Giáo trình Quản trị học cơ bản - Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa

Dưới đây là các meta tags cho bài viết "Giáo trình quản trị học trường cđ công nghiệp tuy hòa" theo yêu cầu: { "ai_description": "Giáo trình quản trị học

• Trường học: Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa
• Chuyên ngành: Quản trị học
• Đề tài: Giáo trình quản trị học
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tuy Hòa

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình quản trị học tại trường CĐ Công nghiệp Tuy Hòa

Giáo trình quản trị học tại trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa cung cấp nền tảng kiến thức cơ bản về quản trị học, môn học nền tảng cho ngành quản trị kinh doanh và các ngành kinh tế khác. Nội dung giáo trình bao gồm khái niệm quản trị, chức năng quản trị, vai trò nhà quản trị cùng kỹ năng cần thiết. Giáo trình nhấn mạnh tính phổ biến của quản trị trong mọi tổ chức, từ doanh nghiệp sản xuất đến dịch vụ. Nó cũng phân biệt quản trị là khoa học (với nguyên tắc, lý thuyết) và nghệ thuật (với kỹ năng ứng dụng). Tại trường, giáo trình được biên soạn phù hợp chương trình đào tạo, kết hợp lý thuyết với bài tập tình huống thực tế. Sinh viên được trang bị kiến thức về hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra hoạt động doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và chức năng quản trị trong giáo trình

Quản trị được định nghĩa là quá trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát nguồn lực nhằm đạt mục tiêu hiệu quả. Giáo trình phân tích bốn chức năng chính: hoạch định (xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch), tổ chức (phân công nhiệm vụ, thiết lập cơ cấu), điều khiển (lãnh đạo, động viên nhân viên) và kiểm tra (giám sát, đánh giá kết quả). Mỗi chức năng được minh họa bằng ví dụ cụ thể trong doanh nghiệp. Giáo trình cũng nhấn mạnh sự tương tác giữa các chức năng này, ví dụ hoạch định cần tổ chức thực hiện, điều khiển cần kiểm tra đánh giá.

1.2. Vai trò nhà quản trị và kỹ năng cần thiết

Giáo trình giới thiệu ba cấp bậc quản trị: quản trị viên cấp cao (chiến lược), cấp trung (chức năng) và cấp cơ sở (vận hành). Mỗi cấp độ đòi hỏi kỹ năng khác nhau: kỹ năng kỹ thuật (làm việc chuyên môn), kỹ năng giao tiếp (làm việc nhóm) và kỹ năng tư duy chiến lược. Giáo trình đặc biệt nhấn mạnh vai trò lãnh đạo, bao gồm thiết lập tầm nhìn, truyền cảm hứng và giải quyết xung đột. Nội dung cũng phân tích phong cách lãnh đạo phù hợp từng tình huống, từ chuyên quyền đến dân chủ.

II. Phân tích văn hóa tổ chức và ảnh hưởng đến quản trị

Văn hóa tổ chức là hệ giá trị, chuẩn mực, phong tục ảnh hưởng hành vi nhân viên và hiệu quả doanh nghiệp. Giáo trình quản trị học tại trường CĐ Công nghiệp Tuy Hòa phân tích các loại hình văn hóa như nông nghiệp, du mục, cá nhân chủ nghĩa. Mỗi loại hình có đặc điểm riêng: văn hóa nông nghiệp đề cao tinh thần tập thể, trách nhiệm chung; văn hóa du mục linh hoạt, thích ứng nhanh; văn hóa cá nhân chủ nghĩa nhấn mạnh thành tích cá nhân. Ảnh hưởng của văn hóa đến quản trị thể hiện qua hoạch định (lập kế hoạch ngắn hạn/dài hạn), tổ chức (cơ cấu tập trung/phân tán) và kiểm tra (tiêu chuẩn đánh giá linh hoạt/cứng nhắc). Giáo trình cung cấp công cụ phân tích SWOT kết hợp văn hóa tổ chức để xây dựng chiến lược phù hợp.

2.1. Các loại hình văn hóa tổ chức trong doanh nghiệp

Giáo trình phân loại văn hóa tổ chức thành bốn nhóm chính: văn hóa quyền lực (tập trung quyền lực ở cấp cao), văn hóa vai trò (tuân thủ quy trình, vai trò rõ ràng), văn hóa nhiệm vụ (tập trung vào dự án, linh hoạt) và văn hóa cá nhân (ưu tiên phát triển cá nhân). Mỗi loại hình có ưu nhược điểm riêng: văn hóa quyền lực nhanh chóng ra quyết định nhưng kém sáng tạo; văn hóa vai trò ổn định nhưng chậm thích ứng. Giáo trình cung cấp ví dụ doanh nghiệp Việt Nam áp dụng từng loại hình, như doanh nghiệp nhà nước thường có văn hóa quyền lực, doanh nghiệp tư nhân có xu hướng văn hóa nhiệm vụ.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến chức năng quản trị

