Tài liệu hướng dẫn học tập môn Quảnitrị học - Cho sinh viên từ xa và tập trung

Tài liệu hướng dẫn học tập môn quản trị học cung cấp nội dung chi tiết, từ lý thuyết cơ bản đến ứng dụng thực tế. Phù hợp cho sinh viên và người đi làm muốn

• Chuyên ngành: Quản trị học
• Đề tài: Hướng dẫn học tập môn Quản trị học
• Loại tài liệu: Tài liệu hướng dẫn học tập

Tóm tắt

I. Tổng quan về tài liệu hướng dẫn học tập môn Quản trị học

Tài liệu hướng dẫn học tập môn Quản trị học là giáo trình cốt lõi dành cho sinh viên ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh. Tài liệu được biên soạn nhằm phục vụ cho chương trình đào tạo từ xa và sinh viên học tập trung. Nội dung bao gồm 11 bài học, từ đại cương về quản trị đến các chức năng cụ thể của nhà quản trị. Quản trị học là môn học cần thiết cho mọi tổ chức trong xã hội. Các tổ chức đó có thể là cơ sở sản xuất, công ty kinh doanh, cơ quan nhà nước hay tổ chức dịch vụ công. Mục tiêu của tài liệu là cung cấp kiến thức và kỹ năng căn bản về việc quản trị một đơn vị. Tài liệu giúp người học hệ thống hóa những kiến thức đã biết qua thực tế. Đây là nền tảng để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về quản trị. Nội dung trình bày lấy nhiều ví dụ trong lĩnh vực kinh doanh để minh họa rõ ràng. Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn quản trị.

1.1. Cấu trúc nội dung của tài liệu Quản trị học

Tài liệu gồm 11 bài học được sắp xếp theo trình tự logic. Bài 1 trình bày đại cương về quản trị và quản trị học. Bài 2 tập trung vào vai trò nhà quản trị. Bài 3 giới thiệu lý thuyết quản trị hiện đại. Các bài tiếp theo lần lượt đề cập đến chức năng hoạch định, khái niệm tổ chức, mô hình bộ máy tổ chức, chức năng lãnh đạo và kiểm tra. Bài 9 và 10 đi sâu vào ra quyết định và truyền thông trong quản trị. Bài 11 là tóm lược toàn bộ môn học để ôn tập tổng hợp.

1.2. Đối tượng và mục tiêu sử dụng tài liệu

Tài liệu phục vụ hai nhóm đối tượng chính. Nhóm thứ nhất là sinh viên theo học chương trình đào tạo từ xa, không thể đến lớp nghe giảng trực tiếp. Nhóm thứ hai là sinh viên học tập trung cần tài liệu để ôn tập và nắm vững kiến thức cốt lõi. Mục tiêu chung là cung cấp kiến thức căn bản về quản trị một đơn vị. Người học sẽ hệ thống hóa những điều đã biết từ thực tế làm cơ sở nghiên cứu sâu hơn. Tài liệu cũng hữu ích cho người đang làm quản trị hoặc chuẩn bị đảm nhận vị trí quản lý.

II. Phân tích nội dung cốt lõi trong tài liệu Quản trị học

Nội dung cốt lõi của tài liệu xoay quanh ba trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất là lý thuyết quản trị với sự phát triển từ phong trào quản trị khoa học đến các lý thuyết hiện đại. Frederick Taylor, Henry Fayol là những người đặt nền móng cho quản trị khoa học. Trụ cột thứ hai là vai trò và chức năng của nhà quản trị. Nhà quản trị đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau gồm vai trò giao tế, vai trò thông tin và vai trò quyết định. Mỗi vai trò đòi hỏi kỹ năng và phẩm chất riêng biệt. Trụ cột thứ ba là các công cụ và phương pháp quản trị hiện đại. Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra là bốn chức năng cơ bản. Henri Fayol đã xác định năm yếu tố quản trị gồm hoạch định, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm soát. Nội dung tài liệu còn đề cập đến lý thuyết hành vi của Mary Parker Follet. Bà nhấn mạnh khía cạnh tâm lý và xã hội trong hoạt động quản trị.

2.1. Các lý thuyết quản trị nền tảng trong tài liệu

Tài liệu trình bày hệ thống các lý thuyết quản trị từ cổ điển đến hiện đại. Quản trị khoa học của Frederick Taylor tập trung vào nghiên cứu công việc để nâng cao năng suất. Henri Fayol đề xuất năm yếu tố quản trị và mười bốn nguyên tắc quản trị chung. Phong trào quan hệ con người nhấn mạnh yếu tố tâm lý xã hội trong tổ chức. Hugo Munsterberg đề xuất dùng trắc nghiệm tâm lý để tuyển chọn nhân viên. Mary Parker Follet cho rằng tổ chức là hệ thống quan hệ xã hội. Những lý thuyết này tạo nền tảng vững chắc cho quản trị hiện đại.

