Luận Văn ThS: Giữ Vững Ổn Định Chính Trị Xã Hội Ở Các Tỉnh Biên Giới Phía Bắc

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ths cth giữ vững ổn định chính trị xã hội ở các tỉnh biên giới phía bắc nước ta, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính Trị Học
• Đề tài: Giữ Vững Ổn Định Chính Trị - Xã Hội Ở Các Tỉnh Biên Giới Phía Bắc Nước Ta
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.1. Vai trò của ổn định chính trị - xã hội đối với sự phát triển của đất nước
• 1.1.1. Quan niệm về ổn định chính trị - xã hội
• 1.1.1.1. Quan niệm về ổn định

Tóm tắt

I. Tổng quan về giữ vững ổn định chính trị xã hội ở các tỉnh biên giới phía Bắc

Việt Nam, với 54 dân tộc anh em, có các tỉnh biên giới phía Bắc đóng vai trò quan trọng trong việc giữ vững ổn định chính trị xã hội. Khu vực này không chỉ có vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng mà còn là nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, tình hình an ninh xã hội tại đây vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là sự chênh lệch về mức sống giữa miền núi và miền xuôi.

1.1. Đặc điểm địa lý và dân cư của các tỉnh biên giới phía Bắc

Các tỉnh biên giới phía Bắc như Quảng Ninh, Lạng Sơn, và Cao Bằng có địa hình phức tạp, khí hậu thất thường. Dân cư thưa thớt, với nhiều dân tộc thiểu số sống đan xen, tạo nên sự đa dạng văn hóa nhưng cũng gây khó khăn trong giao lưu văn hóa.

1.2. Vai trò của ổn định chính trị xã hội trong phát triển kinh tế

Ổn định chính trị xã hội là yếu tố then chốt để phát triển kinh tế bền vững. Khi an ninh được đảm bảo, các hoạt động kinh tế sẽ diễn ra thuận lợi, từ đó nâng cao đời sống của người dân.

II. Thách thức trong việc giữ vững ổn định chính trị xã hội

Các tỉnh biên giới phía Bắc đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì ổn định chính trị xã hội. Tình trạng nghèo đói, thiếu thông tin và sự can thiệp của các thế lực thù địch là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình trạng nghèo đói và phát triển kinh tế chậm

Tỷ lệ hộ nghèo ở các tỉnh miền núi phía Bắc vẫn còn cao, với nhiều hộ gia đình không đủ điều kiện sống cơ bản. Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng trong phát triển và gây ra mâu thuẫn xã hội.

2.2. Ảnh hưởng của các thế lực thù địch

Các thế lực thù địch thường lợi dụng tình hình khó khăn của đồng bào dân tộc thiểu số để kích động tư tưởng ly khai, gây chia rẽ trong cộng đồng. Điều này đe dọa đến sự ổn định chính trị xã hội của khu vực.

III. Phương pháp giữ vững ổn định chính trị xã hội hiệu quả

Để giữ vững ổn định chính trị xã hội ở các tỉnh biên giới phía Bắc, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách phát triển kinh tế, giáo dục và y tế cần được triển khai mạnh mẽ.

3.1. Đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương

Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế cho các tỉnh biên giới, từ đó nâng cao đời sống của người dân. Việc phát triển các khu kinh tế cửa khẩu cũng là một giải pháp quan trọng.

3.2. Tăng cường giáo dục và nâng cao dân trí

Giáo dục là chìa khóa để nâng cao nhận thức của người dân về chính sách của Đảng và Nhà nước. Cần có các chương trình giáo dục phù hợp với đặc thù văn hóa của từng dân tộc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về ổn định chính trị xã hội ở các tỉnh biên giới phía Bắc đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các chính sách đã được triển khai và mang lại hiệu quả nhất định trong việc cải thiện đời sống người dân.

4.1. Kết quả từ các chính sách phát triển

Nhiều chương trình phát triển kinh tế đã giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Sự hỗ trợ từ chính phủ đã tạo ra những thay đổi tích cực trong cộng đồng.