Văn hóa tổ chức tác động trực tiếp đến hoạch định thông qua việc xác định tầm nhìn, mục tiêu dài hạn hay ngắn hạn. Trong văn hóa tập thể, hoạch định thường tham khảo ý kiến nhiều bên; trong văn hóa cá nhân, quyết định thuộc về cá nhân lãnh đạo. Tổ chức bị ảnh hưởng bởi mức độ phân quyền: văn hóa linh hoạt khuyến khích phân quyền, văn hóa cứng nhắc duy trì quyền lực tập trung. Điều khiển cũng chịu ảnh hưởng, như động viên nhân viên trong văn hóa tập thể dựa vào tinh thần đoàn kết, trong văn hóa cá nhân dựa vào thành tích cá nhân. Kiểm tra trong văn hóa minh bạch sử dụng tiêu chuẩn rõ ràng, trong văn hóa bí mật đánh giá chủ quan.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị trong doanh nghiệp

Để nâng cao hiệu quả quản trị, giáo trình đề xuất áp dụng các phương pháp khoa học như ma trận BCG, SWOT kết hợp phân tích văn hóa tổ chức. Ma trận BCG giúp doanh nghiệp phân loại sản phẩm theo thị phần và tăng trưởng, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp. SWOT kết hợp phân tích nội bộ (điểm mạnh, yếu) và ngoại cảnh (cơ hội, nguy cơ) giúp xác định chiến lược cạnh tranh. Giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh cơ cấu tổ chức phù hợp loại hình doanh nghiệp: doanh nghiệp nhỏ gọn, doanh nghiệp lớn phân cấp rõ ràng. Ngoài ra, giáo trình giới thiệu công cụ quản trị xung đột, như đàm phán, trung gian, để duy trì môi trường làm việc tích cực.

3.1. Ứng dụng ma trận BCG và SWOT trong hoạch định

Ma trận BCG phân loại sản phẩm thành bốn nhóm: ngôi sao (thị phần cao, tăng trưởng cao), dấu chấm hỏi (thị phần thấp, tăng trưởng cao), bò sữa (thị phần cao, tăng trưởng thấp), chó (thị phần thấp, tăng trưởng thấp). Giáo trình hướng dẫn cách sử dụng ma trận này để phân bổ nguồn lực: đầu tư mạnh vào ngôi sao, duy trì bò sữa, xem xét loại bỏ chó. SWOT kết hợp phân tích môi trường bên trong (sức mạnh, điểm yếu) và bên ngoài (cơ hội, nguy cơ) giúp xây dựng chiến lược phù hợp. Ví dụ, doanh nghiệp nhận thấy điểm mạnh là thương hiệu uy tín, cơ hội là thị trường mới nổi, có thể xây dựng chiến lược mở rộng thị trường.

3.2. Xây dựng cơ cấu tổ chức linh hoạt và quản trị xung đột

Cơ cấu tổ chức ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động. Giáo trình đề xuất ba mô hình cơ bản: cơ cấu chức năng (phân chia theo chuyên môn), cơ cấu sản phẩm (phân chia theo sản phẩm), cơ cấu ma trận (kết hợp chức năng và sản phẩm). Lựa chọn mô hình phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp, môi trường cạnh tranh. Quản trị xung đột là kỹ năng quan trọng, giáo trình giới thiệu các phương pháp giải quyết: tránh né, nhượng bộ, hợp tác, ép buộc, thỏa hiệp. Mỗi phương pháp phù hợp tình huống cụ thể, như xung đột lợi ích cá nhân nên sử dụng hợp tác, xung đột quan điểm nên sử dụng tranh luận xây dựng.

IV. Kết luận và ứng dụng giáo trình quản trị học trong thực tiễn

Giáo trình quản trị học tại trường CĐ Công nghiệp Tuy Hòa cung cấp nền tảng kiến thức vững chắc về quản trị học, kết hợp lý thuyết và thực tiễn thông qua bài tập tình huống. Nội dung giáo trình giúp sinh viên hiểu rõ vai trò quản trị trong doanh nghiệp, từ hoạch định chiến lược đến kiểm soát hoạt động. Ứng dụng giáo trình, sinh viên có thể phân tích môi trường kinh doanh, xây dựng kế hoạch kinh doanh, quản lý nhân sự hiệu quả. Giáo trình cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thích ứng với sự thay đổi, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Sinh viên sau khi học xong có thể áp dụng kiến thức vào công việc tại doanh nghiệp hoặc khởi nghiệp.