2.2. Các vai trò của nhà quản trị theo tài liệu

Tài liệu phân tích ba loại vai trò chính của nhà quản trị. Vai trò giao tế gồm người đứng đầu, người lãnh đạo và người liên lạc. Vai trò thông tin bao gồm người thu thập, người phổ biến và người phát ngôn. Nhà quản trị phải thường xuyên xem xét phân tích bối cảnh để nhận ra cơ hội và thách thức. Vai trò quyết định gồm doanh nhân, người giải quyết xáo trộn, người phân phối tài nguyên và nhà thương thuyết. Mỗi vai trò đòi hỏi kỹ năng quản trị khác nhau. Sự kết hợp các vai trò quyết định hiệu quả hoạt động của tổ chức.

III. Phương pháp học tập hiệu quả với tài liệu Quản trị học

Học tập hiệu quả với tài liệu Quản trị học đòi hỏi phương pháp khoa học. Bước đầu tiên là đọc kỹ mục lục để nắm tổng thể cấu trúc môn học. Mỗi bài học cần được đọc ít nhất hai lần. Lần đọc đầu tiên để hiểu khái quát nội dung. Lần đọc thứ hai để ghi chú và phân tích chi tiết. Việc liên hệ kiến thức lý thuyết với thực tiễn công việc rất quan trọng. Tài liệu nhấn mạnh rằng mọi người đều đang thực hành quản trị ở các mức độ khác nhau. Từ làm chủ gia đình đến phụ trách phòng ban trong cơ quan. Khi học về hoạch định, nên áp dụng ngay vào kế hoạch cá nhân. Khi học về lãnh đạo, nên quan sát cách người khác lãnh đạo nhóm. Phương pháp học nhóm cũng mang lại hiệu quả cao. Thảo luận giúp làm rõ các khái niệm phức tạp. Ôn tập theo từng chủ đề thay vì học thuộc lòng toàn bộ. Bài 11 tóm lược toàn bộ môn học rất hữu ích cho việc ôn tập cuối kỳ.

3.1. Xây dựng lộ trình học tập theo từng bài học

Lộ trình học tập nên bắt đầu từ Bài 1 với đại cương về quản trị. Nắm vững khái niệm cơ bản trước khi đi vào các bài chuyên sâu. Bài 2 về nhà quản trị là cầu nối giữa lý thuyết và thực hành. Các bài từ 4 đến 8 trình bày bốn chức năng cốt lõi của quản trị. Mỗi chức năng cần được hiểu rõ trước khi chuyển sang bài tiếp theo. Bài 9 về ra quyết định và Bài 10 về truyền thông là hai kỹ năng quan trọng. Bài 11 nên được đọc cuối cùng để tổng hợp toàn bộ kiến thức đã học.

3.2. Kỹ thuật ghi nhớ và áp dụng kiến thức thực tế

Sơ đồ tư duy là công cụ hiệu quả để ghi nhớ cấu trúc môn học. Vẽ sơ đồ cho từng bài với các nhánh chính là khái niệm cốt lõi. Flashcard giúp ghi nhớ các định nghĩa và nguyên tắc quan trọng. Liên hệ thực tế bằng cách phân tích tình huống quản trị thực tế xảy ra hàng ngày. Quan sát cách quản lý tại nơi làm việc để so sánh với lý thuyết đã học. Viết tóm tắt mỗi bài học bằng ngôn ngữ của riêng mình. Phương pháp Feynman cũng áp dụng được khi giải thích kiến thức cho người khác hiểu. Việc dạy lại người khác giúp củng cố kiến thức vững chắc hơn.

IV. Ứng dụng kiến thức Quản trị học vào thực tiễn công việc

Kiến thức Quản trị học có tính ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực đời sống. Trong kinh doanh, các nguyên tắc hoạch định giúp xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Chức năng tổ chức hỗ trợ thiết kế bộ máy hoạt động hiệu quả. Khả năng lãnh đạo quyết định sự thành công của tập thể. Chức năng kiểm tra đảm bảo hoạt động đúng hướng và kịp thời điều chỉnh. Trong quản lý nhà nước, kiến thức quản trị giúp nâng cao hiệu quả hành chính công. Ngành giáo dục áp dụng quản trị để tổ chức trường học tốt hơn. Ngành y tế sử dụng nguyên tắc quản trị để vận hành bệnh viện hiệu quả. Tài liệu nhấn mạnh rằng quản trị là hoạt động diễn ra ở mọi cấp độ. Từ quản trị gia đình đến quản trị doanh nghiệp lớn. Nhà quản trị giỏi là người hoàn thành mục tiêu chung và được đồng sự hợp tác. Nhà quản trị kém dẫn đến đơn vị thiếu hợp tác và có nguy cơ tan rã. Việc học quản trị không chỉ dành cho người lãnh đạo mà cho tất cả mọi người.

