Giáo Trình Mạng Máy Tính Ngành Thương Mại Điện Tử Cao Đẳng

Giáo trình mạng máy tính ngành thương mại điện tử cao đẳng cung cấp kiến thức chuyên sâu, giúp sinh viên nắm vững công nghệ và ứng dụng trong lĩnh vực.

• Tác giả: Ths. Lê Thị Lương
• Trường học: Trường Cao đẳng Xây dựng số 1
• Chuyên ngành: Thương mại điện tử
• Đề tài: Giáo Trình Mạng Máy Tính Ngành Thương Mại Điện Tử
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU MẠNG MÁY TÍNH VÀ KIẾN TRÚC PHÂN TẦNG
• 1.1. Giới thiệu về mạng máy tính
• 1.2. Khái niệm mạng máy tính
• 1.3. Phân loại mạng máy tính
• 1.4. Kiến trúc phân tầng trong mạng máy tính
• 1.4.1. Phân tầng theo mô hình OSI
• 1.4.2. Tầng ứng dụng - Application
• 1.4.3. Tầng trình diễn - Presentation
• 1.4.4. Tầng phiên - Session
• 1.4.5. Tầng giao vận - Transport
• 1.4.6. Tầng mạng - Network
• 1.4.7. Tầng liên kết dữ liệu - Data Link
• 1.4.8. Tầng vật lý - Physical
• 1.5. Mô hình TCP/IP
• 1.6. Hệ thống kiến thức chương 1
• 1.7. Bài tập chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MẠT SẠ THIẾT BỊ LIÊN KẾT MẠNG
• 2.1. Hệ thống dây cáp
• 2.2. Cáp mạng
• 2.3. Các loại cáp đồng trục
• 2.4. Cáp xoắn đôi
• 3. CHƯƠNG 3: MẠT SẠ MẠNG THÔNG DỤNG
• 4. CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ HỆ THỐNG MẠNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Mạng Máy Tính Ngành Thương Mại Điện Tử

Giáo trình Mạng máy tính ngành Thương mại điện tử được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về mạng máy tính cho sinh viên. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm, cấu trúc và ứng dụng của mạng máy tính trong lĩnh vực thương mại điện tử. Mạng máy tính không chỉ là nền tảng cho việc truyền tải thông tin mà còn là công cụ quan trọng trong việc phát triển các ứng dụng thương mại điện tử hiện đại.

1.1. Khái niệm và vai trò của mạng máy tính

Mạng máy tính là hệ thống kết nối giữa hai hoặc nhiều máy tính để chia sẻ tài nguyên và thông tin. Vai trò của mạng máy tính trong thương mại điện tử là rất quan trọng, giúp kết nối các doanh nghiệp và khách hàng một cách hiệu quả.

1.2. Cấu trúc của giáo trình mạng máy tính

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh khác nhau của mạng máy tính, từ kiến trúc phân tầng đến thiết kế hệ thống mạng. Điều này giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận và nắm bắt kiến thức.

II. Thách thức trong việc áp dụng mạng máy tính trong thương mại điện tử

Việc áp dụng mạng máy tính trong thương mại điện tử gặp nhiều thách thức, bao gồm vấn đề bảo mật, độ tin cậy và khả năng mở rộng. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo rằng các hệ thống thương mại điện tử hoạt động hiệu quả và an toàn.

2.1. Vấn đề bảo mật mạng trong thương mại điện tử

Bảo mật mạng là một trong những vấn đề lớn nhất trong thương mại điện tử. Các cuộc tấn công mạng có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp và khách hàng. Do đó, việc triển khai các biện pháp bảo mật là rất cần thiết.

2.2. Độ tin cậy của hệ thống mạng

Độ tin cậy của hệ thống mạng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người dùng. Hệ thống cần phải được thiết kế để đảm bảo rằng thông tin được truyền tải một cách chính xác và kịp thời.

III. Phương pháp thiết kế hệ thống mạng cho thương mại điện tử

Thiết kế hệ thống mạng cho thương mại điện tử cần phải đảm bảo tính linh hoạt, khả năng mở rộng và bảo mật. Các phương pháp thiết kế hiện đại như mô hình OSI và TCP/IP sẽ được áp dụng để xây dựng hệ thống mạng hiệu quả.

3.1. Mô hình OSI trong thiết kế mạng

Mô hình OSI cung cấp một khung lý thuyết để hiểu cách thức hoạt động của mạng máy tính. Mô hình này giúp các nhà thiết kế xác định các thành phần cần thiết cho hệ thống mạng.

3.2. Ứng dụng TCP IP trong thương mại điện tử

Giao thức TCP/IP là nền tảng cho việc truyền tải dữ liệu trên Internet. Việc áp dụng TCP/IP trong thiết kế hệ thống mạng giúp đảm bảo rằng thông tin được truyền tải một cách hiệu quả và an toàn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mạng máy tính trong thương mại điện tử

Mạng máy tính đã được ứng dụng rộng rãi trong thương mại điện tử, từ việc xây dựng các trang web thương mại điện tử đến việc quản lý hệ thống thanh toán trực tuyến. Những ứng dụng này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

4.1. Xây dựng trang web thương mại điện tử

Việc xây dựng trang web thương mại điện tử yêu cầu một hệ thống mạng ổn định và bảo mật. Các công nghệ như HTML, CSS và JavaScript được sử dụng để phát triển giao diện người dùng.

4.2. Hệ thống thanh toán trực tuyến

Hệ thống thanh toán trực tuyến cần phải đảm bảo tính bảo mật và độ tin cậy. Việc sử dụng các giao thức bảo mật như SSL/TLS là rất quan trọng để bảo vệ thông tin của khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của mạng máy tính trong thương mại điện tử

Mạng máy tính sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của thương mại điện tử. Với sự tiến bộ của công nghệ, các hệ thống mạng sẽ ngày càng trở nên mạnh mẽ và an toàn hơn, mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp.

5.1. Xu hướng phát triển công nghệ mạng

Công nghệ mạng đang phát triển nhanh chóng với sự xuất hiện của 5G và IoT. Những công nghệ này sẽ tạo ra những cơ hội mới cho thương mại điện tử.

5.2. Tương lai của thương mại điện tử

Thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, và mạng máy tính sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Giáo trình Mạng máy tính – Trường Cao đẳng Xây dựng số 1

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Mạng máy tính (Mã môn học: MH13) là tài liệu học tập chính quy thuộc nhóm môn học cơ sở ngành, được ban hành theo Quyết định số 389ĐT/QĐ-CĐXD1 ngày 30 tháng 9 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng số 1. Tài liệu do ThS. Lê Thị Lương làm chủ biên cùng tập thể giảng viên Bộ môn Tin học cơ sở biên soạn, nhằm phục vụ công tác đào tạo trình độ Cao đẳng cho ngành Thương mại Điện tử.

Về mục tiêu học tập, giáo trình trang bị cho người học hệ thống kiến thức nền tảng về mạng máy tính, vai trò và chức năng của các thiết bị liên kết mạng, cấu trúc địa chỉ IP cùng nguyên lý vận hành hệ thống mạng nội bộ. Về chuẩn đầu ra kỹ năng, sinh viên có khả năng tự bấm dây cáp mạng chuẩn xác, thiết lập địa chỉ IP cho thiết bị trong mạng LAN, kết nối Internet và thực hiện cấu hình chia sẻ tài nguyên mạng (dữ liệu, máy in, thiết bị ngoại vi) trong môi trường doanh nghiệp.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế với tổng thời lượng 45 giờ, bao gồm 15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 2 giờ kiểm tra. Nội dung được triển khai tuyến tính qua 04 chương: từ lý thuyết phân tầng cơ bản, khảo sát thiết bị phần cứng, phương pháp thiết lập mạng thông dụng đến thiết kế hệ thống mạng bằng phần mềm mô phỏng. Điểm đặc thù của giáo trình là sự định hướng ứng dụng thực tế cao, phân bổ hơn 60% thời lượng cho kỹ năng thực hành, trực tiếp đáp ứng nhu cầu tối ưu hóa kết nối và quản trị mạng nội bộ cho các doanh nghiệp thương mại điện tử.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung học thuật của giáo trình được tổ chức thành 04 chương chuyên đề với tính logic liên kết chặt chẽ:

• Chương 1: Giới thiệu mạng máy tính và kiến trúc phân tầng (4 giờ lý thuyết): Cung cấp định nghĩa mạng máy tính, phân loại mạng theo phạm vi địa lý gồm LAN (tốc độ từ 10 Mbps đến 100 Gbps), MAN (phạm vi đô thị vài km, hỗ trợ cáp quang 10 Gbps) và WAN (mạng diện rộng chuyển mạch gói). Trọng tâm chương phân tích chi tiết Mô hình tham chiếu OSI 7 tầng (Application, Presentation, Session, Transport, Network, Data Link, Physical) và Mô hình TCP/IP 4 tầng (Application, Transport, Internet, Network Access).
• Chương 2: Một số thiết bị liên kết mạng (8 giờ: 3 LT - 5 TH): Phân tích hệ thống dây cáp (cáp đồng trục gầy/béo, cáp xoắn đôi STP/UTP, cáp quang) và thông số kỹ thuật của đầu nối RJ45, kìm bấm, bộ test mạng. Khảo sát nguyên lý hoạt động của các thiết bị phần cứng: Hub (Passive Hub, Active Hub, Modular, Stackable), Switch (chuyển mạch Tầng 2 theo địa chỉ MAC, chia microsegment), Card mạng (NIC), Router (định tuyến Tầng 3) và Modem (kỹ thuật điều chế biên độ, pha, tần số).
• Chương 3: Một số mạng thông dụng (19 giờ: 5 LT - 13 TH - 1 KT): Khảo sát các cấu trúc liên kết mạng LAN (Bus, Star, Ring, mạng hỗn hợp Star/Bus và Star/Ring). Phân tích cấu trúc địa chỉ IPv4 32 bit (gồm Network ID và Host ID), phân lớp A, B, C, D, E. Trình bày phương pháp chia mạng con (Subnetting) bằng công thức $2^k \ge m$, xác định Subnet Mask, Network Address, Broadcast Address, dải IP sử dụng và hướng dẫn cấu hình IP trên hệ điều hành Windows.
• Chương 4: Thiết kế hệ thống mạng (14 giờ: 3 LT - 10 TH - 1 KT): Hướng dẫn ứng dụng phần mềm mô phỏng để thiết kế sơ đồ mạng, giả lập cấu hình và kiểm thử luồng truyền thông trước khi triển khai phần cứng vật lý.

+-------------------------------------------------------------------+
|              TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG           |
+-------------------------------------------------------------------+
| Chương 1: Kiến trúc lý thuyết (Mô hình OSI 7 tầng & TCP/IP 4 tầng) |
|                                 ↓                                 |
| Chương 2: Phần cứng & Thiết bị (Cáp UTP/STP, RJ45, Switch, Router)|
|                                 ↓                                 |
| Chương 3: Giao thức & Cấu hình (Phân lớp IPv4, Subnetting, Ping)  |
|                                 ↓                                 |
| Chương 4: Triển khai & Kiểm thử (Mô phỏng thiết kế hệ thống mạng) |
+-------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống kiến thức nền tảng dựa trên các lý thuyết và nguyên lý mạng chuẩn hóa:

• Lý thuyết phân tầng truyền thông: Cơ chế đóng gói dữ liệu, định dạng (ASCII, EBCDIC), nén, mã hóa ở Tầng Presentation; kiểm soát luồng và sửa lỗi ở Tầng Transport (TCP/UDP); đánh địa chỉ logic ở Tầng Network và điều khiển truy nhập đường truyền MAC ở Tầng Data Link.
• Nguyên lý hoạt động của thiết bị mạng: Cơ chế phân đoạn mạng thành các miền đụng độ riêng biệt (microsegment) của Switch để tối ưu băng thông; nguyên lý định tuyến gói tin qua các mảng mạng logic của Router; cơ chế chuyển đổi tín hiệu số - tương tự của Modem.
• Nguyên lý đánh địa chỉ mạng: Quy tắc mặt nạ mạng con (Subnet Mask) thực hiện phép toán AND logic với địa chỉ IP để nhận diện mạng; cấu trúc địa chỉ Broadcast nội bộ và nguyên tắc phân bổ Host ID.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác chuẩn hóa quy trình tuốt vỏ cáp, sắp xếp trật tự màu dây theo chuẩn quốc tế TIA/EIA 568A và TIA/EIA 568B, sử dụng kìm bấm cáp vào hạt mạng RJ45 (bấm cáp thẳng và cáp chéo), vận hành bộ test cáp để kiểm tra tình trạng thông mạch, đứt ngắt hoặc chéo dây.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích yêu cầu số lượng mạng con của doanh nghiệp để tính toán số bit mượn ($k$), xác định Subnet Mask mới, phân định chính xác dải địa chỉ IP khả dụng cho máy trạm, máy chủ và thiết bị mạng.
• Kỹ năng thực hành cấu hình (Practical competencies): Thiết lập cấu hình card mạng TCP/IPv4 tĩnh trên hệ điều hành Windows; kiểm tra thông số mạng bằng công cụ dòng lệnh ipconfig /all; kiểm tra độ trễ và thông suốt kết nối bằng lệnh ping; cấu hình quyền chia sẻ thư mục, máy in và tài nguyên cục bộ qua mạng LAN.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm kết hợp giữa diễn giảng lý thuyết nguyên lý và rèn luyện kỹ năng thực hành theo từng module tác vụ cụ thể. Tỷ lệ phân bổ thời lượng học phần (15 giờ lý thuyết / 28 giờ thực hành và thảo luận) đòi hỏi tiến trình giảng dạy phải lấy thực nghiệm kỹ thuật làm trọng tâm.

