Giáo Trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn Nghề Bảo Hộ Lao Động Cao Đẳng

Giáo trình tín hiệu biển báo an toàn nghề bảo hộ lao động cao đẳng trường cao đẳng dầu khí cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên.

• Tác giả: Th.S Nguyễn Ngọc Linh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Giáo Trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn Nghề Bảo Hộ Lao Động
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VỀ TÍN HIỆU, BIỂN BÁO VÀ VAI TRÒ CỦA TÍN HIỆU, BIỂN BÁO TRONG LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
• 2. CHƯƠNG 2: MÀU SẮC VÀ THÔNG TIN TRÊN TÍN HIỆU, BIỂN BÁO
• 3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG TIÊU CHUẨN VỀ TÍN HIỆU, BIỂN BÁO TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC HỆ THỐNG TÍN HIỆU, BIỂN BÁO AN TOÀN TRONG LAO ĐỘNG SẢN XUẤT, KINH DOANH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHỤ LỤC II - MẪU BIỂN BÁO AN TOÀN ĐIỆN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn

Giáo trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nghề bảo hộ lao động. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn gắn liền với thực tiễn trong ngành dầu khí. Việc hiểu rõ về biển báo an toàn và tín hiệu biển báo giúp người lao động nhận diện và phòng ngừa các nguy cơ trong môi trường làm việc.

1.1. Khái niệm về Tín Hiệu và Biển Báo

Tín hiệu và biển báo là những phương tiện truyền đạt thông tin quan trọng trong lao động. Chúng giúp người lao động nhận biết các mối nguy hiểm và thực hiện các biện pháp an toàn cần thiết.

1.2. Vai trò của Tín Hiệu Biển Báo trong An Toàn Lao Động

Tín hiệu biển báo đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động. Chúng giúp giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao ý thức an toàn trong công việc.

II. Vấn đề và Thách thức trong Việc Sử Dụng Biển Báo An Toàn

Mặc dù biển báo an toàn rất quan trọng, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tế vẫn gặp nhiều thách thức. Nhiều người lao động chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa của các tín hiệu biển báo, dẫn đến việc không tuân thủ quy định an toàn.

2.1. Thiếu Nhận Thức về Biển Báo An Toàn

Nhiều người lao động không hiểu rõ ý nghĩa của các biển báo, dẫn đến việc không thực hiện đúng quy định an toàn. Điều này có thể gây ra tai nạn lao động nghiêm trọng.

2.2. Khó Khăn trong Việc Đào Tạo và Huấn Luyện

Việc đào tạo và huấn luyện về tín hiệu biển báo cần được cải thiện để đảm bảo người lao động có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện và thực hiện theo các biển báo an toàn.

III. Phương Pháp Đào Tạo Hiệu Quả về Tín Hiệu Biển Báo An Toàn

Để nâng cao hiệu quả đào tạo về tín hiệu biển báo, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp người học dễ dàng tiếp thu kiến thức.

3.1. Sử Dụng Phương Pháp Giảng Dạy Tích Cực

Phương pháp giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, bài tập tình huống sẽ giúp người học hiểu rõ hơn về biển báo an toàn và cách áp dụng chúng trong thực tế.

3.2. Tích Hợp Thực Hành vào Giảng Dạy

Việc tổ chức các buổi thực hành giúp người học trải nghiệm thực tế và nâng cao khả năng nhận diện các tín hiệu biển báo trong môi trường làm việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Tín Hiệu Biển Báo An Toàn

Việc áp dụng tín hiệu biển báo trong thực tiễn lao động sản xuất là rất cần thiết. Các biển báo không chỉ giúp bảo vệ người lao động mà còn nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Biển Báo An Toàn trong Ngành Dầu Khí

Trong ngành dầu khí, việc sử dụng biển báo an toàn là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người lao động trong các hoạt động khai thác và sản xuất.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu về Tín Hiệu Biển Báo

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng đúng các tín hiệu biển báo giúp giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao ý thức an toàn trong công việc.

V. Kết Luận và Tương Lai của Giáo Trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn

Giáo trình Tín Hiệu Biển Báo An Toàn cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với thực tiễn. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người lao động là rất quan trọng trong việc đảm bảo an toàn lao động.

5.1. Tầm Quan Trọng của Việc Cập Nhật Giáo Trình

Cập nhật giáo trình giúp người học tiếp cận với những kiến thức mới nhất về tín hiệu biển báo và an toàn lao động.

