BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI H0C SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THA0 HÀ NỘI 6IÁ0 TRÌNH TRO CHET lÏ NHÀ xUẤT BẢN THỂ DỤC THỂ THAO. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI GIAO TRINH TRO CHOI SACH DUNG CHO SINH VIEN PAI HOC VA CAO DANG SU PHAM TDTT LOR0/P -Fbr ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC | TRUNG TÁM THONG TIN - THU VIEN NHA XUAT BAN THE DUC THE THAO HA NOI - 2014 Chủ biên: TS. Phạm Xuân Thành Tham gia biên soạn: ThS. Nguyễn Hữu Thái TS.
Đỗ Anh Tuấn LỜI NÓI ĐẦU Tro choi noi chung va tro choi van động nói riêng là những hoạt động bổ ích uò lý thú, có sức hấp dẫn đối uới người chơi, đặc biệt là uới tuối trẻ. Với ưu thế đặc thù: “Học mà chơi, chơi mà học”, Trò chơi đã trở thành phương tiện hữu hiệu trong giáo duc noi chung va trong giáo dục thể chất (GDTC) nói riêng. , Đối uới trẻ em nói chung uò học sinh nói riêng, trò chơi là một hoạt động bhông thể thiếu uà được các em rất yêu thích. Chính Uì lẽ đó utệc học tập, nghiên cứu một cách cở bản, có hệ thống uề môn học “Trò chơi” đối vdi sinh uiên các trường Sư phạm Thể dục thể thao (TDTTT) là một nội dung bắt buộc va cần thiết.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong phương pháp giang day va học tập. Được sự đồng ý của Bơn lãnh đạo Nhà trường, Bộ môn Trò chơi Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Hà Nội chỉnh ý, bổ sung uà biên soan lai cuốn “Giáo trình Trò chơ?” bao gém 2 phan va 6 chuong: PHAN THU NHAT: CO SO LY LUAN MON HOC TRO CHOI VAN DONG Chiuong J. Khai niém 0ê trô chơi Chuang U, Co sa ly luadn môn hoe Tro choi van dong. Chuang I, Nguyen tac lua chon, bién soan va sang lac tro cho, Chitong 1V, Phương pháp biên soạn - công tác tổ chức va hiutong dan trò chơi PHAN THU HAL GIOT THIEU MOT SO TRO CHOI VAN DONG VA TRO CHOI TRONG CAC MON THE THAO.
Chuong 1, Gidi thiệu một số trò chơi uận động thường dùng trong trường phổ thông Chương LÍ, Trò chơi trong các môn thé thao Các nội dụng được bố trí khoa học 0à hợp lý nhằm cung cap cho sinh uiên những kiến thức cơ bản uề lý luận dé co thé van dung ào quá trình học tập va tác nghiệp sau nay đạt được hết quả mong muốn. Trong quá trùnh biên soạn, mặc dù chúng tôi đã rất cố gang dap ứng yêu cầu giảng dạy 0à học tập của bạn đọc, song chục chăn không tránh khỏi thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được sự đồng góp ý hiển xây dựng của các đồng nghiệp để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn. BỘ MÔN TRÒ CHƠI Phan thứ nhết CƠ SỞ LÝ LUGN MON HOC TRÒ CHOI VGN DONG CHUONG I KHAI NIEM VE TRO CHOI 1. TRO CHOI NOI CHUNG Có nhiều định nghĩa khác nhau về trò chơi, tuỳ thuộc vào góc độ quan sát, hướng tiếp cận và mục đích sử dụng.
Trong hầu hết các trò chơi, người ta đều gắn nó với mục đích giải trí, vui chơi. Theo Pascan: Trò chơi là một hình thức giải trí tốt nhất để giúp con người thoát khỏi những phiền muộn của cuộc sống. Trò chơi là những hoạt động diễn ra trong một thời gian, không gian nào đó, tuân theo một số quy tắc nhất định và khác lạ so với đời thường. Theo Leonchiep, ông cho rằng, cuộc sống của con người là: “Một tổ hợp, một hệ thống các hoạt động thay thế nhau nhằm thoả mãn các nhu cầu đa dạng của họ, trong đó trò chơi là một hoạt động đặc thu”.