4.1. Áp dụng nguyên tắc hoạch định trong doanh nghiệp

Hoạch định là chức năng đầu tiên và quan trọng nhất của nhà quản trị. Doanh nghiệp cần xác định mục tiêu rõ ràng trước khi hành động. Kế hoạch kinh doanh phải dựa trên phân tích thị trường và nguồn lực hiện có. Nhà quản trị cần xem xét bối cảnh chung quanh để nhận ra cơ hội và thách thức. Việc đọc báo chí, văn bản và trao đổi với mọi người giúp thu thập thông tin. Hoạch định hiệu quả giúp tiết kiệm tài nguyên và đạt mục tiêu nhanh hơn. Doanh nghiệp Nhật Bản đã áp dụng thành công nguyên tắc này trong quản trị sản xuất.

4.2. Phát triển kỹ năng lãnh đạo và truyền thông

Kỹ năng lãnh đạo và truyền thông là hai yếu tố then chốt trong quản trị. Nhà quản trị phải biết phổ biến thông tin đến người có liên quan kịp thời. Truyền thông hiệu quả giúp phối hợp công việc giữa các phòng ban tốt hơn. Vai trò người phát ngôn đòi hỏi khả năng giải thích và bảo vệ quan điểm tổ chức. Kỹ năng lãnh đạo bao gồm động viên nhân viên và tạo môi trường làm việc tích cực. Mary Parker Follet nhấn mạnh sự hội nhập của các thành viên trong tổ chức. Nguyên tắc phối hợp và chấp nhận quyền hành là nền tảng cho lãnh đạo hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu "Hướng dẫn học tập môn Quản trị học từ xa" là học liệu chuyên ngành được biên soạn cho chương trình đào tạo trình độ đại học thuộc Khoa Kinh tế – Quản trị kinh doanh. Môn học Quản trị học có thời lượng quy chuẩn là 45 tiết giảng dạy, giữ vai trò môn học cơ sở khối ngành, cung cấp nền tảng lý luận cho các môn học quản trị chức năng chuyên sâu như Quản trị sản xuất, Quản trị tiếp thị, Quản trị nhân sự và Quản trị tài chính.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), tài liệu trang bị cho người học hệ thống tri thức lý luận và kỹ năng cơ bản về thiết lập, điều hành một tổ chức. Giáo trình giúp người học hệ thống hóa các kinh nghiệm thực tế, nắm vững 4 chức năng quản trị cốt lõi (hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra), 3 nhóm kỹ năng cần thiết và 10 vai trò của nhà quản trị trong bối cảnh môi trường biến động.

Cấu trúc giáo trình có dung lượng 183 trang, phân bổ thành 11 bài học (10 bài nội dung chuyên đề và 1 bài tóm lược toàn bộ chương trình). Cách tiếp cận của tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho phương thức đào tạo từ xa và tự học có hướng dẫn, đồng thời hỗ trợ sinh viên hệ chính quy tập trung trong công tác ôn tập.

Về mặt học thuật, tài liệu phân định rõ ranh giới khái niệm giữa Quản trị học (Management), Quản trị kinh doanh (Business Administration) và Khoa học quản trị (Management Science), đồng thời tổng hợp các quan điểm học thuật quốc tế từ các học giả như Harold Koontz, Stephen Robbins, Gareth Jones và Jennifer George để xây dựng khung phân tích thống nhất.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                CẤU TRÚC PHÂN BỔ MÔN HỌC QUẢN TRỊ HỌC                    |
|                        (Tổng thời lượng: 45 tiết)                       |
+-------------------------------------------------------------------------+
| • 10 Bài chuyên đề lý thuyết & kỹ năng (Bài 1 - Bài 10) : 40 tiết       |
| • 01 Bài tóm lược toàn môn học & ôn tập (Bài 11)        : 05 tiết       |
| • Dung lượng văn bản: 183 trang (bao gồm Danh mục Tài liệu tham khảo)   |
+-------------------------------------------------------------------------+

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             TIẾN TRÌNH TRI THỨC
   (Bài 1, 2, 3)           (Bài 4, 5, 6, 7, 8)      (Bài 9, 10, 11)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung học phần được phát triển qua 11 bài theo trật tự logic:

• Bài 1: Đại cương về Quản trị và Quản trị học (trang 9 - 20): Định nghĩa quản trị, bản chất hoạt động quản trị phát sinh trong tổ chức, 4 chức năng cơ bản, khái niệm hiệu quả thông qua mối quan hệ toán học giữa kết quả ($K$) và chi phí ($C$), tính phổ biến của quản trị và tính chất khoa học kết hợp nghệ thuật.
• Bài 2: Nhà quản trị (trang 21 - 34): Tiêu chí phân biệt giữa người thừa hành và nhà quản trị; 3 cấp bậc quản trị trong tổ chức (cơ sở, trung, cao); 3 nhóm kỹ năng quản trị; 10 vai trò quản trị theo nghiên cứu của Henry Mintzberg; 4 thách thức đương đại theo Gareth Jones và Jennifer George.
• Bài 3: Khái quát về lí thuyết quản trị hiện đại (trang 35 - 64): Lịch sử phát triển tư tưởng quản trị trước thế kỷ XX (Paciolo, Robert Owen); Trường phái quản trị cổ điển gồm Quản trị khoa học (F.W. Taylor, H. Gantt, L. & F. Gilbreth) và Quản trị hành chính (H. Fayol, M. Weber, C. Barnard); Trường phái tâm lý xã hội (H. Munsterberg, M.P. Follet); Trường phái định lượng.
• Bài 4: Chức năng hoạch định của nhà quản trị (trang 65 - 77): Bản chất công tác làm kế hoạch, quy trình xác định mục tiêu, thiết lập chiến lược tổng thể và hệ thống kế hoạch hoạt động.
• Bài 5 & Bài 6: Khái niệm căn bản về tổ chức và Các mô hình bộ máy tổ chức (trang 78 - 111): Thiết kế cơ cấu tổ chức, phân chia công việc, xác định quyền hạn, trách nhiệm và phân tích các mô hình cấu trúc bộ máy vận hành.
• Bài 7 & Bài 8: Chức năng lãnh đạo và Chức năng kiểm tra (trang 112 - 146): Phương thức lãnh đạo, tạo động lực thúc đẩy nhân viên; quy trình kiểm tra gồm xác định tiêu chuẩn, đo lường thành quả thực tế, so sánh đối chiếu và tiến hành biện pháp điều chỉnh sai lệch.
• Bài 9 & Bài 10: Ra quyết định và Truyền thông trong quản trị (trang 147 - 174): Nguyên lý ra quyết định quản trị và hệ thống trao đổi thông tin trong nội bộ và với môi trường bên ngoài.
• Bài 11: Tóm lược toàn môn học (trang 175 - 182): Hệ thống hóa mối liên kết logic giữa các khối kiến thức.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết quản trị qua các trường phái tư tưởng căn bản:

                            HỆ THỐNG LÝ THUYẾT NỀN TẢNG

Giáo trình xác lập mô hình toán học lượng hóa hiệu quả quản trị:

$$H = \frac{K}{C}$$

(Trong đó: $H$ là hiệu quả; $K$ là kết quả đạt được; $C$ là chi phí nguồn lực sử dụng).

Về mặt hành vi và cơ cấu quyền lực, giáo trình xây dựng nguyên lý của Chester Barnard về "Sự chấp nhận quyền hành", trong đó mệnh lệnh của nhà quản trị chỉ có hiệu lực khi cấp dưới hội đủ 4 điều kiện: hiểu rõ mệnh lệnh, nhận thấy mệnh lệnh phù hợp với mục tiêu tổ chức, nhận thấy mệnh lệnh phù hợp với lợi ích cá nhân, và có đủ năng lực thực thi.

Kỹ năng phát triển

Giáo trình phân loại và chuẩn hóa 3 nhóm năng lực quản trị theo cấp bậc:

• Kỹ năng chuyên môn kỹ thuật: Trình độ nghiệp vụ thực thi công việc cụ thể (soạn thảo văn bản, hạch toán kế toán, vận hành máy móc).
• Kỹ năng nhân sự: Khả năng giao tiếp, thiết lập quan hệ, phối hợp và động viên các cá nhân hoặc tập thể làm việc hướng tới mục tiêu chung.
• Kỹ năng tư duy: Năng lực phân tích bối cảnh phức tạp, tư duy hệ thống và hoạch định phương hướng xử lý biến động.

             TỈ TRỌNG KỸ NĂNG THEO CẤP BẬC QUẢN TRỊ (BIỂU ĐỒ 1)

Bên cạnh đó, người học được rèn luyện năng lực đảm nhiệm 10 vai trò quản trị theo mô hình Henry Mintzberg:

1. Nhóm vai trò quan hệ con người: Đại diện (tượng trưng), Lãnh đạo, Liên lạc.
2. Nhóm vai trò thông tin: Thu thập thông tin, Phổ biến thông tin, Phát ngôn thay mặt tổ chức.
3. Nhóm vai trò quyết định: Doanh nhân cải tiến, Giải quyết xáo trộn, Phân phối tài nguyên, Thương thuyết đàm phán.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tự học có định hướng, phù hợp với đào tạo từ xa và tự nghiên cứu độc lập.

                         TIẾN TRÌNH TỰ HỌC MỖI BÀI (4 TIẾT)

Cấu trúc mô-đun bài học

Mỗi bài học trong tổng số 10 chuyên đề được cấu trúc thành 5 phần tiêu chuẩn:

1. Mục tiêu bài học: Xác định rõ chuẩn đầu ra về tri thức và kỹ năng cần đạt.
2. Nội dung chính: Trình bày lý thuyết, số liệu thực nghiệm và ví dụ minh họa thực tiễn.
3. Tóm tắt bài học: Cô đọng các luận điểm khoa học cốt lõi.
4. Câu hỏi tự luận và Câu hỏi trắc nghiệm Đúng/Sai: Đánh giá khả năng thông hiểu và phân tích.
5. Hướng dẫn trả lời câu hỏi: Cung cấp định hướng giải quyết vấn đề và đáp án trắc nghiệm chuẩn hóa.

