Nền Tảng Phật Giáo Quyển I Tam Bảo - Tái Bản Lần Thứ Tư - Tỳ Khuu Hộ Pháp

Tìm hiểu về quyền riêng tư và bảo mật thông tin cá nhân trong thời đại số. Các biện pháp bảo vệ dữ liệu và nguyên tắc quan trọng khi sử dụng internet.

• Tác giả: Tỳ-Khưu Hộ-Pháp
• Chuyên ngành: Phật học
• Đề tài: Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển I Tam-Bảo
• Loại tài liệu: Sách
• Năm xuất bản: 2021

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tam Bảo trong Phật giáo

Tam Bảo là ba ngôi báu thiêng liêng trong Phật giáo, bao gồm Đức Phật, Đức Pháp và Đức Tăng. Đức Phật là bậc giác ngộ đầu tiên, chứng ngộ chân lý tứ Thánh-đế và trở thành A-la-hán. Đức Pháp là giáo lý của Ngài, gồm Pháp-học trong Tam-tạng Pāḷi và chín pháp siêu-tam-giới. Đức Tăng là cộng đồng Thánh thanh-văn đệ tử, giữ gìn và truyền bá chánh pháp. Ba yếu tố này tạo thành nền tảng của đạo Phật, hướng dẫn con người tu tập để đạt giác ngộ và giải thoát. Tam Bảo không chỉ là khái niệm trừu tượng mà còn là đối tượng quy y, giúp Phật tử tìm thấy an lạc và tiến hóa tâm linh. Sự tồn tại của Tam Bảo trong thế giới được xem là phước duyên lớn lao cho chúng sinh có cơ hội tiếp cận Phật pháp.

1.1. Định nghĩa và bản chất của Tam Bảo

Tam Bảo, hay ba ngôi báu, là Đức Phật, Đức Pháp và Đức Tăng. Đức Phật là bậc đã giác ngộ hoàn toàn, chứng đắc bốn Thánh-đạo và bốn Thánh-quả, Niết-bàn. Đức Pháp là giáo lý giải thoát do Đức Phật thuyết giảng, bao gồm pháp-học và chín pháp siêu-tam-giới như Thánh-đạo và Thánh-quả. Đức Tăng là đoàn thể Thánh-nhân, các vị thanh-văn đệ tử đã chứng đắc các tầng Thánh, duy trì và thực hành chánh pháp. Ba ngôi báu này có mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời, là cốt lõi của mọi sự tu tập trong Phật giáo Theravāda.

1.2. Vai trò của Tam Bảo trong lịch sử Phật giáo

Tam Bảo đóng vai trò trung tâm trong sự phát triển và duy trì Phật giáo. Từ thời Đức Phật còn tại thế, Ngài đã thiết lập Pháp và Tăng để truyền bá giáo lý. Sau khi Đức Phật nhập diệt, Đức Tăng tiếp tục bảo tồn và giảng dạy Pháp, đưa Phật giáo lan rộng đến nhiều quốc gia. Tuy nhiên, theo thời gian, Tam Bảo có thể bị suy đồi nếu không được gìn giữ đúng đắn. Sự hiện diện của Tam Bảo là phước duyên cho chúng sinh, vì nó cung cấp con đường thoát khỏi luân hồi và đạt đến an lạc tối thượng.

II. Phân tích cấu trúc và ý nghĩa Tam Bảo

Cấu trúc Tam Bảo bao gồm ba phần riêng biệt nhưng liên kết chặt chẽ. Đức Phật là hình mẫu giác ngộ, cho thấy khả năng giải thoát của con người. Đức Pháp là hệ thống giáo lý chi tiết, bao gồm Tứ Diệu Đế và con đường Bát Chánh Đạo, cung cấp phương pháp tu tập cụ thể. Đức Tăng là cộng đồng thực hành, nơi Phật tử học hỏi và nương tựa. Ý nghĩa của Tam Bảo không chỉ nằm ở mặt lý thuyết mà còn ở ứng dụng thực tiễn. Nó giúp con người nhận ra khổ đau và tìm cách diệt trừ phiền não. Phân tích Tam Bảo cho thấy sự toàn diện của Phật giáo, từ lý thuyết đến thực hành, nhằm mang lại lợi ích cho mọi tầng lớp chúng sinh.

