính khác theo quy định của pháp luật để kiếm lời, như chứng chỉ quỹ, quyền mua cổ phần, chứng quyền, quyền chọn mua, quyền chọn bán, hợp đồng tương lai, thương phiếu. Tài khoản này còn phản ánh cả tình hình mua, bán các loại giấy tờ có giá khác như thương phiếu, hối phiếu để bán kiếm lời.
* Nguyên tắc kế toán a) Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình mua, bán và thanh toán các loại chứng khoán theo quy định của pháp luật nắm giữ vì mục đích kinh doanh (kể cả chứng khoán có thời gian đáo hạn trên 12 tháng mua vào, bán ra để kiếm lời). Tài khoản này không phản ánh các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, như: Các khoản cho vay theo khế ước giữa 2 bên, tiền gửi ngân hàng, trái phiếu, thương phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu,. nắm giữ đến ngày đáo hạn. 9 b) Chứng khoán kinh doanh phải được ghi sổ kế toán theo giá gốc, bao gồm: Giá mua cộng (+) các chi phí mua (nếu có) như chi phí môi giới, giao dịch, cung cấp thông tin, thuế, lệ phí và phí ngân hàng.
Giá gốc của chứng khoán kinh doanh được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản thanh toán tại thời điểm giao dịch phát sinh. Thời điểm ghi nhận các khoản chứng khoán kinh doanh là thời điểm nhà đầu tư có quyền sở hữu, cụ thể như sau: - Chứng khoán niêm yết được ghi nhận tại thời điểm khớp lệnh; - Chứng khoán chưa niêm yết được ghi nhận tại thời điểm chính thức có quyền sở hữu theo quy định của pháp luật. c) Cuối niên độ kế toán, nếu giá trị thị trường của chứng khoán kinh doanh bị giảm xuống thấp hơn giá gốc, kế toán được lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh. d) Doanh nghiệp phải hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản thu nhập từ hoạt động đầu tư chứng khoán kinh doanh.
Trường hợp nhận lãi đầu tư bao gồm cả khoản lãi đầu tư dồn tích trước khi mua lại khoản đầu tư đó thì phải phân bổ số tiền lãi này. Chỉ ghi nhận là doanh thu hoạt động tài chính phần tiền lãi của các kỳ sau khi doanh nghiệp mua khoản đầu tư này.