ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP NGHỀ KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP VÀ CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐN ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) Tên tác giả: Võ Hoàng Hồ Thuỷ Năm ban hành: 2018 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong quá trình hội nhập nền kinh tế thị trường hiện nay doanh nghiệp đang hoạt động trong một môi trường luôn luôn biến đổi. Chính vì vậy muốn thành công trong kinh doanh một doanh nghiệp không thể chỉ có nguồn lực mạnh không thôi mà còn đòi hỏi nhà quản trị phải tìm hiểu, phân tích những yếu tố môi trường bên trong và bên ngoài của doanh nghiệp từ đó giúp nhà quản trị đưa ra những quyết định đúng, chính xác và kịp thời. Vì môi trường hoạt động của một doanh nghiệp là môi trường động, luôn có sự biến đổi. Bất cứ một doanh nghiệp nào muốn thành công trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì phải có nhà quản trị giỏi.
Nhà quản trị giỏi phải hội đủ các điều kiện sau: - Có tầm nhìn chiến lược, biết nhìn xa trong rộng. - Phân tích sự tác động của yếu tố môi trường để nắm bắt cơ hội - Phải xem nhân viên là tài sản quí giá của doanh nghiệp - Phải biết lắng nghe ý kiến của cấp dưới - Phân công hợp lý để tạo sự đồng thuận - Công bằng trong lĩnh vực quản lý nhân sự, phát huy tinh thần đoàn kết trong từng phòng ban nói riêng và cả doanh nghiệp nói chung. Vì vậy quản trị doanh nghiệp là một môn học không thể thiếu đối với những nhà quản trị. Đây là môn học chuyên ngành, tất cả những yêu cầu cơ bản vừa nêu đều có trong nội dung bài giảng quản trị doanh nghiệp dưới đây: Chƣơng 1: Doanh nghiệp và tổ chức bộ máy quản trị DN Bài 1: Khái quát về doanh nghiệp Bài 2: Những vấn đề chung về quản trị doanh nghiệp Bài 3: Chức năng nhiệm vụ và kỹ năng quản trị Bài 4: Cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp Chƣơng 1: Quản trị doanh nghiệp Bài 1: Mục tiêu chiến lược trong doanh nghiệp Bài 2: Kế hoạch kinh doanh Bài 3: Tổ chức thực hiện và dự thảo mục tiêu kế hoạch Chƣơng 3: Quản trị nhân sự, công nghệ, máy móc thiết bị và sản xuất trong doanh nghiệp Bài 1: Những vẫn đề chung về quản trị nhân sự\ Bài 2: Công tác tuyển chọn và đào tạo nhân viên Bài 3: Công nghệ và máy móc thiết bị trong doanh nghiệp Bài 4: Quản trị sản xuất 2 Chƣơng 4: Quản trị chi phí, kết quả và tài chính trong doanh nghiệp Bài 1: Các loại chi phí trong doanh nghiệp Bài 2: Quản trị chi phí, kết quả Bài 3: Quản trị tài chính trong doanh nghiệp Bài 4: Quản trị tiền lương, thưởng và đãi ngộ trong doanh nghiệp Chƣơng 5: Ra quyết định và kiểm soát trong doanh nghiệp Bài 1: Ra quyết định Bài 2: Kiểm soát trong doanh nghiệp Dù nội dung biên soạn tiếp cận rất nhiều nguồn từ giáo trình của các giáo sư ở các viện nghiên cứu, các trường đại học.
các kênh thông tin đại chúng, ý kiến thực tế của các nhà quản trị hiện nay nhưng vẫn còn hạn chế, rất mong sự đóng góp ý kiến nhằm giúp tôi ngày càng hoàn thiện hơn trong việc biên soạn giảng dạy môn học này Long xuyên, ngày 28 tháng 2 năm 2018 Giáo viên Võ Hoàng Hồ Thuỷ 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG Lời giới thiệu 1 Mục lục 3 Chƣơng 1: Doanh nghiệp và tổ chức bộ máy quản trị trong doanh nghiệp 4 Bài 1: Khái quát về doanh nghiệp 4 Bài 2: Những vấn đề chung về quản trị doanh nghiệp 16 Bài 3: Chức năng, nhiệm vụ và kỹ năng quản trị 30 Bài 4: Cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị trong doanh nghiệp 38 Chƣơng 2: Lập kế hoạch chiến lƣợc trong doanh nghiệp 45 Bài 1: Mục tiêu chiến lược kinh doanh 45 Bài 2: Kế hoạch kinh doanh 52 Bài 3: Tổ chức thực hiện và dự thảo mục tiêu kế hoạch 57 Chƣơng 3: Quản trị nhân sự công nghệ máy móc thiết bị và sản xuất trong 60 doanh nghiệp Bài 1: Những vấn đề chung về quản trị nhân sự 60 Bài 2: Công tác tuyển chọn và đago tạo nhân viên 64 Bài 3: Công nghệ và quản trị máy móc thiết bị trong doanh nghiệp 72 Bài 4: Quản trị sản xuất 78 Chƣơng 4: Quản trị chi phí kết quả và tài chính trong doanh nghiệp 88 Bài 1: Các loại chi phí trong doanh nghiệp 88 Bài 2: Quản trị chi phí kết quả 96 Bài 3: Quản trị chính sách tài chính 106 Bài 4: Quản trị tiền lương, thưởng và đãi ngộ 114 Chƣơng 5: Ra quyết định và kiểm soát trong doanh nghiệp 128 Bài 1: Thông tin và ra quyết định kế toán 128 Bài 2: Kiểm soát trong doanh nghiệp 133 Tài liệu tham khảo 136 4 Chƣơng I DOANH NGHIỆP VÀ TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP MỤC TIÊU Sau khi học xong chương nầy người học sẽ trình bày, nêu và phân tích - Nội dung và bản chất hoạt động kinh doanh - Khái niệm về doanh nghiệp và các loại hình doanh nghiệp - Hệ thống mục tiêu của doanh nghiệp - Nhiệm vụ, quyền hạn và chức năng của doanh nghiệp - Khái niệm về quản trị doanh nghiệp và Lý thuyết quản trị - Trình bày chức năng và lĩnh vực và nhiệm vụ quản trị - Mô tả được các hệ thống tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp *********** Bài 1: KHÁI QUÁT VỀ DOANH NGHIỆP Mục tiêu: Người học sẽ liệt kê và trình bày được - Khái niệm về kinh doanh và quản trị kinh doang - Các loại hình kinh doanh - Các loại hình doanh nghiệp theo hình thức sở hữu - Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp - Hệ thống mục tiêu của doanh nghiệp Nội dung I. BẢN CHẤT CỦA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Kinh doanh và quản trị kinh doanh a. Kinh doanh là gì? Kinh doanh là việc bỏ ra một số vốn ban đầu tham gia vào các hoạt động sản xuất, mua bán, trao đổi, sau đó thu được một số vốn lớn hơn Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.