4.2. Tác động của các chương trình giáo dục

Các chương trình giáo dục đã giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của họ, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Việc giữ vững ổn định chính trị xã hội ở các tỉnh biên giới phía Bắc là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của sự đồng thuận xã hội

Sự đồng thuận giữa các dân tộc và chính quyền là yếu tố quyết định để duy trì ổn định chính trị xã hội. Cần có các hoạt động giao lưu văn hóa để tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chính sách dài hạn nhằm phát triển kinh tế, giáo dục và y tế, từ đó tạo ra một môi trường ổn định cho các tỉnh biên giới phía Bắc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực 7 tỉnh biên giới phía Bắc nước ta gồm Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Điện Biên và Lai Châu giữ vị trí địa chính trị - kinh tế và quốc phòng an ninh đặc biệt quan trọng, được ví như phên dậu vững chắc của Tổ quốc. Mặc dù chiếm 15,54% diện tích đất tự nhiên cả nước, khu vực này chỉ chiếm khoảng 4,6% dân số quốc gia vào năm 2013 với mật độ dân số trung bình chỉ 85 người/km2, thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân toàn quốc là 268 người/km2. Đây là địa bàn sinh sống của hơn 50% tổng số đồng bào dân tộc thiểu số cả nước, nhưng cũng là nơi tập trung tới 43 trong tổng số 61 huyện nghèo trọng điểm quốc gia, với tỷ lệ hộ nghèo tại khu vực miền núi phía Bắc từng chạm mức gần 30%, cao gấp 2 lần mức bình quân cả nước.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phân hóa mức sống giữa miền ngược và miền xuôi cùng địa hình chia cắt phức tạp đã tạo kẽ hở cho các thế lực thù địch triệt để lợi dụng chiêu bài Diễn biến hòa bình nhằm kích động tư tưởng ly khai, tự trị và phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đề tài tập trung làm rõ lý luận và thực trạng giữ vững ổn định chính trị - xã hội tại 7 tỉnh biên giới phía Bắc trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2015, đồng thời xác lập tầm nhìn định hướng đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện sâu sắc qua việc luận giải các chỉ số phát triển: tốc độ tăng trưởng kinh tế vùng đạt bình quân 9,95% trong giai đoạn 2006 - 2010 (vượt mức 7,01% của cả nước) và tỷ lệ 86% tổ chức cơ sở đảng đạt chuẩn mực đạo đức cách mạng, tạo nền tảng vững chắc để đẩy lùi nguy cơ bất ổn từ sớm, từ xa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng sáng tạo hệ thống lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lợi ích giai cấp công nhân với lợi ích dân tộc, coi đây là gốc rễ của ổn định chính trị - xã hội trong thời kỳ quá độ. Nghiên cứu khai thác sâu học thuyết hình thái kinh tế - xã hội để giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, chứng minh rằng chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế và đóng vai trò mở đường cho kinh tế phát triển. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết an ninh quốc gia và quản trị rủi ro xã hội trong bối cảnh phòng chống chiến lược Diễn biến hòa bình.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Ổn định chính trị - xã hội: Trạng thái vận động phát triển cân đối, hài hòa dưới sự lãnh đạo của Đảng, bảo đảm kỷ cương pháp luật và sự đồng thuận về lợi ích toàn dân tộc.
• Thế trận lòng dân và an ninh nhân dân: Nền tảng sức mạnh tổng hợp từ khối đại đoàn kết các dân tộc thiểu số tại khu vực biên cương.
• Diễn biến hòa bình và bẫy tự diễn biến: Chiến lược phi quân sự của các thế lực phản động nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết, tạo sự đối lập giữa nhân dân với chính quyền thông qua các vấn đề dân tộc và tôn giáo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa tầng từ Báo cáo thống kê kinh tế - xã hội của Tổng cục Thống kê, Báo cáo chuyên đề của Bộ Kế hoạch và Đầu tư năm 2014, hệ thống tư liệu từ Ban Tôn giáo Chính phủ, Ban Chỉ đạo Tây Bắc cùng hệ thống văn kiện Đại hội Đảng bộ của 7 tỉnh biên giới.