5.2. Định Hướng Tương Lai trong Đào Tạo An Toàn Lao Động

Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và ứng dụng công nghệ trong việc giảng dạy về biển báo an toàn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tín hiệu biển báo an toàn (mã môn học: SAEN52005) là học phần chuyên môn thuộc chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động ở trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề, do Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) ban hành kèm theo Quyết định số 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Trong khung chương trình đào tạo gồm 72 tín chỉ (1.680 giờ), môn học có khối lượng 2 tín chỉ (tổng thời lượng 30 giờ, bao gồm 18 giờ lý thuyết, 10 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 2 giờ kiểm tra). Môn học được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên hoàn thành các môn học chung (như Giáo dục chính trị, Pháp luật, Tin học, Ngoại ngữ) và đóng vai trò kết nối trực tiếp với các mô-đun kỹ thuật an toàn chuyên ngành như An toàn điện, An toàn hóa chất, An toàn xây dựng, Kỹ thuật an toàn cơ khí và An toàn phòng chống cháy nổ.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định rõ qua ba chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1): Người học trình bày được các khái niệm, thuật ngữ cơ bản về tín hiệu, biển báo; phân loại đầy đủ các nhóm biển báo; nắm vững các quy định pháp luật và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của Việt Nam và quốc tế.
• Về kỹ năng (B1): Áp dụng, lựa chọn và bố trí chính xác các loại tín hiệu, biển báo an toàn phù hợp với từng vị trí làm việc, dây chuyền công nghệ và điều kiện sản xuất cụ thể.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về an toàn vệ sinh lao động và nội quy an toàn tại cơ sở sản xuất.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được biên soạn bởi nhóm tác giả gồm Th.S Nguyễn Ngọc Linh (Chủ biên), KS. Phạm Lê Ngọc Tú và KS. Nguyễn Văn Buôn. Nội dung tài liệu phát triển theo trục logic từ cơ sở lý thuyết ký hiệu học đại cương sang các quy chuẩn kỹ thuật đồ họa, tiếp nối bằng hệ thống tiêu chuẩn tiêu chuẩn hóa (ISO, ANSI, TCVN) và cụ thể hóa vào từng lĩnh vực công nghiệp. Điểm đặc thù của giáo trình là việc tích hợp sâu các quy chuẩn kỹ thuật an toàn và nhận diện mối nguy thực tế trong ngành dầu khí, năng lượng và công nghiệp sản xuất phụ trợ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ thành 4 chương chính cùng hệ thống phụ lục kỹ thuật chuyên sâu:

• Chương 1: Khái niệm về tín hiệu, biển báo và vai trò của tín hiệu, biển báo trong lao động sản xuất (Thời lượng: 2 giờ lý thuyết). Chương này làm rõ định nghĩa bản chất vật chất của tín hiệu – phương tiện kích thích giác quan để truyền đạt thông điệp cảnh báo mối nguy trước khi xảy ra tai nạn. Nội dung xây dựng nền tảng từ lý thuyết ký hiệu học (semiology) và đặc trưng tín hiệu ngôn ngữ (dẫn chiếu quan điểm của J. Lyons, F. Engels, GS. Nguyễn Tài Cẩn) về quan hệ quy ước hai mặt giữa "mặt biểu hiện" (hình thức tín hiệu) và "mặt được biểu hiện" (nội dung/thông điệp an toàn), từ đó xác lập bản chất của biển báo là dấu hiệu an toàn thị giác mang tính quy chuẩn.
• Chương 2: Màu sắc và thông tin trên tín hiệu, biển báo (Thời lượng: 8 giờ gồm 6 giờ lý thuyết, 2 giờ thực hành). Trọng tâm phân tích 4 nhóm biển báo an toàn cơ bản:
  • Biển cấm: Hình tròn viền đỏ, nền trắng, gạch chéo đỏ 45 độ, biểu tượng hình vẽ màu đen; áp dụng cho các hành vi có nguy cơ xảy ra sự cố tức thì (ví dụ: cấm vào, cấm lửa, cấm hút thuốc, cấm sử dụng điện thoại di động).
  • Biển cảnh báo: Hình tam giác đều viền đen, nền vàng, hình vẽ màu đen; chỉ thị các mối nguy hiểm có xác suất xảy ra cao (nguy hiểm điện giật, cháy nổ, khu vực cẩu, nguy cơ trượt ngã, máy móc thiết bị).
  • Biển quy định bắt buộc thực hiện (Biển yêu cầu): Hình tròn nền xanh lam nhạt, biểu tượng màu trắng; quy định bắt buộc sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (đội mũ bảo hộ, mặc quần áo bảo hộ, đeo dây an toàn).
  • Biển chỉ dẫn: Hình vuông hoặc chữ nhật, nền xanh lá cây, xanh lam hoặc đỏ; cung cấp hướng dẫn an toàn và lối thoát nạn. Chương này cũng phân loại các vật liệu sản xuất biển báo: sắt thép, inox, nhôm, đồng, mica, fomex, decal, màng phản quang, dạ quang và vật liệu từ tính.
• Chương 3: Hệ thống tiêu chuẩn về tín hiệu, biển báo trên thế giới và Việt Nam (Thời lượng: 10 giờ gồm 6 giờ lý thuyết, 3 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra). Cung cấp hệ thống tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia:
  • Tiêu chuẩn quốc tế: ISO 7010:2019/Amd 1:2020 (kết hợp các nguyên tắc thiết kế ISO 3864-1, ISO 3864-3 và thuật ngữ ISO 17724), phân chia biển báo thành 5 nhóm mã hóa: Loại E (thoát hiểm và cấp cứu, E001–E013), Loại F (thiết bị phòng cháy, F001–F006), Loại M (hành động bắt buộc, M001–M023), Loại P (biển cấm, P001–P024), Loại W (biển cảnh báo nguy hiểm, W001–W022). Phân tích nguyên tắc loại bỏ văn bản chữ viết để triệt tiêu rào cản ngôn ngữ. Đồng thời giới thiệu cấu trúc 6 phần của bộ tiêu chuẩn ANSI Z535 (ANSI Z535.1 đến Z535.6) từ Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ.
  • Tiêu chuẩn Việt Nam: TCVN 8092:2009 (tương đương ISO 7010:2003); TCVN 5053:1990 về màu sắc tín hiệu và tọa độ điểm màu sắc trên biểu đồ màu CIE; TCVN 5041-89 (ISO 7731-1986) về tín hiệu âm thanh báo nguy nơi làm việc (phân tích dải ốc-ta tiếng ồn nền và ngưỡng nghe thực).
• Chương 4: Các hệ thống tín hiệu, biển báo an toàn trong lao động sản xuất, kinh doanh (Thời lượng: 10 giờ gồm 4 giờ lý thuyết, 5 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra). Đi sâu vào các hệ thống chuyên ngành:
  • An toàn điện: Mẫu biển báo đóng cắt điện, cảnh báo điện cao thế.
  • An toàn hóa chất: Hệ thống phân loại và ghi nhãn hóa chất hài hòa toàn cầu (GHS), các bảng tiêu chí và yếu tố nhãn đối với nguy hại vật lý (khí/lỏng/rắn dễ cháy, sol khí, chất tự phản ứng, peroxyt hữu cơ, chất ăn mòn kim loại), nguy hại sức khỏe (độc cấp tính, ăn mòn/kích ứng da, tổn thương mắt, tác nhân đột biến tế bào mầm, tác nhân gây ung thư, độc tính sinh sản, độc tính cơ quan đích STOT phơi nhiễm đơn/lặp lại), nguy hại môi trường thủy sinh và hình đồ vận chuyển hàng nguy hiểm.
  • An toàn phòng chống cháy nổ: Ký hiệu phương tiện báo cháy bằng tay, phương tiện chữa cháy, lối thoát nạn và khu vực có nguy cơ cháy đặc biệt.
  • An toàn xây dựng, thiết bị cơ khí và công việc đặc thù: Biển báo công trường, thiết bị nâng, vùng làm việc của máy và biển báo bổ sung bức xạ ion hóa.

 progression_logic

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng nhận thức dựa trên ba trụ cột:

1. Lý thuyết tín hiệu học ứng dụng: Giải thích cơ chế tri giác thị giác/thính giác, bản chất mã hóa thông tin 1-1 giữa hình thức biểu hiện và nội dung quy ước an toàn.
2. Nguyên lý tiêu chuẩn hóa màu sắc và hình học: Xác lập các thông số màu quy chuẩn (đỏ - cấm/chữa cháy, vàng - cảnh báo, xanh lam - bắt buộc, xanh lá - an toàn/thoát hiểm) tương ứng với tọa độ màu quang học theo chuẩn CIE (TCVN 5053:1990) và nguyên tắc âm học nhận diện tín hiệu báo động trong môi trường có tiếng ồn nền (TCVN 5041-89).
3. Khung phân loại nguy hại GHS: Cung cấp hệ thống tiêu chí định lượng về nồng độ giới hạn, cấp độ độc tính và hình đồ cảnh báo theo luật định quốc tế và Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện chính xác mã số tham chiếu theo ISO 7010 (như E001-Lối thoát hiểm, F001-Bình chữa cháy, M001-Bắt buộc chung, P001-Biển cấm chung, W012-Cảnh báo điện); lựa chọn chất liệu biển báo cơ học/quang học (fomex, dạ quang, phản quang) phù hợp môi trường lắp đặt trong nhà hoặc ngoài trời.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đánh giá mức độ rủi ro tại hiện trường sản xuất (phân biệt rủi ro tức thì 100% của biển cấm với xác suất nguy cơ >90% của biển cảnh báo); giải mã các yếu tố ghi nhãn hóa chất và phiếu an toàn hóa chất (MSDS/SDS).
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Thiết lập sơ đồ bố trí biển báo thoát hiểm, trạm rửa mắt khẩn cấp (E011), vòi sen an toàn (E012), phương tiện PCCC; tích hợp biển báo vào quy trình giám sát an toàn tại công trường xây dựng, giàn khoan, kho cảng và nhà máy chế biến dầu khí.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp sư phạm của giảng viên

Chương trình áp dụng mô hình dạy học tích cực (Active Learning) với sự phân bổ thời lượng rõ ràng giữa lý thuyết và thực hành (18 giờ lý thuyết / 10 giờ thực hành, bài tập, thảo luận). Giảng viên đóng vai trò tổ chức, điều phối thông qua các kỹ thuật:

• Thuyết trình ngắn kết hợp nêu vấn đề dựa trên tình huống mất an toàn thực tế.
• Hướng dẫn tra cứu hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật số và văn bản pháp lý (TCVN 8092, ISO 7010, Luật ATVSLĐ 2015).
• Tổ chức thảo luận nhóm quy mô nhỏ (8–10 sinh viên/nhóm), giao nhiệm vụ nghiên cứu từng chuyên đề kỹ thuật trước buổi học.

Hình thức bài tập, tình huống và thực hành

• Bài tập phân loại và nhận dạng: Xử lý tình huống phân loại các mẫu biển báo thực tế (như phân biệt nhóm biển cấm hút thuốc, chú ý xe nâng, bắt buộc đeo chụp tai chống ồn, chú ý trơn trượt theo Chương 2).
• Bài tập tra cứu và chuẩn hóa mã hiệu: Đối chiếu các biểu tượng an toàn theo bảng đối chiếu mã hóa ISO 7010 (từ E001 đến W022).
• Thực hành thiết kế và bố trí: Lập phương án gắn biển báo an toàn cho một phân xưởng sản xuất, xác định vị trí trạm cấp cứu, lối thoát hiểm và biển cảnh báo nguy cơ cháy nổ theo sơ đồ công nghệ.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập

Hệ thống đánh giá tuân thủ Quy chế đào tạo trình độ Cao đẳng hệ chính quy ban hành theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH, được cụ thể hóa tại Trường Cao đẳng Dầu khí:

Thành phần đánh giá	Trọng số	Hình thức & Công cụ tổ chức	Chuẩn đầu ra đánh giá	Thời điểm thực hiện
Đánh giá quá trình	40%
- Kiểm tra thường xuyên (hệ số 1)		Trắc nghiệm trên giấy (1 bài)	A1, A2	Sau 10 giờ học
- Kiểm tra định kỳ (hệ số 2)		Trắc nghiệm trên giấy (2 bài)	A1, A2, A3, B1, C1	Sau 20 giờ và sau 30 giờ
Thi kết thúc môn học	60%	Trắc nghiệm trên máy tính	A1, A2, A3, B1, C1	Sau khi kết thúc 30 giờ học

Điểm đánh giá được chấm theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), tính điểm tổng kết môn và quy đổi sang thang điểm chữ (A, B, C, D, F) cùng thang điểm số 4 theo quy chế tín chỉ hiện hành.

Hướng dẫn tự học cho sinh viên

• Đọc trước đề cương, giáo trình và tài liệu tham khảo được cung cấp qua thư viện hoặc cổng thông tin môn học trước khi lên lớp.
• Tham gia tối thiểu 70% tổng số tiết giảng lý thuyết (sinh viên vắng vượt quá 30% số tiết lý thuyết bắt buộc phải học lại môn học, không đủ điều kiện dự thi kết thúc môn).
• Thực hiện làm việc nhóm tự chủ: Trưởng nhóm phân công thành viên nghiên cứu các tiểu mục, tổng hợp báo cáo và trình bày trước lớp.
• Hoàn thành đầy đủ các bài tập tự lượng giá trắc nghiệm và câu hỏi thảo luận ở cuối mỗi chương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Cập nhật hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật

Giáo trình ghi nhận các bước chuyển dịch trong hệ thống tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia:

• Cập nhật phiên bản ISO 7010:2019/Amd 1:2020 (thay thế phiên bản 2011 và 2003), làm rõ quá trình chuyển đổi từ tiêu chuẩn cũ của Anh BS 5499 sang BS EN ISO 7010.
• Giải thích nguyên tắc loại bỏ hoàn toàn chữ viết (text-free) trên biển báo đồ họa tiêu chuẩn ISO 7010 nhằm khắc phục các nhầm lẫn về ngôn ngữ tại các môi trường làm việc đa quốc gia (ví dụ phân tích trường hợp từ Notausgang trong tiếng Đức dễ bị người nói tiếng Anh hiểu nhầm thành Not-Ausgang - không có lối ra).
• Cập nhật bộ tiêu chuẩn Hoa Kỳ ANSI Z535:2011 (bao gồm 6 tiêu chuẩn chuyên biệt từ Z535.1 đến Z535.6 về màu sắc, thiết kế biển báo, tiêu chí biểu tượng, ghi nhãn sản phẩm, thẻ/băng rào cảnh báo và tài liệu an toàn).
• Dẫn chiếu tiêu chuẩn quốc gia tương đương TCVN 8092:2009 (thay thế TCVN 2572-78).

Tích hợp khung phân loại hóa chất quốc tế GHS

Một phần lớn nội dung Chương 4 và hệ thống bảng tra cứu (từ Bảng 4.2 đến Bảng 4.61) tích hợp toàn diện Hệ thống Hài hòa Toàn cầu về Phân loại và Ghi nhãn Hóa chất (GHS), bao gồm:

• Phân loại chi tiết các cấp nguy hại vật lý của sol khí, khí chịu áp suất, chất tự phản ứng, chất lỏng tự cháy, peroxyt hữu cơ.
• Bảng giới hạn nồng độ và phân loại độc tính sức khỏe (độc cấp tính, ăn mòn da, kích ứng mắt, tác nhân đột biến tế bào mầm, tác nhân gây ung thư, độc tính sinh sản, độc tính STOT sau phơi nhiễm đơn/lặp lại).
• Hệ thống hình đồ vận chuyển hàng nguy hiểm đường biển và đường hàng không theo khuyến cáo của Airsafe Transport Training and Consultancy.

Gắn kết thực tiễn ngành công nghiệp dầu khí

Tài liệu được xây dựng trực tiếp phục vụ môi trường kỹ thuật đặc thù của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, nơi có yêu cầu nghiêm ngặt về phòng chống cháy nổ (khu vực bồn chứa nhiên liệu, giàn khoan, đường ống công nghệ, chai chứa khí áp lực) và các điều kiện làm việc khắc nghiệt đòi hỏi phân định rõ ràng các hệ thống biển báo dạ quang, phản quang và tín hiệu âm thanh báo nguy công nghiệp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Sinh viên và yêu cầu tiên quyết

• Đối tượng chính: Sinh viên trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề ngành Bảo hộ lao động, An toàn vệ sinh lao động tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
• Vị trí học phần: Được giảng dạy ở giai đoạn chuyên môn sau khi hoàn thành khối kiến thức đại cương (COMP64002 Giáo dục chính trị, COMP62004 Pháp luật, COMP63006 Tin học, FORL66001 Tiếng Anh).
• Kiến thức bổ trợ: Là môn học cơ sở mở đường cho các môn học chuyên sâu trong chương trình đào tạo như: SAEN52109 Kỹ thuật an toàn điện, SAEN52110 An toàn phòng chống cháy nổ, SAEN52113 An toàn hóa chất, SAEN62115 An toàn xây dựng, SAEN52116 An toàn thiết bị áp lực, SAEN52117 An toàn thiết bị nâng, SAEN62118 Đánh giá rủi ro, SAEN62120 Quản lý an toàn vệ sinh lao động (HSEQ-MS).

Giảng viên và cán bộ quản lý an toàn

• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng tài liệu làm khung đề cương chi tiết, thiết kế giáo án bài giảng lý thuyết, biên soạn ngân hàng câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm và xây dựng kịch bản bài tập tình huống thảo luận nhóm.
• Cán bộ An toàn - Sức khỏe - Môi trường (HSE): Tài liệu lưu hành nội bộ và tài liệu tra cứu kỹ thuật hữu ích cho cán bộ kỹ thuật an toàn tại các doanh nghiệp sản xuất, công trình xây dựng, nhà máy lọc hóa dầu để rà soát, chuẩn hóa hệ thống nhận diện an toàn tại cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chính khóa cho học sinh, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng và Trung cấp chuyên ngành Bảo hộ lao động, An toàn vệ sinh lao động; đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho cán bộ làm công tác an toàn lao động (HSE) tại các doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học môn này?