2.1. Đức Phật Bậc giác ngộ và vai trò dẫn đường

Đức Phật là con người thực đã đạt giác ngộ viên mãng sau nhiều kiếp tu tập. Ngài là bậc Chánh-Đẳng-Giác, chứng ngộ chân lý tứ Thánh-đế và đạt Niết-bàn. Vai trò của Đức Phật là thuyết pháp giáo huấn, chỉ ra con đường giải thoát cho chúng sinh có duyên lành. Ngài không phải là đấng sáng tạo mà là bậc thầy, cho thấy mọi chúng sinh đều có khả năng giác ngộ nếu tinh tấn tu tập. Sự hiện diện của Đức Phật trong lịch sử là nguồn cảm hứng vô bờ bến cho mọi Phật tử.

2.2. Đức Pháp Giáo lý giải thoát và hệ thống tu tập

Đức Pháp là lời dạy của Đức Phật, được ghi chép trong Tam-tạng Pāḷi và Chú-giải. Nó bao gồm Pháp-học như giới luật, kinh điển và Pháp-hành như thiền định và tuệ giác. Chín pháp siêu-tam-giới, từ Thánh-đạo đến Niết-bàn, là mục tiêu tối thượng. Giáo lý này cung cấp phương pháp cụ thể để diệt trừ phiền não, từ tà kiến đến sân hận. Đức Pháp là linh dược nhiệm mầu, giúp con người chuyển hóa khổ đau thành an lạc, và là di sản quý báu cần được bảo tồn.

III. Giải pháp thực hành Tam Bảo trong đời sống

Thực hành Tam Bảo đòi hỏi sự kết hợp giữa học hỏi, tu tập và nương tựa Tăng đoàn. Giải pháp đầu tiên là quy y Tam Bảo, cam kết đi theo con đường của Đức Phật, Pháp và Tăng. Tiếp theo, áp dụng giáo lý vào đời sống hàng ngày thông qua thiền định, giữ giới và phát triển trí tuệ. Phật tử nên tìm đến các bậc thiện-trí trong Tăng đoàn để được hướng dẫn. Thực hành Tam Bảo không chỉ giới hạn trong chùa chiền mà còn ở mọi hoàn cảnh, từ gia đình đến xã hội. Bằng cách tu tập liên tục, con người có thể diệt trừ phiền não, tiến đến chứng ngộ các tầng Thánh và đạt giải thoát cuối cùng.

3.1. Quy y Tam Bảo và phát nguyện tu tập

Quy y Tam Bảo là bước khởi đầu quan trọng, thể hiện sự nương tựa vào Phật, Pháp và Tăng. Quy y giúp Phật tử thiết lập hướng đi rõ ràng, từ bỏ tà kiến và đi theo chánh pháp. Phát nguyện tu tập bao gồm cam kết giữ giới, thực hành thiền và học hỏi giáo lý. Quá trình này cần sự kiên trì và hướng dẫn từ Tăng đoàn, để tránh sai lầm và tiến bộ nhanh chóng. Quy y không phải là hình thức mà là sự chuyển hóa nội tâm, đặt nền tảng cho mọi tiến bộ tâm linh.

3.2. Áp dụng giáo lý Tam Bảo vào thực tế

Áp dụng giáo lý Tam Bảo vào thực tế đòi hỏi thực hành hàng ngày. Điều này bao gồm thiền định để phát triển chánh niệm và tuệ giác, giữ gìn giới luật để xây dựng đạo đức, và nghe Pháp để hiểu sâu giáo lý. Phật tử nên tham gia vào cộng đồng Tăng để hỗ trợ lẫn nhau. Trong cuộc sống, áp dụng Tứ Diệu Đế để nhận diện khổ đau và tìm giải pháp. Thực hành này giúp diệt trừ phiền não từng bước, từ tham lam đến sân hận, dẫn đến an lạc và giác ngộ.

