ĐẶT VẤN ĐỀ - TÌNH HUỐNG MÔ TẢ Tại Việt Nam, việc gian lận khai khống hàng tồn kho của Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ gỗ TTF đã gây ra nhiều chấn động lớn cho các cổ đông – những nhà đầu tư cổ phiếu. Cụ thể, trong Quý II/2016, theo kết quả kiểm toán của Công ty Kiểm toán Ernst &Young (E&Y), trong phần thuyết minh giá vốn hàng bán bất ngờ xuất hiện khoản “Hàng tồn kho phát hiện thiếu khi kiểm kê” lên tới gần 980 tỷ đồng. Công ty E&Y cho biết đã không được chứng kiến việc kiểm kê thực tế hàng tồn kho của TTF tại ngày 31/12/2015. Các thủ tục soát xét thay thế cũng không cung cấp cho Công ty E&Y đầy đủ bằng chứng thích hợp đối với số lượng hàng tồn kho tại thời điểm nói trên.
Dựa trên các thông tin hiện có, EY cho biết không thể xác định liệu có cần điều chỉnh đối với số dư hàng tồn kho ngày 31/12/2015 và khoản lỗ thuần trong nửa đầu năm hay không. Vì vậy, Công ty E&Y đã điều chỉnh thẳng vào chi phí giá vốn hàng bán Quý II/2016 thành 1.690 tỷ đồng dẫn tới khoản lỗ gộp là 807 tỷ đồng và lỗ ròng là 1. Số dư hàng tồn kho tại thời điểm 30/06/2016 còn 1.834 tỷ đồng, giảm 510 tỷ đồng so với thời điểm đầu năm. Hậu quả là giá trị doanh nghiệp sụt giảm thê thảm, cổ phiếu giảm sàn liên tục (EPS đạt -7.571 đồng/cổ phiếu), giá trị doanh nghiệp sụt giảm thê thảm và hơn hết TTF đứng trước nguy cơ phá sản hơn bao giờ hết.com/Upload/ReportFile/TTF%20BCTC%20hop%20nhat% 206%20thang%20nam%202016%20(1).pdf) Yêu cầu: Căn cứ vào nội dung của tình huống mô tả ở trên, anh (chị) hãy cho biết ý nghĩa của thông tin được cung cấp về Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ gỗ TTF.
Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm toán 1. Trên thế giới Từ thế kỷ - Từ thời Ai Cập, Hy Lạp và La Mã cổ đại hoạt động kiểm toán chỉ gắn 15 trở về liền với việc ghi chép và để kiểm tra các tài khoản của doanh nghiệp trước thuộc khu vực công. các nghiệp vụ liên quan đến hoạt động của Nhà nước; và tìm hiểu xem các khoản thu và thanh toán có hợp lệ hay không. 23 - Vào thời kỳ này, người Ai Cập cổ đại đã quản lý tài chính bằng cách phân công hai quan chức thực hiện việc ghi chép độc lập các hóa đơn thuế của Nhà nước; còn Nhà nước La Mã cổ đại lại quy định việc kiểm tra chéo giữa các quan chức thực hiện nhiệm vụ chi tiêu ngân khố với các quan chức phê duyệt chi tiêu.
Và vào thời kỳ trung đại, hoạt động kiểm toán các thái ấp lớn được thực hiện rộng rãi bởi các kiểm tra viên độc lập và báo cáo cho các quan chức cao cấp của chính quyền địa phương. Thế kỷ 18 - Cuộc cách mạng công nghiệp (1750 – 1850) là chất xúc tác cho sự phát triển kinh tế vĩ đại tại nước Anh, một trong những đặc trưng đó là sự chuyển quyền quản lý tài sản từ người sở hữu sang những nhà quản lý chuyên nghiệp. Do đó, giai đoạn 1850 – 1905, nảy sinh nhu cầu rất lớn về những người kiểm tra độc lập để phát hiện những sai phạm của các nhà quản lý và báo cáo định kỳ về kết quả công việc của họ cho các chủ sở hữu tài sản. - Trong cuộc cách mạng công nghiệp thế kỷ 18 đã mang lại nền sản xuất quy mô lớn, năng lượng hơi nước, cơ sở vật chất được cải tiến và phương tiện liên lạc tốt hơn.