Sinh viên cần hoàn thành các môn học chung trong chương trình gồm Pháp luật đại cương (để tiếp cận Luật ATVSLĐ số 84/2015/QH13), Tin học cơ bản (để phục vụ tra cứu dữ liệu tiêu chuẩn và thi trắc nghiệm máy tính) và Tiếng Anh cơ bản (để đọc hiểu các thuật ngữ kỹ thuật, mã tham chiếu quốc tế ISO/ANSI).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu an toàn đại cương khác là gì?

Tài liệu tập trung chuyên sâu vào kỹ thuật nhận diện, phân loại và chuẩn hóa hình họa của tín hiệu, biển báo; kết hợp song song giữa lý thuyết ký hiệu học với việc trích xuất bảng mã hóa chi tiết theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 7010:2019, ANSI Z535, TCVN 8092:2009 và khung phân loại hóa chất GHS với các bảng tra cứu thông số kỹ thuật rõ ràng.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt kết quả tốt?

Người học cần nghiên cứu nội dung từng chương trước buổi học, trả lời hệ thống câu hỏi trắc nghiệm tự lượng giá cuối mỗi chương, chủ động tham gia thảo luận nhóm (8–10 người) và đối chiếu các biểu tượng trong tài liệu với biển báo thực tế tại xưởng thực hành hoặc nơi làm việc. Cần đảm bảo tham dự trên 70% số tiết lý thuyết trên lớp.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình tích hợp hệ thống danh mục bảng biểu chi tiết (bảng phân loại mã biển báo E, F, M, P, W; bảng tiêu chí phân loại hóa chất GHS), danh mục hình vẽ biểu đồ màu CIE, trích dẫn Luật ATVSLĐ 84/2015/QH13, giáo trình Kỹ thuật An toàn và Vệ sinh Lao động – Ngành Địa chất Dầu khí (NXB ĐHQG TP.HCM) và tài liệu quy chuẩn vận chuyển hàng nguy hiểm Dangerous Goods By Air / By Sea của Airsafe Transport Training and Consultancy.

---

Kết luận

Giáo trình Tín hiệu biển báo an toàn (Trường Cao đẳng Dầu khí, 2021) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và có cấu trúc chuẩn mực về nhận diện, thiết kế, phân loại và lắp đặt các phương tiện cảnh báo nguy hại trong lao động sản xuất. Nội dung tài liệu đáp ứng chặt chẽ các quy định của hệ thống tiêu chuẩn quốc tế (ISO 7010, ANSI Z535, GHS) và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 8092, TCVN 5053, TCVN 5041), đóng vai trò nền tảng trong lộ trình đào tạo chuyên môn nghề Bảo hộ lao động. Để nâng cao hiệu quả ứng dụng, người học được khuyến nghị kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an toàn vệ sinh lao động, các tiêu chuẩn chuyên ngành dầu khí và tài liệu hướng dẫn an toàn kỹ thuật liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Câu 1: Tín hiệu an toàn vệ sinh lao động là gì? A. Là phương tiện báo cho người lao động biết trước mối nguy hiểm để ngăn ngừa tai nạn lao động B. Là phương tiện báo cho người lao động biết trước công việc để ngăn ngừa tai nạn lao động C. Là phương tiện báo cho người lao động biết trước ngày làm việc để ngăn ngừa tai nạn lao động D.

Là phương tiện báo cho người lao động biết trước mối mục đích công việc để ngăn ngừa tai nạn lao động Câu 2: Mục đích của tín hiệu là gì ? A. Dùng để báo hiệu cho người lao động biết các mối nguy hiểm cũng như biết tình trạng hoạt động của máy móc, thiết bị khi mở máy hay khi gặp sự cố. Giúp người lao động phân biệt được tình trạng của các chi tiết, bộ phận trong hệ thống điều khiển, các loại đường ống công nghệ, các loại chai chứa khí, các dây dẫn trong hệ thống điện. Cả hai đáp án đều đúng D.

Cả hai đáp án đều sai 17 CHƯƠNG 2: MÀU SẮC VÀ THÔNG TIN TRÊN TÍN HIỆU, BIỂN BÁO ❖ GIỚI THIỆU CHƯƠNG 2 Chương 2 là chương có nội dung về màu sắc và thông tin trên tín hiệu, biển báo an toàn vệ sinh lao động. ❖ MỤC TIÊU CHƯƠNG 2 ➢ Về kiến thức: - Liệt kê được loại màu sắc sử dụng của tín hiệu, biển báo. - Trình bày được phân loại tín hiệu, biển báo. ❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 2 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập chương 2 (cá nhân hoặc nhóm).

- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (chương 2) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống chương 2 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 2 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có ❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 2 - Nội dung: ✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức ✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. ✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. 18 - Phương pháp: ✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 01 bài ✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: 01 bài ❖ NỘI DUNG CHƯƠNG 2 2. PHÂN LOẠI TÍNH HIỆU, BIỂN BÁO - Biển Cấm: Đây là dạng biển báo sự nguy hiểm cao nhất mà rủi ro mất an toàn lao động lên tới 100%, tức là rủi ro lao động sẽ xảy ra tức thì nếu như thao tác trái với nội dung biển báo đã quy định.

Đây là một kiểu biển báo cấm, đặc điểm chung của loại biển báo cấm là có ba tông màu chủ đạo là màu đỏ, màu trắng và màu đen. Nội dung cấm luôn luôn mang màu đen và có một vệt đỏ gạch chéo có góc nghiêng là 45 độ so với phương ngang, xung quang là viền màu đỏ hình tròn. - Biển cảnh báo: Đây là dạng biển báo an toàn ở mức độ nguy hiểm tuy rằng khả năng không xảy ra rủi ro tời 100% như ở biển báo cấm nhưng xác suất xảy ra mất an toàn vẫn rất cao, có khi lên tới trên 90%. Ý nghĩa của biển báo an toàn này là cảnh báo nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra nếu không hành động theo nội dung của biển báo an toàn.

Đây là dạng biển báo an toàn thứ hai, tông màu chủ đạo của dạng biển báo an toàn này là màu đen và màu vang, cũng giống như biển báo cấm đối tượng cảnh báo gây ra mất an toàn vẫn ở màu đen, tông màu nền là màu vang mang ý nghĩa cảnh báo và viền màu đen với ý nghĩa này chúng ta cần hiểu, cảnh báo nguy hiểm có thể gây cháy nổ nếu sử dụng ngọn lửa tại vị trí này, tất nhiên khả năng không cao đến 100% nhưng vẫn có xác suất xảy ra nên cần phải cảnh báo. - Biển báo yêu cầu: Đây là dạng thức biển báo mang ý nghĩa hầu như là bắt buôc để đảm bảo an toàn cho cá nhân cũng như người khác tại nơi làm việc. Nội dung của biển báo này chủ yếu là yêu cầu người lao động sử dụng các trang thiết bị bảo hộ lao động để bảo vệ cho chính cá nhân đó hoặc làm những việc bắt buộc khác để đề phòng mất an toàn trong lao động. Với biển báo này, cho chúng ta biết cần phải thực hiện các quy định để bảo về cá nhân như bắt buộc phải mặc bảo hộ lao động theo từng vị trí làm việc để giảm thiểu rủi ro an toàn lao động.

Với biển báo này chúng ta thấy cho hai tông màu chủ đạo là màu trắng và màu xanh da trời. Màu trắng là đối tượng bắt buộc thực hiện còn màu làm nền. HÌNH THỨC VÀ CÁC BIỂU TƯỢNG TRÊN BIỂN CẤM Có dạng hình tròn đỏ có một gạch chéo ở giữa, được đặt trên nền trắng (trừ biển báo hiệu cấm vào). - Biển báo cấm vào đối với người và phương tiện thi công: Tất cả người cũng như phương tiện thi công trên công trường khi nhìn thấy biển hiệu này đều không được vào trừ những người và phương tiện có trách nhiệm.

- Biển báo hiệu cấm người đi vào: Cấm tất cả những người không có trách nhiệm đi vào nhưng không cấm máy và phương tiện. 19 - Biển báo hiệu cấm phương tiên, thiết bị thi công đi vào: Thường đặt ở trước các vị trí nguy hiểm với máy móc và phương tiện thi công di chuyển vào, như vị trí mà đất yếu hoặc dễ sụt lở,… - Biển báo cấm hút thuốc: treo ở nhưng nơi dễ cháy nổ, trong các phòng kín, phòng có sử dụng điều hòa. - Biển báo cấm lửa: Đặt ở chỗ dễ cháy nổ, chứa nhiều nhiên liệu. - Biển báo cấm sử dụng điện thoại di động: Đặt tại các vị trí liên quan tới xăng, dầu hoặc gần các thiết bị thông tin liên lạc của công trình.