Trong các phiên giảng dạy lý thuyết, giảng viên sử dụng phương pháp đối chiếu và phân tích bảng biểu so sánh (điển hình như phân biệt 7 tầng OSI với 4 tầng TCP/IP, đối chiếu đặc tính suy hao giữa cáp xoắn đôi UTP và STP). Đối với các nội dung trừu tượng như định tuyến hay điều khiển luồng, phương pháp phân tích mô hình truyền thông trực quan được sử dụng để làm rõ bản chất gói tin.

Phần thực hành được tổ chức dưới dạng chuỗi bài tập thực tế tại phòng lab:

• Bài tập phần cứng: Sinh viên thực hiện các bước bấm cáp mạng thẳng (kết nối khác loại: PC – Switch/Hub) và bấm cáp mạng chéo (kết nối cùng loại: PC – PC, PC – Router) theo 8 bước hướng dẫn chi tiết trong giáo trình, sau đó nghiệm thu bằng thiết bị đo kiểm.
• Bài tập tính toán và cấu hình: Sinh viên giải quyết tình huống phân chia dải địa chỉ mạng lớp C (như dải 192.168.1.0/24) cho nhiều phòng ban trong cơ quan, tiếp tục thực hành gán địa chỉ IP tương ứng trên giao diện mạng hệ điều hành Windows.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được thực hiện thông qua 02 bài kiểm tra định kỳ (1 giờ ở Chương 3 về kỹ năng chia IP/cấu hình và 1 giờ ở Chương 4 về mô phỏng mạng) cùng với đánh giá liên tục kỹ năng thao tác cơ khí, độ chuẩn xác khi bấm cáp và khả năng xử lý sự cố mạng nội bộ. Đối với tự học, giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi lý thuyết, bài tập trắc nghiệm và bài toán tính toán ở cuối mỗi chương để sinh viên tự củng cố kiến thức.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Mạng máy tính của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 được biên soạn bổ sung và cập nhật nhiều kiến thức kỹ thuật phù hợp với thực tiễn công nghệ thông tin ứng dụng:

Danh mục cập nhật	Nội dung kỹ thuật cụ thể trong giáo trình
Cập nhật chuẩn tốc độ	Tích hợp các định dạng truyền tải mạng LAN thế hệ mới đạt băng thông 1 Gbps và 100 Gbps; cập nhật công nghệ cáp quang (Fiber Optical) trong mạng đô thị MAN đạt tốc độ 10 Gbps.
Chi tiết hóa quy trình cơ khí	Chuẩn hóa quy trình 8 bước bấm cáp mạng chuẩn T568A/T568B; hướng dẫn nhận diện các loại cáp đặc thù (cáp bọc kim chống nhiễu STP, cáp UTP, cáp đồng trục gầy/béo).
Phương pháp tính toán Subnetting	Bổ sung phương pháp toán học và các bước thực hiện đại số nhị phân (phép toán AND logic giữa IP và Subnet Mask) để chia mạng con một cách hệ thống.
Ứng dụng mô phỏng trực quan	Dành riêng Chương 4 cho nội dung thiết kế và kiểm thử hệ thống mạng trên phần mềm mô phỏng, giúp sinh viên làm quen với sơ đồ mạng logic trước khi vận hành thực tế.

Nội dung tài liệu tập trung trực tiếp vào bối cảnh doanh nghiệp thương mại điện tử, nhấn mạnh vào năng lực tối ưu hóa kết nối, loại bỏ nghẽn mạch thông qua thiết bị chuyển mạch Switch (thay thế Hub truyền thống) và thiết lập môi trường chia sẻ dữ liệu bảo mật trong nội bộ cơ quan.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đào tạo thực hành:

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên trình độ Cao đẳng ngành Thương mại Điện tử. Giáo trình cung cấp kiến thức nền tảng để sinh viên hiểu rõ hạ tầng kỹ thuật của các giao dịch điện tử, phương thức truyền thông máy chủ - máy trạm và cơ chế bảo mật mạng cơ bản.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Tin học cơ sở, có kiến thức cơ bản về phần cứng máy tính và kỹ năng thao tác trên hệ điều hành Windows.
• Giảng viên chuyên nghiệp: Sử dụng làm đề cương bài giảng và tài liệu chuẩn để thiết kế giáo án lý thuyết, tổ chức các bài thực hành bấm cáp, phân bổ bài tập chia IP và xây dựng đề thi đánh giá học phần theo chuẩn đào tạo nghề nghiệp.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Phù hợp làm tài liệu tra cứu kỹ thuật cho nhân viên quản trị mạng sơ cấp, kỹ thuật viên văn phòng cần nắm vững phương pháp đấu nối cáp mạng RJ45, thiết lập cấu hình mạng LAN cục bộ và phân quyền chia sẻ thiết bị ngoại vi trong văn phòng nhỏ.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Thương mại Điện tử, đồng thời phù hợp cho sinh viên các ngành kinh tế, kỹ thuật cần trang bị kiến thức cơ sở về hạ tầng mạng máy tính và kỹ năng thiết lập mạng LAN văn phòng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững kỹ năng sử dụng máy tính căn bản, hiểu biết cơ sở về phần cứng và hệ điều hành máy tính (Windows). Không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về lập trình trước khi tiếp cận giáo trình.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình phân bổ thời lượng thực hành vượt trội (28/45 giờ), loại bỏ các phân tích hàn lâm phức tạp để tập trung chi tiết vào các thao tác kỹ thuật thực tế: quy trình 8 bước bấm cáp thẳng/chéo, phương pháp giải toán chia mạng con bằng phép toán AND, và thiết kế mạng trên phần mềm mô phỏng.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc lý thuyết mô hình OSI/TCP/IP với việc tự giải các bài tập chia subnet ở cuối mỗi chương. Đồng thời, cần chuẩn bị công cụ thực hành gồm kìm bấm mạng, cáp UTP, hạt mạng RJ45, bộ test và thực hành cấu hình thông số IP trên máy tính cá nhân.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi kiểm tra lý thuyết, sơ đồ kỹ thuật các chuẩn bấm dây TIA/EIA 568A/568B, các bài toán mẫu hướng dẫn chia mạng con chi tiết và bài tập thực hành trên phần mềm mô phỏng mạng.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Mạng máy tính của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 là tài liệu học tập chuẩn hóa, kết hợp giữa lý thuyết phân tầng truyền thông và kỹ năng kỹ thuật thực hành. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở cấu trúc bài giảng rõ ràng, hướng dẫn thao tác cơ khí chuẩn xác và phương pháp luận thiết lập mạng nội bộ chặt chẽ. Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: người học tiếp cận từ mô hình mạng trừu tượng (OSI, TCP/IP), làm chủ các thiết bị phần cứng (cáp mạng, Switch, Router), làm chủ kỹ thuật phân chia địa chỉ IPv4 và tiến tới năng lực thiết kế mạng hoàn chỉnh trên môi trường mô phỏng. Tài liệu là cơ sở học thuật định hình năng lực vận hành hạ tầng công nghệ thông tin cho sinh viên ngành Thương mại Điện tử.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu m¿ng máy tính và kiến trúc phân tầng Chương 2: Một số thiết bị m¿ng Chương 3: Một số m¿ng thông dụng Chương 4: Thiết kế hệ thống m¿ng Trong quá trình biên so¿n, nhóm giảng viên Bộ môn Tin học cơ sở của Trường Cao đẳng Xây dựng Số 1 - Bộ Xây dựng, đã được sự động viên quan tâm và góp ý của các đồng chí lãnh đ¿o, các đồng nghiệp trong và ngoài trường. Mặc dù có nhiều cố gắng, nhưng trong quá trình biên so¿n, biên tập và in ấn khó tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi xin được lượng thứ và tiếp thu những ý kiến đóng góp. Trân trọng cảm ơn! Hà Nái, ngày&&tháng&&năm&&& Chÿ biên Ths.

Lê Thá L°¢ng 2 MþC LþC CH¯¡NG 1: GIâI THIàU M¾NG MÁY TÍNH VÀ KIÀN TRÚC PHÂN TÀNG 7 1. Giãi thiáu về m¿ng máy tính 7 1. Khái niám m¿ng máy tính. Phân lo¿i m¿ng máy tính.

KiÁn trúc phân tÁng trong m¿ng máy tính. Phân tÁng theo mô hình OSI .1 TÁng āng dāng - Application.2 TÁng trình dißn - Presentation. TÁng phiên - Session .4 TÁng giao vận - Transport. TÁng m¿ng - Network.

