иa Trì Lu§n B° Tát Gi¾i Yªt Ma B° tát Di L£c tÕo lu§n Tam tÕng Pháp sß Ðàm Vô S¤m d¸ch Hán vån TÏ kheo Thích Pháp Chánh d¸ch Vi®t vån Toàn vån ðßþc chia làm b¯n ph¥n. Chính thÑc t× ngß¶i khác th÷ gi¾i B1. Phß½ng ti®n trß¾c khi th÷ gi¾i C1. Phß½ng ti®n xa B° tát, ho£c tÕi gia ho£c xu¤t gia, mu¯n h÷c gi¾i pháp B° tát: lu§t nghi gi¾i, nhiªp thi®n pháp gi¾i, nhiªp chúng sanh gi¾i, sau khi phát tâm Vô thßþng B° ð«, phäi nên ðªn trß¾c mµt v¸ ð°ng pháp B° tát, v¸ ðã phát nguy®n B° ð«, có trí tu®, có nång lñc, khéo thuyªt pháp, thông ðÕt nghîa lý, biªt tøng gi¾i, nghiêm trì gi¾i lu§t.
Ъn trß¾c mµt v¸ B° tát nhß v§y, trß¾c tiên lÕy chân 1 ngài xong, bèn nói l¶i nhß v¥y: "BÕch ÐÕi ÐÑc! Con xin ngài truy«n th÷ cho con gi¾i lu§t nghi B° tát. Cúi xin ÐÕi ÐÑc không n« khó nh÷c, thß½ng xót hÑa khä. Phß½ng ti®n g¥n D1. Phß½ng ti®n cüa ngß¶i th÷ gi¾i Ngß¶i c¥u gi¾i nói l¶i ¤y xong, bèn lµ vai áo bên phäi, ð¯i trß¾c mß¶i phß½ng ba ð¶i t¤t cä chß Ph§t B° tát, cung kính ðänh l−, tß·ng nghî công ðÑc cüa các ngài, kh·i tâm thu¥n thành thanh t¸nh, ho£c hÕ, ho£c trung, ho£c thßþng.
Яi trß¾c v¸ gi¾i sß, kh·i tâm khiêm hÕ, cung kính, quÏ thÆng cúi ð¥u, ð¯i trß¾c tßþng Ph§t, tác bÕch nhß sau: - Cúi xin ÐÕi ÐÑc truy«n th÷ cho con gi¾i pháp B° tát. 2 Tác bÕch xong ðÑng d§y, nh¤t tâm tß·ng nghî làm cho tâm thanh t¸nh: "Mình chÆng bao lâu næa s¨ ðßþc công ðÑc to l¾n, vô t§n vô lßþng, không còn gì h½n." Nghî nhß v§y r°i, bèn ðÑng im l£ng. Phß½ng ti®n cüa v¸ gi¾i sß Lúc ðó, v¸ gi¾i sß, ho£c ðÑng ho£c ng°i, nh¤t tâm chuyên chú, nói v¾i ngß¶i th÷ gi¾i: - Thi®n nam tØ. Này pháp ð®! Ông có phäi là B° tát không? Ngß¶i th÷ gi¾i trä l¶i: - DÕ, con là B° tát.
- Ðã phát tâm B° ð« chßa? Trä l¶i: 3 - DÕ, ðã phát tâm B° ð«. Chính thÑc th÷ gi¾i V¸ gi¾i sß höi xong bèn nói tiªp: - Thi®n nam tØ! Ông s¨ · n½i tôi th÷ t¤t cä gi¾i pháp B° tát: lu§t nghi gi¾i, nhiªp thi®n pháp gi¾i, nhiªp chúng sanh gi¾i. Nhæng gi¾i pháp này là gi¾i mà t¤t cä B° tát · quá khÑ, v¸ lai, hi®n tÕi ðã, s¨ và ðang th÷ trì. T¤t cä B° tát · quá khÑ ðã h÷c, t¤t cä B° tát · v¸ lai s¨ h÷c, và t¤t cä B° tát · hi®n tÕi dang h÷c.