HÌNH THỨC VÀ CÁC BIỂU TƯỢNG TRÊN BIỂN CẢNH BÁO Thường có dạng hình tam giác có viền đen trên nền vàng.Nó có tính trực quan và mô tả các mối nguy hiểm có thể xuất hiện để giúp mọi người có thể nhận ra mối nguy hiểm để đề phòng. - Biển báo nguy hiểm chung: Không chỉ rõ nơi nguy hiểm nào mà báo cho người làm việc về nguy cơ nguy hiểm bất ngờ có thể xảy ra, cần hết sức cẩn thận tại và xung quanh vị trí làm việc có đặt biển báo này. - Biển báo nguy hiểm cháy nổ: Mô tả nguy cơ cháy nổ và thường đặt ở nơi dễ cháy nổ. - Biển báo nguy hiểm điện giật: Cảnh báo người làm việc cần tránh xa nếu không có thể sẽ bị điện giật.

- Biển báo nguy hiểm khi làm việc với máy móc thiết bị: Đặt tại vị trí có máy móc hoặc thiết bị làm việc nói chung. - Biển báo nguy hiểm về vị trí cẩu: Báo cho người làm việc hãy cẩn thận tại vị trí đang cẩu lắp vật liệu hoặc thiết bị, vật đang cẩu có thể bị rơi bất ngờ. - Biển báo nguy hiểm có thể trượt, ngã hoặc vấp chân: Cảnh báo cho người làm việc có thể bị trượt chân, bị ngã cầu thang hoặc có thể bị vấp chân ngã. HÌNH THỨC VÀ CÁC BIỂU TƯỢNG TRÊN BIỂN CHỈ DẪN Thường có hình chữ nhật trên nền xanh lá cây, xanh lam nhạt hoặc màu đỏ.

Trên biển báo có ghi những điều nhắc nhở hoặc hướng dẫn những người làm việc trên công trường thực hiện tốt các biện pháp về an toàn lao động. - Biển báo nhắc nhở an toàn: Được đặt ở nhiều chỗ trên công trường đặc biệt ưu tiên những chỗ dễ nhìn thấy tronng quá trình làm việc.Nó nhắc nhở người làm việc luôn chú ý và đề phòng tai nạn. - Biển báo nguy cơ cháy: Đặt ở vị trí gần nơi dễ xảy ra cháy nổ, trên công trường thì có các thiết bị báo cháy,… 2. HÌNH THỨC VÀ CÁC BIỂU TƯỢNG TRÊN BIỂN QUY ĐỊNH BẮT BUỘC THỰC HIỆN Thường có hình tròn nền màu xanh lam nhạt, bên trong là hình ảnh màu trắng có tính trực quan mô tả điều bắt buộc phải thực hiện đối với người làm việc trên công trường.

- Biển báo bắt buộc đội mũ bảo hộ lao động: Thường đặt trước cổng công trường yêu cầu mọi người khi vào công trường đều phải thực hiện. 20 - Biển báo hiệu bắt buộc phải mặc quần áo bảo hộ lao động: Đặt ở cổng công trường yêu cầu tất cả công nhân phải thực hiện có thể trừ nhân viên hành chính, thủ kho và dịch vụ trên công trường không cần thực hiện. - Biển báo hiệu bắt buộc phải đeo dây an toàn: Đặt ở vị trí nguy hiểm khi làm việc trên cao mà không có lan can an toàn,… 2. LỰA CHỌN CHẤT LIỆU KHÁC NHAU ĐỂ SẢN XUẤT TÍN HIỆU, BIỂN BÁO Tùy thuộc biển báo được gắn, treo trong nhà hay ngoài trời mà được sản xuất bằng vật liệu phù hợp với điều kiện thời tiết và điều kiện kinh tế.

Biển báo an toàn được in ấn, điêu khắc trên nhiều chất liệu và phân loại như sau: + Biển báo Sắt thép, Biển báo Inoc, Biển báo Nhôm,Biển báo đồng + Biển báo Mica, Biển báo Nhựa, Biển báo Đề can, Biển báo Fomex + Biển báo Phản quang, Biển báo Dạ quang, Biển báo Từ tính. ❖ TÓM TẮT CHƯƠNG 2 − Phân loại tính hiệu, biển báo − Hình thức và các biểu tượng trên biển cấm − Hình thức và các biểu tượng trên biển cảnh báo − Hình thức và các biểu tượng trên biển chỉ dẫn − Hình thức và các biểu tượng trên biển quy định bắt buộc thực hiện − Lựa chọn chất liệu khác nhau để sản xuất tín hiệu, biển báo ❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 2 Câu 1: Biển cấm là biển gì ? A.