Về quy mô và chọn mẫu, luận văn thực hiện khảo sát toàn diện trên địa bàn 7 tỉnh biên giới phía Bắc với 61 đơn vị hành chính cấp huyện. Quá trình phân tích chuyên sâu được tiến hành trên mẫu đại diện bao gồm 7.638 cán bộ cơ sở tại Cao Bằng và hơn 32.049 lượt cán bộ đảng viên được đào tạo lý luận chính trị tại Lào Cai, bảo đảm tính đại diện tuyệt đối cho cấu trúc chính trị - xã hội vùng Đông Bắc và Tây Bắc.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp logic kết hợp lịch sử, phương pháp so sánh văn bản chính sách và phân tích thống kê đối chiếu đa biến. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách chính xác các mối quan hệ nhân quả phức tạp giữa tăng trưởng kinh tế, sự thay đổi trong sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo và mức độ giữ vững trật tự an toàn xã hội trên địa bàn biên giới qua từng giai đoạn lịch sử cụ thể từ năm 2000 đến nay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kinh tế vùng biên giới phía Bắc duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng và chuyển dịch cơ cấu đúng định hướng công nghiệp hóa. Giai đoạn 2006 - 2010, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của 7 tỉnh đạt 9,95%, vượt trội so với mức tăng trưởng GDP 7,01% của toàn quốc. Điển hình như tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu cùng đạt mức tăng trưởng kinh tế 13%, tỉnh Quảng Ninh và Hà Giang đạt 12,7%. Cơ cấu kinh tế có sự bứt phá mạnh mẽ: tại Lào Cai, tỷ trọng nông - lâm nghiệp giảm từ 34,5% năm 2005 xuống còn 24,8% năm 2014, trong khi tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng vọt từ 25,5% lên 41,1%. Tương tự, tại Cao Bằng, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm tới 75,4% cơ cấu kinh tế vào năm 2014.

Thứ hai, công tác xây dựng Đảng và củng cố hệ thống chính trị cơ sở đạt những bước tiến nhảy vọt về chất lượng. Toàn vùng có hơn 86% tổ chức cơ sở đảng xây dựng thành công chuẩn mực đạo đức theo tấm gương Hồ Chí Minh. Tại Cao Bằng, công tác tổ chức cán bộ giai đoạn 2006 - 2010 đã đánh giá, bổ nhiệm 375 cán bộ, luân chuyển 255 lượt cán bộ trẻ về cơ sở và đào tạo nghiệp vụ cho 7.638 cán bộ xã, phường. Tại Lào Cai, mạng lưới cán bộ được kiện toàn với 32.049 lượt người được bồi dưỡng lý luận chính trị, 20.898 lượt người học quản lý nhà nước và tăng cường trực tiếp 78 cán bộ cấp tỉnh, huyện về các xã đặc biệt khó khăn.

Thứ ba, công tác dân tộc và quản lý nhà nước về tôn giáo được giải quyết căn cơ, từng bước hóa giải các nguy cơ xung đột an ninh phi truyền thống. Trước làn sóng phát triển đạo Tin lành với hơn 70.780 tín đồ vào năm 2005 (Điện Biên có 23.205 người, Cao Bằng có 14.342 người, Hà Giang có 12.556 người), các địa phương đã thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg. Tính đến năm 2014, các cơ quan chức năng đã tổ chức đăng ký sinh hoạt hợp pháp cho 478 điểm nhóm Tin lành (riêng năm 2014 hợp thức hóa 70 điểm nhóm mới), thành lập Tổ chức Phật giáo tỉnh Điện Biên, qua đó ngăn chặn hiệu quả hoạt động truyền đạo trái phép và âm mưu lập tổ chức ly khai phản động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự ổn định chính trị - xã hội vững chắc tại vùng biên cương xuất phát từ việc triển khai đồng bộ các Chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình 135, Chương trình 327 trồng mới 5 triệu ha rừng, cùng chính sách an sinh xã hội theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ. Sự tham gia tích cực của hơn 90% diện tích gieo trồng giống mới năng suất cao tại Lào Cai đã thúc đẩy giá trị canh tác đạt 33 triệu đồng/ha, vượt 165% kế hoạch đề ra, trực tiếp nâng cao đời sống vật chất của đồng bào.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được mô tả trực quan thông qua bảng thống kê so sánh tăng trưởng kinh tế giữa 7 tỉnh biên giới với bình quân cả nước, kết hợp biểu đồ cột chồng thể hiện sự thu hẹp tỷ trọng nông nghiệp và sự mở rộng của khu vực công nghiệp - dịch vụ giai đoạn 2005 - 2014. Sự đối chiếu này khẳng định rõ nhận định: phát triển kinh tế là nền tảng vật chất quyết định để giữ vững an ninh chính trị.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ rõ những thách thức nghiêm trọng còn tồn đọng: khoảng cách giàu nghèo có xu hướng giãn rộng khi tỷ lệ nghèo năm 2004 tại vùng Tây Bắc vẫn ở mức 46,1% (so với mức 18% của cả nước), tỷ lệ đói nghèo ở một số tộc người thiểu số như đồng bào La Hủ tại Mường Tè hay đồng bào Si La tại Mường Nhé còn ở mức 80% đến 95%. Trình độ học vấn đại học và cao đẳng của khu vực năm 2013 chỉ chiếm 0,91% so với cả nước, là rào cản lớn cho việc tiếp thu khoa học kỹ thuật và xây dựng thế trận an ninh nhân dân lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường xây dựng tổ chức Đảng và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ công chức cơ sở. Ban Thường vụ Tỉnh ủy 7 tỉnh biên giới cần chủ trì rà soát, nâng cao tỷ lệ cán bộ là người dân tộc thiểu số tại các xã biên giới đạt tối thiểu 60% vào năm 2020. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế luân chuyển cán bộ trẻ có trình độ đại học về cơ sở, phấn đấu 100% cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã hoàn thành chương trình trung cấp lý luận chính trị và bồi dưỡng kiến thức dân tộc học trước năm 2020.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế vùng gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững. Ủy ban nhân dân các tỉnh cần tập trung phát triển kinh tế cửa khẩu, nâng cao chuỗi giá trị nông - lâm sản đặc hữu, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 3% đến 4% mỗi năm trong giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu đặt ra là nâng mức thu nhập bình quân đầu người tại các tỉnh như Hà Giang, Lai Châu, Điện Biên từ mức 8 - 11 triệu đồng năm 2010 lên trên 25 triệu đồng vào năm 2020.

Thứ ba, hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước về công tác dân tộc và tôn giáo. Ban Dân tộc và Sở Nội vụ các tỉnh cần chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng đẩy nhanh tiến độ thẩm định, cấp phép sinh hoạt tôn giáo thuần túy cho 100% các điểm nhóm Tin lành đủ điều kiện, hạn chế tối đa tình trạng di cư tự do. Song song đó, xóa bỏ hoàn toàn các hủ tục mê tín dị đoan và tệ nạn xã hội tại các thôn bản khó khăn theo lộ trình từ năm 2016 đến năm 2020.

Thứ tư, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn kết chặt chẽ với thế trận an ninh nhân dân. Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh triển khai mô hình tuần tra biên giới khép kín, kiểm soát chặt chẽ 100% các đường mòn, lối mở biên giới Việt - Trung. Mục tiêu kéo giảm trên 50% các vụ việc buôn lậu, vận chuyển ma túy và mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới trong giai đoạn 2016 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao dành cho bốn nhóm đối tượng chính:

1. Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, công chức tại các cơ quan quản lý nhà nước và Ban Dân tộc, Ban Tôn giáo thuộc 7 tỉnh biên giới phía Bắc, phục vụ công tác hoạch định chính sách kinh tế - xã hội đặc thù và xử lý điểm nóng an ninh trật tự.
2. Cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang nhân dân gồm Bộ đội Biên phòng và Công an nhân dân đang trực tiếp làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Triết học Chính trị, Quản lý công tại các học viện và trường đại học trên cả nước.
4. Các nhà nghiên cứu chính sách dân tộc học, văn hóa học và các tổ chức xã hội quan tâm đến an sinh xã hội vùng đồng bào thiểu số miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao 7 tỉnh biên giới phía Bắc giữ vị trí mang tính sống còn đối với sự ổn định chính trị - xã hội của cả nước? Khu vực này là phên dậu bảo vệ chủ quyền quốc gia, nơi có hơn 50% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống và án ngữ các tuyến hành lang kinh tế then chốt. Sự bất ổn định tại đây sẽ tạo cơ hội cho các thế lực thù địch lợi dụng thực hiện chiến lược Diễn biến hòa bình nhằm phá vỡ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

2. Những thành tựu kinh tế nổi bật nào đã hỗ trợ đắc lực cho việc giữ vững an ninh chính trị tại khu vực? Trong giai đoạn 2006 - 2010, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn vùng đạt 9,95%, vượt xa mức 7,01% của cả nước. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng mạnh, như tại Lào Cai đạt 41,1% vào năm 2014, tạo ra nguồn lực dồi dào để đầu tư hạ tầng điện, đường, trường, trạm và củng cố quốc phòng an ninh.

3. Giải pháp nào đã được áp dụng thành công để quản lý hoạt động của đạo Tin lành tại các tỉnh vùng biên? Các cấp ủy đảng và chính quyền đã triển khai linh hoạt Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg, xóa bỏ mặc cảm lương - giáo và tổ chức đăng ký sinh hoạt hợp pháp cho 478 điểm nhóm Tin lành đến năm 2014. Việc này giúp công khai hóa hoạt động tôn giáo đúng pháp luật và ngăn chặn âm mưu kích động ly khai.

4. Thực trạng công tác xóa đói giảm nghèo còn đặt ra những thách thức gì đối với an ninh trật tự? Mặc dù đời sống được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo tại Tây Bắc vẫn ở mức cao 46,1%, đặc biệt tại một số nhóm dân tộc như La Hủ và Si La tỷ lệ nghèo còn từ 80% đến 95%. Chênh lệch mức sống lớn so với miền xuôi là nguyên nhân tiềm ẩn gây bất ổn xã hội nếu không được xử lý dứt điểm.

5. Đội ngũ cán bộ cơ sở có vai trò như thế nào trong giữ vững ổn định chính trị tại vùng dân tộc thiểu số? Cán bộ cơ sở là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với đồng bào dân tộc. Việc tỉnh Lào Cai bồi dưỡng lý luận chính trị cho 32.049 lượt cán bộ và Cao Bằng bồi dưỡng 7.638 cán bộ cấp xã đã trực tiếp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết ở từng thôn bản.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa ổn định chính trị - xã hội với phát triển bền vững vùng biên cương.
• Đánh giá khách quan thực trạng 7 tỉnh biên giới phía Bắc giai đoạn 2000 - 2015, làm nổi bật tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 9,95% và sự chuyển dịch cơ cấu công nghiệp - dịch vụ lên mức trên 70%.
• Khẳng định vai trò then chốt của công tác xây dựng Đảng với 86% tổ chức cơ sở đảng đạt chuẩn mực và việc hợp thức hóa 478 điểm nhóm sinh hoạt Tin lành nhằm vô hiệu hóa chiến lược Diễn biến hòa bình.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về kinh tế, chính trị, dân tộc, tôn giáo và quốc phòng an ninh với lộ trình thực hiện cụ thể đến năm 2020.
• Kết quả nghiên cứu là nguồn tư liệu học thuật và cẩm nang thực tiễn có giá trị cao phục vụ công tác đào tạo cán bộ và hoạch định chính sách phát triển bền vững khu vực biên giới phía Bắc nước ta.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 1. Vai trò của ổn định chính trị - xã hội đối với sự phát triển của đất nước 1. Quan niệm về ổn định chính trị - xã hội 1. Quan niệm về ổn định Ổn định chính trị - xã hội được dùng khá phổ biến trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Ổn định được xem là một mặt nhất thời của trạng thái vận động, phát triển. Trạng thái ổn định nhất thời của sự vật có hai mặt: khẳng định và phủ định. Hai mặt này có sự tác động qua lại biện chứng với nhau, đảm bảo cho sự vật vận động, phát triển trong trạng thái “vừa là nó” lại “vừa không phải là nó”. Trạng thái ổn định tương đối biểu hiện của một trạng thái vận động, trạng thái cân bằng tạm thời của sự vật trong quá trình vận động của nó.

Nhờ trạng thái ổn định tương đối mà sự vật mới thực hiện được sự biến đổi tiếp theo. Không ổn định thì không có phát triển nhưng không phát triển thì cũng khó duy trì được ổn định lâu dài và vững chắc. Nói đến ổn định là nói đến trạng thái đối lập với rối loạn, khủng hoảng. Đồng thời trạng thái ổn định này cũng xa lại với sự tĩnh lặng hoàn toàn hay bất biến, cố định tuyệt đối.

ổn định không làm triệt tiêu hay kìm hãm sự vận động, phát triển mà có quan hệ mật thiết với vận động, phát triển. Mặt ổn định của sự vật là điều kiện để sự vật tự khẳng định, tự định hình, đồng thời là môi trường tốt để cho các thuộc tính, các mặt bên trong sự vật tiến hành quá trình chuyển hóa biến đổi. Nhờ có trạng thái ổn định, sự vật trong quá trình vận động sẽ biến đổi từ trình độ thấp đến trình độ cao, từ mức độ bấp bênh, không chắc chắn đến mức độ bền vững. Như vậy, ổn định và biến đổi vừa là tiền đề, là điều kiện cho nhau, vừa là nhân và quả cho nhau, là thể hiện mối quan hệ giữa vận động và đứng im.

10 Như vậy, ổn định chỉ một trạng thái của tự nhiên, xã hội, tư duy trong quá trình vận động và phát triển của sự vật. Xét cả về thực tiễn và lý luận thì ổn định mang tính tương đối vì nó chính là sự vận động trong những mâu thuẫn, trong sự thống nhất của các mặt đối lập và cũng là sự thống nhất tương đối. Ổn định chính trị - xã hội, cũng vậy, không phải là trạng thái đứng yên, trì trệ mà là trạng thái động, phát triển. Đó là trạng thái của quá trình thường xuyên giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh về chính trị - xã hội, về kinh tế, văn hóa trong nội bộ nhân dân và trong hệ thống chính trị.

Trong xã hội, quy luật lực lượng sản xuất luôn quy định quan hệ sản xuất. Nói cách khác, quan hệ sản xuất phụ thuộc vào tính chất và tr ình độ của lực lượng sản xuất. Tuy nhiên, sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất vào tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng chính trị, giữa kinh tế với văn hóa trong sự phát triển đều mang ý nghĩa tương đối. Nó luôn có xu hướng bị phá vỡ bởi sự phát triển của lực lượng sản xuất.

Chính sự phát triển khách quan, liên tục của lực l ượng sản xuất đã làm cho mọi sự phù hợp của các nhân tố xã hội sẽ phá vỡ sự cân bằng, sự phù hợp trước đó để tạo ra sự cân bằng mới, tức là sự ổn định ở mức độ cao hơn. Với từng lát cắt ở bình diện ổn định tư tưởng, ổn định các quan hệ chính trị xã hội, ổn định hệ thống chính trị của xã hội chúng ta sẽ thấy điều này rõ hơn. Trong xã hội có các giai cấp, các tầng lớp khác nhau, nhưng chịu sự chi phối của hệ tư tưởng của giai cấp thống trị. Nếu tư tưởng của giai cấp thống trị phù hợp với xu thế khách quan, phù hợp với lợi ích xã hội.

sẽ tạo ra sự ổn định chính trị - xã hội. Nhưng sự ổn định về chính trị của xã hội chỉ là trạng thái tạm thời, tương đối. Sự ổn định này có thể bị phá vỡ nếu như có sự mâu thuẫn về lợi ích của các giai cấp. Trong xã hội có giai cấp, hệ thống chính trị do giai cấp thống trị lập ra để bảo vệ lợi ích cho giai cấp ấy.

Nếu như giai cấp thống trị bảo đảm lợi ích cho toàn xã hội thì hệ thống chính trị sẽ hoạt động bình thường, ổn định. Ngược lại, nếu nó xem nhẹ, chà đạp lên lợi ích xã hội thì sẽ xuất hiện 11 những mâu thuẫn, làm cho hệ thống chính trị, chế độ chính trị - xã hội không còn hoạt động trong trạng thái ổn định. Chính trị- xã hội có thể bị rối loạn 1. Khái niệm và nội dung cơ bản về ổn định chính trị - xã hội Trong các văn kiện chính trị của Đảng như Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, X, XI Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị lần thứ VII Ban chấp hành trung ương Đảng khóa IX, … thuật ngữ "ổn định chính trị - xã hội" được sử dụng phổ biến.

Tuy nhiên, chưa có một định nghĩa đầy đủ thuật ngữ này. Trạng thái vừa giữ được ổn định chính trị, vừa giữ được ổn định xã hội sẽ tạo ra trạng thái giữ vững "ổn định chính trị - xã hội". Giai cấp công nhân giữ được ổn định chính trị ở việc giai cấp công dân duy trì và tăng cường vai trò lãnh đạo của mình đối với xã hội bằng việc tăng cường chuyên chính vô sản thực hiện sức mạnh lịch sử của giai cấp công nhân. Giai cấp công nhân giữ vững được ổn định xã hội ở việc: Do lợi ích của giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của dân tộc, thống nhất với lợi ích với đại đa số nhân dân lao động nên xã hội không còn đối kháng lợi ích.