Hướng dẫn phân bổ thời gian và phương pháp tự học

• Thời lượng mỗi bài học được phân bổ tương đương 4 tiết học, chia thành 2 buổi tự học độc lập:
  • Buổi thứ nhất (2 tiết): Đọc kỹ văn bản, tiếp thu nội dung lý thuyết và các định nghĩa; sau đó gấp tài liệu và tự nhắc nhở nội dung để hệ thống hóa kiến thức.
  • Buổi thứ hai (2 tiết): Thực hiện giải quyết câu hỏi tự luận và làm bài trắc nghiệm. Người học được yêu cầu viết câu trả lời ra tập vở (dung lượng khoảng 100 trang) hoặc đánh máy in ra giấy; chỉ mở xem phần hướng dẫn trả lời sau khi đã hoàn thành toàn bộ bài làm.
• Dành riêng 5 tiết học cuối khóa để ôn tập toàn diện thông qua Bài 11 (Tóm lược toàn môn học).

Phương thức tương tác và tư vấn học tập

• Hệ thống E-learning: Sinh viên truy cập website trường tại địa chỉ http://www.vn, vào phân hệ e-learning và tham gia "Diễn đàn tư vấn học tập" của Khoa Kinh tế – Quản trị kinh doanh để thảo luận cùng giảng viên và tập thể lớp.
• Kênh thư điện tử: Nhóm tác giả tiếp nhận phản hồi, giải đáp thắc mắc và tiếp nhận các ý kiến phản biện học thuật qua địa chỉ thư điện tử: [e-mail].

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp các công trình nghiên cứu hiện đại: Giáo trình cập nhật các công trình nghiên cứu quản trị học quốc tế như tài liệu của Stephen P. Robbins và David A. Decenzo (Fundamentals of Management, 2004), Gareth R. Jones và Jennifer M. George (Essentials of Contemporary Management, 2003), Harold Koontz, Cyril O’Donnell và Heinz Weihrich (Những vấn đề cốt yếu của Quản lý).
• Cơ sở dữ liệu thực nghiệm kinh điển: Trích dẫn các nghiên cứu khoa học thực nghiệm có giá trị tham chiếu cao như nghiên cứu của Thomas A. Mahoney (1965) về thời gian thực hiện chức năng quản trị (quản trị cấp thấp dành 51% thời gian cho lãnh đạo; cấp cao dành 36% cho tổ chức) và nghiên cứu của Joseph G. Paolillo (1984) về vai trò nhà quản trị theo quy mô doanh nghiệp.
• Hệ thống hóa 4 thách thức đương đại của nhà quản trị:
  1. Xây dựng lợi thế cạnh tranh: Đạt hiệu quả cao hơn, chất lượng vượt trội, đổi mới sáng tạo và đáp ứng yêu cầu khách hàng.
  2. Duy trì chuẩn mực đạo đức: Kiểm soát sức ép từ cổ đông, khách hàng; ngăn chặn các hành vi giảm chi phí bằng nguyên liệu kém chất lượng hoặc tiêu cực trong hợp đồng.
  3. Quản trị lực lượng lao động đa dạng: Xử lý bình đẳng các khác biệt về giới tính, sắc tộc, tôn giáo, quan điểm chính trị và nền tảng văn hóa.
  4. Ứng dụng công nghệ thông tin: Khai thác công nghệ nhằm tối ưu hóa chức năng quản lý, phân tích thị trường và kết nối dữ liệu.
• Định hướng tư duy phản biện khoa học: Giáo trình khuyến khích người học tiếp cận học liệu với tinh thần phê phán, chủ động tìm kiếm các luận điểm phản đề hoặc đề xuất giải pháp bổ sung để trao đổi với ban biên soạn.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                       CƠ CẤU ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG HỌC LIỆU

1. Sinh viên hệ đào tạo từ xa ngành Kinh tế – Quản trị kinh doanh: Nhóm đối tượng chính của giáo trình. Tài liệu cung cấp lộ trình bài giảng thay thế giờ lên lớp trực tiếp, tích hợp chỉ dẫn học tập và đáp án tự đánh giá.
2. Sinh viên đại học hệ chính quy tập trung: Sử dụng tài liệu làm đề cương ôn tập, nắm vững các khái niệm định nghĩa, chức năng và mô hình lý thuyết cốt lõi trước các kỳ thi đánh giá học phần.
3. Cán bộ quản lý tại các cơ sở kinh doanh và phi kinh doanh: Người làm công tác quản trị tại các doanh nghiệp sản xuất, công ty thương mại, cơ quan hành chính nhà nước, trường học, bệnh viện có nhu cầu hệ thống hóa các nguyên tắc, vai trò và kỹ năng điều hành tổ chức.
4. Giảng viên chuyên ngành: Tài liệu hỗ trợ cấu trúc bài giảng 45 tiết, cung cấp ngân hàng câu hỏi tự luận, bài tập trắc nghiệm Đúng/Sai và định hướng phân tích tình huống sư phạm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên theo học chương trình đào tạo từ xa và sinh viên học tập trung ngành Kinh tế – Quản trị kinh doanh. Đồng thời, học liệu phù hợp cho bất kỳ cá nhân nào đang hoặc sẽ đảm nhiệm vai trò quản lý trong các tổ chức kinh doanh hoặc phi lợi nhuận (cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện).