Kinh doanh có các đặc điểm cơ bản sau: - Kinh doanh phải do một chủ thể thực hiện được gọi là chủ thể kinh doanh. Chủ thể kinh doanh có thể là cá nhân, các hộ gia đình, các doanh nghiệp. - Kinh doanh phải gắn liền với thị trường. - Kinh doanh phải gắn liền với sự vận động của đồng vốn.
5 - Mục đích chủ yếu của kinh doanh là tối đa hóa lợi nhuận. Khái niệm quản trị kinh doanh - Quản trị kinh doanh là quản trị con người trong doanh nghiệp và thông qua quản trị con người để sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội của doanh nghiệp. Nguồn lực của doanh nghiệp bao gồm những gì mà doanh nghiệp đang sở hữu và được quyền sử dụng - Quản trị kinh doanh còn là một nghệ thuật vì kết quả của nó phụ thuộc khá lớn vào thiên bẩm, tài năng, kiến thức tích luỹ, mối quan hệ, cơ may, vận rủi của bản thân nhà quản trị. Các loại hình kinh doanh - Sản xuất và kinh doanh - Kinh doanh thương mại - Kinh doanh dịch vụ - Kinh doanh hỗn hợp 3.
Bản chất của hoạt động kinh doanh - Phối hợp các yếu tố đầu vào như vào như: vốn, công nghệ, lao động, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, thông tin… - Đưa vào quy trình sản xuất bao gồm: tổ chức sản xuất, quản lý điều hành… - Tạo sản phẩm đầu ra : sản phẩm, dịch vụ, tiêu thụ, lợi nhuận … phải đúng chất lượng, số lượng, hình thức mẫu mã… Một doanh nghiệp có thể đảm nhận tất cả các khâu của quá trình kinh doanh, nhưng cũng có thể chỉ thực hiện một khâu nào đó,chẳng hạn như: sản xuất hay tiêu thụ (thương mại). Sự cần thiết của hoạt động kinh doanh - Nhằm thoả mãn nhu cầu của con người - Giúp con người tìm ra những phương thức tồn tại và phát triển xã hội 5. Sản xuất và các yếu tố sản xuất: Sản xuất là những hoạt động tạo ra sản phẩm nhằm thoả mãn nhu cầu của con người. Nó được chia thành: Sản xuất bậc 1 (hay sản xuất sơ chế) như khai thác quặng mỏ, đánh bắt cá, sản xuất ra lúa, hoa màu… Sản xuất bậc 2: ( hay công nghiệp chế tạo) như thép, bàn ghế, quần áo, xi măng, sản phẩm tiêu dùng….
Sản xuất bậc 3: ( hay còn gọi là dịch vụ như ) viễn thông, vận chuyển, phục vụ ăn uống… Các yếu tố sản xuất: như nguyên liệu , lao động, máy móc thiế bị…. Phân phối và tiêu thụ sản phẩm: 6 Là quá trình đưa sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng, thường các doanh nghiệp chú trọng đến những yêu cầu sau: - Lựa chọn kênh phân phối và nhà phân phối phù hợp - Lựa chọn và đào đội ngũ nhân viên bán hàng có tính chuyên nghiệp để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh. - Tìm địa điểm tiêu thụ - Xây dựng chương trình xúc tiến yểm trợ. Đặc điểm của hệ thống kinh doanh - Phức tạp và đa dạng - Có sự phụ thuộc lẫn nhau - Có sự thay đổi và đổi mới II.
DOANH NGHIỆP VÀ CÁC LOẠI HÌNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về doanh nghiệp Theo luật doanh nghiệp được Quốc hội nước Cộng hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam số 60/2005/QH11 khoá XI thông qua ngày 29/11/2005: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.” Doanh nghiệp là đơn vị sản xuất và kinh doanh, được tổ chức lại để tạo ra sản phẩm và dịch vụ nhằm hiện mục tiêu cung ung ứng nhu cầu của người tiêu dùng trên thị trường, thông qua đó giúp doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận, trên cơ sở tôn trọng pháp luật của nhà nước và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Các loại hình doanh nghiệp theo hình thức sở hữu a. Doanh nghiệp Nhà nƣớc (DNNN) Khái niệm Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế do nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý.