Chương 1 đề cập đến nhừng khái niệm co bán về pháp luật, hĩnh thức pháp luật vã các loại vãn bán quỵ phạm pháp luật ớ Việt Nam. chương này nêu bật vai trỏ quan trọng vã mục đích cũa pháp luật xây dựng ờ Việt Nam trong việc đám bào cho các hoạt dộng xây dựng tiên hành có hiệu quá. đúng pháp luật, đáp ứng được cảc mục liêu phát triẽn kinh tế xâ hội do Nhã nước dặt ra. Đe dam bao cho người hoe có dược một bức tranh tống quát vã cụ the về các quy định pháp luật xây dựng ờ Việt Nam, chương này đà hệ thống hóa những vàn bán quy phạm pháp luặt liên quan đen hoạt động xảy dựng.
MỘT SÔ KHÁI NIỆM Cơ BÁN 1. Pháp luật và hình thức pháp luật Pháp luật lả hiện tượng náy sinh trong đởi sõng xà hội. khi xã hội dà phân chia giai cắp vã có Nhà nước. Dè duy tri sự thông trị và dê quan lý xã hội.
giai câp cảm quyên dã ban hành ra pháp luật với tư cách là công cụ. phương tiện đê quán lý và duy trì trật tự xả hội. Do đó pháp luật luôn mang tinh giai cãp và tính xã hội [I]. Pháp luật là hệ thông các quy tãc xử sụ do Nhà nước ban hành và báo đăm thực hiện, thể hiện ý chí cua giai cắp thống tri trong xà hội.
là nhãn lổ điều chinh cãc quan hệ xà hội. Hình thức pháp luật dược hiêu lã cách thức mà Nhả nước sứ dụng đè the hiện ý chi cùa minh, ý chi cùa Nhã nước được cụ the hóa bủng nhừng quy tắc xữ sự có tính bát buộc chung ơ nước ta hĩnh thúc pháp luật lả Vàn hán quy phạm pháp luật. Nuởc ta không thừa nhận tâp quán pháp, tiền lệ pháp là hình thức pháp luật, mặc dù một số nước trẽn thê giỏi có thửa nhận hình thức này. Các loại văn bân quy phạm pháp luật ớ Việt Nam /.
Các văn hán luật a) Vàn bán lu(it Là các vãn băn quy phạm pháp luật do Ọuồc hội - cơ quan quyền lực cao nhât ban hãnh theo trinh tự, thu tục. hĩnh thức quy djnh trong hiên pháp. Vân bán luật có hai hĩnh thức là hiến pháp và đạo luật (hoặc Bộ luật» [2], 15 h) Hiến pháp Là nhừng luật cơ bán quy định nhừng vắn đề quan trọng nhắt cùa một đắt nước. Tổ chức và hoạt dộng cùa bộ mây Nhả nước, chế độ chinh trị.
các quyên và nghía vụ CƯ bán cùa công dàn. Nước ta có những hiền pháp nãm 1946. 1992 và nãm 2013: - Hiến pháp 1946 do Quốc hội nước Việt Nam dân chú cộng hoà thông qua ngây 9 tháng 11 nâm 1946. Đây là vãn bàn pháp lý đầu tiên đè quân lý đất nước sau khi cách mạng tháng 8 nãm 1945 thành công, ra dời nước Việt Nam dàn chu cộng hòa.
- Hicn pháp 1959 do Quỏc hội nước Việt Nam dãn chu công hòa thõng qua ngày 31 tháng 12 năm 1959. Hiển pháp này được chinh sưa cho phủ họp với đảt nước chia thành hai miên sau hiệp đinh Giơnevơ 1954. - Hiến pháp 1980 do Quốc hội nước Cộng hỏa xà hội chú nghĩa Việt Nam thòng qua ngày 18 tháng 12 nàm 1980. Đây lã hiến pháp dầu ticn cua nước Việt Nam thống nhất.
- Hiên pháp 1992 do Ọuôc hội nước Cộng hòa xã hội chú nghĩa Việt Nam thòng qua ngày 15 tháng 4 năm 1992. Hiền pháp ra dời dê thích nghi với chú trương dôi mới cùa Đang. - Hiển pháp 2013 do Quốc hội nước Cộng hòa xà hội chú nghĩa Việt Nam thông qua ngây 28 tháng 11 nám 2013 vã đang có hiệu lực. Hiến pháp ra đửi nhàm thẻ chế hóa cương lỉnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xà hội, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chú, công bảng, vàn minh.
Luật hoặc Bộ luật do Quòc hội thòng qua và Chu tịch nước ký quyết dinh ban hành. Có the kê một số Bộ luật như: Bộ luật Dân sự. Bộ luật Hình sư. Bộ luật Tò tụng Dân sự.
Bộ luặt Tô tụng Hình sự. Bộ luật Lao động. Bộ luật Hãng hái. Các vàn bán dưới luật Các vàn bán dưới luật là các vàn bân quy phạm pháp luật do cơ quan Nhã nước ban hành theo trinh tự, thú tục và hình thức dược pháp luật quy định.
Những vãn bán này có giá trị thàp hưn các vãn bán luật. Vì vậy, khi ban hành phái chú ý sao cho những quy định cua chúng phai phù họp với những quy định cua vãn ban luật. Hộ thống vãn bán quy phạm pháp luật dưới luật: /.Vg/ự quyết Nghị quyết là văn băn quy phạm pháp luật quyết định nhùng nội dung cơ bán đê điêu chinh các quan hệ xã hội. ban hành sau khi được bàn bạc, biêu quyết thòng qua theo đa sò cùa một CƯ quan, tô chức vê một vân đê nhất dịnh.
Nghị quyẽt theo quy định tại Hiến pháp là hình thức vãn ban cua Quôc hội, Uy ban thường vụ Ọuòc hội. Chính phu. Hội dồng Thầm phán Tòa án nhân dàn tối cao. Hội dồng nhãn dân và ũy ban nhãn dân các cap.X Ọl Y PHAM PHAP 1.1 Ar ci A ME I -XAM Hình 1.1 Hệ thông vàn bàn quy phạm pháp luật cùa Hệt Nam Nghị quyết cùa Quốc hội được sử dụng đề điều chinh các nhóm quan hệ xã hội có tâm quan ưọng quốc gia và trong nhiêu trường hợp mang tinh nhất thời, cụ thê.
Nghị quyết cua Quổc hội được ban hãnh đê quyết đinh nhiệm vụ phát tricn kinh tể - xẵ hội: dự toản ngân sách nhả nước và phân bõ ngân sách trung ương; điêu chinh ngân sách nhả nước; phe chuẩn quyết toán ngán sách nhà nước; quy định chế độ làm việc của Quốc hội. Uy ban thường vụ Quôc hội. Hội dòng dân tộc, các Uy ban cùa Quôc hội, Đoàn dại biều Quốc hội. đại biêu Quốc hội; phe chuãn điẽu ước quôc te và quyết đinh các vãn đẽ khác thuộc thâm quyên của Quỏc hội.
Nghị quyết cùa úy ban thường vụ Quốc hội được ban hành đế giãi thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh; hướng dần hoạt dộng cùa Hội dồng nhân dân; quyết dinh tuyên bố tinh trụng chiền tranh, tông động viên hoặc động viên cục bộ; ban bố tình trạng khăn cap trong cá nước hoặc ở tửng địa phương vã quyết định nhừng vấn đề khác thuộc thấm quyền của Uy ban thường vụ Quốc hội. 17 Nghị quyết cùa Hội đồng Thâm phán Tòa án nhân dãn tối cao được ban hãnh đè hướng dần cãc Tỏa ản ảp dụng thông nhất pháp luật. Nghị quyết cùa Hỏi đồng nhãn dân tinh, thánh phố trục thuộc Trung ưong. Pháp l('nh của ủy ban thường vụ Quốc hội Pháp lệnh cùa Uy ban thường vụ Quôc hội quy dinh những vân dè dược Quốc hội giao, sau một thời gian thục hiện trinh Ọuôc hội xem xét, quyết định ban hành luật.
Lệnh cùa Chủ tịch nước Lệnh của Chủ tịch nưởc được ban hãnh đê thục hiện nhiệm vụ. quyền hạn cũa Chù tịch nước do Hiến pháp. luật, nghị quyết cua Quốc hội. pháp lệnh, nghị quyết của úy ban thường vụ Quỏc hội quy định.