TÁng liên kÁt dÿ liáu - Data Link. TÁng vật lý - Physical. 14 CH¯¡NG 2: MàT Sà THIÀT Bà LIÊN KÀT M¾NG 20 2.1 Há tháng dây cáp 2. Bá tập trung Hub .2 Vai trò, ho¿t đáng.

Bá chuyển đổi Switch. Vai trò, ho¿t đáng .2 Vai trò, ho¿t đáng. Vai trò, ho¿t đáng. Vai trò, ho¿t đáng.

30 3 CH¯¡NG 3: MàT Sà THIÀT M¾NG THÔNG DĀNG 23 3. Các thành phÁn cÿa m¿ng. KiÁn trúc m¿ng. Ph°¢ng pháp thiÁt lập m¿ng.

Giao thāc IP. Chia m¿ng con. Chia sẻ (Share) tài liáu qua m¿ng LAN. Các thành phÁn cÿa m¿ng WAN.

54 CH¯¡NG 4: THIÀT KÀ Hà THàNG M¾NG 38 4. ThiÁt kÁ b¿ng phÁn mềm mô phßng. 66 4 GIÁO TRÌNH MÔN HâC/MÔ ĐUN Tên môn hãc: M¾NG MÁY TÍNH Mã môn hãc: MH13 Thãi gian thāc hißn môn hãc: 45 giß; (Lý thuyÁt: 15 giß; Thāc hành, thảo luận, bài tập: 28 giß; Kiểm tra: 2 giß) Vá trí, tính ch¿t cÿa môn hãc: 1. Vá trí: M¿ng máy tính là môn học cÁn thiÁt thuác nhóm các mô đun môn học đào t¿o ngành Th°¢ng m¿i Đián tử 2.

Tính ch¿t: Môn M¿ng máy tính có nái dung đ°ÿc sử dāng ráng rãi trong các lĩnh vāc cÿa doanh nghiáp nh° chia sẻ tài nguyên, tái °u hóa các kÁt nái cÿa các thiÁt bá m¿ng nái bá trong doanh nghiáp. Mÿc tiêu môn hãc - Về kiÁn thāc: Ng°ßi học có đ°ÿc các kiÁn thāc c¢ bản về m¿ng máy tính; vai trò, chāc năng cÿa mát sá thiÁt bá liên kÁt m¿ng; c¿u trúc đáa chß IP; nguyên lý thiÁt lập và vận hành m¿ng máy tính. - Về kỹ năng: ThiÁt lập đ°ÿc đáa chß IP trong m¿ng LAN, kÁt nái internet, m¿ng LAN; chia sẻ tài liáu và dùng chung thiÁt bá ngo¿i vi trong m¿ng LAN (nh° máy in, Loa). - Về năng lāc tā chÿ và trách nhiám: Rèn luyán lòng yêu nghề, t° thÁ tác phong công nghiáp, tính kiên trì, sáng t¿o trong công viác.

Nái dung tổng quát và phân bổ thßi gian: Thãi gian (giã) Thāc hành, Sß Tên ch°¢ng, mÿc Tổng Lý thí nghißm, Kiểm TT sß thuy¿t thÁo luận, tra bài tập Ch°¢ng 1: Giãi thiáu m¿ng máy tính và 1 4 4 0 0 kiÁn trúc phân tÁng 2 Ch°¢ng 2: Mát sá thiÁt bá m¿ng 8 3 5 0 3 Ch°¢ng 3: Mát sá m¿ng thông dāng 19 5 13 1 4 Ch°¢ng 4: ThiÁt kÁ há tháng m¿ng 14 3 10 1 Cßng 45 15 28 2 5 CH¯¡NG 1: GIàI THIÞU M¾NG MÁY TÍNH VÀ KI¾N TRÚC PHÂN TÀNG Mÿc tiêu bài hãc 1. Trình bày đ°ÿc các khái niám về m¿ng máy tính; 2. Trình bày đ°ÿc các mô hình m¿ng; 3. Trình bày đ°ÿc các đặc điểm và tính năng cÿa từng tÁng trong mô hình OSI; 4.

Trình bày đ°ÿc các đặc điểm và tính năng cÿa từng tÁng trong mô hình TCP/IP. 6 CH¯¡NG 1: GIàI THIÞU M¾NG MÁY TÍNH VÀ KI¾N TRÚC PHÂN TÀNG 1. Giái thißu vÁ m¿ng máy tính 1. Khái niệm mạng máy tính  Khái niám m¿ng máy tính - M¿ng máy tính là m¿ng cÿa hai hay nhiều máy tính đ°ÿc nái l¿i vãi nhau b¿ng mát đ°ßng truyền vật lý theo mát kiÁn trúc nào đó 1.