Xung đột xã hội không phải là xung đột của lợi ích đối kháng. Xã hội về cơ bản là thống nhất lợi ích nên có thể giữ vững ổn định xã hội. Tất nhiên những sự khác biệt giai cấp vẫn còn, những cuộc đấu tranh xung đột trong xã hội vẫn còn nhưng những xung đột này không gây ra mất ổn định xã hội. Ta có thể khẳng định: Ổn định chính trị - xã hội là một trạng thái của xã hội xã hội chủ nghĩa, trong đó, sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản được duy trì và tăng cường trên tất cả các mặt hoạt động cơ bản của xã hội, đảm bảo cho xã hội luôn luôn có sự thống nhất về lợi ích, đảm bảo cho xã hội giữ được nền nếp, kỷ cương và phát triển trong sự cân đối, hài hòa.

Nếu theo định nghĩa này thì ở xã hội có áp bức bóc lột, khi giai cấp thống trị đang lên, đang là giai cấp tiên tiến thì có thể tạo ra và giữ vững ổn định chính 12 trị - xã hội trong một khoảng thời gian nào đó. Thí dụ như giai cấp tư sản trong những ngày tiến hành cách mạng tư sản và ở những ngày đầu tiên xây dựng chủ nghĩa tư bản. Lúc này lợi ích của giai cấp tư sản thống nhất với lợi ích của nông dân và những người lao động. Nhà nước tư sản bảo vệ cho tù do cạnh tranh, tù do làm giàu.

Nhưng người nào thắng trong cạnh tranh, là người giàu - chính là giai cấp tư sản. Vì vậy trạng thái ổn định chính trị - xã hội bị phá vỡ bởi vì lợi ích tư sản dần dần trở thành đối lập với lợi ích của toàn thể công dân. Cho nên nếu xét trong điều kiện giai cấp tư sản đang là giai cấp cách mạng thì ổn định chính trị - xã hội do giai cấp tư sản tạo ra rất ngắn ngủi. Nhìn suốt các giai đoạn phát triển tiếp theo của chủ nghĩa tư bản thì phổ biến là: Giai cấp tư sản chỉ giữ vững ổn định chính trị, không giữ được ổn định chính trị - xã hội.

Giai cấp tư sản ở NIES Đông Á trong khi tiến hành công nghiệp hóa chủ nghĩa tư bản cũng có thời gian tạo ra sự thống nhất lợi ích (lợi ích dân tộc) nên cũng có lúc tạo ra sự ổn định chính trị - xã hội nhưng sự ổn định này nhanh chóng bị phá vỡ cũng do lợi Ých của giai cấp tư sản Đông Á đối lập với lợi ích của toàn thể nhân dân. Nói cho chính xác thì NIES Đông Á chỉ mới tạo ra điều kiện thuận lợi cho việc ổn định chính trị - xã hội chứ chưa phải là sự ổn định chính trị - xã hội. Còn ở các nước xã hội chủ nghĩa, sự thống nhất lợi ích của giai cấp công nhân với lợi ích của dân tộc, lợi ích của các giai cấp xuất hiện ngay trong cuộc đấu tranh giành chính quyền và được củng cố duy trì trong suốt quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. Giai cấp công nhân là giai cấp luôn luôn là giai cấp tiên tiến, cách mạng.

Vì vậy ổn định chính trị - xã hội trong xã hội xã hội chủ nghĩa được thiết lập ngay từ những ngày đầu giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền và không ngừng được củng cố phát triển trong tiến trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa. Ổn định chính trị - xã hội trong điều kiện xã hội chủ nghĩa mang tính phổ biến nhưng do mỗi nước có hoàn cảnh lịch sử khác nhau nên ổn định chính trị - xã hội ở mỗi nước cũng có nét đặc thù riêng. Ổn định chính trị - xã hội ở nước ta 13 cũng có những nét riêng. Ổn định chính trị - xã hội ở nước ta tiếp thu những tư tưởng chính trị - xã hội quý báu của dân tộc.

Đó là tính cộng đồng "bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác dậu nhưng chung một giàn", "Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau", "Trong ấm ngoài êm", "Nước mất nhà tan". Đó là đường lối trị nước của các anh hùng dân tộc: Lấy dân làm gốc, coi trọng chữ "Hòa", "Lấy nhân nghĩa thắng hung tàn", đặt quyền lợi của Tổ quốc lên trên hết. Đó là sự chịu đựng trong khó khăn, lòng bao dung trong xử thế của người Việt Nam, đó là khát vọng về sự yên ổn để làm ăn sinh sống, khát vọng hòa bình bởi đất nước luôn luôn phải tự vệ để tồn tại.