Nghị định cùa Chính phu Nghị dịnh cua Chính phú dược ban hành de quy đinh các vân dê sau đây: - Quy định chi tièt thi hành luật, nghị quyèl cùa Quôc hội, pháp lệnh, nghị quyét cua Uỹ ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định cua Chú tịch nước. - Quy định các biện pháp cụ thê đê thực hiện chinh sách kinh lê. quốc phòng, an ninh, tài chinh, tiên tệ. thuế, dân tộc.
tôn giáo, văn hoá. công nghệ, mỏi trường, đôi ngoại, che độ công vụ. công chức, quyền, nghĩa vụ cua công dàn và các vân đê khác thuộc thân» quyền quan lý. diêu hành cua Chinh phú.
- Quy dịnh nhiệm vụ, quyền hạn, tố chức bộ máy của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chinh phủ và các cư quan khác thuộc thâm quyên cùa Chinh phú. - Quy định nhùng vấn đề cần thiết nhưng chưa đù điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh để đáp ứng yéu cầu quán lý nhã nước, quán lý kinh tế. quan lý xà hội. Việc ban hành nghị định này phái dược sự dồng ý cua úy ban thường vụ Quốc hội.
Quyẽt dịnh cùa Chu tịch nước dược ban hành dê thực hiện nhiệm vụ, quyén hạn cùa Chú tịch nước do Hiền pháp. luật, nghị quyết cùa Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết cùa Uy ban thường vụ Quốc hội quy định. Quyết định cua Thú tướng Chinh phu đưọc ban hành đế quy định cãc vấn đề sau đày: - Biện pháp lãnh đạo, diêu hành hoạt dộng cua Chinh phu và hộ thòng hành chinh nhã nước tữ trung trong đen cơ sớ; chè độ làm việc với các thành viên Chinh phú, Chu tịch Úy ban nhân dân tinh, thành phố trực thuộc trung ương và các vắn để khác thuộc thẳm quyền cùa Thù tướng Chinh phú. 18 - Biện pháp chi đạo, phối hợp hoạt động cùa các thành viên Chinh phù; kiêm tra hoạt động cua các bộ.
cơ quan ngang bộ. cơ quan thuộc Chinh phú. úy ban nhãn dân cãc cẩp Irong việc thực hiện chú tnrong. chính sách và pháp luật cua Nhà ntrớc.
Quyết định cùa Tống Kiêm toán Nhà nước: Quyết định cùa Tồng Kiếm toán Nhã nước được ban hành đê quy định và hướng dẫn các chuân mực kiêm toán nhà nước; quy định cụ thê quy trình kiêm toán, hò sơ kiêm toán. Thông tư cua Bộ trường. Thú trưởng co quan ngang bộ được ban hãnh đê quy định các vãn de sau dây: - Quy định chi tiết thi hãnh luật, nghị quyết cùa Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của ùy ban thường vụ Quốc hội. lệnh, quyết định cua Chú tịch nước, nght đinh của Chinh phù, quyết định cứa Thu tướng Chính phu.
- Quy định về quy trinh, quy chuản kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật cùa ngành, linh vực do minh phụ trách. - Quy đinh biện pháp dê thực hiện chức năng quán lý ngành, lĩnh vực do minh phu trách và những vân đê khác do Chính phú giao. Thông tư của Chánh ãn Tòa ãn nhân dãn tôi cao được ban hành đẽ thực hiện việc quan lý cãc Tòa án nhân dân địa phương và Tòa án quàn sự về tô chức; quy định những vân đe khác thuộc thâm quyên cùa Chánh án Tòa án nhàn dân lôi cao. Thông tư cùa Viện trưởng Viện kiêm sát nhãn dân tỏi cao được ban hãnh đê quy định các biện pháp báo đám việc thục hiện nhiệm vụ.
quyền hạn cua Viện kiêm sát nhân dân địa phương, Viện kiêm sãt quân sụ; quy định những vân đè khác thuộc thâm quyên cùa Viện trưởng Viện kiêm sát nhàn dãn tỏi cao.