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Môn học Quản trị học là môn cơ sở, không yêu cầu điều kiện tiên quyết phức tạp về các môn quản trị chuyên ngành. Người học chỉ cần có hiểu biết cơ bản về tổ chức xã hội và khả năng tư duy logic. Giáo trình đóng vai trò kiến thức nền để tiếp tục học các môn chuyên sâu như Quản trị tiếp thị, Quản trị tài chính, Quản trị nhân sự.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với giáo trình khác là gì?

Tài liệu được thiết kế tối ưu cho hoạt động tự học độc lập: mỗi bài đều tích hợp mục tiêu, nội dung tinh gọn, bản tóm tắt, câu hỏi tự luận kèm trắc nghiệm Đúng/Sai và hướng dẫn giải chi tiết. Ngoài ra, giáo trình xây dựng kênh phản biện trực tiếp qua e-learning và thư điện tử với ban biên soạn.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với tài liệu này?

Người học nên phân chia mỗi bài học thành 2 buổi (mỗi buổi 2 tiết): Buổi 1 tập trung đọc hiểu nội dung chính, nghiên cứu phần tóm tắt và tự hệ thống lại; Buổi 2 tiến hành tự làm bài tập tự luận và trắc nghiệm ra tập vở 100 trang hoặc bản in máy tính, hoàn thành đầy đủ rồi mới đối chiếu với phần hướng dẫn đáp án.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Người học được khuyến khích tham khảo thêm sách giáo khoa Management của các giáo sư đại học Hoa Kỳ hiện có tại thư viện, các tài liệu nghiên cứu thực tế về công ty quốc tế, báo chí chuyên ngành kinh tế Việt Nam và địa phương, cũng như tham gia "Diễn đàn tư vấn học tập" tại cổng e-learning của trường (http://www.vn).

---

Kết luận

Tài liệu "Hướng dẫn học tập môn Quản trị học từ xa" cung cấp khung tham chiếu khoa học và thực hành quản trị trong 183 trang văn bản với thời lượng phân bổ 45 tiết. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở cấu trúc sư phạm chặt chẽ, liên kết mạch lạc giữa các trường phái lý thuyết (cổ điển, tâm lý xã hội, định lượng) với 4 chức năng điều hành (hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra), 3 cấp độ kỹ năng và 10 vai trò thực tiễn của nhà quản trị.

Lộ trình học tập đề xuất đòi hỏi người học hoàn thành tuần tự 10 bài chuyên đề lý thuyết - thực hành, thực hiện nghiêm ngặt quy trình tự giải bài tập lượng giá và dành 5 tiết ôn tập tổng kết với Bài 11. Để mở rộng tri thức, người học nên kết hợp nghiên cứu các giáo trình tham khảo quốc tế, theo dõi ấn phẩm kinh tế định kỳ và tích cực tương tác phản biện khoa học thông qua diễn đàn học tập trực tuyến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Đây là tài liệu hướng dẫn học tập môn Quản trị học, được biên soạn chủ yếu để giúp các bạn theo học chương trình đào tạo từ xa, không thể đến lớp nghe giảng, có thể tự học. Tài liệu cũng có thể được dùng cho các bạn sinh viên học tập trung để ôn tập, nắm vững các kiến thức cốt lõi của môn Quản trị học. Quản trị học là một môn học cần thiết cho con người khi kết hợp nhau trong một tổ chức, để cùng làm việc vì những mục tiêu chung. Mục tiêu đó có thể là kinh tế, giáo dục, y tế hay xã hội; và các tổ chức đó có thể là một cơ sở sản xuất, một công ty kinh doanh, một cơ quan nhà nước làm công việc hành chính hoặc một tổ chức cung cấp dịch vụ không kinh doanh như trường học hay bệnh viện.

Với những mức độ khác nhau, tất cả chúng ta đều đang làm những hoạt động quản trị: trong cương vị làm chủ một gia đình, làm chủ một cơ sở kinh doanh, hay phụ trách một phòng, một ban, thậm chí một tổ trong một cơ quan hay công ty. Các em học sinh trong trường phổ thông, các bạn sinh viên trong trường Đại học cũng làm những hoạt động quản trị khi làm lớp trưởng hoặc trong Ban cán sự lớp. Trong kinh nghiệm đó, có bạn làm rất thành công, công việc chung được hoàn thành tốt, được sự quí mến, tuân phục và hợp tác vui vẻ của đồng sự. Cũng có bạn ít may mắn hơn, vì trong cương vị phụ http://www.vn 3 trách đơn vị, bạn đã không hoàn thành được mục tiêu chung, các đồng sự thiếu hợp tác và tệ hại hơn nữa là đơn vị bạn cơ hồ muốn tan rã.