Điều này dẫn đến sự ra đời của hình thức cổ phần của các tổ chức. Các cổ đông góp vốn của các công ty này nhưng không có quyền kiểm soát hoạt động hàng ngày của tổ chức. Các cổ đông đã đầu tư tiền của họ đương nhiên sẽ quan tâm đến việc biết tình hình tài chính của công ty; và cũng nảy sinh nhu cầu về một người độc lập có thể kiểm tra tài khoản và báo cáo cho các cổ đông về tính chính xác của tài khoản và sự an toàn của khoản đầu tư của họ. - Đến năm 1984, nước Anh ban hành Luật Công ty cổ phần, phiên bản đầu tiên trên thế giới, cùng với sự xuất hiện khái niệm Kiểm toán viên.
Từ đây, hình thức sơ khai về nghề nghiệp kiểm toán bắt đầu xuất hiện. Mặc dù kế toán đã là một công cụ kiểm soát hữu hiệu lúc bấy giờ bằng việc sử dụng phương pháp ghi sổ kép nhưng không thể ngăn được sự hoàn thiện của kiểm toán về mọi mặt. 24 1854 Công ty kiểm toán độc lập đầu tiên trên thế giới là Price Waterhouse Cooper (PWC) được thành lập trụ sở chính tại Vương quốc Anh vào năm 1854. Sau đó, các doanh nghiệp kiểm toán độc lập nổi tiếng khác được thành lập là Deloitte, Ernst & Young, KPMG và PWC.
Đến nay, các doanh nghiệp này đã trở thành 4 công ty kiểm toán độc lập lớn nhất thế giới. Từ năm Các KTV nhận ra được vai trò của hệ thống KSNB nhưng sự hoạt động 1905 – của nó vẫn chưa có những ảnh hưởng lớn đến phạm vi và thời gian của 1930 một cuộc kiểm toán. Chức năng của kiểm toán đã thay đổi mạnh mẽ ở Anh và Mỹ: - Ở Mỹ, chức năng của kiểm toán dần thay đổi từ việc phát hiện gian lận và sai sót đến việc cung cấp những báo cáo về mức độ trung thực của các báo cáo tài chính so với thực trạng tài chính của đơn vị với phương pháp kiểm toán chủ yếu là tiến hành các thử nghiệm (testing). - Tuy nhiên, tại nước Anh, mục tiêu cơ bản của kiểm toán vẫn là phát hiện gian lận và sai sót trong khi các thủ tục kiểm tra chi tiết lại chiếm phần lớn.
- Đạo luật Công ty Ấn Độ năm 1913 xác định trình độ chuyên môn, quyền hạn, nhiệm vụ và thủ tục bổ nhiệm Kiểm toán viên. Việc kiểm toán Công ty cổ phần là bắt buộc theo Đạo luật này. - Ủy ban Tiêu chuẩn Kiểm toán và Đảm bảo Quốc tế (IAASB), cơ quan thiết lập các tiêu chuẩn độc lập hoạt động dưới sự bảo trợ của Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC), đã tìm cách ứng phó hiệu quả với môi trường mới. Vào thời điểm xảy ra vụ bê bối Enron, IAASB đang tiến hành sửa đổi các tiêu chuẩn cốt lõi của mình làm cơ sở cho quy trình kiểm toán (các tiêu chuẩn “Mô hình rủi ro kiểm toán” liên quan đến việc xác định rủi ro sai sót trong báo cáo tài chính và phản ứng kiểm toán hiệu quả đối với những rủi ro đó.