Ông có th¬ th÷ trì gi¾i pháp này hay không? Trä l¶i: - DÕ, có th¬. L¥n thÑ hai, l¥n thÑ ba cûng nói nhß thª. Nói rõ phß½ng ti®n sau V¸ gi¾i sß nói ba l¥n truy«n th÷ gi¾i pháp xong, ngß¶i th÷ gi¾i vçn quÏ thÆng. Lúc ðó v¸ gi¾i sß ð¯i trß¾c tßþng Ph§t, kính l− chß B° tát · mß¶i phß½ng thª gi¾i xong, bèn tác bÕch nhß sau: - B° tát.
ba l¥n tác bÕch c¥u th÷ gi¾i pháp B° tát, con ðã chÑng minh. Kª ðó tác bÕch v¾i t¤t cä vô lßþng chß Ph§t · mß¶i phß½ng ba ð¶i nhß sau: - B° tát. ba l¥n tác bÕch c¥u th÷ gi¾i pháp B° tát, con ðã chÑng minh. 5 L¥n thÑ hai, l¥n thÑ ba cûng bÕch nhß thª.
Nhß v§y, th÷ B° tát gi¾i xong, do lñc lßþng cüa gi¾i pháp có nhi«u ði«m lành tu¥n tñ hi®n ra trß¾c chß Ph§t, và chß ðÕi B° tát · kh¡p mß¶i phß½ng thª gi¾i. Lúc ðó chß Ph§t, chß ðÕi B° tát tß·ng nghî ðªn ngß¶i th÷ gi¾i, các ngài kh·i lên tri kiªn chân thñc nhß thª này: "Trong thª gi¾i ." Nhß thª, chß Ph§t chß B° tát ð¯i v¾i ngß¶i th÷ gi¾i tß·ng nghî nhß con, nhß em, thß½ng yêu lo l¡ng. Vì thß½ng yêu lo l¡ng nên khiªn cho thi®n pháp cüa ngß¶i th÷ gi¾i tång trß·ng, vînh vi−n không thoái lui giäm sút. Trong bu±i l− th÷ gi¾i, pháp tác bÕch nhß thª, ði«m lành nhß thª.
Sau khi l− truy«n th÷ gi¾i pháp B° tát ðßþc viên mãn, v¸ gi¾i sß cùng ngß¶i th÷ gi¾i cung kính ðänh l− mß¶i phß½ng chß Ph§t và chß ðÕi B° tát xong bèn lui ra. So sánh ð¬ hi¬n th¸ sñ thù th¡ng 6 Gi¾i pháp lu§t nghi B° tát ðã ðßþc truy«n th÷, so v¾i t¤t cä gi¾i lu§t nghi khác là thù th¡ng cao tµt nh¤t. Gi¾i pháp lu§t nghi B° tát này bao hàm vô lßþng vô biên công ðÑc, phát kh·i t× tâm chân thñc cao tµt nh¤t, ð¯i tr¸ t¤t cä nghi®p ác cüa t¤t cä chúng sanh. Gi¾i pháp Ba la ð« mµc xoa so v¾i gi¾i pháp này, tråm ph¥n không b¢ng mµt, tråm ngàn vÕn ph¥n nhçn ðªn t¤t cä ví dø toán s¯ cûng không b¢ng mµt, b·i vì gi¾i pháp lu§t nghi B° tát này nhiªp th÷ t¤t cä công ðÑc.
Chuyên tinh hµ trì B1. Thuyªt minh phß½ng ti®n trì gi¾i C1. Phß½ng ti®n g¥n Ngß¶i th÷ trì gi¾i pháp B° tát phäi nghî nhß v¥y: "Tôi s¨ làm nhæng ði«u ðúng nhß gi¾i pháp ðã quy ð¸nh, và s¨ không làm nhæng ði«u không ðúng v¾i gi¾i pháp, nhß v§y công ðÑc s¨ ðßþc tång trß·ng." Ngß¶i h÷c gi¾i pháp B° tát, nghe nhæng l¶i dÕy trong tÕng kinh và tÕng lu§n (Ma 7 ð¡c l£c già) cüa B° tát cûng phäi siêng nång h÷c höi, hµ trì. Phß½ng ti®n xa D1.