4.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo quản trị

Giáo trình quản trị học là tài liệu cốt lõi trong chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh tại trường CĐ Công nghiệp Tuy Hòa. Nó cung cấp kiến thức cơ bản về bốn chức năng quản trị, giúp sinh viên hiểu bản chất quản trị thay vì chỉ học lý thuyết suông. Giáo trình cũng kết nối lý thuyết với thực tiễn thông qua các tình huống doanh nghiệp Việt Nam, như doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ. Điều này giúp sinh viên chuẩn bị sẵn sàng cho môi trường làm việc sau khi ra trường. Ngoài ra, giáo trình còn hỗ trợ sinh viên trong các kỳ thi chứng chỉ quản trị, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

4.2. Định hướng phát triển giáo trình trong tương lai

Giáo trình quản trị học cần cập nhật thường xuyên để bắt kịp xu hướng quản trị hiện đại, như quản trị số, quản trị bền vững. Trường CĐ Công nghiệp Tuy Hòa có thể bổ sung nội dung về quản trị đổi mới, quản trị rủi ro, quản trị đa văn hóa. Giáo trình cũng nên tích hợp nhiều hơn các case study quốc tế, giúp sinh viên tiếp cận xu hướng quản trị toàn cầu. Ngoài ra, giáo trình có thể phát triển thành sách điện tử, bài giảng trực tuyến để sinh viên dễ dàng truy cập. Việc kết hợp với doanh nghiệp trong xây dựng giáo trình cũng giúp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan học thuật về Giáo trình Quản trị học (Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị học được biên soạn vào tháng 12 năm 2012 bởi Tổ bộ môn Kinh tế cơ sở thuộc Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa, dưới sự chủ biên của tác giả Trần Đắc Thọ cùng các giảng viên chuyên trách bao gồm ThS. Hoàng Thị Cẩm Tú, Phạm Thị Vân, Hồ Thị Mỹ Lam và Nguyễn Thị Lệ Hằng.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, tài liệu đóng vai trò là môn học cơ sở bắt buộc của chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, đồng thời là khối kiến thức nền tảng áp dụng cho sinh viên các ngành thuộc khối ngành Kinh tế ở bậc Đại học và Cao đẳng thuộc mọi hệ đào tạo.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học khung nhận thức khái quát, toàn diện về bản chất của hoạt động quản trị trong tổ chức, phân biệt ranh giới giữa cấp bậc quản trị và người thừa hành, làm rõ chu trình quản trị thông qua bốn chức năng cơ bản: hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra. Đồng thời, giáo trình rèn luyện phương pháp tiếp cận đa chiều để giải quyết các tình huống điều hành thực tế.

Cấu trúc giáo trình gồm 6 chương độc lập nhưng liên kết chặt chẽ theo tiến trình quản trị học thuật hiện đại. Điểm đặc thù trong cách tiếp cận của tài liệu là việc kết hợp cơ sở lý thuyết quản trị phương Tây kinh điển với việc phân tích các yếu tố môi trường, văn hóa bản địa (như sự so sánh giữa văn hóa nông nghiệp và văn hóa du mục) tác động trực tiếp đến việc thực thi các chức năng quản trị.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung học thuật của giáo trình được triển khai qua 6 chương chuyên đề với logic phát triển từ tổng quan lý luận đến các chức năng quản trị cụ thể:

• Chương 1: Những vấn đề chung về quản trị (Biên soạn: ThS. Hoàng Thị Cẩm Tú): Trình bày khái niệm quản trị, tính phổ biến của hoạt động quản trị trong khu vực công và tư; phân loại 3 cấp bậc nhà quản trị (cấp cơ sở, cấp giữa, cấp cao); phân tích 3 nhóm kỹ năng theo Robert Katz (kỹ thuật, nhân sự, tư duy) và 10 vai trò quản trị theo Henry Mintzberg (thuộc 3 nhóm: quan hệ con người, thông tin, quyết định); luận giải tính khoa học và tính nghệ thuật của quản trị.
• Chương 2: Văn hóa của tổ chức (Biên soạn: ThS. Hoàng Thị Cẩm Tú): Phân tích nguồn gốc văn hóa nông nghiệp và văn hóa du mục; hệ thống hóa 6 thành tố của văn hóa tổ chức (giá trị cốt lõi, chuẩn mực, niềm tin, huyền thoại, nghi thức tập thể, điều cấm kỵ); phân loại văn hóa cộng đồng (clan culture) và văn hóa thị trường (market culture); nghiên cứu tiến trình xã hội hóa, 4 giai đoạn phản ứng tâm lý khi thay đổi văn hóa và ảnh hưởng của văn hóa đến từng chức năng quản trị.
• Chương 3: Chức năng hoạch định (Biên soạn: Phạm Thị Vân): Làm rõ khái niệm, vai trò của hoạch định; phân loại hoạch định chiến lược và tác nghiệp; chi tiết hóa quy trình hoạch định qua 8 bước; ứng dụng các công cụ phân tích chiến lược doanh nghiệp bao gồm ma trận phát triển – tham gia thị trường (ma trận BCG) và ma trận điểm mạnh – điểm yếu – cơ hội – nguy cơ (ma trận SWOT); phân tích 4 chiến lược tăng trưởng (thâm nhập thị trường, mở rộng thị trường, phát triển sản phẩm, đa dạng hóa).
• Chương 4: Chức năng tổ chức (Biên soạn: Hồ Thị Mỹ Lam): Nghiên cứu các vấn đề khoa học của công tác tổ chức, tầm hạn quản trị, cơ chế phân cấp quản trị; nguyên tắc và tiêu chuẩn thiết kế cơ cấu tổ chức; các mô hình cơ cấu tổ chức cơ bản và phương thức phân chia quyền lực trong bộ máy doanh nghiệp.
• Chương 5: Chức năng điều khiển (Biên soạn: Nguyễn Thị Lệ Hằng): Tập trung vào công tác quản trị nguồn nhân lực (tuyển dụng, đào tạo, tạo động lực làm việc); phân loại lý thuyết lãnh đạo và phong cách lãnh đạo; thiết lập kênh truyền thông tin và phương pháp quản trị xung đột nội bộ.
• Chương 6: Chức năng kiểm tra (Chủ biên: Trần Đắc Thọ): Định nghĩa mục đích kiểm soát; quy trình kiểm tra 3 bước (thiết lập tiêu chuẩn, đo lường/đánh giá kết quả thực hiện, tiến hành điều chỉnh sai lệch); phân loại hai hình thức kiểm soát căn bản là kiểm tra tài chính và kiểm tra hành vi.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình kế thừa và hệ thống hóa nhiều nền tảng lý thuyết quản trị học kinh điển:

• Lý thuyết chức năng quản trị: So sánh lịch sử tiếp cận chức năng từ mô hình POSDCRB 7 chức năng của Luther Gulick và Lyndall Urwick (thập niên 1930), mô hình 5 chức năng của Henri Fayol, đến hệ thống chuẩn hóa 4 chức năng (Hoạch định – Tổ chức – Điều khiển – Kiểm tra) được định hình bởi James Stoner và Stephen Robbins.
• Mô hình kỹ năng quản trị của Robert Katz: Phân bổ tỷ trọng các kỹ năng kỹ thuật, nhân sự và tư duy tương ứng với 3 cấp quản trị (chiến lược, kỹ thuật, tác nghiệp).
• Khung phân tích vai trò quản trị của Henry Mintzberg: Phân định rõ 10 vai trò hành vi của nhà quản trị trong bối cảnh vận hành thực tế.
• Lý thuyết văn hóa tổ chức: Tiếp cận qua các công trình nghiên cứu của Edgar Schein, Hellriegel & Slogum, Deal & Kennedy, Peter Drucker, Fred Luthans và Daniel Robey; kết hợp góc nhìn nhân học văn hóa từ các học giả Việt Nam như TS. Trần Ngọc Thêm, PTS. Lê Văn Chưởng.
• Khung công cụ hoạch định chiến lược: Mô hình ma trận BCG (Boston Consulting Group) với 4 ô chiến lược (Nghi vấn, Ngôi sao, Con bò sữa, Con chó) cùng 4 định hướng mục tiêu (Xây dựng, Duy trì, Gặt hái, Loại bỏ); mô hình phân tích ma trận SWOT với các kết hợp chiến lược SO, WO, ST, WT.

Kỹ năng phát triển

Nội dung học thuật được thiết kế nhằm giúp người học hình thành hệ thống năng lực cụ thể:

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Năng lực xây dựng sơ đồ cơ cấu tổ chức, thiết lập quy trình kiểm soát sai lệch, xây dựng ma trận đánh giá kinh doanh (SWOT, BCG) và phân bổ ngân sách.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Khả năng phân tích các lực lượng môi trường ngành, nhận diện nguy cơ đe dọa từ đối thủ cạnh tranh mới, áp lực thương lượng của khách hàng và nhà cung cấp, phân tích các rào cản tâm lý khi thay đổi văn hóa doanh nghiệp.
• Kỹ năng thực thi quản trị (Practical competencies): Năng lực giao tiếp, đàm phán, xử lý xung đột nội bộ, lựa chọn phong cách lãnh đạo phù hợp với từng nhóm nhân sự và điều chỉnh hành vi theo chuẩn mực tổ chức.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Cách tiếp cận sư phạm

Tài liệu được xây dựng theo phương pháp sư phạm cấu trúc kép: kết hợp giữa thuyết giảng học thuật và thảo luận phân tích tình huống thực nghiệm. Cấu trúc mỗi chương tuân thủ quy chuẩn sư phạm thống nhất:

$$\text{Mục tiêu chương} \longrightarrow \text{Nội dung lý thuyết} \longrightarrow \text{Tóm tắt kiến thức} \longrightarrow \text{Câu hỏi ôn tập} \longrightarrow \text{Bài tập tình huống}$$

Cách bố trí này giúp người học hệ thống hóa ngay các luận điểm cốt lõi trước khi đi vào giải quyết các bài toán vận dụng phức tạp.