Việc hoàn thiện các tiêu chuẩn đó phản ánh những bài học rút ra từ những vụ bê bối gần đây Từ năm - Cuộc đại khủng hoảng kinh tế trên quy mô toàn thế giới là tâm điểm là 25 1929 đến sự kiện sụp đổ của thị trường chứng khoán phố Wall vào ngày 29-10- năm 1933 1929, còn gọi là “ngày Thứ Ba đen tối”, một trong những cuộc sụp đổ có sức tàn phá nặng nề nhất trong lịch sử nước Mỹ. Sự phá sản của hàng loạt tổ chức tài chính là dấu hiệu chứng minh yếu điểm của kế toán so với yêu cầu quản lý mới và từ đó đề cao vai trò kiểm toán trong doanh nghiệp. Năm 1934 - Ủy ban Chứng khoán quốc gia Hoa Kỳ (SEC – Security and Exchange Commission) đã ban hành Luật trao đổi Chứng khoán trong đó quy định các báo cáo tài chính phải được kiểm toán bởi các kiểm toán viên độc lập (Independent Public or Certified Accountant). Học viện Kế toán viên Công chứng Hoa Kỳ (American Institute of Certified Public Accountants – AICPA) cũng công bố Chuẩn mực về Báo cáo kiểm toán các tài khoản của công ty.
Từ năm - Năm 1941, Học viện Kiểm toán nội bộ (Institute of Internal Audit – 1940 trở đi IIA) được thành lập và đến năm 1947 đã ban hành một văn bản nhằm xác định chức năng và nhiệm vụ của kiểm toán nội bộ. - Năm 1949, Đạo luật Kế toán Công chứng được thông qua. Các chuyên gia về kiểm toán đã chấp nhận mục tiêu cơ bản của kiểm toán là cung cấp những đánh giá về sự trung thực của các báo cáo tài chính chứ không phải chỉ là việc phát hiện ra các gian lận và sai sót như trước đây. Đồng thời, có sự thay đổi mạnh mẽ về phương pháp và nội dung kiểm toán.
Các thử nghiệm được sử dụng rộng rãi bên cạnh việc kiểm tra chi tiết được áp dụng trong các trường hợp đặc biệt. 1949 Trước đây, bất cứ khi nào có nghi ngờ có gian lận trong tổ chức kinh doanh, chủ sở hữu doanh nghiệp sẽ chỉ định một người để kiểm tra tài khoản và nghe lời giải thích của người chịu trách nhiệm giữ tài khoản và tiền. Vào thời đó, việc kiểm toán được thực hiện để tìm hiểu liệu các khoản thanh toán và biên nhận có được hạch toán đúng hay không. Mục tiêu của kế toán hiện đại không chỉ là xác minh tiền mặt mà còn báo cáo tình hình tài chính của doanh nghiệp và cam kết được tiết 26 lộ trong Bảng cân đối kế toán và Tài khoản lãi lỗ.
1956 - Đạo luật Công ty năm 1956 đã xây dựng thêm các điều khoản liên quan đến kiểm toán và tài khoản của công ty. Hiện nay, người thực hiện kiểm toán phải có trình độ chuyên môn theo các tiêu chuẩn hiện hành. 1972 - Vai trò của hệ thống KSNB ngày càng thể hiện rõ như là một nhân tố quan trọng quyết định bản chất, thời gian và phạm vi của các thủ tục kiểm toán; - Các phương pháp thống kê cũng được sử dụng để quyết định phạm vi của các thử nghiệm, mặc dù chưa được áp dụng rộng rãi; và thuật ngữ “rủi ro kiểm toán” bắt đầu được nhắc đến. 2002 - Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Công ty Đại chúng Hoa Kỳ (PCAOB), được thành lập theo Đạo luật Sarbanes–Oxley, và đã trở thành một thế lực hùng mạnh ở Hoa Kỳ và phần còn lại của thế giới.
PCAOB đã tuyên bố các tiêu chuẩn kiểm toán hiện tại của Hoa Kỳ là tạm thời và hiện đặt ra các tiêu chuẩn của riêng họ. - Và lúc này hoạt động quản trị doanh nghiệp cũng đã trở thành mối quan tâm ưu tiên hàng đầu của các chính phủ trên thế giới (ví dụ: Chỉ thị thứ 8 sửa đổi của EU, Bộ luật tổng hợp của Vương quốc Anh). Dịch vụ kiểm toán đã có nhiều thay đổi. Các tiêu chuẩn đạo đức đã được khái niệm hóa lại.
Những dịch vụ từng được coi là hợp pháp dành cho khách hàng kiểm toán giờ đây đã bị cấm.