Phß½ng ti®n ý nghi®p cüa v¸ gi¾i sß V¸ gi¾i sß có trí tu®, không nên tùy ti®n truy«n th÷ gi¾i pháp B° tát cho b¤t cÑ ai ðªn c¥u th÷ gi¾i. Nªu ð¯i phß½ng là ngß¶i không có tín tâm s¨ không truy«n th÷, nghîa là nhæng ngß¶i v×a nghe gi¾i pháp l¥n ð¥u ðã không tin, không ham mu¯n, không th¬ suy ngçm; ho£c là bön sën, tham lam; ho£c ða døc; ho£c không biªt tiªt chª; ho£c là ngß¶i phá gi¾i; ho£c là ngß¶i ch§m chÕp; ho£c là ngß¶i không biªt hµ trì gi¾i pháp; ho£c là ngß¶i hay gi§n dæ, hay oán h§n, không biªt nhçn nh¸n; ho£c là ngß¶i lß¶i biªng, nhút nhát, ham ngü nghï; ho£c ngß¶i hay nói chuy®n th¸ phi. Яi v¾i nhæng ngß¶i nhß thª, s¨ không truy«n th÷ gi¾i pháp B° tát cho h÷. 8 Nªu có ngß¶i nào tu t§p phát lành, dù chï trong khoäng ng¡n ngüi; ho£c là ngß¶i không u¯ng rßþu; ho£c không ngu si; ho£c không khiªp nhßþc; ho£c nghe nhi«u Ph§t pháp; ho£c là ngß¶i không hüy báng giáo pháp cüa B° tát.
Яi v¾i nhæng ngß¶i nhß thª, ð«u nên truy«n th÷ gi¾i pháp B° tát cho h÷. Còn ð¯i v¾i nhæng ngß¶i ðã th÷ gi¾i pháp B° tát lÕi sinh tâm phï báng, trái ngh¸ch, không nên nói cho h÷ gi¾i pháp B° tát, không dÕy cho h÷ gi¾i hÕnh B° tát. Vì sao? B·i nhæng ngß¶i ðó nghe xong, chÆng ch¸u tin tß·ng th÷ trì. Vì b÷n h÷ b¸ sñ vô tri che l¤p nên sinh tâm phï báng.
Ví nhß th÷ gi¾i pháp B° tát ðßþc vô lßþng công ðÑc lþi ích, thì ngßþc lÕi, phï báng gi¾i pháp B° tát cûng s¨ phäi th÷ nh§n vô lßþng tµi báo, th§m chí, ngày nào h÷ chßa xä bö nhæng l¶i ác, nhæng kiªn giäi cùng sñ nh§n thÑc sai l¥m, thì ngày ðó h÷ còn phäi nh§n ch¸u nhæng tµi báo nhß v§y. Phß½ng ti®n kh¦u nghi®p cüa v¸ gi¾i sß E1. Gi¾i sß vì ngß¶i th÷ gi¾i tuyên nói gi¾i tß¾ng Trß¾c khi truy«n th÷ gi¾i pháp B° tát, v¸ gi¾i sß trß¾c tiên phäi vì ngß¶i th÷ gi¾i giäng nói tÕng Ma ð¡c l£c già, gi¾i pháp B° tát, cùng hành tß¾ng cüa sñ trì gi¾i phÕm gi¾i, ð¬ cho ngß¶i th÷ gi¾i tñ tâm quán sát, dùng trí tu® suy ngçm: "Tôi có th¬ tñ mình th÷ trì gi¾i pháp này, chÑ không phäi vì b¡t chß¾c ngß¶i khác mà th÷." Ðây g÷i là ngß¶i th÷ gi¾i có ý chí kiên c¯. Яi v¾i nhæng ngß¶i nhß v§y, nên truy«n th÷ gi¾i pháp cho h÷.
Nói rµng v« hành tß¾ng trì gi¾i phÕm gi¾i F1. Nói v« gi¾i tr÷ng G1. T±ng quát Gi¾i pháp lu§t nghi cüa B° tát, có b¯n pháp Ba la di. Höi Thª nào là b¯n? H2.
Bi®n bi®t (có b¯n) (1) Nªu B° tát, vì tham c¥u lþi dßÞng, tñ khen ngþi ðÑc hÕnh cüa mình, hüy nhøc chê bai ngß¶i khác, ðây g÷i là phÕm vào ði«u gi¾i Ba la di thÑ nh¤t. (2) Nªu B° tát, tñ mình có cüa cäi, nhßng vì có tính bön sën, th¤y chúng sinh nghèo kh±, không n½i nß½ng tña, ðªn xin tài v§t, mà không sinh lòng thß½ng xót, b¯ thí nhæng v§t mà h÷ ðang c¥n; lÕi nhß có ngß¶i mu¯n ðªn nghe Pháp, mà lÕi bön sën không nói, ðây g÷i là phÕm vào ði«u gi¾i Ba la di thÑ hai. (3) Nªu B° tát, nhân vì sñ gi§n dæ, tuy ðã dùng l¶i hung ác chØi rüa ð¯i phß½ng, nhßng 11 vçn chßa nguôi gi§n, lÕi còn dùng g§y gµc, gÕch ðá khüng b¯ tàn hÕi ð¯i phß½ng, làm tång gia lòng sân h§n cüa chính mình. Яi phß½ng tö ý biªt l²i, dùng l¶i nhö nh©, c¥u xin tha thÑ, nhßng vçn không ch¸u bö qua, ôm lòng oán h§n không nguôi, ðây g÷i là phÕm vào ði«u gi¾i Ba la di thÑ ba.
(4) Nªu B° tát, hüy báng B° tát tÕng, ngoan c¯ ch¤p trß¾c vào nhæng tà kiªn, ho£c do tñ mình nh§n thÑc, ho£c do nghe theo l¶i xúi døc cüa ngß¶i khác, ðây g÷i là phÕm vào ði«u gi¾i Ba la di thÑ tß. Phân bi®t chi tiªt I1. Nêu rõ sñ phÕm gi¾i Nªu B° tát phÕm mµt trong b¯n pháp ba la di, thì g÷i là phÕm tµi ba la di, hu¯ng h° phÕm cä b¯n pháp. Giäi thích nghîa "vô dß" cüa ba la di 12 B° tát phÕm gi¾i ba la di, không th¬ tång tiªn pháp tu, không th¬ trang nghiêm B° ð«, lÕi cûng không th¬ tång trß·ng t¸nh tâm trong ð¶i hi®n tÕi, Ðây g÷i là B° tát tß½ng tñ, không phäi B° tát chân thñc.
Nói rõ phÕm khinh, phÕm tr÷ng, m¤t gi¾i, không m¤t gi¾i Nªu B° tát dùng tâm phi«n não b§c hÕ ho£c b§c trung phÕm gi¾i ba la di, không b¸ g÷i là m¤t gi¾i th¬; còn nªu dùng tâm phi«n não b§c thßþng phÕm ba la di, ðây g÷i là m¤t gi¾i th¬. Nªu nhß ð¯i v¾i b¯n pháp ba la di thß¶ng thß¶ng vi phÕm, h½n næa không biªt h± th©n, lÕi còn vui m×ng ham thích, cho là có công ðÑc, ðây g÷i là phÕm gi¾i v¾i tâm phi«n não b§c thßþng. Nói rõ sñ m¤t gi¾i th¬ 13 Trong gi¾i pháp B° tát, phÕm b¯n gi¾i ba la di không phäi l§p tÑc m¤t gi¾i th¬ nhß trong gi¾i tÏ kheo. So sánh sñ khác bi®t Trong gi¾i pháp B° tát, nªu m¤t gi¾i th¬, có th¬ th÷ lÕi, không phäi nhß trong gi¾i pháp tÏ kheo, mµt khi m¤t gi¾i th¬ là vînh vi−n m¤t hÆn, không th¬ th÷ lÕi.
Có hai nhân duyên m¤t gi¾i th¬ B° tát: mµt là xä bö tâm nguy®n B° ð«, hai là phÕm gi¾i v¾i tâm phi«n não b§c thßþng.