Hệ thống bài tập tình huống và thực hành

Giáo trình tích hợp các bài tập tình huống thực tế (case studies) đa dạng về quy mô, lĩnh vực hoạt động và bối cảnh thị trường:

• Tình huống Công ty Giấy Vĩnh Tiến: Đánh giá cách tổ chức mạng lưới bán lẻ thông qua lực lượng sinh viên, chiến lược mở rộng thị trường sang Lào và Campuchia, phản ánh việc thực thi chức năng tổ chức và hoạch định kênh phân phối.
• Tình huống Công ty Thép BT: Phân tích sự bất cập khi bổ nhiệm giám đốc có năng lực kỹ thuật tài chính cao nhưng thiếu hụt kỹ năng nhân sự và kỹ năng điều khiển tổ chức.
• Tình huống Công ty API: Tranh luận về việc chuyển đổi mô hình kinh doanh từ phương thức “phi vụ” sang công tác hoạch định chiến lược bài bản trong bối cảnh thị trường tin học Việt Nam giai đoạn đầu.
• Tình huống Quán phở "Thôi bán": Bài toán về hoạch định sản lượng (300 bát/buổi) nhằm kiểm soát chất lượng dịch vụ đối chiếu với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong kinh doanh.
• Tình huống Tập đoàn bán lẻ Sears (Mỹ): Nghiên cứu triết lý định hướng khách hàng, dịch vụ đặt hàng qua catalogue và chính sách tín dụng mua sắm dài hạn.
• Tình huống Công ty Swan Optical: Phân tích quyết định chuyển dịch nhà máy sản xuất sang Hồng Kông để tối ưu hóa chi phí lao động và chủ động kiểm soát chất lượng linh kiện kính mắt.

Phương pháp đánh giá và tự học

Giáo trình hỗ trợ công tác kiểm tra đánh giá thông qua hệ thống câu hỏi tự luận cuối chương, yêu cầu người học phân tích mối quan hệ giữa các chức năng, bình luận các quan điểm quản trị thực tiễn và đưa ra giải pháp xử lý sai lệch trong vận hành. Đối với người tự học, phần tóm tắt ở mỗi chương đóng vai trò là khung đối chiếu chuẩn để tự kiểm tra mức độ nắm bắt khái niệm.

---

Điểm nổi bật và cập nhật học thuật

• Tính chuẩn hóa trong phân chia chức năng quản trị: Giáo trình chọn lọc phân chia 4 chức năng cốt lõi (Hoạch định, Tổ chức, Điều khiển, Kiểm tra) dựa trên các nghiên cứu của James Stoner và Stephen Robbins, tích hợp công tác nhân sự vào trong chức năng điều khiển để tinh gọn cấu trúc giảng dạy.
• Tích hợp yếu tố văn hóa vào quản trị học: Khác với nhiều giáo trình quản trị học đại cương thuần túy kỹ thuật, tài liệu dành riêng Chương 2 để phân tích chuyên sâu về văn hóa tổ chức, đối chiếu các đặc tính của nền văn hóa nông nghiệp (trọng tĩnh, tôn trọng cộng đồng, tư duy trực giác, tính kỷ luật thấp) và văn hóa du mục (trọng động, duy lý, tôn trọng cá nhân và pháp luật) theo các nghiên cứu của Amadou M.Bow, Federico Mayor, TS. Trần Ngọc Thêm. Qua đó làm rõ ảnh hưởng của nền tảng văn hóa dân tộc tới hành vi quản trị tại Việt Nam.
• Gắn kết thực tiễn doanh nghiệp trong nước và quốc tế: Nội dung minh họa các công cụ chiến lược (ma trận SWOT, ma trận BCG, các chiến lược tăng trưởng thị trường) bằng các dữ liệu nghiên cứu tình huống cụ thể, phản ánh bối cảnh chuyển đổi kinh tế của các doanh nghiệp Việt Nam cũng như các công ty đa quốc gia.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên Đại học và Cao đẳng: Sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc khối ngành Kinh tế, chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Kế toán, Thương mại... sử dụng làm tài liệu học tập chính khóa cho môn học Quản trị học đại cương.
• Điều kiện tiên quyết: Người học không bắt buộc phải hoàn thành các môn học chuyên ngành kinh tế trước đó, nhưng cần có kiến thức cơ bản về kinh tế học đại cương và hiểu biết xã hội tổng quát để tiếp thu các tình huống quản trị.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn, khai thác khung câu hỏi thảo luận và hệ thống bài tập tình huống để điều phối các buổi học tình huống (case study seminars) trên lớp.
• Người tự học và cán bộ quản lý: Cán bộ phụ trách quản lý cấp cơ sở hoặc cấp giữa tại các tổ chức, doanh nghiệp có thể sử dụng giáo trình như một tài liệu tham khảo để hệ thống hóa kiến thức điều hành, thiết lập sơ đồ tổ chức và xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên theo học khối ngành Kinh tế tại các trường Đại học, Cao đẳng thuộc tất cả các hệ đào tạo, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho người làm công tác quản lý tại các doanh nghiệp.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận môn học?