Trong từ diễn tiếng Việt chữ “Trò” được hiểu là một hình thức mua vui diễn ra trước mặt mọi người, chữ “Chơi” là từ dùng để chí những hoạt động của con người lúc nhàn rỗi, sau giờ làm việc căng thẳng nhằm mục dich vui chơi và giải trí. Từ đó trò chơi được hiểu là những hoạt động tự giác, tích cực thông qua những quy định, luật lệ nhất định nhằm thoả mãn nhu cầu của con người. TRÒ CHƠI DÂN GIAN Trò chơi đân gian xuất hiện từ hàng ngàn năm trước, nó gắn liền với văn hóa làng - xã, với các Lễ hội truyền thống và trở thành một bộ phận của nền văn hóa. Ngay từ khi ra đời, trò chơi đân gian đã mang đậm nét kinh nghiệm lao động, của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau (Trong quá trình tổn tại nó cũng được con người chỉnh sửa, thay đổi cho phù hợp với hiện tại), nó là phương tiện thỏa mãn nhu cầu vận động cơ bắp, vui chơi giải trí của con người, ngoài ra nó còn nhằm trang bị cho con người những tri thức, kiến thức về tự nhiên và xã hội, đồng thời còn giáo dục cho người chơi những phẩm chất về tình thương yêu đồng loại,.
Như các trò chơi: “Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Xia cA mé, dé ca chép”. Từ góc độ văn hóa-nghệ thuật, khi nghiên cứu về “Văn hóa các dân tộc thiểu số”, Giáo sư Tô Ngọc Thanh đã rút ra kết luận: Các trò chơi dân gian Việt Nam là một hình thức biểu hiện của nền văn hóa các dân tộc Việt Nam, tính dân gian của các trò chơi được thể hiện qua 3 nét đặc trưng sau: “Không rõ người sáng tác, có tính tự do tương đối và có tính ngẫu hững cao”. Đồng thời tác giả cũng khẳng định: Trò chơi dân gian thường mang tính dân tộc. Ở chỗ mỗi cộng đồng dân tộc, mỗi vùng, miền thường có những trò chơi ở các dạng khác nhau.
Tuy nhiên sự khác nhau đó thể hiện sự phù hợp với đặc điểm vùng, miền về điều kiện kinh tế - xã hội- văn hóa và tập quán sinh hoạt. như các trò chơi: Đua thuyền, bơi chải ở vùng sông nước; Trò chơi cưỡi ngựa, bắn cung ở vùng núi; Trò chơi thả đỉa ba ba, chi chi chành chành ở vùng đồng bằng. Như vậy: Trò chơi dân gian là hình thức hoạt động có tính đặc thù chỉ có trong xã hội loài người, được nhân dân sáng tạo ra từ hoạt động thực tiễn của họ, nó được lưu truyền một cách tự nhiên từ thế hệ này qua thế hệ khác và luôn được cải biên cho phù hợp với điều kiện thực tiễn mà trước hết nhằm thoả mãn nhu cầu vui chơi, giải trí, phát triển các mat tinh thần và thể chất của con người. Đồng thời nó còn là phương tiện giao lưu văn hóa và đó cũng chính là nền móng của các môn thể thao dân tộc ngày nay.
TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG Từ góc độ giáo dục thể chất (GDTC): Trò chơi vận động đã trở thành phương tiện hữu hiệu ở chỗ: Trò chơi vận động được sử dụng có mục đích, nhằm hình thành, củng cố và góp phần hoàn thiện kỹ năng vận động cơ bản cho con người như: Đi, chạy, nhảy, múa. Trò chơi vận động là kết quả của quá trình lao động và sáng tạo của con người, ngày càng có sự tham gia tích cực của tri thức khoa học, đặc biệt là khoa học Thể dục thể thao. Cho nên, nó ngày càng chiếm ưu thế trong đời sống xã hội. Bởi những mục đích khác nhau như: Vui chơi, giáo dục các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện thể chất và kỹ năng vận động cơ bản cho con người.