IV. Kết luận và ứng dụng Tam Bảo trong thời đại

Tam Bảo là di sản quý báu của Phật giáo, mang lại lợi ích thiết thực cho mọi thời đại. Kết luận cho thấy sự cần thiết phải bảo tồn và truyền bá Tam Bảo, trong bối cảnh Phật giáo có thể bị mai một. Ứng dụng Tam Bảo trong thời đại hiện nay bao gồm giáo dục đạo đức, phát triển tâm linh và xây dựng cộng đồng hòa hợp. Phật tử nên tích cực thực hành và chia sẻ giáo lý, để Tam Bảo tiếp tục là nguồn sáng dẫn đường. Cuối cùng, Tam Bảo không chỉ là đối tượng tôn kính mà còn là phương tiện giải thoát, giúp con người vượt qua khổ đau và đạt đến Niết-bàn tối thượng.

4.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn Tam Bảo

Bảo tồn Tam Bảo là trách nhiệm của mọi Phật tử, vì nó liên quan đến sự tồn vong của Phật giáo. Trong thời hiện đại, việc bảo tồn bao gồm nghiên cứu kinh điển, đào tạo Tăng đoàn và phổ biến giáo lý. Nếu không gìn giữ, Tam Bảo có thể bị suy đồi theo thời gian, như đã xảy ra trong lịch sử. Bảo tồn không chỉ là duy trì hình thức mà còn là thực hành chân chính, để giáo lý sống động trong đời sống. Điều này đòi hỏi sự đóng góp của cả cá nhân và cộng đồng.

4.2. Ứng dụng Tam Bảo để đạt an lạc và giác ngộ

Ứng dụng Tam Bảo vào đời sống hàng ngày là cách trực tiếp để đạt an lạc và giác ngộ. Bằng cách quy y, thực hành thiền và sống theo giới luật, con người dần loại bỏ phiền não. Tam Bảo cung cấp lộ trình rõ ràng, từ phàm phu đến Thánh-nhân, qua các tầng chứng đắc như Nhập-lưu và Nhất-lai. Trong thời đại đầy biến động, ứng dụng Tam Bảo giúp tìm thấy sự bình an nội tại và đóng góp tích cực cho xã hội. Đây là con đường giải thoát khả thi cho mọi người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Ba Ngôi Cao Cả (Tiyagga) 10 TAM-BẢO - Đức-Phật (Buddha) từ khi bắt đầu cho đến kết thúc. - Đức-Pháp (Dhamma) từ khi bắt đầu cho đến kết thúc. - Đức-Tăng (Saṃgha) từ khi bắt đầu cho đến kết thúc. Để trở thành Đức-Phật Gotama, chư Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có trí-tuệ siêu-việt, tiền-kiếp của Đức-Phật Gotama đã thực-hành đầy đủ trọn vẹn 30 pháp-hạnh ba-la-mật trải qua ba thời-kỳ: - Thời-kỳ đầu: Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác phát nguyện trong tâm, có ý nguyện muốn trở thành Đức- Phật Chánh-Đẳng-Giác để tế độ cứu vớt chúng-sinh thoát khỏi biển-khổ luân-hồi, rồi thực-hành các pháp- hạnh ba-la-mật suốt 7 a-tăng-kỳ.

- Thời-kỳ giữa: Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác phát nguyện ra bằng lời nói, để cho chúng-sinh nghe hiểu được ý nguyện của Đức-Bồ-tát muốn trở thành Đức- Phật Chánh-Đẳng-Giác, rồi tiếp tục thực-hành các pháp-hạnh ba-la-mật suốt 9 a-tăng-kỳ. Dù Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có trí-tuệ siêu-việt đã thực-hành bồi bổ các pháp-hạnh ba-la-mật suốt hai thời-kỳ gồm 16 a-tăng-kỳ vẫn còn là Đức-Bồ-tát bất- định (aniyatabodhisatta) nghĩa là Đức-Bồ-tát có thể thay đổi ý nguyện của mình được. Nếu Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có trí-tuệ siêu-việt vẫn giữ nguyên ý nguyện tiếp tục thực-hành các pháp- hạnh ba-la-mật thì đến thời-kỳ cuối. - Thời-kỳ cuối: Đức-Bồ-Tát Chánh-Đẳng-Giác có trí- LỜI NÓI ĐẦU 11 tuệ siêu-việt là Đạo-sĩ Sumedha chứng đắc các bậc thiền, chứng đắc ngũ thông (lokiya abhiññā), là tiền-kiếp của Đức-Phật Gotama, được Đức-Phật Dīpaṅkara đầu tiên thọ ký, xác định thời gian còn lại 4 a-tăng-kỳ và 100 ngàn đại-kiếp trái đất nữa, Đức-Bồ-Tát Đạo-sĩ Sumedha chắc chắn sẽ trở thành Đức-Phật Chánh-Đẳng-Giác, có danh hiệu là Đức-Phật Gotama.