Môn học thuộc khối kiến thức cơ sở ngành, do đó người học chỉ cần nắm bắt các kiến thức xã hội tổng quát và các nguyên lý kinh tế học nhập môn, không đòi hỏi các kỹ năng chuyên ngành phức tạp trước khi học.

3. Điểm đặc thù về nội dung của giáo trình này là gì?

Tài liệu tích hợp góc nhìn nhân học văn hóa (văn hóa nông nghiệp và văn hóa du mục, 6 thành tố văn hóa tổ chức) để giải thích cách thức các giá trị văn hóa chi phối 4 chức năng quản trị, giúp người học hiểu rõ bối cảnh quản trị tại Việt Nam.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình này đạt hiệu quả cao?

Người học nên đọc kỹ phần mục tiêu ở đầu mỗi chương, nghiên cứu nội dung lý thuyết, hệ thống hóa lại kiến thức thông qua phần tóm tắt, sau đó giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập và phân tích các bài tập tình huống ở cuối mỗi chương.

5. Giáo trình có tích hợp các tài liệu bổ trợ nào không?

Giáo trình tích hợp sẵn phần tóm tắt lý thuyết, danh mục câu hỏi ôn tập tự luận, hệ thống các bài tập tình huống thực tế của các doanh nghiệp và danh mục tài liệu tham khảo học thuật ở trang 100 của tài liệu.

---

Kết luận

Giáo trình Quản trị học của Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa là văn bản học thuật cung cấp hệ thống tri thức nền tảng, hoàn chỉnh về quản trị học đại cương. Thông qua 6 chương kiến thức được phân công biên soạn rõ ràng, giáo trình chuyển tải đầy đủ các khái niệm từ tổng quan nhà quản trị, văn hóa tổ chức cho đến 4 chức năng điều hành: hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra.

Lộ trình tiếp cận logic kết hợp giữa khung lý thuyết kinh điển và hệ thống bài tập tình huống thực nghiệm giúp giáo trình đáp ứng yêu cầu giảng dạy môn học cơ sở khối ngành Kinh tế tại các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN TRỊ Để có thể đi sâu phân tích các nội dung, khía cạnh về quản trị, người đọc cần có một cái nhìn khái quát tổng thể về quản trị - nhà quản trị, các chức năng về quản trị, các kỹ thuật cần phải có của nhà quản trị, vai trò của nhà quản trị, khoa học và nghệ thuật trong quản trị: Sau khi nghiên cứu chương này, người đọc có thể: - Biết được về tổ chức và hoạt động quản trị trong một tổ chức. - Phân biệt được các thành viên trong tổ chức: nhà quản trị và người thừa hành. - Biết được quá trình quản trị thông qua các chức năng quản trị. - Phân tích được các kỹ năng mà nhà quản trị cần phải có và những vai trò cơ bản của nhà quản trị.

KHÁI NIỆM VÀ CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ 1. Khái niệm về quản trị Thuật ngữ quản trị dùng ở đây có nghĩa là một phương thức làm cho những hoạt động tiến tới việc hoàn thành được mục tiêu ban đầu đề ra với một hiệu quả cao, với và thông qua những người khác. Phương thức này bao gồm những chức năng hay hoạt động cơ bản mà nhà quản trị có thể sử dụng, đó là hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra. Quản trị là những hoạt động cần thiết được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung.

Với định nghĩa này, chúng ta muốn xác định rằng những hoạt động quản trị là những hoạt động chỉ phát sinh khi con người kết hợp với nhau thành tổ chức. Nếu mỗi cá nhân tự hoạt động, sống một mình thì không có hoạt động quản trị. Chỉ cần hai người quyết tâm kết hợp với nhau vì những mục tiêu chung thì sẽ phát sinh nhiều hoạt động mà lúc sống và làm việc một mình chưa ai có kinh nghiệm. Các hoạt động quản trị không những phát sinh khi con người kết hợp thành tổ chức mà lại còn cần thiết bởi nếu không có những hoạt động đó, mọi người trong tập thể sẽ không biết làm gì, làm lúc nào hoặc sẽ làm một cách không theo trật tự nhất định.