TRÒ CHƠI THỂ THAO Là những hoạt động được diễn ra ở trạng thái thi đấu trong chương trình thi đấu thể thao như: Bóng đá, bóng rổ, bóng chuyển, bóng nước. Ở thời đại ngày nay Trò chơi thể thao đã khác hẳn trò chơi dân gian ở chỗ nó mang nặng xu hướng thương mại hóa. CHUONG II CƠ SỞ LÝ LUẬN MÔN TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG 1. NGUON GOC VA SU PHAT TRIEN MON TRO CHOI Như chúng ta đã biết, trò chơi là sản phẩm của quá trình lao động.
Nhìn lại lịch sử của xã hội loài người từ hoang sơ con người sử dụng phương thức săn bắt hái lượm về sau là phương thức sản xuất khác để duy trì và phát triển đến như ngày nay, chính quá trình lao động đã sáng tạo ra con người, còn con người sáng tạo ra ngân ngữ, chữ viết. và các trò chơi với mục đích vui chơi, giải trí, tái tạo và hình thành các thao tác mà họ thực hiện trong quá trình lao động để đạt được hiệu quả. Điều này đã được học thuyết tiến hóa của Đác-uyn khẳng định. Như vậy: Trò chơi là sản phẩm của quá trình lao động của con người, sản phẩm đó là tất yếu, phù hợp với quy luật phát triển của xã hội loài người.
DAC TINH CUA TRO CHƠI 2. Trước hết là Trò chơi có tính hấp dẫn, thu hút đối uới con người: | Bởi đặc tính này rất phù hợp với đặc điểm tâm-sinh lý con người. Con người được sinh ra, lớn lên trưởng thành và về già, bất kỳ ở lứa tuổi nào họ đều có nhu cầu được chơi, được vận động (đặc biệt là Thanh - Thiếu niên và Nhi đồng). Nhu câu đó rất phù hợp với quy luật, nó không chỉ là nâng cao, hoàn thiện thể chất cho bản thân mà còn được vui chơi, giải trí, giải tỏa sự căng thẳng, mệt mỗi sau những ngày lao động, học tập vất vả.
Hơn thế nữa được vận động, chơi còn là điều kiện cho con người được giao lưu, học hỏi, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, tạo nên những mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với nhau và làm cho cuộc sống tỉnh thần ngày thêm phong phú. Tính giai cấp: Nhìn lại lịch sử của xã hội loài người, khi mà xã hội chưa có sự phân chia giai cấp, trò chơi là sản phẩm chung của động đồng. Đến khi xã hội hình thành và phân chia giai cấp (kế thống trị và người bị thống trị; kẻ giàu, người nghèo), thì trò chơi không còn là của chung nữa, mà nó đã trở thành công cụ, phương tiện phục vụ 10 lợi ích riêng của giai cấp thống trị, điểu này được thể hiện rõ ở chế độ xã hội phong kiến và tư bản, nó được phản ánh một cách chân thực, tỉnh tế và sâu sắc trong góc độ văn hóa nghệ thuật: “Trên ghế bà đầm ngoi đít vịt”, “Dưới sân ông cử ngấng đầu rồng” (Thơ Tú Xương). Trong chế độ xã hội chủ nghĩa: Thể dục thể thao nói chung, trò chơi nói riêng đã trở thành sản phẩm chung phục vụ cho việc vui chơi, giải trí và rèn luyện nang cao sức khoẻ cho mọi tầng lớp xã hội.
Tính giáo duc: Như nhà Sư phạm Nga nổi tiếng: Ma-ka-ren-cô đã khẳng định: Giữa trò chơi và công việc không có sự khác biệt hẳn nhau. Trò chơi tốt cũng giống như một công việc tốt.