Đối với các bạn thành công, người ta gọi đó là những nhà quản trị giỏi. Đối với các bạn không thành công, người ta gọi đó là những nhà quản trị kém hay là người không biết quản trị. Tài liệu hướng dẫn học tập này là dành cho tất cả các bạn, những người đang làm quản trị hoặc sẽ làm quản trị, trong lĩnh vực kinh doanh hay không kinh doanh. MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC Mục tiêu của môn học này là nhằm cung cấp cho các bạn những kiến thức và kỹ năng căn bản về việc quản trị một đơn vị.

Một số những kiến thức này có thể không mới mẻ đối với các bạn. Trong trường hợp đó, mục tiêu của môn học là nhằm giúp các bạn hệ thống hóa những điều đã biết qua thực tế, để làm cơ sở cho việc tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn. Tuy Quản trị học là môn học dành cho tất cả các loại tổ chức trong xã hội, nhưng vì quyển sách này được biên soạn dành cho sinh viên Kinh tế – Quản trị kinh doanh nên phần trình bày của chúng tôi sẽ lấy nhiều ví dụ trong lĩnh vực kinh doanh để minh họa. Về tên gọi của môn học, ở nước ngoài, người ta gọi là Management.

Chúng tôi tạm dùng từ Việt là Quản trị học. Có nơi, có lúc, có người gọi là Khoa học Quản trị, Khoa học Quản lí, hay Quản trị Kinh doanh. Vì môn học Management mới được chính thức đưa vào giảng dạy tại cấp Đại học của chúng ta trong thời gian gần đây, việc dịch ra tiếng Việt các từ chuyên môn gốc tiếng Anh, kể cả nhan http://www.vn 4 đề của môn học, còn khác biệt nhau nhiều giữa các giảng viên. Chúng tôi không đoan quyết từ nào là chính xác nhất, nhưng chọn từ Quản trị học, mà không chọn các từ Khoa học Quản trị, Khoa học Quản lí và Quản trị Kinh doanh vì các lý do sau đây: Thứ nhất, mặc dù hai từ quản trị và quản lí hiện nay vẫn còn được dùng trong những hoàn cảnh khác nhau, về cơ bản hai từ này đều chỉ một nội dung giống nhau.

Trường hợp này cũng tương tự như hai từ Management và Administration trong tiếng Anh. Thứ hai, Khoa học Quản trị hay Khoa học Quản lí đã được trường phái Lí thuyết Định lượng trong Quản trị dành để gọi lí thuyết của họ; và lí thuyết đó không phải là toàn bộ các vấn đề quản trị. Thứ ba, Quản trị kinh doanh được dịch từ tiếng Anh, Business Administration, nên dùng để chỉ ngành học về kinh doanh, bao gồm nhiều môn học như Quản trị học, Marketing, Kế toán, Quản trị tài chính, v.v… hơn là để chỉ một môn học. NỘI DUNG CỦA TÀI LIỆU Môn Quản trị học có thời lượng 45 tiết giảng.

Nội dung môn học được trình bày thành 10 bài như sau: Bài 1: Đại cương về Quản trị và Quản trị học. Bài 2: Nhà quản trị. Bài 3: Tổng quan về các lí thuyết hiện đại. Bài 4: Chức năng hoạch định của nhà quản trị.

Bài 5: Những khái niệm căn bản về tổ chức.vn 5 Bài 6: Các mô hình bộ máy tổ chức. Bài 7: Lãnh đạo và động viên. Bài 8: Chức năng kiểm tra của nhà quản trị. Bài 9: Ra quyết định.

Bài 10: Truyền thông trong quản trị. Bố cục của mỗi bài gồm có: mục tiêu, nội dung chính, tóm tắt, câu hỏi và trả lời câu hỏi. Ngoài ra còn có bài ôn tập toàn môn học. Sau khi học xong 10 bài, các bạn hãy dành 5 tiết để ôn tập lại toàn bộ nội dung môn học.

CÁCH THỨC SỬ DỤNG TÀI LIỆU Mỗi bài có thể học trong 4 tiết, các bạn nên chia thành hai buổi tự học. Buổi đầu, các bạn đọc kỹ, đọc chậm để tiếp thu nội dung chính và tóm tắt. Gấp sách lại, các bạn hãy tự mình nhắc thầm nội dung đã học, để thông tin lắng đọng thành kiến thức. Qua hôm sau, các bạn hãy dành 2 tiết để đọc câu hỏi ôn tập và tự làm bài, nhớ đừng vội xem gợi ý trả lời.