Phân loại mạng máy tính  M¿ng LAN LAN (Local Area Network), hay còn gọi là "m¿ng cāc bá", là m¿ng t° nhân trong ph¿m vi đáa lý phòng, mát toà nhà, mát khu vāc (tr°ßng học hay c¢ quan). Chúng nái các máy chÿ và các máy tr¿m trong các văn phòng để chia sẻ tài nguyên và trao đổi thông tin. LAN có 3 đặc điểm: - Giãi h¿n về ph¿m vi đáa lý nhß. - Th°ßng dùng kỹ thuật đ¢n giản chß có mát đ°ßng dây cáp (cable) nái t¿t cả máy.

Vận tác truyền dÿ liáu thông th°ßng là 10 Mbps, 100 Mbps, 1 Gbps, và gÁn đây là 100 Gbps. - Các kiÁn trúc m¿ng kiểu LAN thông dāng bao gồm: + M¿ng tuyÁn (bus) + M¿ng vòng (ring) + M¿ng sao (star) + M¿ng l°ãi (mesh) 7  M¿ng MAN: MAN (Metropolitan Area Network), hay còn gọi là "m¿ng đô thá", là m¿ng có cỡ lãn h¢n LAN, ph¿m vi vài km. Nó có thể bao gồm nhóm các văn phòng gÁn nhau trong thành phá, nó có thể là công cáng hay t° nhân và có đặc điểm: - Chß có tái đa hai dây cáp nái. - Không dùng các kỹ thuật nái chuyển.

- Có thể hß trÿ chung vận chuyển dÿ liáu và đàm tho¿i, hay ngay cả truyền hình. Ngày nay ng°ßi ta có thể dùng kỹ thuật cáp quang (fiber optical) để truyền tín hiáu. Vận tác có hián nay có thể đ¿t đÁn 10 Gbps.  M¿ng WAN WAN (Wide Area Network): hay còn gọi là m¿ng dián ráng, m¿ng dÿ liáu đ°ÿc thiÁt kÁ để kÁt nái giÿa các m¿ng đô thá (m¿ng MAN), giÿa các khu vāc đáa lý cách xa nhau.

 Phạm vi địa lý rộng lớn 8  Tác đá đảm bảo, tß lá lßi ch¿p nhận đ°ÿc  Sử dāng công nghá chuyển m¿ch M¿ng WAN sử dāng kỹ thuật m¿ng chuyển m¿ch (Switching Network), có nhiều đ°ßng nái kÁt các thiÁt bá vãi nhau. Thông tin trao đổi giÿa hai điểm trên m¿ng có thể đi theo nhiều đ°ßng khác nhau. Chính vì thÁ cÁn phải có các thiÁt bá đặc biát để đánh tuyÁn đ°ßng đi cho các gói tin, các thiÁt bá này đ°ÿc gọi là bá chuyển m¿ch hay bá chọn đ°ßng (router) 1. Ki¿n trúc phân tÁng trong m¿ng máy tính 1.

Phân tầng theo mô hình OSI Mô hình OSI (Open Systems Interconnection Reference Model, viÁt ngắn là OSI Model hoặc OSI Reference Model) - t¿m dách là Mô hình tham chiÁu kÁt nái các há tháng má - là mát thiÁt kÁ dāa vào nguyên lý tÁng c¿p, lý giải mát cách trừu t°ÿng kỹ thuật kÁt nái truyền thông giÿa các máy vi tính và thiÁt kÁ giao thāc m¿ng giÿa chúng. Mô hình này đ°ÿc phát triển thành mát phÁn trong kÁ ho¿ch kÁt nái các há tháng má (Open Systems Interconnection) do ISO và IUT-T khái x°ãng. Nó còn đ°ÿc gọi là Mô hình bảy tÁng cÿa OSI. 9 Māc đích để mát āng dāng có thể truyền thông trên m¿ng.