Sau khi Đức-Bồ-Tát Đạo-sĩ Sumedha được Đức-Phật Dīpaṅkara đầu tiên thọ ký, bắt đầu từ kiếp Đức-Bồ-Tát Đạo-sĩ Sumedha tiền-kiếp của Đức-Phật Gotama trở thành Đức-Bồ-Tát cố-định (niyatabodhisatta) trải qua vô số kiếp tiếp tục cố gắng tinh-tấn không ngừng thực- hành bồi bổ cho đầy đủ trọn vẹn 30 pháp-hạnh ba-la- mật suốt trong khoảng thời gian 4 a-tăng-kỳ và 100 ngàn đại-kiếp trái đất, để trở thành Đức-Phật Chánh- Đẳng-Giác, có danh hiệu là Đức-Phật Gotama. Như vậy, Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có trí-tuệ siêu-việt tạo 30 pháp-hạnh ba-la-mật suốt ba thời-kỳ gồm có 20 a-tăng-kỳ và 100 ngàn đại-kiếp trái đất, đó là khoảng thời gian bằng nửa (½) khoảng thời gian của Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có đức-tin siêu-việt, và bằng một phần tư (¼) khoảng thời gian của Đức-Bồ-tát Chánh-Đẳng-Giác có tinh-tấn siêu-việt. Đến kiếp chót, kiếp Đức-Bồ-tát Thái-tử Siddhattha đản sinh vào ngày rằm tháng tư (âm lịch), tại khu rừng Lumbinī; năm 29 tuổi, Đức-vua Bồ-tát Siddhattha xuất gia vào ngày rằm tháng 6 (âm-lịch); năm 35 tuổi, vào ngày rằm tháng tư (âm-lịch), Đức-Bồ-Tát Siddhattha ngự đến ngồi dưới cội cây Đại-Bồ-đề (1) tại khu rừng Uruvelā, thực-hành pháp-hành thiền-tuệ dẫn đến chứng 1 Cây Đại-Bồ-đề (vốn là cây Assattha) tại khu rừng Uruvelā đồng sinh với Đức-Bồ-tát Siddhattha tại khu rừng Lumbinī, tròn đúng 35 năm. 12 TAM-BẢO ngộ chân-lý tứ Thánh-đế đầu tiên, không thầy chỉ dạy, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn, diệt tận được mọi tham-ái, mọi phiền-não không còn dư sót, đặc biệt diệt được mọi tiền-khiên-tật (vāsanā), trở thành bậc Thánh A-ra-hán đầu tiên trong toàn cõi-giới chúng-sinh, gọi là Đức-Phật Chánh-Đẳng-Giác độc nhất vô nhị, có danh hiệu là Đức-Phật Gotama.

Đức-Phật Gotama thuyết pháp tế độ chúng-sinh suốt 45 năm, đến ngày rằm tháng tư (âm-lịch), Đức-Phật Gotama đã tịch diệt Niết-bàn tại khu rừng Kusinārā, tròn đúng 80 tuổi, giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong tam-giới. Vấn: Đức-Phật Gotama đã tịch diệt Niết-bàn rồi. Vậy tất cả các hàng thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật nương nhờ nơi Đức-Phật bằng cách nào? Đáp: Trước khi tịch diệt Niết-bàn, Đức-Phật gọi Ngài Trưởng-lão Ānanda mà dạy rằng: “Yo vo Ānanda! mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā (1)…” - Này Ānanda! Chánh-pháp nào mà Như-Lai đã thuyết giảng, luật nào mà Như-Lai đã chế định, sau khi Như-Lai đã tịch diệt Niết-bàn rồi, chánh-pháp ấy, luật ấy là Vị Tôn-Sư của các con. Trong Chú-giải bài kinh Mahāparinibbānasutta giảng giải rằng: * Dhammo: Chánh-pháp đó là toàn bộ Tạng Kinh Pāḷi và Tạng Vi-diệu-pháp Pāḷi.

* Vinayo: Luật đó là toàn bộ Tạng Luật Pāḷi. 1 Dīghanikāya, MahāvaggaPāḷi, Kinh Mahāparinibbānasutta. LỜI NÓI ĐẦU 13 Giáo-pháp mà Đức-Phật đã thuyết giảng suốt 45 năm, kể từ khi trở thành Đức-Phật Gotama cho đến lúc tịch diệt Niết-bàn, được kết tập lại thành bộ Tam-tạng gồm có 84.000 pháp môn như sau: - Tạng Luật Pāḷi (Vinayapiṭakapāḷi) gồm có 21. - Tạng Kinh Pāḷi (Suttantapiṭakapāḷi) gồm có 21.

- Tạng Vi-Diệu-Pháp Pāḷi (Abhidhammapiṭakapāḷi) gồm có 42. Đức-Phật giảng giải rằng: “Iti imāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni tiṭṭhanti, ahaṃ ekova parinibbāyāmi. Ahañca kho pana dāni ekakova ovadāmi anusāsāmi, mayi parinibbute imāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni tumhe ovadissanti anusāsissanti…(1)” “Như vậy, 84.000 pháp môn này tồn tại, chỉ có một mình Như-Lai tịch diệt Niết-bàn. Thật ra, hiện nay chỉ có một mình Như-Lai giáo huấn các con, theo dạy dỗ các con, khi Như-Lai tịch diệt Niết-bàn rồi, thì có 84.000 pháp-môn là Vị Tôn-Sư sẽ giáo-huấn các con, theo dạy dỗ các con…” Qua đoạn Chú-giải Pāḷi mà chính Đức-Phật đã giảng giải cho các hàng thanh-văn đệ-tử hiểu biết rằng: Sau khi Đức-Phật đã tịch diệt Niết-bàn rồi, không phải không còn Vị Tôn-Sư, mà thật ra, 84.000 pháp-môn ấy chính là Vị Tôn-Sư giáo huấn các hàng thanh-văn đệ- tử, theo dạy dỗ các hàng thanh-văn đệ-tử… 1 Dī.

Mahāvaggaṭṭhakathā, Tathāgatapacchimavācāvaṇṇanā. 14 TAM-BẢO  Đức-Pháp đó là toàn lời giáo-huấn của Đức-Phật Gotama gồm có 3 pháp chính là: - Pháp-học Phật-giáo (Pariyattisāsana). - Pháp-hành Phật-giáo (Paṭipattisāsana). - Pháp-thành Phật-giáo (Paṭivedhasāsana).

1- Pháp-học Phật-giáo là gồm toàn lời giáo huấn của Đức-Phật Gotama kể từ khi trở thành Đức-Phật Chánh- Đẳng-Giác, có danh hiệu là Đức-Phật Gotama, vào ngày rằm tháng tư âm lịch tại khu rừng Uruvelā. Đức- Phật thuyết pháp tế độ chúng-sinh có duyên lành nên tế độ suốt 45 năm, cho đến ngày rằm tháng tư, trước khi Đức-Phật Gotama tịch diệt Niết-bàn tại khu rừng Kusinārā. Toàn lời giáo huấn của Đức-Phật suốt 45 năm được kết tập thành Tam-Tạng Pāḷi (Tipiṭakapāḷi), hoặc ngũ- bộ Pāḷi (pañcanikāyapāḷi), hoặc cửu-phần Pāḷi (navaṅga- pāḷi), hoặc 84.000 pháp-môn Pāḷi (dhammakkhandha- pāḷi) được chư Đại-Trưởng-lão giữ gìn, duy trì trải qua 6 kỳ kết tập Tam-Tạng Pāḷi và Chú-giải Pāḷi. 2- Pháp-hành Phật-Giáo có nhiều loại pháp-hành, trong đó có ba pháp-hành chính là: - Pháp-hành-giới là pháp-hành mà hành-giả có tác-ý đồng sinh với đại-thiện-tâm giữ gìn thân và khẩu tránh xa mọi thân ác-nghiệp, khẩu ác-nghiệp, để thành tựu thân thiện-nghiệp, khẩu thiện-nghiệp, giữ gìn giới của mình cho được trong sạch trọn vẹn để làm nền tảng cho pháp-hành thiền-định, pháp-hành thiền-tuệ.