Chức năng quản trị Có nhiều ý kiến khác nhau về sự phân chia các chức năng quản trị. Vào thập niên 30, Gulick và Urwich nêu ra bảy chức năng quản trị: hoạch định (Planning), tổ chức (Organizing), nhân sự (Staffing), chỉ huy (Directing), phối hợp (Coordingating), kiểm tra (Reviewing) và tài chính (Budgeting) viết tắt là POSDCRB. Henri Fayol thì đưa ra năm chức năng quản trị: hoạch định, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra. Những năm cuối của thập niên 80 trở lại đây, giữa các nhà khoa học và quản trị ở Mỹ có sự bàn luận về số các chức năng quản trị là bốn hay năm chức năng.

Gần đây những tác phẩm về quản trị của James Stoner và Stephen Robbins chia các chức năng quan trị thành: hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra. Nhìn chung sự phân chia thành bốn hay năm chức năng là do những ý kiến khác biệt về quản trị nhân sự. Trong giáo trình này chúng tôi đề nghị chia thành bốn chức năng cơ bản, trong đó chức năng điều khiển sẽ bao gồm từ việc tuyển dụng, động viên, lãnh đạo đến tạo nên một mạng lưới thông tin hữu hựu nhằm hoàn thành mục tiêu của tổ chức. 4 - Chức năng hoạch định: là chức năng quản trị có mục đích xác lập một mô hình (tham chiếu) cho tương lai, nhờ đó mà ta nhận ra những cơ hội và rủi ro, căn cứ vào đó để làm những công việc ngay bây giờ để khai thác cơ hội và né tránh rủi ro, nguy cơ.

Như vậy, hoạch định bao gồm việc định rõ những mục tiêu của tổ chức, thiết lập một chiến lược toàn bộ để thực hiện mục tiêu của tổ chức và phát triển một hệ cấp những kế hoạch để hội nhập và phối hợp những hoạt động. Hoạch định cũng có nghĩa là đem các nguồn lực để khai thác cơ hội và ngăn chặn hữu hiệu những rủi ro, bất trắc của môi trường. - Chức năng tổ chức: là chức năng quản trị có mục đích phân vạch ra cấu trúc của tổ chức, nó bao gồm việc xác định những nhiệm vụ phải làm, ai sẽ thực hiện những nhiệm vụ đó, khi nào thì thực hiện xong, những nhiệm vụ đó được tập hợp như thế nào, ai báo cáo với ai và những quyết định được làm ra tại đâu, thiết lập ngân sách cần thiết để thực hiện kế hoạch. Tổ chức đúng đắn sẽ tạo nên môi trường thuận lợi thúc đẩy hoạt động đạt mục tiêu, nếu thực hiện chức năng tổ chức kém thì tổ chức sẽ thất bại cho dù hoạch định tốt.

- Chức năng điều khiển: là chức năng quản trị nhằm gây ảnh hưởng, thúc đẩy, hướng dẫn nguồn nhân lực thực hiện mục tiêu của tổ chức. Chức năng điều khiển liên quan đến quản trị nguồn nhân lực thông qua tuyển dụng, đào tạo, bố trí nhân sự. Trong một tổ chức sẽ có nhiều con người, công việc của quản trị là điều khiển và phối hợp những người đó. Nó bao gồm việc động viên người dưới quyền, điều khiển hoạt động của những người khác, chọn lọc một kênh thông tin hiệu nghiệm nhất, giải quyết xung đột giữa các thành phần, thắng được sức ỳ của các thành viên trước những thay đổi, … Lãnh đạo xuất sắc có khả năng đưa tổ chức đến thành công dù kế hoạch và tổ chức chưa thật sự tốt, nhưng chắc chắn sẽ thất bại nếu lãnh đạo kém.

- Chức năng kiểm tra: là chức năng sau cùng của nhà quản trị, chức năng quản trị này thúc đẩy thành tích của tổ chức hướng về hoàn thành mục tiêu. Sau khi những mục tiêu đã được đặt ra, những kế hoạch đã được xác định, việc xếp đặt cơ cấu đã được vạch rõ, người đã được tuyển dụng, huấn luyện và động viên, công việc có thể còn có chỗ sai hỏng. Để đảm bảo công việc thực hiện như dự định, quản trị phải theo dõi xem tổ chức của mình hoạt động như thế nào, phải đo lường, so sánh kết quả thực hiện với những mục tiêu đã đặt ra nếu có những lệch hướng đáng kể thì quản trị có nhiệm vụ tìm nguyên nhân của việc đi lệch hướng và tìm các biện pháp thích hợp để đưa tổ chức trở lại đúng hướng. Chức năng kiểm tra là chức năng khép kín một chu kỳ quản trị, mở ra một chu kỳ quản trị mới tạo ra sự liên tục cho quá trình quản trị và nó là chức năng giúp nhà quản trị biết khi nào phải điều chỉnh hoạt động, khi nào cần phải hoạch định mới,.

Tính phổ biến của quản trị Một số tác giả dùng từ “nhà quản trị” và “công việc nhà quản trị” để chỉ những nhà quản trị trong khu vực công cộng hay mô tả những người ở cấp cao nhất trong một tổ chức, có nhiệm vụ xác định những mục tiêu chính và những chính sách. Lĩnh vực quản trị bao gồm cả kinh doanh, Nhà nước và những tổ chức khác không nhằm kiếm lời. Những tổ chức khác nhau đó đều phải đối phó với những vấn đề quản trị như nhau và những nhà quản trị của họ thực hiện các chức năng giống nhau. Việc những nhà quản trị thường xuyên chuyển giữa hai khu vực quản lý Nhà nước và quản trị sản xuất kinh doanh là một bằng chứng nữa cho thấy những khái niệm quản trị có tính phổ biến cho tất cả những thể loại tổ chức.

Khi những quyết định trong kinh doanh càng có tính nguyên tắc và nhạy bén với chính trị hơn và khi các tổ chức phi lợi nhuận càng ngày càng muốn tăng thêm hiệu quả cho hoạt động của mình thì công việc quản trị càng có một nội dung chuyên môn hóa. Càng lên những cấp cao thì nội dung chuyên môn hóa càng có nhiều tính phổ biến vì càng ở những cấp cao hơn thì các nhà quản trị càng phải làm nhiều công việc đặc trưng của quản trị như: hoạch 5 định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra và càng ít tham gia vào những vấn đề kỹ thuật, chuyên môn hàng ngày. NHẤN MẠNH KHẢ NĂNG QUẢN TRỊ QUẢN TRỊ CẤP CAO Khả năng quản trị QUẢN TRỊ CẤP GIỮA QUẢN TRỊ CẤP CƠ SỞ Khả năng chuyên môn Hình 1-1. Quan hệ giữa khả năng quản trị và khả năng chuyên môn Hình 1-1 cho thấy khả năng quản trị càng lấn dần khả năng chuyên môn ở người quản trị khi tiến lên những cấp bậc cao hơn, vì thế những nhà quản trị dễ thuyên chuyển nhất là những người ở cấp thấp.

Ở những cấp đó, khả năng chuyên môn ít cần đến nhưng năng lực quản trị lại quan trọng hơn, công việc của những nhà quản trị gần cao cấp càng giống nhau, mặc dù những tổ chức của họ có những mục tiêu hoàn toàn khác nhau. Trái lại, một tổ trưởng tổ chạy máy in trong một nhà in thì thật khó mà đổi sang làm trưởng ban tìm tòi những vi mạch ở phòng thí nghiệm điện tử. Cho nên mặc dù quản trị là một hoạt động chuyên môn hóa nhưng chỉ có những người quản trị cấp cao mới dễ chuyển đổi công việc. CẤP CƠ SỞ CẤP GIỮA CẤP CAO HOẠCH ĐỊNH HOẠCH ĐỊNH HOẠCH ĐỊNH 15% 18% 28% TỔ CHỨC TỔ CHỨC TỔ CHỨC 24% 33% 36% ĐIỀU KHIỂN ĐIỀU KHIỂN ĐIỀU KHIỂN 51% 36% 22% KIỂM TRA KIỂM TRA KIỂM TRA 10% 13% 14% Hình 1-2.

Thời gian (tỉ lệ) dành cho mỗi chức năng theo cấp bậc 6 CẤP CAO CẤP GIỮA CẤP CƠ SỞ NGƯỜI THỪA HÀNH Hình 1-3. Các cấp bậc quản trị 1. NHÀ QUẢN TRỊ 1. Tổ chức Tổ chức là sự sắp đặt người một cách có hệ thống nhằm thực hiện một mục đích nhất định.

Các trường đại học, cao đẳng; một cơ quan nhà nước; một doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, dịch vụ;… được xem là những tổ chức. Tất cả đều có ba đặc tính chung: - Thứ nhất: chúng đều có mục đích riêng biệt. Mục đích này được cụ thể hóa thành mục tiêu hay hệ thống những mục tiêu. - Thứ hai: mỗi tổ chức gồm có nhiều người.

- Thứ ba: tất cả các tổ chức đều phát triển thành một kiểu xếp đặt nhất định. Kiểu xếp đặt đó định rõ và giới hạn hành vi của các thành viên như nó bao gồm việc đặt ra những luật lệ, chỉ định số người giữ chức vụ thủ trưởng có một số quyền hành nhất định với một số người khác và xác định công việc của một số thành viên. Như vậy, một tổ chức là một thực thể có mục đích riêng biệt, có những thành viên và có một cơ cấu chặt chẽ có tính hệ thống.