Sau khi làm bài xong (cố gắng viết ra giấy, hãy dùng một tập vở 100 trang để làm bài hoặc đánh máy vi tính nhưng nên in ra), thấy không còn phải bổ sung, sửa chữa gì nữa mới xem hướng dẫn trả lời. TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tham khảo về Quản trị học bằng tiếng Anh hiện có trong các thư viện Đại học là khá nhiều, các bạn đọc thêm quyển nào cũng được vì về nội dung cơ bản, tất cả các sách giáo khoa đều giống nhau.vn 6 Qua kinh nghiệm giảng dạy, nhóm biên soạn tài liệu này khuyên các bạn tìm đọc sách giáo khoa Quản trị học (Management) của các tác giả là giáo sư Đại học Mỹ vì hành văn dễ hiểu, các ví dụ minh hoạ quen thuộc và in ấn đẹp. Tài liệu tham khảo tiếng Việt cũng có nhiều, hầu hết được biên soạn theo sách Mỹ. Cũng có quyển hay và cũng có quyển dịch không trong sáng nên khó đọc.

Các bạn cứ mạnh dạn đọc, theo phương châm “đãi cát lấy vàng”. Nếu phân vân các bạn liên hệ với nhóm tác giả tài liệu này để được tư vấn nên hay không nên tham khảo một tài liệu nào đó mà các bạn tìm được. Vì thực chất của quản trị là làm việc cùng với nhiều người khác trong cùng một tổ chức để hoàn thành mục tiêu, nhà quản trị cần nhiều kiến thức về nhiều ngành khác nhau. Để có các kiến thức đó, các bạn nên tranh thủ đọc thêm nhiều sách khác nhau mà không nên dựa hoàn toàn vào một cuốn sách.

Có thể nói rằng, nhà quản trị giỏi phải là người có kiến thức rộng, và lịch lãm trong quan hệ với con người. Tất cả những gì giúp cho các bạn trở thành người có kiến thức rộng và lịch lãm, đều đáng để các bạn tiếp thu. Ngoài sách giáo khoa, các bạn cũng nên đọc thêm các sách viết về kinh nghiệm quản trị thực tế của các công ty thành công trên thế giới. Các bạn cũng nên thường xuyên đọc báo hàng ngày và báo chuyên ngành kinh tế Việt Nam toàn quốc và tại địa phương nơi bạn đang cư trú và làm việc.

Có rất nhiều bài phóng sự, bài giới thiệu, bài thông tin về các kinh nghiệm quản trị ở các cơ sở kinh doanh hoặc không kinh doanh mà chúng ta học được rất nhiều; rất sinh động và rất mới mẻ.vn 7 Trong quá trình tự học, nếu các bạn có những vấn đề không thể tự giải đáp được, các bạn có thể vào mạng Internet, đến trang Web của trường có địa chỉ: http://www.vn Sau khi vào được trang này, các bạn hãy đến mục e–learning, vào “Diễn đàn tư vấn học tập” của Khoa Kinh tế – Quản trị kinh doanh để trao đổi cùng các bạn đồng học và các giảng viên trong Ban tư vấn học tập. Cuối cùng, các bạn nhớ dùng tài liệu học tập này với tinh thần phê phán. Hãy mạnh dạn suy nghĩ ngược lại hoặc tìm ý tưởng bổ sung cho những điều được trình bày trong tài liệu này và gởi cho nhóm tác giả các suy nghĩ đó để trao đổi, cùng giúp nhau học. TRAO ĐỔI VỚI NHÓM BIÊN SOẠN Nhóm tác giả của tài liệu này hoan nghênh và rất mong muốn được hợp tác, giúp đỡ các bạn tự học.

Các bạn có thể liên lạc với nhóm tác giả qua địa chỉ Email: [e-mail] Chúc các bạn thành công ! http://www.vn 8 BÀI 1 Bài đầu tiên này chủ yếu nói về hai khái niệm quản trị và quản trị học. Vì vậy, trong bài này, chúng ta sẽ tìm hiểu quản trị là gì, khi nào thì chúng ta làm việc quản trị, những công việc nào là công việc quản trị và ý nghĩa của việc quản trị là gì ? Bài này cũng đề cập đến sự ra đời và tính chất của quản trị học. MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này, các bạn phải biết được: ƒ Quản trị nghĩa là gì? ƒ Khi nào thì người ta làm việc quản trị. ƒ Việc quản trị có những nội dung nào? ƒ Hiệu quả là gì? ƒ Sự phát triển của quản trị học.vn 9 NỘI DUNG CHÍNH Khái niệm Quản trị Quản trị là một danh từ khó định nghĩa.

Hầu như mỗi người, khi nói về quản trị, đều có một định nghĩa của riêng mình. Ngay đến các nhà thực hành quản trị, mặc dù đã có những kinh nghiệm giống nhau về nội dung Quản trị, khi được yêu cầu định nghĩa quản trị, thì cũng phát biểu rất khác nhau. Nhiều nhà quản trị người Pháp thích nói : “Quản trị là tiên liệu”. Các nhà quản trị người Mỹ nhấn mạnh đến vấn đề quan hệ con người thường định nghĩa quản trị là “đạt mục tiêu thông qua và cùng với người khác”, trong lúc các nhà quản trị thích áp dụng các công cụ toán học thường tâm đắc với định nghĩa “Quản trị là ra quyết định”.

Trong giới khoa học và giảng dạy người ta cũng không có một sự thống nhất.