Thāc tÁ, nÁu chúng ta má trang thuác tính cÿa Local Area Connection, thì có thể th¿y mát kÁt nái m¿ng đ°ÿc thiÁt lập b¿ng mát sá thành phÁn khác nhau, nh° network client – máy khách cÿa m¿ng, driver cÿa adapter m¿ng và giao thāc - protocol. Mßi mát thành phÁn này l¿i t°¢ng āng vãi mát hoặc nhiều tÁng khác nhau. Trong thuác tính cÿa Local Area Connection cho mát cái nhìn về các t Áng m¿ng khác nhau đ°ÿc dùng trong Windows. Mô hình m¿ng mà Windows và hÁu hÁt các há điều hành m¿ng khác sử dāng đ°ÿc gọi là mô hình OSI.

Mô hình này gồm có bảy tÁng khác nhau. Mßi mát tÁng trong mô hình này đ°ÿc thiÁt kÁ để có thể thāc hián mát nhiám vā cā thể nào đó và làm thuận tián cho viác truyền thông giÿa tÁng trên và tÁng d°ãi nó. B¿n có thể nhìn th¿y nhÿng gì mà mô hình OSI thể hián trong hình bên d°ãi.1 Tầng ứng dụng - Application. TÁng āng dāng là tÁng gÁn vãi ng°ßi sử dāng nh¿t.

Nó cung c¿p ph°¢ng tián cho ng°ßi dùng truy nhập các thông tin và dÿ liáu trên m¿ng thông qua ch°¢ng trình āng dāng. TÁng này là giao dián chính để ng°ßi dùng t°¢ng tác vãi ch°¢ng trình āng dāng, và qua đó vãi m¿ng. Mát sá ví dā về các āng dāng trong tÁng này bao gồm Telnet, Giao thāc truyền tập tin FTP và Giao thāc truyền th° đián tử SMTP, HTTP, X. TÁng trên cùng trong mô hình OSI là tÁng Application.

Thā đÁu tiên mà cÁn hiểu về tÁng này là nó không ám chß đÁn các āng dāng mà ng°ßi dùng đang ch¿y mà thay vào đó nó chß cung c¿p nền tảng làm viác (framework) mà āng dāng đó ch¿y bên trên. Để hiểu tÁng āng dāng này thāc hián nhÿng gì, hãy giả dā r¿ng mát ng°ßi dùng nào đó muán sử dāng Internet Explorer để má mát FTP session và truyền tải mát file. Trong tr°ßng hÿp cā thể này, tÁng āng dāng s¿ đánh nghĩa mát giao thāc truyền tải. Giao thāc này không thể truy cập trāc tiÁp đÁn ng°ßi dùng cuái mà ng°ßi dùng cuái này vẫn phải sử dāng āng dāng đ°ÿc thiÁt kÁ để t°¢ng tác vãi giao thāc truyền tải file.

Trong tr°ßng hÿp này, Internet Explorer s¿ làm āng dāng đó. Tầng trình diễn - Presentation. TÁng trình dißn ho¿t đáng nh° tÁng dÿ liáu trên m¿ng. TÁng này trên máy tính truyền dÿ liáu làm nhiám vā dách dÿ liáu đ°ÿc gửi từ tÁng Application sang d¿ng Fomat chung.

Và t¿i máy tính nhận, tÁng này l¿i chuyển từ Fomat chung sang đánh d¿ng cÿa tÁng Application. TÁng thể hián thāc hián các chāc năng sau: - Dách các mã kí tā từ ASCII sang EBCDIC. - Chuyển đổi dÿ liáu, ví dā từ sá interger sang sá d¿u phảy đáng. - Nén dÿ liáu để giảm l°ÿng dÿ liáu truyền trên m¿ng.

- Mã hoá và giải mã dÿ liáu để đảm bảo sā bảo mật trên m¿ng. TÁng Presentation thāc hián mát sá công viác phāc t¿p h¢n, tuy nhiên mọi thā mà tÁng này thāc hián có thể đ°ÿc tóm gọn l¿i trong mát câu. TÁng này l¿y dÿ liáu đã đ°ÿc cung c¿p bái TÁng āng dāng, biÁn đổi chúng thành mát đánh d¿ng chuẩn để tÁng khác có thể hiểu đ°ÿc đánh d¿ng này. T°¢ng tā nh° vậy tÁng này cũng biÁn đổi dÿ liáu mà nó nhận đ°ÿc từ tÁng session (TÁng d°ãi) thành dÿ liáu mà tÁng Application có thể hiểu đ°ÿc.

Lý do tÁng này cÁn thiÁt đÁn vậy là vì các āng dāng khác nhau có dÿ liáu 11 khác nhau. Để viác truyền thông m¿ng đ°ÿc thāc hián đúng cách thì dÿ liáu cÁn phải đ°ÿc c¿u trúc theo mát chuẩn nào đó.