- Pháp-hành thiền-định là pháp-hành mà hành-giả thực-hành dẫn đến chứng đắc 5 bậc thiền sắc-giới và 4 bậc thiền vô-sắc-giới, … LỜI NÓI ĐẦU 15 - Pháp-hành thiền-tuệ là pháp-hành mà hành-giả thực-hành dẫn đến chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn, … 3- Pháp-thành Phật-giáo là 4 Thánh-đạo, 4 Thánh- quả, Niết-bàn là quả của pháp-hành thiền-tuệ. Pháp-học Phật-giáo, pháp-hành Phật-giáo, pháp- thành Phật-giáo thuộc về danh-pháp, không phải sắc- pháp, được giữ gìn, duy trì tồn tại do nhờ trí-tuệ của các hàng thanh-văn đệ-tử. Sau khi Đức-Phật Gotama tịch diệt Niết-bàn rồi, từ đó, trí-tuệ của các hàng thanh-văn đệ-tử càng ngày càng giảm dần theo thời gian. Do đó, Phật-giáo cũng bị mai một, bị suy thoái dần dần theo thời gian tuổi thọ Phật- giáo 5.

Trước tiên, Pháp-thành Phật-giáo bị mai một, bị suy đồi dần theo thời gian tuổi thọ Phật-giáo 5.000 năm, đồng thời pháp-hành Phật-giáo và pháp-học Phật-giáo cũng bị mai một, bị suy đồi dần theo thời gian tuổi thọ Phật-giáo 5.  Đức-Tăng đó là chư tỳ-khưu-Tăng, bậc thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật Gotama. Đức-Phật Gotama xuất hiện trên thế gian vào ngày rằm tháng 4 (âm lịch). 2 tháng sau, vào ngày rằm tháng 6 (âm lịch), Đức-Phật Gotama thuyết-giảng bài kinh Chuyển-pháp-luân (Dhammacakkappavattanasutta) lần đầu tiên tế độ nhóm 5 tỳ-khưu có Ngài Trưởng-lão Koṇḍañña trưởng nhóm, Ngài Vappa, Ngài Bhaddiya, Ngài Mahānāma, Ngài Assaji.

Sau khi nghe Đức-Phật thuyết giảng bài kinh Chuyển- pháp-luân xong, Ngài Trưởng-lão Koṇḍañña là vị đầu 16 TAM-BẢO tiên chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế y theo Đức-Phật, chứng đắc Nhập-lưu Thánh-đạo, Nhập-lưu Thánh-quả, Niết-bàn, trở thành bậc Thánh Nhập-lưu đầu tiên trong giáo-pháp của Đức-Phật Gotama, nên Ngài Trưởng-lão có tên là Aññāsikoṇḍañña (nghĩa là Ngài Trưởng-lão Koṇḍañña đã chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế rồi). Ngài Trưởng-lão Aññāsikoṇḍañña kính xin Đức-Phật cho phép xuất gia trở thành tỳ-khưu. Ngài Trưởng-lão Aññāsikoṇḍañña là tỳ-khưu đầu tiên trong giáo-pháp của Đức-Phật Gotama. Ngay khi ấy, Tam-Bảo: Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức- Tăng-bảo đồng thời xuất hiện trên thế gian.

Sau đó, chư tỳ-khưu Thánh-Tăng của Đức-Phật Gotama là bậc Thánh A-ra-hán, bậc Thánh Bất-lai, bậc Thánh Nhất-lai, bậc Thánh Nhập-lưu và chư tỳ-khưu phàm-Tăng càng ngày càng đông. Đức-Phật Gotama thuyết-pháp tế độ chúng-sinh suốt 45 năm, trước khi tịch diệt Niết-bàn, Ngài Trưởng-lão Subhadda là vị tỳ-khưu cũng là bậc Thánh A-ra-hán đệ- tử cuối cùng của Đức-Phật Gotama. Sau khi Đức-Phật Gotama tịch diệt Niết-bàn, thời gian về sau Phật-giáo càng ngày càng bị mai một, bị tiêu hoại, bị suy thoái theo tuần tự thời gian tuổi thọ của Phật-giáo 5.000 năm, đồng thời tỳ-khưu-Tăng cũng bị suy thoái tuần tự theo thời gian ấy, cho đến khi không còn Tăng tướng tỳ-khưu nữa. Thời gian sau 5.000 năm, giáo-pháp của Đức-Phật Gotama hoàn toàn bị mai một, bị tiêu hoại, bị suy đồi trong cõi người này, bởi vì không còn hàng thanh-văn đệ-tử biết đến Đức-Phật, Đức-Pháp, Đức-Tăng nữa.

LỜI NÓI ĐẦU 17 Chương thứ nhì: Tam-Bảo (Ratanattaya) - Đức-Phật-bảo (Buddharatana) - Đức-Pháp-bảo (Dhammaratana) - Đức-Tăng-bảo (Saṃgharatana) Trong chương thứ nhì này giảng giải về: * Đức-Phật có 5 đức tính quý báu và cao thượng nên được gọi là Đức-Phật-bảo. * Đức-Pháp có 5 đức tính quý báu và cao thượng nên được gọi là Đức-Pháp-bảo. * Đức-Tăng có 5 đức tính quý báu và cao thượng nên được gọi là Đức-Tăng-bảo. Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo thật là hiếm có, rất hy hữu, vô cùng cao quý nhất trong tam-giới.

Thật vậy, trong cõi người, cõi long-cung, các cõi trời dục-giới, các cõi trời sắc-giới có nhiều thứ báu vật quý giá, nhưng chắc chắn các thứ báu vật dù quý giá đến đâu cũng không thể sánh với Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp- bảo, Đức-Tăng-bảo được. Cho nên, trong kiếp hiện-tại, những chúng-sinh nào là hạng thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật Gotama, được quy y nương nhờ nơi Tam-bảo: Đức-Phật-bảo, Đức- Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo trong tâm, những chúng-sinh ấy chắc chắn không phải là hạng chúng-sinh tầm thường. Bởi vì, tiền-kiếp của những chúng-sinh ấy chắc chắn đã từng tạo những phước-duyên trong chư Phật quá-khứ hoặc chư Thánh thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật quá-khứ, đã từng tạo các pháp-hạnh ba-la-mật được lưu trữ ở trong tâm từ nhiều đời nhiều kiếp trong quá-khứ, nên nay kiếp hiện-tại này những chúng-sinh ấy mới có duyên lành trở thành thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật Gotama. 18 TAM-BẢO Những hạng thanh-văn đệ-tử ấy có cơ hội tăng trưởng mọi thiện-pháp từ dục-giới thiện-pháp, sắc-giới thiện- pháp, vô-sắc-giới thiện-pháp, cho đến siêu-tam-giới thiện-pháp, tuỳ theo năng lực của các pháp-hạnh ba-la- mật và 5 pháp-chủ (indriya): tín pháp-chủ, tấn pháp- chủ, niệm pháp-chủ, định pháp-chủ, tuệ pháp-chủ, theo hạnh nguyện của mỗi chúng-sinh ấy, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an-lạc lâu dài trong kiếp hiện-tại lẫn nhiều kiếp vị-lai.

Thời-kỳ Phật-Giáo hưng thịnh Vào thời kỳ Đức-vua Asoka lên ngôi khoảng 218 năm, sau khi Đức-Phật tịch diệt Niết-bàn.